Tuesday, 29 December 2015

"Κλάμα και οδυρμός πολύς...Η Σφαγή των Νηπίων"

«Η σφαγή των νηπίων» Rubens, Μουσείο Καλων Τεχνών, Βέλγιο


"Τότε ῾Ηρῴδης ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν μάγων, ἐθυμώθη λίαν, καὶ ἀποστείλας ἀνεῖλε πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλεὲμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῆς ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον ὃν ἠκρίβωσε παρὰ τῶν μάγων. 
τότε ἐπληρώθη τὸ ρηθὲν ὑπὸ ῾Ιερεμίου τοῦ προφήτου λέγοντος· 
φωνὴ ἐν Ραμᾷ ἠκούσθη, θρῆνος καὶ κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς πολύς· Ραχὴλ κλαίουσα τὰ τέκνα αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελε παρακληθῆναι, ὅτι οὐκ εἰσίν".

Δηλαδή:

"Τότε ο Ηρώδης, επειδή είδε ότι εμπαίχτηκε από τους μάγους, θύμωσε πολύ και απέστειλε και σκότωσε όλα τα αρσενικά παιδιά που ήταν στη Βηθλεέμ και σε όλα τα όριά της, όσα ήταν από δύο ετών και κάτω, σύμφωνα με το χρόνο που εξακρίβωσε από τους μάγους. 
Τότε εκπληρώθηκε αυτό που ειπώθηκε μέσω του Ιερεμία του προφήτη, όταν έλεγε: 
Φωνή στη Ραμά ακούστηκε, κλάμα και οδυρμός πολύς. Η Ραχήλ είναι που κλαίει τα τέκνα της, και δεν ήθελε να παρηγορηθεί, γιατί δεν υπάρχουν".

(ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ κατά ΜΑΤΘΑΙΟΝ, Κεφ.2:16-18, "Η Σφαγή των Νηπίων")
[Πηγή :Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο: http://www.sch.gr/]

Λεπτομέρεια της Σφαγής από τον άμβωνα στην εκκλησία του Sant 'Andrea στην Πιστόια , ένα αριστούργημα του 1301 από τον Ιταλό γλύπτη Giovanni Pisano

Οπως θα καταλάβατε, φίλοι αγαπημένοι σήμερα μιλάμε για το ιστορικό γεγονός της Σφαγής των Νηπίων, που εκτυλίχθηκε  στη Βηθλεέμ, σύμφωνα με τις Γραφές, λίγο μετά τη γέννηση του Χριστού.
Με διαταγή του διανοητικά ανισόρροπου βασιλιά της Ιουδαίας Ηρώδη του Μεγάλου  θανατώθηκαν όλα τα νήπια έως δύο ετών, στην προσπάθειά του να ανακαλύψει και να εξαφανίσει από προσώπου γης τον Ιησού, που σύμφωνα με προφητεία θα αμφισβητούσε την εξουσία του.

Η Εκκλησία μας, σήμερα 29 Δεκέμβρη τιμά τη μνήμη των "δεκτών θυμάτων, ως νεόδρεπτα ρόδα, αγνών νηπίων...", όπως αναφέρονται στο σχετικό απολυτίκιο...



Εγώ όμως, φίλοι μου εκλεκτοί, θα σας καλησπερίσω με βρετανικά κάλαντα του 16ου αιώνα, που απεικονίζουν μουσικά την ιστορία, που αναφέρεται στο δεύτερο κεφάλαιο από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου και τραγουδιέται σε μορφή νανουρίσματος από τις μητέρες των θανατωμένων βρεφών.

<<Lully, lulla, thou little tiny child>>

Η μελωδία ονομάζεται και "Coventry Carol" γιατί παρουσιάζονταν από τις συντεχίες του Κόβεντρι της Αγγλίας ως μέρος ενός λειτουργικού δράματος με θέμα τη Βιβλική ιστορία.

Παρά το γεγονός ότι τα δρώμενα πραγματοποιούνταν το καλοκαίρι, στη σύγχρονη εποχή έχoυν καθιερωθεί σαν Χριστουγεννιάτικα κάλαντα, κάτι που ενισχύθηκε περισσότερο από τα Χριστούγεννα του 1940, όταν αυτή ήταν η μελωδία, που ακουγόταν στο τοπικό ραδιόφωνο του Κόβεντρι, όταν βομβαρδίστηκε ο καθεδρικός της πόλης.

Δυο τενόροι κι ένας βαρύτονος εκτελούν τα σολιστικά μέρη.
Φωνές, που παρότι αναπαριστούν τις θλιμμένες μητέρες είναι αντρικές , κάτι που επιβεβαιώνει πως στα λειτουργικά δράματα οι ρόλοι, ανεξαρτήτου φύλου, εκτελούνταν μόνο από άντρες.



"The Massacre of the Innocents", Walters Manuscript 
Ολοσέλιδη ζωγραφιστή μινιατούρα από χειρόγραφο του θαυμαστού "Βιβλίου των Ωρών", που γράφτηκε στα Ολλανδικά τον 15ο αι. 


EKTEΛΕΣΗ:

Επέλεξα να το ακούσουμε από αγγελικές φωνούλες, μιας εξαιρετικής παιδικής χορωδίας αγοριών, τους Libera.
Η ερμηνεία τους κατανυκτική, μια μουσική πανδαισία και μια μοναδική ακουστική εμπειρία για το φιλόμουσο ακροατήριο.
Ένα σύνολο, που ξεχωρίζει για τη μουσική του ποιότητα, την ομοιογένεια και φωνητική αρτιότητα.

[Να θυμίσουμε πως το όνομα της χορωδίας προέρχεται από το ομώνυμο, αντιφωνικό μέρος του Ρέκβιεμ, "Libera me", λέξη παρμένη από το λατινικό "liberare-Ελευθέρωσε!"]



                        «The Massacre of the Innocents», Pieter Bruegel ο Πρεσβύτερος


Οι ερμηνείες των  Coventry Carols είναι πάμπολλες!
Μετά την χορωδιακή εκδοχή τους, εκείνη που αγγίζει την ψυχή μου περισσότερο με το συναίσθημα του πόνου και της οδύνης των δυστυχισμένων μητέρων, που είδαν να σφάζονται τα παιδιά τους μέσα στις ίδιες τις αγκαλιές τους, εντονότατο είναι με την McKennitt...

Monday, 28 December 2015

Ραβέλ: Ασχημούλα, η Πριγκίπισσα των Παγόδων...

(Στη μνήμη του Μωρίς Ραβέλ, που έφυγε σαν σήμερα 28 Δεκέμβρη του 1937)


[Εξώφυλλο από την έκδοση των Παραμυθιών του Charles Perrault του 1697]


Καθώς διανύουμε τις τελευταίες νύχτες του χρόνου σάς καλησπερίζω με παραμυθοτάξιδο για μικρούς και μεγάλους, που ακόμα ονειρεύονται...

Στο μεγάλο βιβλίο της φαντασίας κάθε παιδιού ή ενήλικα υπάρχει μια σκηνή, όπου μία γιαγιά, τριγυρισμένη από τα εγγόνια της δίπλα στο τζάκι αφηγείται παραμύθια.
Όλοι, άλλοι λίγο, άλλοι πολύ έχουμε βιώσει στην πραγματικότητα μια τέτοια σκηνή...
Έτσι...Τα ξύλα μπήκαν στο τζάκι κι η φωτιά λαμπάδιασε!!!Για κοπιάστε...


Το 1910 ο Ravel συνέθεσε ένα από τα πιο αγαπητά έργα, τη συλλογή των πέντε παιδικών κομματιών, που  γνωρίζουμε με τον τίτλο: «Η Μάνα μου η Χήνα».

Αρχικά γραμμένο για πιάνο για τέσσερα χέρια, για δύο νέους μαθητές πιάνου, τη Μιμή και το Ζαν, παιδιά ενός ζευγαριού φίλων του συνθέτη.
Άγαμος και άτεκνος, ο Ραβέλ  λάτρευε τα παιδιά και τον κόσμο της φαντασίας τους.

Αργότερα το έργο ενορχηστρώθηκε και μεταγράφηκε για σόλο πιάνο ή διασκευάστηκε για μπαλέτο.
Μια σύνθεση τρυφερά βελούδινη, που ενέπνευσε στον Ραβέλ ο παραμυθόκοσμος του 17ου αι.
Συγκεκριμένα, μία συλλογή έξι παραμυθιών του Σαρλ Περρώ που κυκλοφόρησαν το 1697, εμπνευσμένα από παραδοσιακά παραμύθια, στα οποία η Μάνα Χήνα, ως δημοφιλής χαρακτήρας της λαϊκής μυθοπλασίας, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο.
Ως φιγούρα, παραπέμπει στην γκουβερνάντα, στη γυναίκα εκείνη που, αφηγούμενη ιστορίες στα παιδιά, γίνεται η ίδια κομμάτι της προφορικής παράδοσης.

Η ορχηστρική εκδοχή περιλαμβάνει πέντε παραμυθένιους μουσικούς πίνακες.

Σήμερα, προτείνω να επικεντρωθούμε στην ιστορία της «Ασχημούλας, πριγκίπισσας των παγόδων»


  "Miniature : Ρorcelain Chinese Ρagodine"
[Παγόδες, στα κινέζικα παραμύθια ήταν μικροσκοπικά ανθρωπάκια από πορσελάνη και κρύσταλλο, ιέρειες και ιερείς του ομώνυμου βασιλείου.
Μάλιστα, στη Γαλλία του 18ου αι. παρατηρείται ένα είδος πορσελάνινης διακόσμησης με μικρές 
κινέζικες φιγούρες με αλλόκοτο πρόσωπο και κινούμενο κεφάλι, με το όνομα παγόδες]

***

Αποτελεί το τρίτο μέρος του έργου, με γαλλικό τίτλο: «Laideronnette, Imperatrice des Pagodes». 
Ο Ραβέλ γράφει στην αρχή της κίνησης αυτής:

«Ενώ η μικρή άσχημη πριγκίπισσα παίρνει το μπάνιο της, 
οι μικροί ιερείς και ιέρειες (παγόδες) τής τραγουδούν και εκτελούν διάφορα μουσικά όργανα, 
ανάλογα με το μικροσκοπικό τους μέγεθος:
 όμποε και λαούτα κατασκευασμένα από τσόφλια καρυδιών, 
βιόλες από φλούδες αμυγδάλων κ.ά.»


ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ:

Η Ασχημούλα ήταν μια πολύ όμορφη κινέζα πριγκίπισσα, την οποία καταράστηκε μια κακιά μάγισσα και τη μεταμόρφωσε σε μικροσκοπική δράκαινα με πολύ άσχημη όψη. Επειδή η Ασχημούλα ντρεπόταν για την εμφάνισή της, κρύφτηκε σε ένα μακρινό κάστρο.
Μια μέρα, συνάντησε ένα εξίσου άσχημο Πράσινο Φίδι, το οποίο ήταν στην πραγματικότητα ένας ωραίος πρίγκιπας που τον είχε, και αυτόν, καταραστεί η κακιά μάγισσα.
Μαζί άρχισαν να περιπλανώνται για πολλά χρόνια, σε διάφορους τόπους.
Τελικά, ναυάγησαν και οι δυο στο νησί των Παγόδων, του οποίου οι κάτοικοι ήταν μικροσκοπικά ανθρωπάκια από πορσελάνη και κρύσταλλο.
Οι παγόδες ανακήρυξαν βασίλισσά τους την Ασχημούλα.
Στο τέλος τα μάγια λύνονται και η πριγκίπισσα και ο πρίγκιπας παίρνουν την πραγματική τους μορφή.

*****

Στο έργο αυτό ο Ραβέλ δημιουργεί μια Oriental αίσθηση, μια ανατολίτικη εξωτική ατμόσφαιρα με τη χρήση πεντατονικών μελωδιών και στοιχείων από την ορχήστρα Γκαμελάν.

Διάλεξα να το ακούσουμε από ορχήστρα και σε μια υπέροχη οπτικοποιημένη εκδοχή του παραμυθιού, που ελπίζω να  απολαύσετε με τον ενθουσιασμό και την έξαρση ενός μικρού παιδιού, που αρέσκεται να βαδίζει σε παραμυθόκοσμους…

Η φωνή της «Μάνας Χήνας», κουβάρι από φανταστικές ιστορίες, κόκκινη κλωστή, που ξετυλίγει το όνειρο, την ελπίδα και κάθε τι απρόβλεπτο...




Για πιάνο με τέσσερα χέρια με Martha Argerich και Nelson Freire:


Δεν σας ρωτάω αν σας άρεσε...Kαι σε ποιόν δεν αρέσουν τα παραμύθια, άλλωστε;
Η καθημερινότητα δύσκολη κι η καρδιά αναζητά το όνειρο, την ελπίδα, συνειδητά στο ολιγόλεπτο παραμυθι...
Εξάλλου ο Ραβέλ ήταν ένας ανεξάντλητος παραμυθάς, αφού συχνά κατασκεύαζε δικές του ιστορίες και τις έλεγε στα παιδιά των φίλων του, διατηρώντας έτσι καθόλη τη διάρκεια της ζωής του την ικανότητα να βλέπει τον κόσμο με τα μάτια ενός παιδιού...

Sunday, 27 December 2015

"Βιέννη:Καθεδρικός Αγίου Στεφάνου..."


http://homepage.univie.ac.at/


Με μια όμορφη εικόνα απ΄το κέντρο της Βιέννης θα σας καληνυχτίσω, φίλοι μου αγαπημένοι!
Συγκεκριμένα από τον καθεδρικό της πόλης, τον Άγιο Στέφανο με αφορμή τη σημερινή γιορτή του πρωτομάρτυρα Στεφάνου.

[Ο Στέφανος είχε αφιερώσει τη ζωή του στο κήρυγμα του ευαγγελικού λόγου και στη φιλανθρωπική δράση.
Οι Ιουδαίοι όμως τον συκοφάντησαν, τον έσυραν σε δίκη κι ακράτητοι από το μίσος τον θανάτωσαν με λιθοβολισμό. 
Η Eκκλησία μας τιμά την μνήμη του στις 27 Δεκέμβρη, ενώ οι Δυτικοί σαν χθες, 26 του ίδιου μήνα].

Ο Καθεδρικός της Βιέννης είναι χτισμένος σε μεικτό ρομανικό και γοτθικό ρυθμό.
Βασικό χαρακτηριστικό του αποτελεί η περίτεχνα διακοσμημένη στέγη του με πολύχρωμα κεραμικά πλακίδια με ψηφιδωτά σχέδια, όπως ο διπλός αετός, σύμβολο της Δυναστείας των Αψβούργων.
Μεγαλοπρεπής καθεδρικός με το νότιο πύργο του να υψώνεται στους αυστριακούς αιθέρες, καθώς ο «Στεφανάκος-Στεφφλ», όνομα που του αποδίδουν χαϊδευτικά οι Βιεννέζοι, ορθώνεται στα 136 μέτρα!


Το 1740 και σε ηλικία οκτώ ετών ήρθε στη Βιέννη ο Γιόζεφ Χάυντν ως μέλος της περίφημης χορωδίας αγοριών του Καθεδρικού, θέση που κατείχε ο αγαπημένος συνθέτης ως τα 18 του.
Στο ναό επίσης του Αγίου Στεφάνου το Νοέμβρη του 1860 ο Χάυντν παντρεύτηκε την Άννα Μαρία Κέλλερ.


Στον ίδιο καθεδρικό τον Αύγουστο του 1782 ενώθηκαν με τα δεσμά του γάμου η Κωνστάντζα Βέμπερ και ο Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ και στον ίδιο χώρο βάφτιστηκαν τα δύο από τα έξι παιδιά τους.
Τον Μάιο του 1791 ο Μότσαρτ δέχτηκε την καλοπληρωμένη θέση του χοράρχη του καθεδρικού, καθήκοντα που τελικά δεν ανέλαβε, αφού τον πρόλαβε ο θάνατος στις 5 Δεκέμβρη του ίδιου έτους, σε ηλικία 35 ετών.
Tην επομένη, σε ένα από τα παρεκκλήσια του καθεδρικού εψάλλη η νεκρώσιμη ακολουθία του.


Ο Καθεδρικός του Αγίου Στεφάνου διαθέτει 23 καμπάνες, με χαρακτηριστική την «Pummerin», αφιερωμένη στην Παναγία, που είναι η μεγαλύτερη της Αυστρίας και κατασκευάστηκε το 1711, από λιωμένα κανόνια των Μουσουλμάνων εισβολέων στην πόλη.


Ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν συνήθιζε να κάνει βόλτες στον περίβολο χώρο του Καθεδρικού και λέγεται πως ανακάλυψε την ολοκληρωτική απώλεια της ακοής του, όταν βλέποντας πουλιά να πετούν έξω από το καμπαναριό, εντούτοις δεν άκουγε τις καμπάνες…


Από την περίφημη Χορωδία Αγοριών της Βιέννης και τον Καθεδρικό του Αγίου Στεφάνου ακούμε αποσπάσματα από τη συναυλία, που δόθηκε για τα 250ά γενέθλια του Μότσαρτ, τον Ιανουάριο του 2006.


Vienna Boys' Choir at Stephansdom:



«Μπαχ και Άγιος Ιωάννης-Καντάτα για την Τρίτη Ημέρα των Χριστουγέννων»


St. John the Evangelist, Zampieri-Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνο

Καλημέρα και ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!
Ευχές καρδιάς σε όλη τη παρέα των καλών διαδικτυακών φίλων με ψυχική πρωτίστως αγαλλίαση, που πρόσφερε το κορυφαίο θαύμα της Γέννησης, που γιορτάσαμε πριν λίγες μέρες!

Τρίτη μέρα των Χριστουγέννων σήμερα, φωτεινή, ηλιόλουστη, μ’αγάπη πλασμένη!
Είθε το μήνυμα της Γέννησής Του να εμφυσήσει πνοές ανθρωπιάς και καλοσύνης στις ψυχές μας!
Γιατί απ’ Αυτόν πηγάζει κάθε ζωτική δύναμη.
Είναι Αυτός που ζωοποιεί και συντηρεί τα σύμπαντα!

Τρίτη μέρα των Χριστουγέννων και για τους Δυτικούς Γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Ευαγγελιστή.

«Εν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος.  
Οὗτος ἦν ἐνἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν…»

Τα λόγια από τον Προοιμιακό του ύμνο, στο Ευαγγέλιό του.

Ο Λόγος είναι η πηγή της ζωής, όμως είναι και φως. Είναι το φως το πνευματικό που φωτίζει το νου και τη διάνοια  και μας οδηγεί από την πλάνη στην αλήθεια με μεγαλύτερη φανέρωσή του μέσα από την Θεία Ενανθρώπιση. 
Ο Χριστός αποτελεί το φως το αληθινό, σε αντίθεση με την πλάνη και το σκοταδισμό της αμαρτίας. 
Το φως το αληθινό, που ανέτειλε στον κόσμο με τη Γέννηση του Χριστού ας σκορπίζει αιώνια τη λάμψη και την αλήθεια Του!

***

Το νόημα αυτών των λόγων από τον Προοιμιακό Ύμνο του Ιωάννη είναι που εμπνέουν τον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ να συνθέσει την Καντάτα «Sehet, welch eine Liebe hat uns der Vater erzeiget- Ιδού, τι αγάπη μας χάρισε ο Κύριος», αφιερωμένη στον Ευαγγελιστή και πρωτοακούστηκε σαν σήμερα 27 Δεκέμβρη του 1723 στη Λειψία, ημέρα της γιορτής του.
(Oι ορθόδοξοι τον τιμούμε στις 8 Μαΐου).


Saint John, El Greco
John the Evangelist, F. Pacheco 

Στη Χριστιανική Τέχνη ο Ευαγγελιστής Ιωάννης απεικονίζεται συνήθως σαν ένας νεαρός, φωτισμένος άνδρας με δύναμη λόγου, που καλλιτεχνικά εκπροσωπείται από έναν αετό.

Κάποιες φορές παρουσιάζεται να κρατά δισκοπότηρο, σύμβολο αναφορά στο Μυστικό Δείπνο, όπως στους πίνακες του Θεοτοκόπουλου(αριστερά) ή του Francisco Pacheco (δεξιά), από το Πράδο.




Ένας σχετικός πίνακας, που αγαπώ πολύ είναι εκείνος του Ντομένικο Zαμπιέρι, γνωστού ως Domenichino, από την ιταλική μπαρόκ ζωγραφική περίοδο και έχω θαυμάσει στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου.

St. John the Evangelist, Zampieri
Ο καλλιτέχνης απεικονίζει τον Ευαγγελιστή σα νεαρό άνδρα συνοδευμένο από το  παραδοσιακό σύμβολό του, τον αετό, που στέκει στα πόδια του, αλλά και δύο ερωτιδείς…σύνδεση με τον φωτισμένο λόγο του, τον  τρυφερό, τον λόγο αγάπης και καλοσύνης …

Το βλέμμα του Αγίου κατευθύνεται προς τα πάνω, παρακαλώντας  τον Θεό να λάβει φώτιση και έμπνευση για τη γραφή του Ευαγγελίου του.

Το φως δεν είναι ιδιαίτερα έντονο, πλην του τοπίου στο βάθος, αλλά και της μορφής του Ιωάννη, που εκπέμπει θαρρείς το άγιο φως της ψυχής του.
Μια τεχνοτροπία του καλλιτέχνη, που ενισχύει την ιεροσύνη και το μεγαλείο της αφήγησης του έργου.
Η άγια μορφή κεντρικά, αντανακλά το φως, μετατρέπεται η ίδια σε φωτεινή πηγή και μοιάζει να εξαϋλώνεται αποκτώντας την ανώτερη δύναμη να καταγράψει και μεταλαμπαδεύσει το λόγο της αλήθειας του Κυρίου.



Ο Γ.Σ.Μπαχ στην καντάτα* του, που περιλαμβάνει τρία χορικά χρησιμοποιεί τρεις σολίστ (σοπράνο, άλτο και μπάσο), τετράφωνη χορωδία, τρομπόνι, όμποε ντ 'αμόρε, βιολιά, βιόλα, μπάσο κοντίνουο αλλά και ένα αερόφωνο, τύπου ξύλινης (ή  πολλές φορές από ελεφαντόδοντο) καμπυλόσχημης φλογέρας, το zink, ένα ιστορικό μουσικό όργανο με τη φήμη του να φτάνει στο απόγειό της στις αρχές του 17ου αιώνα, καθώς ήταν σε θέση να μιμηθεί την ανθρώπινη φωνή.
Οι φωνές των σολίστ  εκτείνονται σε μεγάλο εύρος, κινούνται με ευελιξία και ενεργητικότητα ενώ υποστηρίζονται από ένα στιβαρό και σε συνεχή κίνηση βάσιμο.

Μια σύνθεση, ποτισμένη έντονα με κατανυκτικότητα...Εξυψωτική η μουσική του Μπαχ, είναι ο καλύτερος τρόπος να υποδεχτούμε την τελευταία Κυριακή του χρόνου!

<<Bach - Cantate BWV 64 - Για την Τρίτη Ημέρα των Χριστουγέννων>>



καντάτα παίρνει το όνομά της από το ιταλικό cantare=τραγουδώ, ανήκει στα πολυμερή φωνητικά είδη μουσικής, θρησκευτικού ή κοσμικού περιεχομένου, (cantata da chiesa ή cantata da camera, αντίστοιχα) με οργανική συνοδεία. 
Στις καντάτες χρησιμοποιούνται χορωδίες ή και σολίστες και το κείμενο πολύ συχνά παραμένει στη λατινική γλώσσα.
Η Καντάτα γνώρισε μεγάλη ακμή κατά την περίοδο του Μπαρόκ, με κύριο εκπρόσωπο τον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, με τον αριθμό αυτών των συνθέσεών του να ξεπερνά τις 200.

Friday, 18 December 2015

ΠΑΟΥΛ ΚΛΕΕ : «Η Μηχανή, που τιτιβίζει» -Τρεις μουσικές αναγνώσεις


«Die Zwitscher Maschine-Η Μηχανή, που τιτιβίζει»

«Όσο πιο τρομακτικός γίνεται τούτος ο κόσμος τόσο η τέχνη γίνεται αφηρημένη» 
Paul Klee

Μια μέρα στη γερμανική πόλη του Dessau, ένας μαθητής του, είδε το ζωγράφο Paul Klee να στέκει στο πεζοδρόμιο αφηρημένος και να χτυπά με το πόδι του στο ρυθμό της μουσικής, που εκτελούσε η μπάντα που περνούσε στο δρόμο…
Ο ζωγράφος εξήγησε πως μελετούσε το συντονισμό, τη ρυθμική σχέση μεταξύ της μουσικής και του σκυρόδεματος κάτω από τα πόδια του.

Ο Paul Klee, που  γεννήθηκε σαν σήμερα 18 Δεκεμβρίου του 1879 στη Βέρνη ήταν γιος μουσικών και βιολιστής ο ίδιος. Στην νεότητα του έγραψε επίσης και ποιήματα.

Το έργο του Klee λειτουργεί όπως η μουσική.
Είναι ένας παράλληλος και αυτόνομος κόσμος που με μυστηριώδη τρόπο ακουμπά τον πραγματικό, μιλά στις αισθήσεις μας όπως η μουσική, γι’αυτό και η ζωγραφική του αποτελεί, όπως πολλοί ισχυρίζονται τη «μουσική δωματίου των σύγχρονων εικαστικών»

Το «Die Zwitscher Maschine- H Mηχανή, που τιτιβίζει» είναι μια ακουαρέλα του 1922, που απεικονίζει με γραμμικά σχέδια, μια ομάδα αλυσοδεμένων πουλιών σε μπλε και μωβ φόντο, απεικόνιση του «ομιχλώδους δροσερού  μπλε της νύχτας με τη ροδιά ροή της αυγής…», έρμαια μιας κατευθυντήριας  μανιβέλας.

Οι ερμηνείες του έργου ποικίλλουν…Αλλοι μιλούν για μια οπτική αναπαράσταση των μηχανικών ήχων, άλλοι για θρίαμβο των μηχανών έναντι της φύσης...

Η εικόνα είναι για πολλούς παράξενη, ιδιότροπη, σκοτεινή κι εκπέμπει έναν παραλογισμό , μια «διαφαινόμενη απειλή» από έναν φρικτό εχθρό με το όνομα αλλοτρίωση.Μια εικασία, που από μουσικούς, που έχουν εμπνευστεί από τη συγκεκριμένη εικαστική δημιουργία αποδίδεται ως «διαβολική κακοφωνία» …

*****

Από το εικαστικό αυτό εμπνεύστηκε το 1958 ο David Diamond τη σύνθεσή του:
«The World of Paul Klee»:


Ίσως το παραπάνω έργο που ακούσατε να μην "ακούμπησε" στην ψυχή σας ή ακόμη κάτι ηχητικά απροσδιόριστο να σας "χάλασε"...
Ενστερνίζομαι την άποψή σας αυτή, γιατί και τα δικά μου γούστα"ακουμπούν" περισσότερο στην τονική μουσική με τις βατές αρμονίες.

Ομως , η τεχνη εξελίσσεται κι όπως και η ζωγραφική δεν έμεινε στους ρομαντικούς ή στους ιμπρεσιονιστες, το ίδιο συμβαίνει και στη μουσική που μας παρουσιάζει δωδεκαφθογγισμό, ατονική, σειριακή μουσική ή αλεατορισμό...

Ας το δούμε όμως και συσχετιστικά...
Το συγκεκριμένο έργο του Κλέε θέλει να εκφράσει το παράξενο της νέας εποχής, το απειλητικό, ίσως κι εναν αόρατο κίνδυνο...
Μόνο οι "διαφωνίες", που επιτρέπει η ατονάλε θα αποδώσουν πιστά το μέγεθος αυτής της έκρηξης!...
Όπως καταλαβαίνετε, φίλοι μου, εικάζω... χωρίς φυσικά να στοχεύω στην από μέρους σας αποδοχή των λεγομένων μου.

Όσοι επιθυμείτε, μπορείτε να συνεχίσετε την ακρόαση, έστω και ως μουσική σπουδή...

Γιατί, μην ξεχνάμε πως  ολοι αυτοι της σύγχρονης μουσικής έκαναν τομή στην Τέχνη, και οφείλουμε, τουλάχιστον εμείς οι μουσικοί, όχι μόνο σεβασμό αλλά και μελέτη ενδελεχή του έργου τους γιατί πραγματικά αν "εισχωρήσεις" σε αυτό, διαβάζοντας αναλύσεις τους, σε καθοδηγούν με τον καλύτερο τρόπο και βρίσκεις φως στο παράξενο και ιδιότροπο τούνελ τους, για πολλούς διαβολικό και κακόφωνο....

*****

Ένα από τα επτά έργα, που περιγράφει μουσικά ο Gunther Schuller στα  «Seven Studies on Themes of Paul Klee» είναι και η «Μηχανή, που τιτιβίζει».
Το ακούμε στο 7:50:



Peter Maxwell Davies: "Five Klee Pictures Op. 12"
Στο 3:07, η "ΜΗΧΑΝΗ, που τιτιβίζει":




Μια ματιά στα έργα του, και χωρίς μελέτη σε βάθος και λεπτομέρεια αρκεί, για να  αιχμαλωτιστείς από τα εκτυφλωτικά χρώματα, το φως, μα κυρίως την απλότητα των σχημάτων του!
Με βρίσκω, βέβαια και ελαφρώς επηρρεασμένη από τη σχέση του με τη μουσική, ων βιολιστής , αλλά και την ποίηση...

Δεν μπορώ όμως να ξεχάσω όταν στην εφηβεία μου, καθώς αναζητούσα νοερά ταξίδια σε εικαστικές δημιουργίες ήταν ο Κλέε, που μου σύστησε τη μαγεία της Τυνησίας και μπόλιασε στην ψυχή μου το όνειρο να ταξιδέψω στη χώρα, που μάγεψε αυτόν τον καλλιτέχνη με τα χρώματα, το φως και την αύρα της!
Τα αναζήτησα όλα όταν αξιώθηκα στο ταξίδι αυτό...και τα βρήκα, όπως μου τα είχε διηγηθεί ο αγαπημένος μου, φίλοι μου, όπως τα κατέγραψα και σ'ένα παλιότερο κείμενό μου, εδώ:

Thursday, 17 December 2015

«Σονάτα του Σεληνόφωτος» : ΜΠΕΤΟΒΕΝ-ΡΙΤΣΟΣ



Αιθέρια λεπτότητα, κομψή ονειροπόληση, σχεδόν ποιητική φαντασία, μια λεπτεπίλεπτη ευγένεια, λουσμένη στο φως της σελήνης…

Αφιερωμένη σε μια νεαρή μαθήτριά του, τη Giullietta Guissiardi είναι η σονάτα αρ.14 του Μπετόβεν, που μουσικά ρέει «σχεδόν σαν φαντασία», όπως επιθυμεί κατά δήλωσή του ο συνθέτης:
Quasi una fantasia...

Από τις πιο δημοφιλείς και αγαπημένες σονάτες του για πιάνο, που γέννησε ο έρωτας του Μπετόβεν για τη μικρή του μαθήτρια.

"Ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου. Τί φεγγάρι ἀπόψε! 
Ὅταν ἔχει φεγγάρι μεγαλώνουν οἱ σκιές μές στό σπίτι, 
ἀόρατα χέρια τραβοῦν τίς κουρτίνες, 
ἕνα δάχτυλο ἀχνό γράφει στή σκόνη τοῦ πιάνου
λησμονημένα λόγια — δέ θέλω νά τ' ἀκούσω. Σώπα..."

*****

Το γνωστότερο μέρος της κι ίσως αυτό που χαρακτηρίζει εντονότερα και το ερωτικό ύφος της σονάτας είναι το πρώτο, «Adagio Sostenuto», ένα μουσικό ποίημα, που ο μαθητής του Μπετόβεν, Carl Czerny χαρακτήρισε σαν :

«a night scene, in which the plaintive voice of a spirit is heard far in the distance
μια νυχτερινή σκηνή, που απ’το βάθος ακούγεται μια φωνή σπαρακτική».



Πλατιές συγχορδίες στ'αριστερό χέρι ακούγονται σα θρηνητική ηχώ...σα βαθύς αναστεναγμός..., ενώ το δεξί αιωρείται πάνω σε ανάλαφρα τρίηχα...

Η Σονάτα είναι πιο γνωστή ως «Υπό το Σεληνόφως», όνομα, που της δόθηκε όταν ο ποιητής Ludwig Rellstab ακούγοντας το αντάτζιο  έγραψε:

«…moonlight, the primitive landscapes of Lake Lucerne
φεγγαρόφωτο πάνω απ’τη λίμνη της Λουκέρνης».

«Moonlight on Lake Lucerne»,  Josephe Mallord William Turner-1841




L. van Beethoven –  «Moonlight Sonata»Μov. I - Adagio sostenuto.
Στο πιάνο ο Vladimir Horowitz:



Η Μπετοβενική «Σονάτα του Σεληνόφωτος» ενέπνευσε την ομώνυμη δημιουργία του Γ.Ρίτσου, από τα πιο αγαπημένα και γνωστά κείμενα του ποιητή και αποτελεί ένα σκηνικό μονόλογο, μια «εκ βαθέων» εξομολόγηση, μια ικεσία για ζωή κι ελπίδα, μέσα από ροή παραστάσεων και συμβόλων.

«...καί τό φεγγάρι μιά τρύπα στό κρανίο τοῦ κόσμου 
— μήν κοιτάξειςμέσα,
εἶναι μιά δύναμη μαγνητική πού σέ τραβάει — 
μήν κοιτάξεις, μήν κοιτᾶχτε,
ἀκοῦστε με πού σᾶς μιλάω — θά πέσετε μέσα. 
Τοῦτος ὁ ἴλιγγος 
ὡραῖος, ἀνάλαφρος — θά πέσεις, — 
ἕνα μαρμάρινο πηγάδι τό φεγγάρι,
ἴσκιοι σαλεύουν καί βουβά φτερά, μυστηριακές φωνές — δέν τίς ἀκοῦτε;...»

http://juiceofclouds.deviantart.com/art/Moonlight-Sonata-350701347


Συγκεκριμένα, το πρώτο μέρος της, «adagio sostenuto» συνοδεύει χαµηλόφωνα την εξομολόγηση της Γυναίκας…

«Τό δωμάτιο σκοτεινιάζει. Φαίνεται πώς κάποιο σύννεφο θἄκρυψε τό φεγγάρι. 
Μονομιᾶς, σάν κάποιο χέρι νά δυνάμωσε τό ραδιόφωνο τοῦ γειτονικοῦ μπάρ, ἀκούστηκε μιά πολύ γνωστή μουσική φράση. 
Καί τότε κατάλαβα πώς ὅλη τούτη τή σκηνή τή συνόδευε χαμηλόφωνα ἡ «Σονάτα τοῦ Σεληνόφωτος», μόνο τό πρῶτο μέρος. 
Ὁ Νέος θά κατηφορίζει τώρα μ' ἕνα εἰρωνικό κ' ἴσως συμπονετικό χαμόγελο στά καλογραμμένα χείλη του καί μ' ἕνα συναίσθημα ἀπελευθέρωσης. 
Ὅταν θά φτάσει ἀκριβῶς στόν Ἅη-Νικόλα, πρίν κατέβει τή μαρμάρινη σκάλα, θά γελάσει, — ἕνα γέλιο δυνατό, ἀσυγκράτητο. 
Τό γέλιο του δέ θ' ἀκουστεῖ καθόλου ἀνάρμοστα κάτω ἀπ' τό φεγγάρι. 
Ἴσως τό μόνο ἀνάρμοστο νἆναι τό ὅτι δέν εἶναι καθόλου ἀνάρμοστο. 
Σέ λίγο ὁ Νέος θά σωπάσει, θά σοβαρευτεῖ καί θά πεῖ: 
«Ἡ παρακμή μιᾶς ἐποχῆς». 
Ἔτσι, ὁλότελα ἥσυχος πιά, θά ξεκουμπώσει πάλι τό πουκάμισό του καί θά τραβήξει τό δρόμο του. 
Ὅσο γιά τή γυναίκα μέ τά μαῦρα, δέν ξέρω ἄν βγῆκε τελικά ἀπ' τό σπίτι. 
Τό φεγγαρόφωτο λάμπει ξανά. 
Καί στίς γωνιές τοῦ δωματίου οἱ σκιές σφίγγονται ἀπό μιάν ἀβάσταχτη μετάνοια, σχεδόν ὀργή, ὄχι τόσο γιά τή ζωή, ὅσο γιά τήν ἄχρηστη ἐξομολόγηση. 
Ἀκοῦτε; Τό ραδιόφωνο συνεχίζει…

(Γ.Ρίτσος:  «Σονάτα του Σεληνόφωτος»)

*****

Tο εικαστικό πάρθηκε από εδώ: http://symbolreader.net/2015/05/24/symbolism-of-lakes/

Thursday, 10 December 2015

"Πού είναι τα πουλιά, Μεσιάν;"

Δεκέμβρης και βαριοί χειμώνες, βροχές και φυσήματα ανέμων, που τα πουλιά ακλουθάνε...
Στον ουρανό στρέφεται το βλέμμα  κι οι εσωτερικές φωνές ρωτούν...
"Πού είναι τα πουλιά;"

"Πουλιά", επιτοίχιο ταμπλώ του M. C. Escher, Μουσείο Κεραμικής Leeuwarden.


***

"Πού είναι τα πουλιά;
Ατσάραντοι και λιάροι κι' αητομάχια
συκοφάγοι και κατσουλιέρες και κοτσύφια
τσουτσουλιάνοι και τσαλαπετεινοί και τσόνοι
[...]
τετεντίτσες και τουρλουμπούκια και κίσσες
καλοκερήθρες και σηκονούρες και ασπροκόλια
ξυλοτρούπιδες και σπίγγοι και τρουποφράχτες
θεοπούλια και μυγούδια και σπίνοι;

Πού είναι ο κοκκινολαίμης; Πού είναι τα παπιά; 
Κρινέλια και γερμάνια και ψαλίδες
ξυλόκοτες και μπάλιζες και σουγλοκόλια
γερατζούλια και ντελίδες και μαυρόπαπα
[...]
Πού είναι ο Μολοχτός κι' ο Πάπουζας;
οι φάσες και οι σπαθομύτες
τα κιρκινέζια κι' οι χαλκοκουρούνες; 
Πού είναι ο μπούφος ο χουχουλόγιωργας κι' ο κούκος
ο νυχτοκόρακας ο γκιόνης κι' ο καράπαπας; 

Πού είναι
τα ξεφτέρια τα γεράκια και οι αετοί; 
Πού είναι ο Ντρένιος ο Καλογιάννης και ο Μπέτος; 
Πού είναι οι Μαυροσκούφηδες;"

(Γιώργης Παυλόπουλος:"ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ;", Εκδ. Κέδρος)


"Sky and Water": Ξυλογραφία, M. C. Escher

Olivier Messiaen

Γεννήθηκε στην Αβιβιόν σαν σήμερα  10 Δεκεμβρίου 1908 και εκτός από  μεγάλος συνθέτης και οργανίστας, ήταν  και ορνιθολόγος.
Από τους βασικούς υποστηρικτές του μουσικού κινήματος "Jeune France", που είχε στόχο την επαναφορά της πνευματικότητας της μουσικής και την πολιτιστική  ανανέωση στη Γαλλία,ο  Ολιβιέ Μεσιάν υπήρξε λάτρης της μουσικής των αρχαίων πολιτισμών(Ελλάδα, Ινδία, Ιαπωνία), στοιχεία των οποίων ενσωμάτωσε στα έργα του που ακολουθούν την πολυρρυθμία και ιδιαίτερα ρυθμικά σχήματα, τα λεγόμενα "παλίνδρομα", καθώς και πλήθος τονικοτήτων δικής του επινόησης,  που ονόμαζε "τρόπους περιορισμένης μετατροπίας".

Η αγάπη του για τα πουλιά τον ώθησε σε λεπτομερή καταγραφή τιτιβισμάτων μεταγράφοντάς τα στη μουσική του.Τα έργα του έχουν χαρακτηριστεί ηχητικά ποιήματα και ο ίδιος ιμπρεσιονιστής ζωγράφος, που με τα πινέλα του απεικονίζει την  ατμόσφαιρα της μουσικής του ιδέας χρησιμοποιώντας τους ήχους ως χρώματα.
(Οι απόψεις του πάνω στη σχέση Μουσικής-Χρώματος ταυτίζονται σε πολλά σημεία με κείνες του Βασίλι Καντίνσκι).

"Birds in Space" - M.C. Escher, www.wikiart.org


To έργο του Μεσιάν, "Reveil des oiseaux -Ξύπνημα των πουλιών", για πιάνο και ορχήστρα, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της γοητείας, που άσκησαν τα κελαηδίσματα στον  Mεσιάν.

Είναι το πρώτο έργο αυτού του τύπου και για το συνθέτη, το κελάηδισμα ήταν ένας τρόπος να επιστρέψει στη φύση, για να ζωντανέψει τη μουσική του γλώσσα και να αποκαταστήσει σε αυτό μια ελευθερία που ένιωθε ότι είχε στερηθεί.

Το έργο δεν περιέχει  μοτίβα ή ρυθμούς Ανατολής και δεν γίνεται χρήση των περίφημων  "τρόπων περιορισμένης μεταφοράς ", όπως αναφεραμε παραπάνω.
Το έργο περιλαμβάνει τραγούδια του από τριάντα οκτώ είδη πουλιών, γι'αυτό και το διάλεξα να το συνοδεύσω με το ποίημα του Γιώργη Παυλόπουλου και είναι αφιερωμένο στη μνήμη του ορνιθολόγου Jacques Delamain.

Πρωτοπαρουσιάστηκε το  1953 στο Μέλανα Δρυμό, στην πόλη Donaueschingen με τη δεύτερη γυναίκα του συνθέτη, Yvonne Loriod στο πιάνο, απ'όπου και η ηχογράφηση:


Θα'χετε καταλάβει, φίλοι μου πως  αγαπώ τις συνδυαστικές δημοσιεύσεις.Όλο αυτό τέρπει εμένα πρωτίστως και πολύ χαίρομαι που σ' αυτό το μονοπάτι βρίσκω αρκετούς από σας, συνοδοιπόρους...

Η Τέχνη είναι ΑΠΙΣΤΕΥΤΗ με τις δυνατότητες που μας προσφέρει!Τις ευρείες οδούς που μας καλεί να διαβούμε...
Μοιάζουν λαβύρινθοι, μα η αγάπη μας γι αυτήν, βρίσκει μίτους να βγούμε στην αντίπερα όχθη....
Καλό βράδυ με ηρεμία και γαλήνη, σάς εύχομαι! 

Saturday, 5 December 2015

«Απόψε αυτοσχεδιάζουμε, δια στόματος Μυράτ»



Αργός,μακρόσυρτος ο ήχος της φωνής... 
Ήπιος, ήρεμος και γαλήνιος μα συνάμα φλόγα δυνατή π' ανάβει μονομιάς της ψυχής τους λαμπτήρες! 
Κάθε ανάσα, νοιώθεμα...Λυγμός, κάθε φωνήεν!
Γεννιέται ο καλλιτέχνης, φίλοι μου!
Απόψε αυτοσχεδιάζουμε!!!

Αυτοσχεδιάζουμε δια στόματος Δημήτρη Μυράτ, που γεννήθηκε σαν σήμερα 5 Δεκέμβρη του 1908 και μάλλον κληρονόμησε το υποκριτικό του ταλέντο και από τον ηθοποιό πατέρα του, αλλά και από το σόι της μητέρας του, καθώς εκείνη ήταν αδερφή της Μαρίκας Κοτοπούλη.

Ο Δημήτρης Μυράτ, ένας γίγαντας ηθοποιός, με διεισδυτική σκηνοθετική ματιά, άνθρωπος των γραμμάτων και του πνεύματος, με γλωσσική παιδεία και κουλτούρα!
Πρωταγωνίστησε, σκηνοθέτησε, συνεργάστηκε με πάμπολλους σημαντικούς ηθοποιούς της γενιάς του, ίδρυσε το  δικό του θίασο, που διατήρησε με τη σύζυγό του Βούλα Ζουμπουλάκη, ως το θάνατό του.

Κάτι που ίσως δεν γνωρίζουν πολλοί είναι το ό,τι είχε και μουσικές γνώσεις, έπαιζε πιάνο, λάτρευε τη μουσική και διετέλεσε και  Διευθυντής του Ωδείου Αθηνών.

Επίσης ως νεαρός έπαιζε ποδόσφαιρο. Αγωνιζόταν ως αριστερός μπακ στον Αθηναϊκό και ήταν οπαδός της ΑΕΚ.
Οι ποδοσφαιρόφιλοι ίσως γνωρίζουν και ένα ευτράπελο επεισόδιο με τον Μυράτ διαιτητή, που επειδή σφύριξε πέναλτυ, κυνηγήθηκε από τους φιλάθλους της αντίθετης ομάδας, που εισήλθαν στο γήπεδο και του επιτέθηκαν με πέτρες και ξύλα!
Αυτή, για καλή μας τύχη, ήταν και η αιτία, που άφησε την καριέρα με την στρογγυλή θεά και στράφηκε στο θεατρικό σανίδι.


Κάθε ρόλος που υποδυόταν, με στοιχεία μοναδικότητας και με την ιδιαίτερη φορεσιά  του διανοούμενου Μυράτ.
Εξαιρετικός σε κάθε παράσταση.Για το ρόλο του ως Συρανό ντε Μπερζεράκ ο Διονύσιος Ρώμας μίλησε για:
"μεγάλη έκπληξη της βραδιάς, που ήταν βεβαίως ο κ. Μυράτ!", τονίζοντας τις δυνατότητες του καλλιτέχνη, που πηγάζουν από τον πολύτιμο μόχθο και τη βαθιά αγάπη αυτού που κάνει!

Επιβλητικότατη και φωτεινή παρουσία, ο Δημήτρης Μυράτ (το μόνο ίσως μελανό σημείο η μυστηριώδης συγκάλυψη, η απόκρυψη στοιχείων στο θάνατο της ηθοποιού και υψιφώνου Ελένης Παπαδάκη την περίοδο των Δεκεμβριανών, που όμως δεν θα ήθελα από αυτό το κείμενο να σχολιάσω….)

Επίσης πλουσιότατο είναι και το συγγραφικό του έργο.

«Η παράσταση δεν είναι φώτα, 
δεν είναι σκηνικό, 
είναι οι άνθρωποι, εσείς κι εγώ...
είναι οι γυναίκες που μας ρωτούν…
είναι τα παιδιά, που μας κοιτούν…»,

προλογίζει με κείνη τη σοβαρή, αλλά αισθαντική και διαυγή φωνή του, που ρέει όπως μια καθάρια, γλυκιά μελωδία, την παράσταση του ‘61 στο θεατρικό:
 «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» του Λουίτζι Πιραντέλο.

Από τις μεγαλύτερες θεατρικές επιτυχίες, στην οποία εκτός από ηθοποιός υπογράφει τη μετάφραση και τη σκηνοθεσία του έργου.
Φυλλάδες της εποχής έγραψαν διθυραμβικές κριτικές για την παράσταση, τους συντελεστές, φυσικά τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, αλλά και για τον αείμνηστο τιτάνα, πιστά αφοσιωμένο στην Τέχνη και ό,τι υψηλό αυτή κομίζει στην ανθρώπινη ψυχή, Δημήτρη Μυράτ:

«…Ο Δημήτρης Μυράτ,  μαζί με τους συνεργάτες του έδωσαν στο κοινό αυτό που λείπει: Το Πραγματικό Θέατρο!!!»

Ήπιος, ήρεμος, γαλήνιος μα και φλόγα δυνατή!
Ένας αληθινός θεατράνθρωπος με ήθος! 
Λιτός στις ερμηνείες του, ένας αριστοκράτης μπρος και πίσω απ' τις κουίντες.
Κάθε ανάσα του, νοιώθεμα...Λυγμός, κάθε φωνήεν του!
Γεννιέται ο καλλιτέχνης, φίλοι μου!

Απόψε αυτοσχεδιάζουμε με Δημήτρη Μυράτ, ένα ταπεινό αφιέρωμα στο διανοούμενο, το μεγάλο θεατράνθρωπο, που ενίσχυσε με την παρουσία και τη λάμψη του ακόμη περισσότερο τα φώτα της ράμπας!!!
Καλησπέρα σας!


Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

ΜΟΤΣΑΡΤ: «La ci darem la mano-Don Giovanni»



Kαι πριν εκπνεύσει η μέρα θα ήταν ανίερο να μην αναφερθώ, έστω και λίγο σε μια ιδιοφυία της μουσικής, ένα παιδί θαύμα, ένα βιρτουόζο του βιολιού και του τσέμπαλου από πολύ μικρή ηλικία, ένα καλλιτέχνη με αξιοθαύμαστη εσωτερική ακοή και μνήμη(φυσικά όλοι γνωρίζουμε την καταγραφή του πολυφωνικού Miserere του Αλλέγκρι για πεντάφωνη διπλή χορωδία σε ηλικία 12 ετών), του μουσικού που συνέθετε από τα πέντε του κι επειδή δε γνώριζε θεωρία της μουσικής, έπαιζε τις δημιουργίες του στο πιάνο και τις κατέγραφε ο πατέρας του!!

Πριν εκπνεύσει η μέρα, λοιπόν θα σας χαιρετίσω με μια ουράνια, Μοτσάρτια μελωδία, αφού ο εμπνευστής της Β.Α.Μότσαρτ έφυγε σαν σήμερα 5 Δεκέμβρη του 1791.

(Μακροσκελής σε ακροάσεις η δημοσίευση, αλλά μπορείτε να πάρετε μια μικρή γεύση από κάθε κοινοποίηση, καθώς η μελωδία είναι η ίδια, απλά δοσμένη με ιδιαίτερο τρόπο από κάθε καλλιτέχνη…)

www.wurlitzerbruck.com


Το ντουετίνο «La ci darem la mano» ακούγεται στην πρώτη πράξη της πολυαγαπημένης όπερας του Μότσαρτ «Ντον Τζοβάννι» , όπου ο διάσημος καρδιοκατακτητής προσπαθεί να αποπλανήσει τη νεαρή και χαριτωμένη Zerlina…,με κείνη να διχάζεται ανάμεσα στην πίστη στον αρραβωνιαστικό της και τη φλόγα του έρωτα, που σιγοκαίει μπρος της!

Το ακούμε σε μια ιδιαίτερη παραγωγή με τον Κλαούντιο Αμπάντο στο πόντιουμ και στο ρόλο του Δον Ζουάν τον αμφιλεγόμενο από πολλούς, Ruggero Raimondi, όμως τον βρίσκω ταιριαστό στο ρόλο με το βαθύ τίμπρο του και την υποκριτική του δεινότητα, για την οποία άλλωστε πολλοί έχουν τοποθετηθεί επαινετικά.
Πολύπλευρο ταλέντο, αφού με το συγκεκριμένο μελόδραμα έχει επίσης δοκιμαστεί και ως σκηνοθέτης, παίρνοντας διθυραμβικές κριτικές.
Στο ρόλο της Zerlina η ντροπαλή Marie McLaughlin, αγαπημένη και προστατευομένη του Sir Neville Marriner, με τον οποίο έχει ηχογραφήσει το έργο.



ΜΟΤΣΑΡΤ-ΜΠΕΤΟΒΕΝ

Το μουσικό μοτίβο του ντουέτου ενθουσιάζει κάθε ακροατή, ακόμα και του  μουσικού χώρου, που πάνω του γράφουν πλήθος παραλλαγών.
Ο Μπετόβεν το 1795 εμπνεύστηκε από το θαυμάσιο ντουετίνο και έγραψε τις ομώνυμες Παραλλαγές του σε ΝΤΟ μείζονα για δύο όμποε και αγγλικό κόρνο:



ΜΟΤΣΑΡΤ: ΠΑΓΚΑΝΙΝΙ-ΜΠΕΡΛΙΟΖ-ΛΙΣΤ

«J'adore Μozart», ομολογεί ο Μπερλιόζ, όταν το 1828 παρακολούθησε οκτώ παραστάσεις του Don Giovanni στο Théâtre Lyrique, και δηλώνει:
«Κάλυψα το πρόσωπό μου και έκλαιγα σαν μικρό παιδί». 
Ετσι, γραφει τις «Παραλλαγές για κιθάρα» πάνω στο θέμα του Μότσαρτ, που δυστυχώς έχουν χαθεί.

Είχε προηγηθεί ο Παγκανίνι ενώ ο Λιστ στο έργο του «Reminiscences de Don Juan-Aναμνήσεις από τον Δον Ζουάν» εμφανίζει επίσης το θέμα του ντουέτου, που το ακούμε από τον καναδό Marc Andre Hamelin, που προσωπικά τον προτιμώ στο συγκεκριμένο για την εκφραστική του τόλμη.
(Το θέμα αρχίζει στο 4:01):



ΜΟΤΣΑΡΤ-ΣΟΠΕΝ

Ένα χρόνο νωρίτερα, το 1827 και σε ηλικία 17 ετών ο  Σοπέν γράφει το πρώτο ορχηστρικό του έργο (ασυνήθιστο για ένα συνθέτη καθαρά του πιάνου), με το οποίο φανερώνει το θαυμασμό του για τον Μότσαρτ, συναίσθημα, που του εμφύσησε ο πρώτος δάσκαλός του στο πιάνο στην Πολωνία.
Ο Σοπέν επιλέγει απλά να επικεντρωθεί στην αθωότητα και το ρομαντισμό του ντουέτου.

Don Juan-Zerlina από εικονογράφηση του 1914 
            http://kids.britannica.com/

Το έργο ξεκινά με μια εισαγωγή με αραιά τα μελωδικά

στοιχεία του περίφημου "La ci darem la mano".

Ακολουθεί μια μάλλον απλή απόδοση του θέματος από το

πιάνο (διακρίνεται διαυγώς στο 5:46).

Οι παραλλαγές που ακολουθούν δεν υστερούν σε χρώμα, κέφι

και ενέργεια, ώσπου το έργο ολοκληρώνεται με το θέμα να

παίρνει η ορχήστρα, προσφέροντας μια άλλη άποψη, που δίνει

ανάσα στο ρυθμό και διέξοδο χαλάρωσης.



<<Chopin - Variations on "Là ci darem la mano">>
Claudio Arrau -London Philharmonic Orchestra


MOZART-DANZI για κλαρινέτο

Αξίζει να αναφέρουμε και την εκδοχή του μοτίβου για «κλαρινέτο και ορχήστρα» του γερμανού Franz Danzi, ο οποίος σε μικρή ηλικία είχε γνωρίσει τον Μότσαρτ, όταν ο Βόλφγκαγκ εγκωμίασε το διάσημο τσελίστα πατέρα του για το παίξιμό του στην πρεμιέρα του «Ιδομενέα».

Ο θαυμασμός του για το μεγάλο δάσκαλο απ’το Σάλτσμπουργκ διογκώθηκε και αυτή η γνωριμία έμελλε να μετουσιωθεί μουσικά, χρόνια αργότερα στο έργο του « Arias from Operas Mozart».

Franz Danzi: «Fantasy for Clarinete» 



ΜΟΥΣΙΚΗ και ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ:

Ο Φρανκ Σινάτρα στην ρομαντική κωμωδία  «Συνέβη στο Μπρούκλιν» του 1947 τραγουδά με τη συμπρωταγωνίστριά του, Kathryn Grayson το διάσημο ντουετίνο:



Kαι τελειώνουμε με μια ΠΑΡΩΔΙΑ από τις κούκλες του «The Muppet show»:



[Η ανάρτηση αποτελεί περίληψη μια εργασίας μου, που παρουσιάστηκε στα πλαίσια διημέρου συνεδρίου Εκπ/κών Μουσικής Δ/θμιας Εκπ/σης το 1991]

"Το ημερολόγιο, ο επταετής πόλεμος και η Σαραμπάντ του Χαίντελ..."


Τελικά οι άνθρωποι είμαστε όντα σύνθετα, περίεργα και …μπερδεμένα, πολλές φορές.
Θα αναρωτηθείτε τώρα βέβαια, τι όνειρο να είδα απόψε, που ξεκίνησα το Σαββατοκύριακό μου με ερωτήματα και αμπελοφιλοσοφίες…
Καθόλου, φίλοι μου καλοί!
Αποποιούμαι των ευθυνών μου και όλο αυτό έχει να κάνει πάλι με το σεβαστό ημερολόγιο…
Αυτό, ευθύνεται για τους συνειρμούς, τις περίεργες συνδυαστικές σκέψεις, τους σύνθετους στοχασμούς….

Ανοίγω, που λέτε πριν λίγο το λάπτοπ και το «σαν σήμερα» με πληροφορεί για την ημερομηνία 5 Δεκέμβρη κατ'αρχήν και πρώτη υπενθύμιση τη μάχη του Λόιτεν το 1757, κατά την οποία ο Φρειδερίκος ο Μέγας(γνωστός φλαουτίστας και λάτρης των τεχνών) με τις στρατιωτικές του δυνάμεις να οδηγείται σε νίκη επί της Αυστρίας κατά τη διάρκεια του επταετούς πολέμου.

Σάββατο πρωι, καφεδάκι, και η μουσικούλα απαραίτητη...
Ε, λοιπόν η πληροφορία του ημερολογίου, μού δίνει μια ωραία αφορμή να σας καλημερίσω με τη "Σαραμπάντα του Χαίντελ"!

Και για να γίνω πιο σαφής, ας πάρουμε τα πράγματα απ'την αρχή...

Στον επταετή πόλεμο, που έλαβε χώρα από το 1756 ως το 1763 αναφέρεται η ταινία "Μπάρυ Λύντον" του Κιούμπρικ με τον κεντρικό ήρωα να λαμβάνει μέρος σ αυτόν ...στη συνέχεια να εγκαταλείπει το στρατό...με κλεμμένα έγγραφα και ψεύτικο όνομα να περνά στη μεριά των Πρώσων...να κατατάσσεται στη δύναμη του Φρειδερίκου ο οποίος μάλιστα τού δινει και ειδική τιμητική διάκριση, επειδή τού έσωσε τη ζωή!

Πολύ ωραία ταινία εποχής (έχει και το απαραίτητο ερωτικό  στοιχείο), μια δραματική ιστορία ενός ανθρώπου από την ακμή και την επιτυχία μέχρι την πτώση και τη δυστυχία!
Προτείνω όποιος δεν την έχει δει να σπεύσει γοργά γιατί πρόκειται για ένα αριστούργημα!

Ταραχώδη τα γεγονότα, όμως ο ήρωας μάλλον απαθής, ένας  άνθρωπος χωρίς ηθική, χαρακτήρα ή κρίση, αμετανόητος και αλύτρωτος.
Μόνο του μέλημα, η με κάθε μέσο κοινωνική του ανέλιξη, που αφού την πετύχει οδηγείται στον όλεθρο, στην ολοκληρωτική καταστροφή η οποία κορυφώνεται με μια, κατά την προσωπική μου άποψη,  δυνατή σκηνή, εκείνη της μονομαχίας του Λύντον με τον θετό γιο του.
Καταπληκτική φωτογραφία με το φως της αυγής,  πεδιάδες, λόφοι και σύννεφα φαίνεται σαν να έχουν βγει από πίνακες τοπιογράφων  ολκής...
Πειστικότατες οι  ερμηνείες των ηθοποιών, αλλά για μένα, το αξέχαστο είναι η μουσική της υπόκρουση ...
Η Sarabande του Χαίντελ...

Ειναι πολλά τα κομμάτια κλασικής, που ακούγονται στην αγαπημένη ταινία.
Όμως η αρχοντική Sarabande από τη Σουίτα σε ρε ελάσσονα  είναι μια νότα ξεχωριστά ρομαντική...
Δένει με τις όμορφες εικόνες της φύσης ή για να τονίσει το αδιάλλακτο πρόσωπο της μοίρας!
Δικαίως η ταινία βραβεύτηκε με το πολυπόθητο Όσκαρ για τη μουσική της, αφού το ταίριασμα μουσικής και εικόνας αγγίζει το απόλυτο!



Και η σκηνή της μονομαχίας με τη Σαραμπάντ να υπογραμμίζεται από τα κρουστά..
Μια σκηνή μακάβρια μα και φαιδρή...ενώ στο 3:49 το τσέμπαλο παίρνει το θέμα για να ανακοινωθεί ο θάνατος...και να υπονοηθεί η καταδίκη του ήρωα Ράιαν ο'Νηλ.

Η μουσική αφηγείται με ξεκάθαρη την παντοδυναμία της το συγκλονιστικό φινάλε ενός μάλλον αλλόκοτου συναισθηματικά ανθρώπου, αφού μόνο ο θάνατος του γιου του τον  σείει, τον τραντάζει σφοδρά και βαθιά!


Πληροφοριακά, να αναφέρουμε πως η Σαραμπάντ ήταν χορός του 16ου αι. προερχόμενος από την Κεντρική Αμερική, που έγινε δημοφιλής στις ισπανικές αποικίες.


Στην Ευρώπη μάλλον είχε θεωρηθεί σκανδαλώδης, τόσο που να απαγορευθεί ...
Επανήλθε στην εποχή Μπαρόκ, όταν πολλοί συνθέτες συμπεριέλαβαν τη Σαραμπάντα στα έργα τους.

Θα σας ευχηθώ ένα ανέμελο και ξεκούραστο Σαββατοκύριακο αφού πρώτα ευχαριστήσω για πολλοστή φορά το αγαπητό μου ημερολόγιο, που συνδράμει τα μάλα στην καθημερινή μου εκτόνωση!!!




Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Friday, 20 November 2015

"Τολστόι:Σονάτα Κρόυτσερ"




"Music is the shorthand of emotion
δηλαδή 
"Η μουσική είναι η συντομογραφία του συναισθήματος",  είχε πει κάποτε ο Τολστόϊ ...

Κι είχε απόλυτο δίκιο!
Κλείνεις τα μάτια και αφήνεσαι να σε ταξιδέψουν οι νότες της...
Φτάνεις στο μαγικό της κόσμο...κι ένα κάρο συναισθήματα παραδίνονται στον τρελό χορό τους...

Η μουσική είναι ζωή!Δίνει ζωή σε κάθε βουβό συναίσθημα!
Ο ήχος της αγκαλιάζει με το πέπλο του, της ψυχής το νοιώθεμα...

"Πορτραίτο Λέοντος Τολστόι", Ilya Repin - Tretyakov Gallery,  Μόσχα

Η μαγική πένα του μεγάλου ρώσου συγγραφέα καταγράφει:

"...Στο δείπνο... η μουσική άρχισε... Αυτός πήρε το βιολί του και η γυναίκα μου κατευθύνθηκε προς το πιάνο...
Ω, πως θυμάμαι όλες τις λεπτομέρειες!...πως έφερε το βιολί του, πως άνοιξε τη θήκη, έβγαλε έξω το μαντήλι για το πηγούνι κεντημένο απο γυναικείο χέρι και αρχισε να κουρδίζει το όργανο...και τη γυναίκα μου να κάθεται δήθεν αδιάφορα...κάθισε στο πιάνο και άρχισαν με ...το τσίμπημα των χορδών και την τακτοποίηση των παρτιτούρων. 
Θυμάμαι πως κοίταζαν ο ένας τον άλλο και έριχναν ένα βλέμμα στους ακροατές τους.
Έπειτα άρχισε η μουσική.
Έπαιζαν τη σονάτα του Κρόυτσερ, του Μπετόβεν.
Μα δεν είνα κάτι φοβερό η μουσική;
και τι είναι αυτό που κάνει; 
Λένε πως η μουσική εξημερώνει τα ήθη, εξυψώνει τον άνθρωπο - ανοησίες, ψέμματα! 
Ενεργεί, επηρεάζει, αλλά δεν εξυψώνει καθόλου την ψυχή...τη διεγείρει…!!! "

To απόσπασμα είναι από τη θαυμάσια νουβέλα :

"Η Σονάτα του Κρόυτσερ", του μεγάλου Λέοντος Τολστόι, που έφυγε σαν σήμερα 20 Νοέμβρη 1910.
"The Kreutzer Sonata"-Rene Francois Prinet


Αφορμή για τον τίτλο της νουβέλας στάθηκε η ομώνυμη σονάτα του Μπετόβεν και περιγράφει τη σχέση ενός βιολιστή και μιας παντρεμένης πιανίστας, την οποία σκοτώνει ο παθιασμένος από ζήλια σύζυγος.


Ο Τολστόϊ με έξοχο τρόπο προσεγγίζει τον έρωτα, το γάμο, τις σχέσεις , καθώς και τις ανεξήγητες εκείνες δυνάμεις που μπορούν να οδηγήσουν τα πράγματα σε μια έκρηξη!!
Η Μουσική είναι μία απο αυτές;;;




Μπετόβεν: "Σονάτα Κρόυτσερ"  με τον David Oistrakh:



Έντονα πάθη, συναισθηματικές αναταράξεις, που αποτυπώνονται μουσικά στο "Κουαρτέτο για Έγχορδα αρ. 1" του τσέχου Λέος Γιάνατσεκ, o oποίος εμπνέεται το περίφημο έργο του από τη νουβέλα του Λέοντος Τολστόι.
Στη μουσική του κουαρτέτου απεικονίζεται το δράμα μιας ψυχής, με στιγμές σύγκρουσης, καθώς και συναισθηματικές εκρήξεις.
Πάθος, ερωτική ανυπομονησία, αδημονία για λύτρωση. αποδέσμευση απ'την οδύνη του έρωτα...
H λαχτάρα, η ταραχή της ενοχής, η γλύκα της αγάπης, η αμφιβολία, ο φόβος, η ευαισθησία, η κατάρρευση.

Όλα περιγράφονται πιστά από το Γιάνατσεκ, που με οδηγό τη νουβέλα του Τολστόι περνάει το δικό του μήνυμα- διαμαρτυρία για την τυρρανία των γυναικών από τους άνδρες.
Ένα προγραμματικό κουαρτέτο, με υπότιτλο "Σονάτα Κρόυτσερ", άκρως δεξιοτεχνικό, που η ακρόασή του δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο.







Thursday, 19 November 2015

"Αγία Πετρούπολη, γέφυρα Anichkov"



Ευτυχώς δεν είχε ζέστη.Ο καιρός ευνοούσε το πολύωρο περπάτημα σε μια μεγαλούπολη, προσωποποίηση της μεγαλοπρέπειας  και της φήμης του ρωσικού λαού.
Βρισκόμουν στην Αγία Πετρούπολη και είχα από νωρίς ξεκινήσει τη βόλτα στην περίφημη λεωφόρο Νιέφσκι.
Είχα δει και θαυμάσει τα περισσότερα μεγαλόπρεπα κτίσματα στα δεξιά και τ' αριστερά της.
Υπολειπόταν όμως μια γέφυρα σημειωμένη στο χάρτη μου μέσα σε ένα κόκκινο κύκλο από χοντρό μαρκαδόρο, που σημαίνει πως στην έρευνά μου πριν το ταξίδι κάτι σημαντικό θα είχα βρει για να θέλω να την επισκεφτώ, ντε και καλά!

Η παρέα μου συμφώνησε να την φτάσουμε, αφού φαινόταν πως είμαστε κοντά στη γέφυρα Anichkov, με όση ευγένεια τής είχε αφήσει η υπομονή της… 
Στα πρόσωπα κάποιων είχα διακρίνει με την άκρη του ματιού μου μορφασμούς δυσανασχέτησης και μάλλον ήταν η στιγμή να δώσουν τον εσωτερικό όρκο τους πως δεν ξαναταξιδεύουν με την ψιλολόγα, ακόρεστη Ελπίδα !
Έκανα πως δεν είδα ή άκουσα και προχώρησα με βημα ταχύ κατά μήκος του Φοντάνκα, ενός καναλιού του Νέβα, πρώτη γέφυρα του οποίου ήταν η Άνιτσκοφ, πλαισιωμένη με σκαλιστά υπέροχα κιγκλιδώματα, αλλά κυρίως με τα τέσσερα γλυπτά στις άκρες της, πρότυπα για όλους τους μετέπειτα καλλιτέχνες του είδους.

«Λέω να γυρίσουμε πίσω.Νομίζω έχουμε πάρει λάθος δρόμο.
Έχουμε χαθεί κι απομακρυνθήκαμε αρκετά από το κέντρο της πόλης»

ακούστηκε η φωνή της Μαρίας.
Τα πρόσωπα όλων φωτίστηκαν…με τη λάμψη της ανακούφισης. Σα να περίμεναν κάποιον να πάρει την πρωτοβουλία να ανακόψει τη φόρα μου γι’αυτή την απογευματινή βόλτα, που παρότι δεν είχε ζέστη είχαν ιδρώσει τα μέτωπα όλων μας από το μη αναμενόμενο, πολύωρο περπάτημα…
Ο άντρας μου με κοίταξε και μου’ κανε νόημα με τα μάτια, σα να μου λέει:

«Ε, δίκιο έχουν ! Το παράκανες! Ας γυρίσουμε, ακολουθώντας την επιθυμία των πολλών!»

Κοντοστάθηκα, προβληματίστηκα...


Ήμουν αγενής με αυτή την επιμονή μου κι ετοιμαζόμουν να ζητήσω συγγνώμη και να δεχτώ την πρόταση για επιστροφή στην πόλη, όταν αγναντεύοντας κάπως πιο πέρα πήρε το μάτι μου ένα ροζ-σωμόν κτίριο με γύψινες διακοσμήσεις, που κάτι μού θύμιζε από φωτογραφίες.

«Να, βρε παιδιά!Φτάσαμε!Ούτε εκατό μέτρα ακόμη!»


Εγωισμός, απίστευτος εγωισμός, αν το σκεφτείς.


Δεν θα θέλατε να βλέπατε το βλέμμα που μου' ριξε ο σύζυγος, νοιώθοντας όλη τη ντροπή που θα’ πρεπε να αισθάνομαι εγώ εκείνη την ώρα για την αναστάτωση που είχα προκαλέσει.
Άνοιξα λίγο το βήμα μου να διαπιστώσω ιδίοις όμμασι ό,τι είχα κατά νου.

Προπορεύτηκα της παρέας και…δεν είχα άδικο!




Το ροζ κτίριο ήταν το ανάκτορο Μπελοζέρσκι, μιας πριγκιπικής οικογένειας του Κιέβου, σε νεομπαρόκ στυλ, διακοσμημένο περίτεχνα με κορινθιακούς κίονες και μικρά μπαλκονάκια στην πρόσοψη που στηρίζονταν σε μια σειρά από Άτλαντες.


Κοντοστάθηκα για ελάχιστα λεπτά, ως να με φτάσει το τσούρμο  και  θαύμασα τις κομψές γιρλάντες, που στόλιζαν τους εξωτερικούς τοίχους, τα σιδερένια λεπτοδουλεμένα
κάγκελα και τη μεγάλη ξύλινη
εξώπορτα με τα πολυσχιδή σκαλίσματα και το μπρούτζινο πόμολο.


Οι ανάγλυφοι Άτλαντες με τα γεροδεμένα κορμιά τους, μάλλον σε δωρικό ρυθμό, στηρίζουν τα μικρά αίθρια υπομένοντας τη θεία τιμωρία με θαυμαστή εγκαρτέρηση, ατενίζοντας τα νερά του Νέβα...

Απέναντι, ήταν η περίφημη γέφυρα με τα άλογα.
Όλοι σχεδόν συγχρονισμένα βγάλαμε ένα επιφώνημα ανακούφισης…
Το δικό μου ήταν επιφώνημα θαυμασμού!

Απλή, αλλά κομψή στην κατασκευή της με τρία τοξωτά ανοίγματα στην κάθε πλευρά, που πλαισιώνονταν από λεπτεπίλεπτα συμμετρικά κάγκελα με μορφές από θαλάσσια όντα..

Γοργόνες, ψάρια, ιππόκαμποι και μυθολογικοί τρίτωνες…δοσμένα με μια διάσταση παραμυθική από τους μάστορες της τέχνης, που τα δημιούργησαν!

Η γέφυρα Anichkov είναι η παλαιότερη γέφυρα πάνω από τον ποταμό Fontanka στην Αγία Πετρούπολη, κατασκευάστηκε αρχές του 18ου αι. μετά από διαταγή του Μεγάλου Πέτρου και πήρε το όνομα του επιβλέποντος την οικοδόμηση της γέφυρας.

Τα πιο εντυπωσιακά στολίδια της πέραν των κιγκλιδωμάτων είναι τα τέσσερα γλυπτικά συγκροτήματα στα άκρα της. 

Πρόκειται για όμορφα έργα από χυτό ορείχαλκο , δημιουργήματα του  Peter Klodt, που παριστάνουν την εξημέρωση του αλόγου σε τέσσερεις φάσεις, στην ουσία τον αγώνα του ανθρώπου με τη φύση.


Μοναδικά παραδείγματα τέχνης του γερμανικής καταγωγής, αγαπημένου γλύπτη του τσάρου Νικολάου , γιατί ο ίδιος δεν εμπνεύστηκε μόνο τα σχέδια των γλυπτών αλλά και έχυσε τα αγάλματα με τα δικά του χέρια!






     







Ο καλλιτέχνης αγαπούσε πολύ τα ζώα και έτρεφε ιδιαίτερη συμπάθεια για τα αραβικά άλογα, όπως και ο τσάρος!

Στη πάνω πλευρά της γέφυρας στήθηκαν δυο γύψινα ομοιώματα των πρωτοτύπων γιατί ο τσάρος χάρισε τα αυθεντικά, το ένα στο βασιλιά της Πρωσίας και το άλλο στη Νάπολη για την άψογη  φιλοξενία  κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην ιταλική πόλη.

Όλων απορία ήταν πώς τα γλυπτά δεν καταστράφηκαν  κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Λένινγκραντ.Ευτυχώς η προνοητικότητα των αρμοδίων λειτούργησε σε όφελος της τέχνης και του πολιτισμού καθώς τα γλυπτά αφαιρέθηκαν και κρύφτηκαν στα υπόγεια  του Anichkov Palace, που βρίσκεται παραπλεύρως.
Έτσι, σε αντίθεση με τη γέφυρα, τα γλυπτά παρέμειναν ανέπαφα και επέζησαν του πολέμου.
Τα κοιτάζω εκστασιασμένη...Η ανατομία των σωμάτων απολύτως φυσική!

Οι ντόπιοι κινούνται σε ρυθμούς γρήγορους.Περπατούν χωρίς να δίνουν σημασία σε ό,τι οι τουρίστες επεξεργάζονται λεπτομερώς γύρω τους.
Τα αυτοκίνητα διαβαίνουν τη γέφυρα σε μια ακατάπαυστη ροή, αλλά εγω απτόητη περνάω απέναντι να δω από κοντά όλες τις φάσεις της δάμασης του αγριότητας…του ανεξέλεγκτου, που ζητά όρια...

Βρίσκω το μέρος ως ένα από τα πιο ρομαντικά μέρη της πόλης.
Περήφανα , αγέρωχα άτια, μορφές εκφραστικές, με μια απίστευτη δυναμική!  


Στο ένα ο νεαρός γητευτής προσπαθεί να  καθοδηγήσει το άλογο… 
Στο άλλο γονατίζει με το χαλινάρι τυλιγμένο στο χέρι προσπαθώντας να το συγκρατήσει καθώς ορμά προς τα μπρός. 
Στο τρίτο ο δαμαστής έχει ρίξει κάτω τον άγριο επιβήτορα και στο τελευταίο τού τραβά τα γκέμια, να πάψει τον καλπασμό...

Άγρια, οργισμένη ακόμα κι η χαίτη π’ανεμίζει στο ρώσικο άνεμο…
Ακούω τ' αλογίσια ρουθουνίσματα, τρελαμένες αντηχήσεις ενός χλιμιντρίσματος, που δονεί ολάκερη τη γέφυρα στο πάλεμα με την τιθάσευση , με την υποταγή…
Νοιώθω το σφρίγος της ζωικής φύσης, μυρίζω το χνώτο της λεηλατημένης ψυχής… και το πρότερο αγέρωχο άτι, παραδομένο στα χαλινάρια τ’ άπονα, στα χαλινάρια τα σφιχτά…

Καμαρώνω τη δύναμή σου, άνθρωπε!!

Οι σκέψεις ξεμάκρυναν αρκετά…και θα μπορούσαν να πάνε ακόμα παραπέρα, αλλά ήταν ώρα να γυρίσουμε.
Κάτω απ’τα σύννεφα, τα φωτισμένα από το πορφυρό ηλιοβασίλεμα αποχαιρέτησα τη γέφυρα των αλόγων.

Στο γυρισμό κράτησα κάποιες σημειώσεις να τις διαβάσουμε στη μνήμη αυτού, που τα δημιούργησε, του καλλιτέχνη γλύπτη Peter Clodt, που πέθανε σαν σήμερα 20 Νοέμβρη του 1867...


Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr