Monday, 13 November 2017

O μαθητής του Ραβέλ, Ντελάζ...

Αποτέλεσμα εικόνας για Maurice Delage
Μωρίς Ντελάζ, σχέδιο της Καταρίνας Στραβίνσκυ, συζύγου του συνθέτη Ιγκόρ

Μωρίς Ντελάζ και Μωρίς Ραβέλ, 1930

Στην εποχή του υπήρξε βιρτουόζος πιανίστας, αλλά και αγαπητός συνθέτης.
Σήμερα ελάχιστοι τον θυμούνται, αν και ένα πολυαγαπημένο έργο του Ραβέλ ήταν αφιερωμένο σ’αυτόν, καθώς υπήρξε ο πρώτος μαθητής του.


Ο γεννημένος σαν σήμερα(13 Νοεμβρίου 1879) συνονόματος με το δάσκαλο μαθητής, Maurice Delage, είχε την τιμή να είναι ο παραλήπτης της αφιέρωσης της «Κοιλάδας με τις καμπάνες», μέρος του εκπληκτικού «Miroirs» του Μωρίς Ραβέλ.


Κάλλιστα θα μπορούσε να θεωρηθεί προγραμματικό έργο, ιμπρεσιονιστικής αισθητικής, αφού κατά τα λεγόμενα του συνθέτη περιγράφει μια «ζωγραφιά τριών ηχοχρωμάτων», της αρμονίας, της μελωδίας και του ήχου των καμπάνων-έμπνευση από εκκλησιαστικές καμπάνες που ηχούσαν κατά τη διάρκεια μεσημεριανής περιήγησης του δημιουργού του στους δρόμους του Παρισιού.




Από ηχογράφηση σε piano roll με τον Ραβέλ:



Προτείνω να ανακαλύψουμε και το συνθέτη Maurice Delage, μέλος της περιβόητης Ομάδας καινοτόμων καλλιτεχνών «Απάτσι».
Και με την ευκαιρία να ταξιδέψουμε νοερά σε μια χώρα που είχε και κείνος επισκεφθεί, γνώρισε τον πολιτισμό κι ενθουσιάστηκε με τη μυθολογία και την κουλτούρα της.
Την μυστικιστική Ινδία απεικονίζει στο έργο του «Τέσσερα Ινδουιστικά ποιήματα» για υψίφωνο και σύνολο μουσικής δωματίου.
Αποτελείται όπως αναφέρει και ο τίτλος από 4 μέρη, ένα για κάθε μια ινδική πόλη, που επισκέφτηκε ο Delage, μα συγχρόνως αφιερωμένο και ταυτισμένο με έναν αγαπημένο του:

1. Τσενάι ή Mαντράς (αφιερωμένo στον Ραβέλ)
2. Λαχόρη (σε ποίηση Χάινε και γι’αυτό αφιερωμένο σ’αυτόν) 
3. Βαρανάσι (στον  Florent Schmitt, μέλος της ομάδας των Απάτσι)
4. Τζαϊπούρ (αφιερωμένο στον Στραβίνσκυ)

Σε μια ηχογράφηση με διθυραμβικές κριτικές σε ερμηνεία της Τζάνετ Μπέικερ και 
του φημισμένου Melos Ensemble. 
Δ/νση ορχήστρας ο Bernard Keeffe:




Kαλό απόγευμα και όμορφη, ανεμελιάς εβδομάδα σε όλους!
Οι ανταποκρίσεις σας, μιλούν για νεφοσκεπή ή ξάστερο...Μην ξεχνάτε πως παρά τη φαινομενική φορεσιά του, είναι ο ουρανός που επιλέγει να δει η ψυχή μας, φίλοι μου!

Thursday, 2 November 2017

Ελύτης: Νερά τρέχουν και στο Mozart...


«Πρώτη φορά σ΄ενός νησιού τα χώματα
δύο του Νοεμβρίου ξημερώματα
βγήκα να δω τον κόσμο…», 

γράφει ο ποιητής μας στη ΜΑΡΙΑ ΝΕΦΕΛΗ του.

Αφιερωμένος στα γενέθλια του Oδυσσέα Ελύτη ο σημερινός χαιρετισμός μου, φίλοι μου!

Γράφει ο ποιητής μας στα «Μικρά Έψιλον»:

Κυριολεκτικά και μεταφορικά, μια «περίοδος Mozart» επανέρχεται κατά καιρούς στη ζωή μου. 
Να τι εννοώ: κάποτε για δυό ή τρεις εβδομάδες, αισθάνομαι κάθε μέρα την ακατανίκητη ανάγκη ν' ακούω κομμάτια του Σαλτσβουργιανού συνθέτη…
[…] 
Την «επίσκεψη του αγγέλου» την είχα δεχθεί ανέκαθεν από την οπτική οδό, 
είτε είχα να κάνω με πίνακες είτε με ποιήματα.
Ποτέ όμως από κάποιο άκουσμα, εξόν κι αν ήταν από νερά που τρέχουν κρυμμένα σε μια ρεματιά.
Τώρα που το σκέφτομαι, αλήθεια, η διαφορά δεν είναι μεγάλη.
Νερά τρέχουν και στο Mozart, μόνο ότι εκεί κατεβαίνουν από παγετώνες με κυανή και ρόδινη ανταύγεια, που λιώνουν σιγά σιγά κάτω από τη διαρκή άνοιξη της ψυχής του.
Ελευθερωμένα τα νερά κατρακυλούν, πηδούν, παίζουν κείνο που'χανε μάθει πολύ σιμά στον ουρανό.
Να γιατί λέω πως, όσο νάναι, ψαύεις κι από λιγάκι Θεό κάθε φορά που ακούς, 
όσα το παιδί εκείνο άκουσε με τα δάχτυλα στα πλήκτρα 
κι έσπευσε να μας τα εκμυστηρευτεί μια για πάντα. 
[…]
Αμέτε να μπείτε στο κονσέρτο για πιάνο  αρ. Χ, K.V X ή  στη σονάτα Χ, 
για να μην πω  ακόμη και στην πολυμεταχειρισμένη, αλλ’αειθαλή «Μικρή Νυχτερινή Μουσική» 
και φέρετέ μου πίσω μεταστοιχειωμένα βιώματα. 
Τίποτε. Θα φέρετε την τελειότητα, ένα κομμάτι από τελειότητα και τίποτε άλλο…
(«Ευχαριστώ Wolfgang Amadeus από «Τα μικρά Έψιλον»)

Φαίνεται να δένει με του Μότσαρτ τα σκιρτήματα, ο γεννημένος σαν σήμερα 2 Νοεμβρίου 1911, ποιητής του Ήλιου, Οδυσσέας Ελύτης, που ακούγοντας το δεύτερο μέρος από το  Concerto No. 20 για πιάνο του αυστριακού συνθέτη, τη γνωστή σε όλους μας «Romance» εμπνεύστηκε το ομότιτλο ποίημα που βρίσκουμε στη συλλογή «Τα Ετεροθαλή».

Οδ. Ελύτης: «Mozart: Romance από το Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 20, ΚV 466»:
«Όμορφη λυπητερή ζωή
Πιάνο μακρινό υποχθόνιο
Το κεφάλι μου ακουμπάει στον Πόλο
Και τα χόρτα με κυριεύουν

Γάγγη κρυφέ της νύχτας πού με παίρνεις;
Από μαύρους καπνούς βλέπω δορκάδες
Μες στο ασήμι να τρέχουν να τρέχουν
Και δε ζω και δεν έχω πεθάνει

Ούτε ο έρωτας ούτε κι η δόξα
Ούτε τ’ όνειρο ούτε δεν ήταν
Με το πλάι κοιμούμαι κοιμούμαι
Κι ακούω τις μηχανές της γης που ταξιδεύει»

Το κοντσέρτο για πιάνο αρ. 20, γράφτηκε κι έκανε πρεμιέρα με τον ίδιο το συνθέτη σολίστα το 1785. Είναι το πρώτο από τα δύο κονσέρτα του Μότσαρτ γραμμένο σε ελάσσονα κλίμακα.
Λέγεται πως τη συναυλία αυτή είχε παρακολουθήσει και ο Μπετόβεν, που από τότε πρόσθεσε το κονσέρτο ως μέρος του ρεπερτορίου του.
Η Romance, το δεύτερο μέρος του, είναι σε μορφή ρόντο… ξεκινά με ρομαντική διάθεση, έντονου λυρισμού κι αναπτύσσεται τρυφερά κι ίσως με κεκαλυμμένο το πάθος, ζωγραφίζοντας ειδυλλιακές εικόνες…δημιουργώντας μια θαυμαστή αίσθηση αρμονίας ανάμεσα στο κυρίαρχο πιάνο και την επικουρική ορχήστρα.
Μια ρυθμική αλλαγή στο μέσον της romance οδηγεί σ' ένα ταραχώδες και γεμάτο αναστάτωση θέμα, αντίθετο με την ήρεμη διάθεση της αρχικής εμφάνισης. Όχι όμως για πολύ…
Η προηγούμενη μελωδία επιστρέφει με ανιόντα λεπτεπίλεπτα αρπίσματα που θυμίζουν αχνά ψιθυρίσματα.

Eπιλέγω να το ακούσουμε από τον Georg Solti, όπου εκτελεί πιάνο και συγχρόνως διευθύνει την ορχήστρα.
Ερμηνεία καθαρή και βελούδινη, αγγίγματα των πλήκτρων, που αναδύουν τις λεπτές αποχρώσεις του ρουμπάτο, την ευγένεια και την κομψότητα της έμπνευσης, μα κυρίως την ποίηση της Μοτσάρτιας μουσικής, που παρότι «αναλφάβητος στη μουσική» (όπως δήλωνε), ο ποιητής μας Ελύτης ανιχνεύει και εμπνέεται από αυτήν…Γιατί, όπως λέει κάπου αλλού: ...ο Μότσαρτ έχει το αυτοδύναμο ενός φυσικού πίδακα που μάς θαμπώνει...

Mozart: Piano Concerto No 20 KV 466, Romance
Georg Solti: piano-conducting



Tuesday, 31 October 2017

"Μεταρρύθμιση: Λούθηρος και Μέντελσον"

«Λούθηρος-95 Θέσεις», Hugo Vogel (1882)


Πεντακόσια χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ, το θρησκευτικό κίνημα του 16ου αιώνα, που ίδρυσε τον Προτεσταντισμό.
Ήταν 31 Οκτωβρίου του 1517 όταν ο  Μαρτίνος Λούθηρος συνέταξε τις 95 θέσεις του και τις θυροκόλλησε στην είσοδο του καθεδρικού της Βιτεμβέργης, στις οποίες καταδίκαζε την πώληση συγχωροχαρτιών και την απόλυτη εξουσία του Πάπα.

Για τον εορτασμό της 300τής επετείου της Ημέρας, ο Φέλιξ Μέντελσον συνέθεσε την 5η Συμφωνία του, γνωστή ως «Συμφωνία της Μεταρρύθμισης».

Γραμμένη στο μείζονα και ελάσσονα τρόπο της ΡΕ, η συμφωνία αναπτύσσεται σε τέσσερις κινήσεις:


  • Στο 1ο μέρος, ο συνθέτης χρησιμοποιεί ως μοτίβο το «Αμήν της Δρέσδης», μια ακολουθία από έξι νότες, που πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τη χορωδία στο Βασιλικό παρεκκλήσι της Δρέσδης, εξού και το όνομα.
  • Διαφορετικού πνεύματος και πιο ανάλαφρο είναι το vivace του 2ου μέρους.
  • το «Αμήν της Δρέσδης» με περισσότερο λυρισμό ξετυλίγεται στο andante του 3ου  μέρους και
  • η συμφωνία ολοκληρώνεται με την 4η κίνηση σε μορφή σονάτας, που θεματικά βασίζεται σε ένα από τα πιό γνωστά χορικά: « Ein feste Burg ist unser Gott- Θεός το Φρούριον Ημών», σε μελωδία και κείμενο του ίδιου του Λούθηρου. 





Πρόκειται για έναν από τους πιο αγαπημένους ύμνους της λουθηρανικής παράδοσης και συχνά αναφέρεται ως «Ύμνος της μάχης για τη Μεταρρύθμιση» κι ο θρύλος τον θέλει να τραγουδήθηκε  από το Λούθηρο και τους οπαδούς του στις 31 Οκτωβρη του 1517, όταν θυροκολούνταν οι 95 Θέσεις των Πρωτεσταντών στον καθεδρικό της Βιτεμβέργης(πάνω σε αυτόν τον ύμνο στηρίζεται και το έξοχο Χορικό του Μπαχ).






Ακούμε το 4ο μέρος της 5ης Συμφωνίας από την Συμφωνική Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας της Κολωνίας υπό την μπαγκέτα του Δημήτρη Μητρόπουλου σε ηχογράφηση του 1957:

«Θεός το φρούριον ημών,
Ασπίς εν τοις κινδύνοις.
Και βοηθός παντός πιστού,
Εν ώρα της οδύνης…»


Felix Mendelssohn: «Συμφωνία No 5, της Μεταρρύθμισης», Mov.4



Friday, 27 October 2017

"Ο Μπαγιαντέρας του Αλβανικού μετώπου"















Από την πρώτη στιγμή του πολέμου, μουσική και τραγούδι συντρόφευε τους στρατιώτες στο Αλβανικό μέτωπο, μα και όσους αγωνιούσαν στα μετόπισθεν..
Πολλοί είναι κι ο ρεμπέτες, που έγραψαν τραγούδια με ηρωικό και αντιπολεμικό περιεχόμενο, πολλές φορές και με αλλαγμένους τους στίχους προκειμένου να αντιμετωπίσουν ανώδυνα τη λογοκρισία.
Ανάμεσά τους κι ένας ρεμπέτης που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουμε με το όνομά του, μα με το ψευδώνυμό του.

Ο μπαρμπα-Μήτσος ήταν δεξιοτέχνης στο μπουζούκι κι είχε εξαιρετικά διασκευάσει προπολεμικά τη μελωδία από την οπερέτα του Κάλμαν «Μπαγιαντέρα».
Έτσι ο Ποριώτης ρεμπέτης βαφτισμένος, Δημήτρης Γκόγκος, έγινε γνωστός ως «Μπαγιαντέρας»…

Πολέμησε στην Αλβανία κι έπειτα στην Κατοχή έγινε μέλος της Αντίστασης. 

Ατίθασος, με ελεύθερο πνεύμα, αριστερών πεποιθήσεων, έγραψε τραγούδια υμνητικά για το ΕΑΜ, αλλά και νωρίτερα πολλά για τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, όπως «Τους κενταύρους δεν φοβάμαι», στο οποίο υπογράφει τους στίχους, τη μουσική μα και την ερμηνεία κι ανήκει στον αντιπολεμικό δίσκο που κυκλοφόρησε κρυφά το Δεκέμβρη του 1940.

Πρόκειται για ένα δυναμικό χασάπικο που αναφέρεται στη φοβερή τεθωρακισμένη μεραρχία του ιταλικού στρατού, τους «Κενταύρους», που όμως η αριθμητική της υπεροχή δεν πτόησε την καρδιά του Έλληνα…

Η μελωδία κι η φωνή του Μπαγιαντέρα, δονεί την ψυχή σαν σύγχρονος Τυρταίος...

«Για ντουφέκι δεν με νοιάζει, ούτε βάζω πια μαράζι

Συντροφιά έχω τη λόγχη, τη γλυκιά μου ξιφολόγχη.



Αγκαλιά μ’αυτή κοιμάμαι, τους Κενταύρους δε φοβάμαι

Θαύματα με κείνη κάνω, στις βουνοκορφές απάνω.


Οι φρατέλοι σαν με ειδούνε ψάχνουν δρόμο για να βρούνε

Μα τους στρώνω στο κυνήγι και αυτοί όπου φύγει φύγει».


Βίος και πολιτεία ο Γκόγκος , ένα από τα «παλιόπαιδα τ’ατίθασα», έδινε ψυχή στο μπουζούκι του, καθώς το γρατσούναγε, όμως μάλλον λάτρευε και την κλασική μουσική, απ’ όπου  μην ξεχνάμε προήλθε και το παρατσούκλι με το οποίο έμεινε στην αιωνιότητα.

Δύσκολα τα χρόνια της Κατοχής, τα βίωσε όπως όλος ο Ελληνισμός με φτώχια και πείνα…
Ο Μπαγιαντέρας λόγω βαριάς μορφής αβιταμίνωσης έχασε την όρασή του.
Έζησε τυφλός ως το θάνατό του από εγκεφαλικό το 1985…




Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Παγκανίνι , ο δαίμονας!!

Johann Peter Lyser: "Ο μάγος Παγκανίνι"


Καλησπερίζω με τον "Γενοβέζο Μάγο"!!!Γεννημένος την 27 Οκτώβρη  1782!

Παγκανίνι , ο δαίμονας!!

Η γοτθική φιγούρα του καλλιτέχνη, σε συνδυασμό με τη  δεξιοτεχνία του στο βιολί, είναι που έκανε τους πάντες να τον ονομάσουν "δαιμονικό" βιολιστή.
O μύθος γύρω του, θέλει τον Παγκανίνι όπως και τον Φάουστ, να έχει κάνει συμφωνία με το διάβολο ώστε να αποκτήσει μαγικές δυνάμεις που να τού επιτρέπουν να δημιουργεί στο βιολί διάφορα εφέ.
Ο Βιεννέζος εικαστικός καλλιτέχνης Johann Peter Lyser απεικονίζει ακριβώς αυτήν την αντίληψη(ΦΩΤΟ).

Ο Παγκανίνι  στο κέντρο με τα μαλλιά ανασηκωμένα, μυημένο στα μυστικά της μαγείας. 
Δίπλα του μια ομάδα σκελετωμένων χορεύουν το χορό του θανάτου. 
Πνεύματα μαγισσών αιωρούνται, ενώ αντικείμενα συνδεδεμένα με τον σατανισμό τον περιβάλλουν...
 μια μαύρη γάτα, ένα  κρανίο, τα οστά ενός ανθρώπινου χεριού, ένα φίδι...

Άλλοι, πάλι  πίστευαν πως το σώμα του Παγκανίνι είχε καταληφθεί από το διάβολο και πως χρησιμοποιούσε το βιολί για να παράγει αυτό που νόμιζαν ότι ήταν η "μουσική του διαβόλου" ή πως είχε σκοτώσει κάποια ερωμένη του, την ψυχή της οποίας είχε φυλακίσει στις χορδές του βιολιού του που έφτιαξε με τα έντερά της...

Οι χαρακτηρισμοί "Σατανάς", "μάγος", "διάβολος",  ήταν συνηθισμένοι , όπως και το δοξάρι του ως "όργανο μαγείας".

"Ο  Παγκανίνι κυμάτιζε στον αέρα τη μαγική ράβδο του κι έμοιαζε με μάγο που προστάζει τα στοιχεία" έγραψε ο ποιητής Χάινε, ενώ ο Λουδοβίκος Σπορ τον χαρακτήρισε "μάγο που βγάζει από το βιολί του ήχους που ποτέ δεν έχουν ακουστεί από αυτό το όργανο".

Οι Γερμανοί του δίνουν παρατσούκλια όπως "Hexensohn=γιός μάγισσας" ή "Hexenmeister- ο κύριος των μαγισσών", ονόματα που συνδέονται και με   μια από τις συνθέσεις του Παγκανίνι, που έπαιζε συχνά: "Le streghe=οι μάγισσες".

Πρόκειται για  παραλλαγές πάνω σε ένα θέμα από το μπαλέτο του Franz Xavier Süssmayr "Ιl noce di Benevento", το οποίο σηματοδοτεί την είσοδο των μαγισσών στη σκηνή.

Σολίστας στο ρόλο του μάγου ο κορυφαίος ουκρανός Julian Sitkovetsky, μαθητής του Thibaud, και παιδί-θαύμα!
Με πολλές διακρίσεις στο ενεργητικό του...Πρώτο Βραβείο στο Διαγωνισμό Νέων Ερμηνευτών στην Σοβιετική Ένωση το '45, ως βιολιστής, θέση που στο πιάνο και το τσέλο κατέκτησαν εκείνη τη χρονιά ο Ρίχτερ και ο Ροστροπόβοτς, αντίστοιχα.
Για την τεχνική του, τον άψογο ομοιόμορφο ήχο, και το ελεγχόμενο staccato ή pizzicato θαυμάστηκε από Μενουχίν και Όιστραχ!
Δυστυχώς έφυγε πολύ νέος, μόλις στα 32 του από καρκίνο, πρόλαβε όμως στη σύντομη ζωή του να "μαγέψει" κοινό και κριτικούς!

Paganini: "Variations  le Streghe"/ Julian Sitkovetsky


Wednesday, 25 October 2017

"Aφορμή για ταξίδι στους δρόμους της τέχνης"(Picasso-Apollinaire-Jacob)


Αποτέλεσμα εικόνας για picasso three musicians gif
Three Musicians - Picasso, Philadelphia Museum 

Είναι ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της τέχνης του 20ού αιώνα, ιδρυτής του κυβισμού και με σημαντική συνεισφορά στην εξέλιξη της μοντέρνας τέχνης.
Ο Ισπανός Πάμπλο Πικάσο γεννήθηκε σαν σήμερα 25 Οκτώβρη 1881 και δίνει την αφορμή της καλημέρας.
Πιστή στις επετειακές δημοσιεύσεις, φίλοι μου...
Κι έτσι, δοθείσης της αφορμής, δεν μπορώ να μείνω ασυγκίνητη και σε συνδυασμό με την ειδικότητά μου ως μουσικού,ανασύρω στη μνήμη μου έναν αγαπημένο πίνακα του κυβιστή ζωγράφου...Μουσικού θέματος,φυσικά!

Ο Ισπανός Πικάσο επιλέγει τη μουσική ως θέμα για να εκφράσει τη χαρά της ζωής.
Στη σειρά  έργων του "ΤΡΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΟΙ" η Comedia de l'arte φιγουράρει όλο χάρη στις μορφές του  πιερότου και του κατεργάρη γελωτοποιού...

Οι μορφές είναι τρεις.
Ένας αρλεκίνος και  ένας πιερότος αριστερά,που κρατούν μουσικά όργανα, βιολί και κλαρινέτο  και δεξιά  ένας καλόγηρος με μαύρο χιτώνα, με  ακορντεόν και  παρτιτούρα.
Η σύνθεση αποπνέει κωμική διάθεση...
Θυμίζει προετοιμασία για χορό μεταμφιεσμένων ή πρόβα ορχήστρας πλανόδιων μουσικών σε καρναβαλική γιορτή.
-"Μάσκες", όμως, "γιατί;"αναρωτιέμαι...
-Τα πρόσωπα φαίνεται, πίσω απ'τις μάσκες να λειτουργούν καλύτερα...δίνω την "αόριστα -φιλοσοφημένη" απάντηση και προχωρώ.
Γωνιώδη σχήματα  και  μοτίβα σε έντονα, ζωντανά χρώματα.
Ως μη ειδική, οσφρίζομαι μια "ισχυρή"  παιδικότητα, μια ξέγνοιαστη συναναστροφή, μια παρέα  τριών φίλων που περνά καλά μαζί...
Αναπόληση όμορφων στιγμών αποτυπωμένη με τα μέσα που κανείς διαθέτει.
Και δω ο "κανείς", έχει παλέτα, πινέλα, χρώματα...έχει έμπνευση !!
Μάλλον δεν πέφτω πολύ μακριά...
Ο αρλεκίνος Πικάσο με το βιολί κάτω απ'το πηγούνι  γρατζουνά με το δοξάρι φιλικά πειράγματα με αποδέκτες  κοντινούς, δικούς του ανθρώπους.
Φαίνεται αστείος στη φαρδιά φορεσιά με τα κόκκινα και κίτρινα τρίγωνα, χρωματισμοί της σημαίας της πατρίδας του.
Κι οι φίλοι όμως μοιάζουν να το διασκεδάζουν.
Ο πρόσφατα (ο πίνακας φιλοτεχνήθηκε το 1921 )μακαρίτης Απολλιναίρ, ο καλός πιερότος, φυσά ηγετικές πνοές στο "Συναξάρι των ζώων" ...κι οι σκέψεις, "σαλτιμπάγκοι οδεύουν πλάϊ στων κήπων τις φραγές "!
Και δεξιά, ένας άλλος ποιητής και φίλος καρδιακός...ο Μαξ Ζακόμπ, ο παρ'ολίγον μοναχός ν'ανοιγοκλείνει τη φυσούνα.

Πείραμα, η απεικόνιση;
Αφηρημένη οπτική ιδέα;...
Λαχτάρα για διασκέδαση, αναπόληση στιγμής ανέμελης;

Ίσως να μη μπορεί κανείς να απαντήσει, ίσως και να υπάρχουνς άπειρες ιδέες να αιτιολογούν τη σύλληψη...Ίσως...
Και κει που προσπαθώ να μπω στον ψυχισμό του καλλιτέχνη, δίνει το ράσο τη δεύτερη αφορμή!Μουσική, αυτή τη φορά.

Ο ρασοφόρος Μαξ Ζακόμπ, σημαίνων της Παρισινής  avant-garde  σκηνής στις αρχές του 20ου αιώνα γνωριζόταν με το μουσικό Πουλένκ.
Η εκτίμηση του Πουλένκ κι ο απεριόριστος θαυμασμός στο πρόσωπό του, βρίσκει χαραμάδα έκφρασης, πού αλλού;...στις νότες !

Πέντε από τα ποιήματά του μελοποιούνται σε μια σύνθεση -νανούρισμα...αέρινο  όνειρο.
Κοιμήθηκα,ονειρεύτηκα ...κι όμως ονειρεύτηκα την πραγματικότητα.
Την πραγματικότητα τριών φίλων, που ντυμένοι τη χαρούμενη διάθεση, τοιμάστηκαν για χορό αιωνιότητας φορώντας μάσκες, γιατί η ψυχή του καλλιτέχνη λειτουργεί καλύτερα πίσω απ'τα προσωπεία...

Ο Πουλένκ, σαν μέρος της παριζιάνικης πρωτοποριακής σκηνής εκείνης της εποχής, γνώριζε τον Ζακόμπ.
Ο συνθέτης βρήκε τα ποιήματα δημοσιευμένα σε περιοδικό...Επέλεξε να μελοποιήσει πέντε, αλλάζοντας μερικές φορές τους τίτλους τους.
Το "Νανούρισμα"  είναι δύο ποιήματα στο ίδιο ύφος και χαρακτήρα, που ο Πουλένκ παρουσιάζει ενιαία. Η αγάπη και η εκτίμηση του Πουλένκ για τον Ζακόμπ εκφράζεται με σαφήνεια.

"5 Poèmes de Max Jacob, Berceuse" F.POULENC 


Μερος του κειμένου έχει δημοσιευτεί παλαιότερα στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Tuesday, 17 October 2017

Όταν ο Σοπέν - ποιητής του πιάνου - φλέρταρε με το φλάουτο...

Ο Chopin έφηβος, Jan Zamoyski

Έφυγε σαν σήμερα πολύ πρόωρα…Μόλις στα 39 του…
Δεν υπάρχει φιλόμουσος που να μην τον συνεπαίρνουν το πιανιστικό στυλ κι οι συνθετικές ιδέες του Φρειδερίκου Σοπέν!
Αυτός ο συνδυασμός συναισθηματικής εκφραστικότητας, ρομαντικής ευαισθησίας, με πλούσια μουσική ευρηματικότητα και πνευματικότητα, νομίζω δεν βρίσκεται σε κανέναν άλλο από τους ρομαντικούς, χαρακτηριστικά που εμφανίστηκαν από τη νεαρή ηλικία του…

Ο Σοπέν-ήταν δεν ήταν- δεκατεσσάρων ετών όταν αποφάσισε να συνθέσει μια σειρά παραλλαγών για πιάνο και φλάουτο.
Πιθανότατα ο συνδυασμός των δύο οργάνων επιλέχθηκε λόγω του πατέρα του Φρειδερίκου, τον κ. Nίκολας Σοπέν, δάσκαλο Γαλλικών μα και ερασιτέχνη φλαουτίστα.

Ο Σοπέν λάτρευε την όπερα από μικρός, έτσι γι’ αυτό το εγχείρημα διάλεξε μια χαριτωμένη άρια του Ροσίνι από τη «Σταχτοπούτα».
«Non più mesta», που η πρωταγωνίστρια τραγουδά με κέφι και ζωντάνια στο τέλος της όπερας καθώς κλείνει η αυλαία:
«Πάει καιρός που στη φωτιά δίπλα θλιμμένη, τραγουδούσα. 
Πέρασαν πια της θλίψης οι στιγμές»...

Γνωστή και ως «Rondo Aria», η «Non più mesta» έχει προσελκύσει πλήθος συνθετών να γράψουν παραλλαγές πάνω στην σκερτσόζα μελωδία της.

Οι γοητευτικές παραλλαγές του 14χρονου Σοπέν εντυπωσιάζουν με την μελωδική ευλυγισία και πρωτοτυπία τους.
Η σύνθεση ξεκινά με την παρουσίαση του θέματος που μεταμορφώνεται στις τέσσερεις παραλλαγές που ακολουθούν. Το μοτιβικό υλικό και η αντιμετώπισή του φανερώνει την φαντασία και μουσική ευρηματικότητα του νεαρού Σοπέν.
Στην πρώτη, το θέμα ζωντανεύει με τη βοήθεια των συνεχών τριήχων, με ζωηρό και παιγνιώδη χαρακτήρα…
Η δεύτερη, μάλλον «καταπραϋντική», αποστασιοποιείται από την προηγούμενη σε υφολογικό επίπεδο προτάσσοντας μια απαλή μουσική ανάπαυλα στο ύφος του μπελκάντο, με έντονη συναισθηματικότητα, πρόδρομος της τρίτης παραλλαγής με τα γρήγορα φωτεινά αρπίσματα, που με χιούμορ προβάλλουν μια μικρής διάρκειας, πλην απαστράπτουσα δεξιοτεχνία στο φλάουτο.
Η τέταρτη παραλλαγή ακολουθεί ευέλικτα την κύρια μελωδική γραμμή διακοσμημένη με χαριτωμένα στακκάτι και άλλες φιγούρες και καλλωπισμούς, αποτζιατούρες και επερείσεις…

Στυλιστικά, δεν υπάρχει τίποτα στη σύνθεση αυτή που να «μαρτυρά» Σοπέν.
Μην περιμένετε να διακρίνετε τα δακτυλικά του αποτυπώματα στο μέρος του πιάνου, καθώς ο έφηβος αγαπημένος μας, δίνει προτεραιότητα (και ορθώς πράττει) στο φλάουτο.
Επιπλέον, είναι η μόνη σύνθεση του πολωνού, που μπορεί να εκτελεστεί άνετα ακόμα και από αρχάριους πιανίστες, καθώς το τμήμα του πιάνου δεν είναι διόλου απαιτητικό, όπως μας έχει συνηθίσει ο βιρτουόζος Σοπέν στο σύνολο των συνθέσεών του.

Επιλέγω να το ακούσουμε με τον Ζαν-Πιέρ Ραμπάλ, τον ταλαντούχο γάλλο φλαουτίστα που περιέγραψε τη σχέση του με το όργανο ως μέγιστο πάθος!... Πάθος, που τροφοδότησε μια αξιοσημείωτη καριέρα, που ξεπέρασε τα 50 χρόνια:
«Πρέπει η σχέση σου με το φλάουτο να είναι πάθος, 
τόσο σημαντική όσο το νερό που πίνεις ή το ψωμί που τρώς!". 


Φωτεινός ήχος, κομψότης, ευγένεια και κυρίως επιδέξιες αναπνοές στη μέση γρήγορων μεταβάσεων χωρίς να αλλοιώνεται η απόδοση του ήχου.

Frédéric Chopin: «Variations, Non piu mesta»:



Η άρια του Ροσίνι από τη Τζόυς Ντιντονάτο: