Friday, 31 October 2014

"Το μνημείο των Προέδρων"





Είναι το ψηλότερο βουνό στη Νότια Ντακότα.
Ιερό για τους Ινδιάνους,που το έλεγαν "Οι έξι γρανιτένιοι παππούδες".
Στους λευκούς είναι γνωστό ως όρος Ράσμορ και φιγουράρει ως μια από τις σημαντικότερες τουριστικές περιοχές,αφού στα γρανιτένια χώματά του έχει σκαλιστεί το "Mνημείο των προέδρων".

Πρόκειται για 18μετρες μορφές τεσσάρων προέδρων των Η.Π.Α., σμιλευμένες στις πλαγιές των "Μαύρων λόφων",έργο του γλύπτη Gutzon Borglum.
Ένα έργο, που η κατασκευή του διήρκησε επτά ολόκληρα χρόνια και ολοκληρώθηκε σαν σήμερα 31 Οκτώβρη του  1941 με τη βοήθεια 400 εργατών και του γιού του Borglum,Λίνκολν.




Πρώτος από δεξιά ο Αβραάμ Λίνκολν,δίπλα του ο Θίοντορ Ρούζβελτ και ακολουθούν οι  Τόμας Τζέφερσον και Τζωρτζ Ουάσινγκτον.



Η συντήρηση του μνημείου απαιτεί ορειβάτες,που παρακολουθούν, σφραγίζουν τις  ρωγμές και καθαρίζουν το κολοσσιαίο γλυπτό από τις λειχήνες, ετησίως.


(Αναμνηστικό γραμματόσημο του 1952)

Το μνημείο των προέδρων εμφανίζεται ως  background και στο θρίλερ του Χίτσκοκ με τον Κάρι Γκραντ : "Στη Σκιά των Τεσσάρων Γιγάντων", όπου καταδιώκεται ένας κακοποιός, του οποίου το σπίτι βρίκεται στη δασώδη περιοχή του όρους Ράσμορ.

Αθάνατη σκηνή,που ανεβάζει την αδρεναλίνη στα ύψη!!!



EΛΠΙΔΑ ΝΟΥΣΑ

Thursday, 30 October 2014

Andres Chenier, ο Γάλλος ποιητής-επαναστάτης

(Ο Σενιέ σε πίνακα του Louis Boilly)

"Ο Γαλατάς, που τα μάτια μου τον πεθυμούσαν από πολύ καιρό ...
Επειδή δεν είναι παρά μία Ελληνίδα, στην νεανική της άνοιξη
Ομορφη, στο κρεβάτι ενος τέκνου της Γαλλίας ,
Με γέννησε Γάλλο μέσα στους κόλπους του Βυζαντίου. "


Το απόσπασμα είναι από τις "Ελεγείες"  του γάλλου ποιητή, Αντρέ Σενιέ, ελληνικής καταγωγής, που γεννήθηκε στο Γαλατά της Πόλης, σαν σήμερα, 30 Οκτώβρη του 1762.

Τιμώντας τη γενέτειρά του συνήθιζε να υπογράφει ως  Andreas Byzantinus.
Η ποίησή του αισθησιακή, κινείται στα πλαίσια του ρομαντισμού. 
Ξεχωρίζει για την καθαρότητα, τη δύναμη και την παραστατικότητα.
Ελεγείες, ωδές, βουκολικά, ειδύλλια ...

Η ελληνίδα μητέρα του τού εμφύσησε την αγάπη για τους αρχαίους έλληνες ποιητές και τη μυθολογία. Πολλές φορές στην ποίησή του αποτυπώνονται στοιχεία μυθολογικά  όπως το παρακάτω ,που υμνεί την κόρη του Πανδίονα, Φιλομήλα, που οι θεοί μεταμόρφωσαν στη γνωστή Χελιδόνα...

"A L’Hirondelle-στη Χελιδόνα"

"Ω! κόρη του Πανδίονα, νεαρή Αθηναία, 
για τροφή καταπίνεις το τζίτζικα, σκληρή μου...
τον πιστό τραγουδιστή..."


Από τους διασημότερους ποιητές του 18ου αι.αλλά και ποιητής-ήρωας.
Υποστηρικτής αρχικά  της Γαλλικής Επανάστασης, αλλά όταν διαμαρτυρήθηκε για τις ακρότητες της Τρομοκρατίας, φυλακίστηκε και λίγους μήνες αργότερα τον περίμενε η καρμανιόλα!

"...Φυλακές Saint- Lazare. Εκεί φυλάκιζαν τους ευγενείς που προόριζαν για τη λαιμητόμο. 
Εχει ένα μικρό δωματιάκι όπου πέρασε τις τελευταίες της ώρες η Μαρία Αντουανέτα. 
Από εκεί πέρασε κι ο ποιητής Αντρέ Σενιέ, που τον έκανε όπερα μετά, ο βεριστής Umberto 
Giordano, "αντίπαλος" του Πουτσίνι..."

Μια όπερα. που περιγράφει τη ζωή του επαναστάτη - ποιητή και αποτελεί το αποκορύφωμα της καριέρας του συνθέτη.

Charles-Louis Muller: "The Call for the Last Victims of the Terror
(στο κέντρο ο Σενιέ)


Andres Chenier - η όπερα του Uberto Giordano  

Bασισμένη στη ζωή του ιδεαλιστή  ποιητή και με φόντο τη Γαλλική Επανάσταση,ένα δράμα που συνδυάζει την Ιστορία με μια παθιασμένη ιστορία αγάπης. 
Δυναμική, σε ύφος επαναστατικό, η ενθουσιωδης μουσική του Giordano μεταφέρει την ατμόσφαιρα της εποχής. 
(Πρώτη παρουσίαση στη Σκάλα του  Μιλάνου το  1896)

Από τις πιο γνωστές και αγαπημένες άριες είναι η άρια της Μανταλένας : "Mamma morta".

Aνάμεσα στις ερμηνεύτριες που ξεχώρισαν στο ρόλο της Μανταλένας οι: 
Φρένι, Κάλλας και από τις νεότερες η Άνγκελα Γκεόργκιου.

Διθυραμβικές όμως κριτικές για την εκφραστικότατη ερμηνεία της πήρε η Ρενάτα Τεμπάλντι.



Ανάμεσα στα πολιτικά του ποιήματα ξεχωρίζει η "Ωδή στην Charlotte Corday  ", που έγραψε για την  γυναίκα, που δολοφόνησε τον Μαρά.


David d'Angers - "Προτομή Chenier"


Η ερμηνεία της Κάλλας χρησιμοποιήθηκε στην ταινία : "Φιλαδέλφεια" του Τζόναθαν  Ντέμι.
Μπορείτε να δείτε τη σκηνή εδώ:




Την περίοδο της φυλάκισής του ο Σενιέ έγραψε αρκετά ποιήματα, ανάμεσά τους και τη  "Νεαρή αιχμάλωτη" για μια συγκρατουμένη του.

"Muse Of Andre Chenier", Denys  Puech

Λίγο πριν καρατομηθεί, αναφέρει  σε ένα από τα ποιήματά του: 

"Πεθαίνω,
Πριν το σούρουπο το ταξίδι μου θα τελειώσει.
Ακόμα δεν άνοιξε στο φως, το δικό μου τριαντάφυλλο και έχει ξεθωριάσει
Η ζωή είχε για μένα γλυκές, φευγαλέες στιγμές
Ακόμα δεν τις είχα γευτεί και τώρα πεθαίνω..."

Η όπερα ανέβηκε το 2011 στην αυστριακή λίμνη Bodensee, όπου βρίσκεται η μεγαλύτερη πλωτή σκηνή του κόσμου, με εντυπωσιακότατα σκηνικά, μοναδικού θεάματος, καθώς είχε μισοβυθιστεί στα νερά της λίμνης ένα τεραστίων διαστάσεων κορμί, το "άγαλμα του Μαρά" (έμπνευση από τον γνωστό πίνακα)  όπου λειτουργούσε ως σκηνή, που διαδραματίζεται το όλο σκηνικό.


Φωτογραφία από την παράσταση

Τον ομώνυμο ρόλο στην όπερα "Αντρέα Σενιέ" έχουν ενσαρκώσει  οι:
Φράνκο Κορέλι, Καρούσο, Ντομίνγκο, Παβαρότι, αλλά και πρόσφατα ο Γιόνας Κάουφμαν.

Τον ακούμε στο λυρικότατο ντούο "Vicino a te" με την ολλανδή σοπράνο Eva-Maria Westbroek στο ρόλο της Μανταλένας ...

...25 Ιούλη 1794, στη φυλακή του  Αγίου Λαζάρου.
Ο Αντρέ αποχαιρετά τους φίλους του... κι ενώ  υπάρχει τρόπος για τη Μανταλένα να σωθεί, εκείνη προτιμά να μείνει και να πεθάνει μαζί του.
Μοιράζονται τις τελευταίες στιγμές πριν τη λαιμητόμο, τραγουδώντας...

"Vicino a te s'acqueta l'irrequieta anima mia..."

"Κοντά σου ηρεμεί η ανήσυχη ψυχή μου
είσαι κάθε πεθυμιάς μου ο σκοπός
εισαι τ'όνειρο κι η ποίησή μου...
Σ'αγαπώ...
Ο θάνατος θά'ρθει την αυγή
με βιολέτες και ρόδα..."





(Η ανάρτηση αυτή, αποτελεί μια μεγάλη περίληψη, μέρους  μιας εργασίας μου με θέμα : 
"Η Γαλλική ποίηση στην κλασική μουσική")



ΕΛΠΙΔΑ ΝΟΥΣΑ

ΠΗΓΕΣ : 
Η ιστορία της όπερας (Βιβλίο), 
"Aντρέ Σενιέ"  του καθ. Μηνά Σάββα, 
"Bregenzer Festspiele.info"

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε: iporta.gr

Tuesday, 21 October 2014

Φθινοπωρινές σκέψεις


Jasper Francis Cropsey, Autumn on the Hudson river

Περάσματα στο σύμπαν. Γέφυρες σ'ένα κόσμο καμωμένο από συγκρούσεις...
Απ' το λιοπύρι του καλοκαιριού στη φθινοπωρινή σταγόνα, 
από την ασημόφεγγη νύχτα στη ροδοδάχτυλη αυγή 
κι από τη νηνεμία της θάλασσας στην τρικυμία της...
Και η μελαγχολία στο στόμα, έχει μια γεύση παράξενη .
Τη γεύση μιας πίκρας ανάκατης με τη ζάχαρη των αναμνήσεων ...
Έφυγε το καλοκαίρι...Έφυγε κι άφησε μόνο μνήμες.
Τρυφερές μνήμες να λειαίνουν τις γωνίες του σκληροτράχηλου χειμώνα,που έρχεται...
Κι αυτό το βουητό της θάλασσας και το παράπονο στα χείλη των βράχων,που το κύμα  τούς γδέρνει...
Ξαφνιάσματα ηχητικά.
Μοιάζουν περάσματα σιωπών στις αδυσώπητες κραυγές του εσωτερικού μας σύμπαντος!
Σ'αυτούς τους δυσκίνητους καιρούς , ξεχνώ πως ζω, πως υπάρχει και  το αύριο...
Και δακρύζω απ'τον πόνο...όπως η θάλασσα, που πιτσιλάει στην επαφή της με άμορφες, τεράστιες πέτρες.
Κάνω προσπάθεια ν'ακούσω αρμονίες στους  πυροβολισμούς...
ν'ακούσω τέμπο ρυθμικό στον καρδιακό παλμό...
Να δω το διάφανο στη στάλα της βροχής, που κρέμεται στο φύλλο...
Μα η ανθρωπιά λαχανιασμένη, άρρυθμα τρέχει ..
δεν την προφταίνω να τη φιλέψω του κουταλιού γλυκό,
να καλοπιάσω τον ουρανίσκο της...
Ανόμοια, διαφορετικά κι αντίθετα τα ενδύματα, που ντύνω την ψυχή μου...
Πώς να ταιριάξουν σ'εξαίσια συμφωνία, σε γλώσσα αρμονική, που αναζητώ;
Πού 'ναι ένας μαέστρος ταλαντούχος να πειστεί με τη μπαγκέτα του να συντονίσει τις διαφορετικότητες;
Πού'ναι η αγάπη να διευθύνει τα προσωπικά μας μονοπάτια,
το άρωμα της ύπαρξής μας...
Να κατευνάσει το σφορτσάντο της βίας...
Πού'ναι η αγάπη να οδηγήσει σ'όνειρο το μουχλιασμένο σήμερα...
Πού'ναι η αγάπη να πάρει το αδέξιο χέρι και μ'απαλές κινήσεις να του δείξει πώς χαϊδεύουμε τα πλήκτρα...
να γεννηθεί γλυκό τραγούδι για να ξεπλύνει την ψυχή 
από τις σκόνες της...

ΕΛΠΙΔΑ ΝΟΥΣΑ

(Πρώτη δημοσίευση : iporta.gr )