Monday, 16 March 2015

"Ένας χορός μεταμφιεσμένων και μια δολοφονία"

"Gustav's masquerade dress"


ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ ο Γ΄, βασιλιάς της Σουηδίας.
Λάτρης του θεάματος και των εικαστικών τεχνών, της μουσικής, του θεάτρου και της λογοτεχνίας.

Νύχτα της 16ης Μαρτίου του 1792 γίνεται απόπειρα δολοφονίας εναντίον του.Πεθαίνει μετά από κάποιες μέρες από μόλυνση του τραύματός του.

Το περιστατικό έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια ενός χορού μεταμφιεσμένων και θα αποτελέσει πηγή έμπνευσης για την Μουσική  Τέχνη.

(Το εξώφυλλο από τον φίλο Ν.ΡΩΜΑΝΟ)

Πρώτος ο Ντανιέλ Ωμπέρ το 1833 γράφει την ιστορική όπερα "Gustave III" , που παρουσιάστηκε στην Όπερα του  Παρισιού με τεράστια επιτυχία!

Οι κριτικοί της εποχής  αναφέρουν  πως :
"μουσική, τραγουδιστές, λιμπρέτο και σκηνικά δημιουργούν θάμβος!!!"...η δε σκηνή του χορού ήταν  "ό,τι πιο πλούσιο είχαν δει μέχρι τότε!Υψηλό γούστο, κομψότητα...βελούδο!"


Daniel Auber - Gustave III, Ouverture


Ολόκληρη η όπερα του Ωμπέρ εδώ:


Το 1859 ο Βέρντι γράφει την όπερα "Χορός μεταμφιεσμένων", που βασίζεται σε ποιητικό κείμενο του Αντόνιο Σόμα.

Λόγω του πολιτικά ευαίσθητου θέματος της όπερας, η λογοκρισία της εποχής ζήτησε από τον Βέρντι να κάνει πολλές αλλαγές στο έργο καθώς η σκηνική παρουσίαση της δολοφονίας ευρωπαίου μονάρχη δεν ήταν ανεκτή.
Έτσι, τόπος και δράση της υπόθεσης μεταφέρθηκαν στη Βοστόνη στα τέλη του 17ου αιώνα και ο βασιλιάς Γουσταύος Γ' έγινε κυβερνήτης με το όνομα Ριχάρδος .

"Η δολοφονία του Γουσταύου-Ριχάρδου", λιθογραφία του 1861


Η  δύναμη της εξουσίας, ο έρωτας και η προδοσία είναι τα θέματα, που πραγματεύεται αυτό το μεγαλειώδες μελόδραμα!

Μπορεί το γεγονός να είναι πραγματικό, ωστόσο  η αισθηματική ιστορία στο σενάριο της όπερας είναι φανταστική.
Ο Ρικάρντο είναι ερωτευμένος με την Αμέλια,  γυναίκα ενός από τους συμβούλους του.

Βαθιά η φιλία, που δένει τους δυο άντρες, με δυσκολία καταφέρνει να κρύψει το πάθος του για την όμορφη σύζυγο του υφισταμένου και φίλου του.
Όμως και της Αμέλιας η καρδιά σιγοκαίει από έρωτα για το Ρικάρντο.

Όταν ο άντρας της ανακαλύπτει τα αισθήματά τους, νοιώθει προδομένος και αποφασίζει να συνεγαστεί με τους συνωμότες του Ρικάρντο προκειμένου να δολοφονήσει τον αντίζηλό του.
Μια βραδιά χορού μεταμφιεσμένων είναι ιδανική να πραγματοποιήσει ό,τι έχει κατά νου και να πάρει εκδίκηση...
Ομως ο Ρικάρντο  έχει αποφασίσει να κάνει πίσω και να πνίξει το πάθος του.Δεν θέλει να μπει ανάμεσα στο ζευγάρι.Ετσι σκέφτεται να στείλει το Ρενάτο και την Αμέλια σε άλλο τόπο προκειμένου να την ξεχάσει...
Όμως αυτό δεν το γνωρίζει ο "προδομένος" σύζυγος, που σκοτώνει το Ρικάρντο.
Στην τελευταία σκηνή, ο μεγαλόψυχος κυβερνήτης συγχωρεί τους συνωμότες του λίγο πριν ξεψυχήσει...


Από τις ιστορικότερες παραγωγές, αυτή της δεκαετίας του '50 στη Σκάλα του Μιλάνου με τον Τζουζέπε ντι Στέφανο  στο ρόλο του Ρικάρντο και την Μαρία Κάλλας στο ρόλο της Αμέλια.

"Teco io sto...non sai tu"



Ας μου επιτρέψετε να αναφέρω, μιας και έχει σχέση με τη γενέτειρά μου, πως με την όπερα του Βέρντι "Χορός μεταμφιεσμένων" εγκαινιάστηκε το θέατρο Απόλλων  της Πάτρας στις 10 Οκτωβρίου 1872.


"Η επίμαχη σκηνή της δολοφονίας από το Χορό Μεταμφιεσμένων του Βέρντι-Πράξη 3η"


Η σκηνή του θανάτου με τον Luciano Pavarotti:




Μια ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ του 1914  με τον Ενρίκο Καρούζο και την Φρίντα Χέμπελ:

"Αστείο ή Τρέλα;-E scherzo od e follia"



Sunday, 15 March 2015

"Μ'ένα μπουκέτο τουλίπες..."



Σήμερα εδώ στην Αγγλία, ίσως και σε άλλες δυτικές χώρες, δεν ξέρω, γιορτάζεται η μέρα της μητέρας.
Ημέρα, που εμείς στην Ελλάδα γιορτάζουμε πάντα την δεύτερη Κυριακή του Μάη.
Έτσι, εξεπλάγην όταν η κόρη μου ήρθε με ένα μπουκέτο πανέμορφες τουλίπες και ένα γλυκό φιλί στο μάγουλο να μου ευχηθεί ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ , πρωί- πρωί!

Οι τουλίπες δεν έχουν καθόλου άρωμα, μα το λεπτό καμπυλόγραμμο σχήμα του άνθους τους είναι τόσο όμορφο, που προκαλεί απεριόριστο θαυμασμό!
Καλοδεχούμενες, λοιπόν οι ευχές...ανταπέδωσα και τις δικές μου στη νέα μανούλα και τώρα πίνω το καφεδάκι μου θαυμάζοντας στο βάζο τα όμορφα μπουμπούκια και λέγοντας, ως καλή μυθολόγος, στους οικείους μου τα σχετικά για το θαυμαστό λουλούδι...


Καταρχήν η τουλίπα δεν είναι ολλανδικό φυτό κι ας το έχουμε συνδέσει με τη χώρα αυτή.
Ενας Ολλανδός βοτανολόγος, ο Κάρολος Κλούσιος το μετέφερε εκεί από χώρα της Ανατολής.

Η τουλίπα πήρε το όνομά της από το καπέλο που φοράνε στη Μέση Ανατολή, το "τολιμπάν", επειδή μοιάζει το άνθος της με καπέλο.
Με το όμορφο λουλούδι σχετίζονται επίσης πολλοί  και όμορφοι μύθοι.Για μένα, που λατρεύω τις μυθολογίες των λαών είναι συναρπαστικοί!!

Παραδείγματος χάριν, κατά την ελληνική μυθολογία, η Γαία για να ευλογήσει το γάμο του Δία με την Ήρα, πρόσταξε να φυτέψουν κόκκινες τουλίπες στον κήπο των Εσπερίδων.

Αλλά και στην περσική μυθολογία, λέγεται, ότι στα βάθη της Ανατολής ήταν κάποτε ένας Πέρσης πρίγκιπας, ο Φαράχ, που ήταν πολύ ερωτευμένος με την Σχιρίν. Όταν η αγαπημένη του σκοτώθηκε, ο Φαράχ αυτοκτόνησε πέφτοντας με το άλογό του σε έναν γκρεμό. Το αίμα του πότισε το έδαφος και κάθε σταλαγματιά του έγινε και μια τουλίπα.
Από τότε οι τουλίπες θεωρούνται σύμβολο της απόλυτης αγάπης.

Eπισμαλτωμένα πλακίδια με μοτίβα τουλίπας-Τοπ Καπί




Αλλά και στις "Xίλιες και μια νύχτες", ο σουλτάνος δε χρησιμοποιούσε  τουλίπα για να φανερώσει ποια από τις κυρίες του χαρεμιού θα μοιραζόταν το κρεβάτι του, αφήνοντάς την να πέσει, μπροστά στην εκάστοτε εκλεκτή του;










Ή πάλι οι έγκλειστες οδαλίσκες, δεν εννοούσαν την αγάπη  προς τους αγαπημένους, που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν, όταν μέσα από τα κάγκελα του χαρεμιού, πετούσαν προς τα έξω τουλίπες;

Η τουλίπα ήταν λουλούδι αγαπημένο του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, που στην εποχή του ονομαζόταν "Φως του Παραδείσου".
Μάλιστα, υπήρχε και συγκεκριμένου σχήματος, χαρακτηριστικό ανθοδοχείο που χρησιμοποιούσαν ειδικά για τα άνθη της τουλίπας.





Όμορφες τουλίπες φύονται όμως και στη χώρα μας!
Ποιος δεν γνωρίζει τους λαλάδες της Χίου;
Ισως το όνομα να έχει σχέση με το περσικό, μιας και οι Πέρσες την τουλίπα τη λένε "λαλέ".




Ένα σπάνιο είδος φυτρώνει και στην Κύπρο με σκούρο, αιμάτινο χρώμα:η τουλίπα η Κύπρια!
Είχα αναρτήσει παλιά και ένα όμορφο ψηφιδωτό από Κυπριακό σπίτι με μοτίβα τουλίπας, που ευκαιρίας δοθείσης το αναδημοσιεύω...


Ψηφιδωτό από εκκλησία της Πάφου με μοτίβα τουλίπες.






Και μεις στην Πελοπόννησο, συγκεκριμένα στα μέρη μας στα βουνά της Ζήρειας έχουμε μια ποικιλία κίτρινης τουλίπας, που τη λέμε "φαναράκι" επειδή μοιάζει με φλόγα.








Όμορφο λέλουδο!που'ναι εικόνα, σύμβολο, γλώσσα ποιητική!!!

" Βίτσα τουλίπα μάγουλο της έγνοιας
Σπλάχνο δροσάτο της φωτιάς
Θα ρίξω ανάσκελα τον Μάη θα τον σφίξω στα μπράτσα μου
Θα τον δείρω τον Μάη θα τον σπαράξω"
(Οδυσσέας Ελύτης)


Λουλούδι όμορφο, η τουλίπα, φίλοι μου!ανθοφορία της ελπίδας, που περιμένει την Άνοιξη...

Ψάχνω στο youtube για ένα προπολεμικό τραγουδάκι...
Μια βεδουίνικη σοφία λέει πως η "ευτυχία είναι μια όαση, που τη βρίσκουν μόνο οι καμήλες που ονειρεύονται ..."
Γουλιά-γουλιά, νότα- νότα και ναι!νοιώθω ευτυχισμένη...γιατί μπορώ και ονειρεύομαι!
Με τις τουλίπες της καρδιάς απέναντί μου, τις τουλίπες της αγάπης, που και μόνο η ομορφιά τους είναι υπόσχεση ευτυχίας!
Θαυμασμός για τ'απλά και τα όμορφα ενός Κυριακάτικου πρωινού!
Χρόνια μας Πολλά!







Friday, 13 March 2015

"Ουιραπουρού-Εαρινά παραμυθοκελαϊδίσματα"



"Κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη
δώστου κλώτσο να γυρίσει,παραμύθι ν'αρχινίσει..."

Σούρουπο μ'αγέρι εαρινό κι η φαντασία πλανεύτηκε από το μαγοβότανό του...
κι αναζητά το άπιαστο, ακουμπά το όνειρο, πλάθει ιστορίες με νεράιδες, βασιλόπουλα και
και μαγοπούλια...

Τι κι αν στο δρόμο συναντήσει δράκους, γίγαντες και λύκους κακούς;
Στο τέλος, πάλι το "ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα", θα μας ανακουφίσει, αφού
"παραμύθι είναι παρηγόρια και ξανάσασμα..."


Η ανακούφιση και το ξανάσασμα έρχεται από πουλιά εξωτικά απόψε, φίλοι μου!

Από πουλιά του Αμαζονίου, που όταν κελαϊδούν, τα υπόλοιπα πουλιά σταματούν για να θαυμάσουν το υπέροχο κελαϊδητό τους!!!

Το πνεύμα της αγάπης είναι για τους Βραζιλιάνους τα "Ουιραπουρού" με τα πολύχρωμα φτερά!



Σύμφωνα με το θρύλο,  ένας πολεμιστής της φυλής Γκουαράνι ερωτεύτηκε τη γυναίκα του φύλαρχου.

Ο θεός  για να τον τιμωρήσει για την ασέβειά του, τον μεταμόρφωσε σε πουλί, ωστόσο ο ίδιος κελαϊδούσε στην αγαπημένη του κάθε πρωί, που το φως του ήλιου έπεφτε πάνω στα φύλλα των δέντρων του δάσους.





Πλέον, δεν βασανιζόταν και ήταν λεύτερος να πετάει οπουδήποτε ψάχνοντάς την από την ανατολή μέχρι την δύση του ήλιου και να  μαγεύει τους νεαρούς εραστές με το σαγηνευτικό τραγούδι του!

Η γοητεία των μύθων για το ουιραπουρού ενέπνευσε τον Βραζιλιάνο συνθέτη Βίλλα Λόμπος να γράψει το ομώνυμο συμφωνικό ποίημα, που προσπαθώντας να συλλάβει τους ήχους του Αμαζονίου μιμήθηκε όλα τα ηχοχρώματα, το θρόϊσμα των φύλλων αλλά και το τραγούδι για το μυθικό πουλί.


Το  Ουιραπουρού εμπνέει και το Βραζιλιάνο Nilo Amaro, που με το συγκρότημά του τη δεκαετία του '50 μαγεύει αφηγούμενος τραγουδιστά το θρύλο του Αμαζονίου.*

Το φτερωτό πλασματάκι τραγουδάει τις λύπες της καρδιάς κι εσύ ακούς...και ταξιδεύεις νοερά...
Εκεί, που τα φύλλα των δέντρων αργά, λικνιστικά κι άλλοτε απ'τ'αγέρι γρήγορα σε ερωτική σάμπα ξεφαντώνουν τις στιγμές, που πέφτουν στο χώμα.

Είναι αλήθεια πως κάθε φορά που μια ιστορία αρχινά κι η φαντασία ακουμπά το όνειρο και το άπιαστο, μια ελπίδα γεννιέται εκεί, λίγο πριν το τέλος, που όλοι "θα ζήσουν καλά κι εμείς ακόμα καλύτερα".

Εκεί, που τα όνειρα ζητάνε  να τα ξεδιψάμε με μαγοκελαηδίσματα εξωτικών πουλιών!

"Uirapuru, uirapuru
Seresteiro, cantador do meu sertão
Uirapuru, uirapuru
Ele canta as mágoas do meu coração...

Ουιραπουρού,
της χώρας μου τραγουδιστή,
έλα, τραγούδησε τις λύπες της καρδιάς μου..."



*Υπάρχει και η εκδοχή, το τραγούδι να είναι σε μουσική του Jacobina.

[O θρύλος θέλει όποιον έχει στο σπίτι του ουιραπουρού να'χει την τύχη με το μέρος του.
Πολλοί είναι εκείνοι, που παραμονεύουν για μέρες στη ζούγκλα του Αμαζονίου, 
προκειμένου να εντοπίσουν και να "συλλάβουν" τον φτερωτό φίλο, που θα τους φέρει τύχη...]





To κείμενο έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Tuesday, 10 March 2015

Ντριιιιν!!!... "Telephone Polka"!!!


"The Old Phone", Patricia Tribastone
 (faso.com/boldbrush)

Σίγουρα, θα συμφωνήσετε πως σήμα κατατεθέν της Βρετανίας είναι ο κόκκινος τηλεφωνικός θάλαμος, μαζί με τα κόκκινα διώροφα λεωφορεία.



Χρώμα βαφής για το  "περίπτερο τηλεφώνου", που σχεδιάστηκε  από τον Sir Gilbert Scott, επιλέχτηκε το κόκκινο.
Αρχικά σκούρο κόκκινο, το λεγόμενο "κόκκινο της σταφίδας", που αντικαταστάθηκε γρήγορα από το "κόκκινο της παπαρούνας", ένα χρώμα έντονο, φωτεινό πορφυρό, προκειμένου οι θάλαμοι να εντοπίζονται εύκολα!


Photo : http://www.history.com/
Όπως θα καταλάβατε, αυτή είναι μια από τις άχρηστες πληροφορίες της ημέρας, που εγώ συνδύασα με την είδηση, που μας έρχεται από το σημερινό ημερολόγιο, που θέλει τον  Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ, εφευρέτη του τηλεφώνου (αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, μην το αρνηθείτε), το 1876 σαν σήμερα 10 Μάρτη να πραγματοποιεί την πρώτη επιτυχημένη αμφίδρομη επικοινωνία μέσω τηλεφώνου!



Φυσικά, η ανακάλυψη δεν θα άφηνε ασυγκίνητο κάποιον καλλιτέχνη της εποχής, οπότε, δοθείσης της ευκαιρίας, απολαμβάνουμε μια  χαριτωμένη και εύθυμη πόλκα του Eduard Strauss, γιου και αδελφού των Γιόχαν, στην οποία ο δημιουργός της κάνει χρήση του ήχου  τηλεφωνικών κλήσεων:

 "Telephone Polka" 

Απολαυστικότατος στη δ/νση ορχήστρας ο Λετονός Mariss Jansons :









Saturday, 7 March 2015

"Η Χίος στη Μουσική του Μωρίς Ραβέλ"




Μωρίς Ραβέλ, ο μεγαλοφυής!
Ενας από τους πιο χαρισματικούς πρωτομάστορες της σύνθεσης και της ενορχήστρωσης.
Ανήσυχος αλλά και ευαίσθητος.
Λάτρης των εθνικών στυλ και του εξωτισμού.
Επαναστάτης κι αισθηματίας.

ΜΩΡΙΣ ΡΑΒΕΛ : Γεννήθηκε σαν σήμερα 7 Μαρτίου 1875.

Αν και οι περισσότεροι γνωρίζουμε το Ραβέλ από το μονότονο, αλλά αισθησιακό "Μπολερό" του, εν τούτοις θα πρέπει να μάθουμε πως κάποτε εμπνεύστηκε και από την παραδοσιακή μας μουσική.
Συγκεκριμένα από τη νησιωτική μουσική μας παράδοση.

Όταν το 1904, θα γινόταν μια διάλεξη στο Παρίσι με θέμα τη δίωξη των Ελλήνων από τους Τούρκους, κάποιος από τον κύκλο του συνθέτη έριξε την ιδέα πως θα ήταν όμορφο να υπάρξει στη διάλεξη και η ανάλογη μουσική υπόκρουση.

"Η σφαγή της Χίου", 
Ντελακρουά/Λούβρο
Ο συνθέτης δεν έχασε την ευκαιρία και αμέσως επιδόθηκε στη μελέτη και ακρόαση τραγουδιών, που είχε συλλέξει ο ελληνιστής Hubert Pernot στη Χίο, όταν είχε επισκεφτεί για μια μελέτη του το αιγαιοπελαγίτικο νησί εντυπωσιασμένος από τον πίνακα του Ντελακρουά: "Η Σφαγή της Χίου".

Ισως ακούγεται απίθανο, αλλά μέσα σε δυο μέρες ο Μωρίς Ραβέλ είχε ολοκληρώσει το έργο.

Ενας κύκλος - κόσμημα από πέντε ελληνικά δημοτικά τραγουδια, οι αυθεντικές μελωδίες των οποίων υποστηρίζονται από το πιάνο, λιτά , αλλά άκρως εκφραστικά!!



Απολαμβάνουμε τις "5 Mélodies populaires grecques" από την καναδή σοπράνο Karina Gauvin.
Στο πιάνο τη συνοδεύει ο Marc-André Hamelin.


Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε αποσπάσματα στίχων από τα παραδοσιακά τραγούδια και να τα ακούσετε στην αυθεντική τους μορφή, ώστε να συγκρίνετε τη μελωδική τους γραμμή και το μουσικό τους θέμα με κείνα του Ραβέλ.
Και ένας ανίδεος μουσικά, είμαι σίγουρη πως θα οσφρηστεί στα Ραβελικά μοτίβα Χιώτικες αύρες και θα τον χαϊδέψουν  στο πρόσωπο τα μελτεμάκια του Αιγαίου!

Photo:Chiosnet

1) ΞΥΠΝΗΣΕ ΠΕΤΡΟΠΕΡΔΙΚΑ

Ξύπνησε, ξύπνησε πετροπέρδικα,
τίναξε τα φτερά σου,
τρεις ελιές και μια βαμένη,
την καρδιά μου χεις καμένη.

Χρυσή κορδέλα σούφερα,
να πλέξεις τα μαλλιά σου.
Βρ' έλα να γινούμεν ταίρια,
κ' οι γονιοί μας συμπεθέρια.

Ravel: "Chanson de la mariée", 00:00

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΧΙΟΥ:



2) (Οινούσες Χίου: Καθ' όλην την περίοδο της Αποκριάς τραγουδούν και χορεύουν στα σπίτια ένα παλιό τραγούδι, τον "Αγιο Σίδερο". Είναι παραλλαγή ενός ακριτικού άσματος -πάλης του Χάρου και του Διγενή).

ΚΑΤΩ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΣΙΔΕΡΟ


Κάτω στον Άγιο Σίδερο,
στον Άγιο, Παναγιά μου,
στον Άγιο Κωνσταντίνο,
μαζεύγουνται, σωριάζονται,
του κόσμου οι αντριωμένοι.

Ravel : " Là-bas, vers l'église",  01:36

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΟΙΝΟΥΣΩΝ ΧΙΟΥ:



3) ΠΟΙΟΣ ΑΣΙΚΗΣ ΣΑΝ Κ' ΕΜΕΝΑ

Ποιος ασίκης σαν κ' εμένα,
στο μπαζάρι περπατεί...
καπετάν Βασιλιχή;

Με κουμπούρια δυο στη μέση
και με δίκανο σπαθί...
Για σ' αγάπη μου χρυσή.

Ravel :  "Quel galant m'est comparable",  03:23

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΧΙΟΥ:




4) ΓΙΑΡΟΥΜΠΙ

Γιαρούμπι , έχεις γάμπα,
τικ ε τικ ε σπάστα,
τα ποτήρια σπάστα, βάι να μα.

Ravel : "Chanson des cueilleuses de lentisques",  04:21

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ:




5)Ω, Ν' ΑΝΤΖΕΛΟΣ ΕΙΣΑΙ

Ω ν' άντζελος είσαι, μάτια μου,
ω, τσ' αντζελικά χορεύεις.
Ε ! τσ' αντζελικά πατείς τη γη,
και μένα με παιδεύεις.

Ravel : "Tout gai!" ,  07:37
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ:


Friday, 6 March 2015

"Πολιτισμός είναι ..."Μελίνα"

(Photo by http://www.ellines.com/)

Την είπαν γυναίκα-φωτιά, γυναίκα-έκρηξη, γυναίκα-δηλητήριο,  τσαούσα και τσαμπουκαλού!
Πάντα, επαναστατική, διεκδικητική, με όποιο κόστος...
Μοντέλο γυναίκας, κόντρα σε τυποποιημένους ρόλους!Παρότι μεγάλωσε σ'ένα σπίτι, που "η Ειρήνη, η μητέρα της όπως και η Αμαλία, η γιαγιά της , ήταν περιορισμένες στο σπίτι και στις χαρές του κεντήματος!", όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η ίδια στην αυτοβιογραφία της.

Γοήτευε με τη ζωντάνια, το θάρρος, τον αυθορμητισμό, τη φιλοσοφία της και κείνο το γέλιο που' βγαινε γάργαρο κι αληθινό!

ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ, η γυναίκα-σύμβολο, που τ'όνομά της συνδέθηκε με τον Πολιτισμό, η Μελίνα της ελληνικής ψυχής!

Έφυγε σαν σήμερα 6 Μάρτη του 1994, με το θάνατό της να  προκαλεί εκδηλώσεις συγκίνησης, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο!

Τι να πω για τη Μελίνα - ηθοποιό με τη διεθνή καριέρα και ακτινοβολία;
Τι να γράψω για τη Μελίνα - πολιτικό της αλλαγής;
Τι να θυμηθώ από έναν άνθρωπο ταγμένο στο κοινό καλό, στο υψηλό ιδεώδες, τη Μελίνα, που μας συγκίνησε με τις πρωτοβουλίες της και τον παθιασμένο λόγο της, που "στρίμωχνε" και τον σκληρότερο συνομιλητή της!

"Αν με ρωτάτε αν θα ζω όταν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα επιστρέψουν στην Ελλάδα, σας λέω πως ναι, θα ζω. Αλλά κι αν ακόμη δεν ζω , θα ξαναγεννηθώ!!!"   

Δύο είναι οι λόγοι, που μ΄έκαναν ν'ανοίξω το λάπτοπ και να κάτσω να γράψω πέντε αράδες για τη Μελίνα.
Ο πρώτος γιατί πλησιάζει η γιορτή της γυναίκας και δίπλα στον τίτλο ΓΥΝΑΙΚΑ  πάντα στα μάτια μου φαντάζει τ'όνομά της!...
και δεύτερον μια είδηση, που διάβασα τις προάλλες και με χαροποίησε ιδιαιτέρως.

Ένας από τους θεσμούς, που δημιούργησε η Μερκούρη είναι και αυτός των Πολιτιστικών πρωτευουσών.
Ξεκίνησε το 1985 με δική της πρωτοβουλία και πρώτη φυσικά Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα για κείνη τη χρονιά ήταν η Αθήνα μας!
Φέτος κλείνουν αισίως 30 χρόνια του θεσμού.

Για τη χρονιά αυτή, δυο πόλεις θα φιλοξενήσουν τον θεσμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.
Η  Πίλζεν της Βοημικής Τσεχίας μαζί με τη Βελγική Μονς.

Κι εδώ δένει η είδηση, που ανέφερα παραπάνω.
Οι αρμόδιοι φορείς της Μονς, στα πλαίσια του εορτασμού των 30 χρόνων από την ίδρυση του θεσμού, αποτίουν φόρο τιμής στη Μελίνα Μερκούρη, δίνοντας το όνομά της σε μια κεντρικότατη λεωφόρο της πόλης!

Βρήκα την ιδέα τους ευφάνταστη και συμβολική!
Ενας δρόμος-Μελίνα...Με υποχρεωτική πορεία ίσα στον ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ!...
Πεζοδρομημένο για πολίτες όλων των κατηγοριών κι άλλοτε για τροχοφόρα ανεξαρτήτου αριθμού κυκλοφορίας μονού ή ζυγού...
'Ενας δρόμος, που τα σήματα κυκλοφορίας του δεν είναι απαγορευτικά, μα προτρεπτικά μη μείνουμε στο τυπικό  σκέλος του θεσμού, αλλά να περάσουμε άμεσα από τον συμβολισμό στην πράξη.
Γιατί, "Πολιτισμός είναι πυξίδα ζωής", είναι ..."Μελίνα"!




To άρθρο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό  iporta.gr

Thursday, 5 March 2015

"Ο Τιέπολο και οι Κλεοπάτρες του Παλάτσο Λάμπια"



Ο Τζιανμπαττίστα Τιέπολο, αυτός ο Βενετός ζωγράφος του δέκατου όγδοου αιώνα, σίγουρα θα σας έχει συγκινήσει με κάποιο από τα έργα του!
Τέλεια, μεγαλειώδη, ύψιστα!

Ο Τιέπολο γεννήθηκε σαν σήμερα, 5 Μαρτίου 1696 στη γαληνοτάτη Βενετία και είναι εκείνος, που εκτίναξε τη μεγαλοπρέπεια της Βενετσιάνικης Τέχνης στα ύψη!
Τα χρωστικά εργαλεία στα χέρια του έπαιρναν και έδιναν Ζωή!Αριστουργήματα καλλιτεχνικής έκφρασης, στα έργα του διαφαίνεται μια θεατρικότητα, μια διάθεση εσωτερική και ποιητική!
Μάλλον είναι εκείνος, που μονοπώλησε τη διακόσμηση των Βενετσιάνιων ανακτόρων.
Οι ελαιογραφίες και οι ακουαρέλες του κοσμούν τα περισσότερα από τα αρχοντικά και τις επαύλεις της πόλης της λιμνοθάλασσας.

Εκεί, που αναμφισβήτητα είναι διασημότερος είναι οι τοιχογραφίες!

Από τα κτίσματα, που έσπευσα να επισκεφτώ όταν πρωτοταξίδεψα στη Βενετία ήταν και το Παλάτσο Λάμπια.

Photo by Wolfgang Moroder

Eίχα διαβάσει για τις διάσημες τοιχογραφίες του μεγάρου.Ιδιαίτερα εκείνες, που στολίζουν το μεγάλο σαλόνι του.
Δυο απ'αυτές υπενθυμίζουν στο φιλότεχνο επισκέπτη την ιστορία αγάπης του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας...
Γιατί εκτός από τα θρησκευτικά θέματα, ο ζωγράφος επεξεργάστηκε στα έργα του και θέματα με μυθολογικό ή ιστορικό περιεχόμενο.

Η διακόσμηση του Παλάτσο Λάμπια ήταν η μεγαλύτερη  παραγγελία για το ζωγράφο!
Ηταν στο τέλος της δεκαετίας του 1740, που ξεκίνησε τις δυο τεραστίων διαστάσεων τοιχογραφίες στην κεντρική αίθουσα του Μεγάρου, η μια απεικόνιση της "Συνάντησης του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας" και η άλλη "Το Συμπόσιο της Κλεοπάτρας με τον Αντώνιο".

Στην πρώτη, επηρεασμένος από το Σαιξπηρικό κείμενο και συνδυάζοντας τη σαιξπηρική επιβλητικότητα με τη ζωντάνια του μπαρόκ δημιούργησε ένα θέμα, που η πολυτέλεια και η χλιδή του αντανακλούσαν τα επερχόμενα πλούτη και την δόξα του Τιέπολο.
Μαργαριτάρια, χρυσός, μαλάματα και μετάξι είναι εμφανή σ'αυτό το έργο!

 Meeting of Anthony and Cleopatra

"Θρίαμβος της ακολασίας και της φιληδονίας", όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο άγγλος δραματουργός στο κείμενό του!...και πόσο όμορφα τη "ζωγραφίζει" με τη λογοτεχνική του πένα:




"Ούτε η ηλικία δύναται να την μαράνη ούτε η συνήθεια να παλαιώση την Άπειρον ποικιλίαν των θελγήτρων αυτής. 
Διότι αι μεν άλλαι γυναίκες κατευνάζουν τας ορέξεις τας οποίας διεγείρουν, αύτη δε,
όσω περισσότερον προσπαθεί να κατευνάση αυτάς, τόσω περισσότερον τας διεγείρει..."


Με φόντο τα πανιά του ρωμαϊκού στόλου οι δυο πρωταγωνιστές προχωρούν σχεδόν αλαζονικά προς το παλάτι, οδηγοί μια θριαμβευτικής πομπής!

Σε πρώτο πλάνο ο Αντώνιος οδηγεί, πιάνοντας από το χέρι την Κλεοπάτρα εκστασιασμένος από τη λάμψη της μέσα στο υπέροχο μπροκάρ φόρεμά της!


Ας παρουμε μια σχετική μουσική ανάσα από μια εξαιρετική  σερενάτα του Johann Adolph Hasse:

 "Marc’Antonio e Cleopatra" και την άρια: "Quel candido armellino".

Επιλέγω αυτή την άρια γιατί πέρα από την εκφραστικότητα της μουσικής αφήγησης και τη χαριτωμένη μελωδική γραμμή μ'αρέσει το ορχηστρικό ηχόχρωμα καθώς στα έγχορδα και το κοντίνουο προστιθενται διάφορα  ξύλινα πνευστά , που κανουν την άρια να μοιάζει πολύχρωμη φαντασία, απόλυτα ταιριαστή στη μεγαλοπρέπεια, τη λαμπρότητα, την ακτινοβολία και την αίγλη της σκηνής του Τιέπολο!


-----

Μετά τη νίκη στους Φιλίππους, ο Μάρκος Αντώνιος δοξάστηκε στην ανατολή σα θεός!
Στην Έφεσο δε, θεωρήθηκε η ενσάρκωση του Διόνυσου. 
Ήταν όμως θυμωμένος με τη βασίλισσα της Αιγύπτου.Η συμπεριφορά της άκρως προκλητική, αφού δεν είχε επικοινωνήσει διόλου μαζί του, ούτε για να τον συγχαρεί!
Ετσι, κίνησε απεσταλμένος του να της προτείνει να έρθει να τον συναντήσει στην Κιλικία.


Ένα υπέροχο πλοίο φέρνει τη νέα Αφροδίτη με την ακολουθία της από Ερωτιδείς, Νηρηίδες και Χάριτες, να συναντήσει το νέο Διόνυσο, που εντυπωσιάζεται από την όψη και τη θωριά της!

Η Αιγυπτία είνε φιλήδονη, επιδεικτική, "μεγαλαυχούσα" για τα θέλγητρά της, αλαζών. 
Η "αβροδίαιτος"  πομπή της και κάθε είδους υπερβολή έχουν στόχο να πυρπολήσουν την καρδιά του Αντώνιου.
Και τον πετυχαίνει, καθώς στη συνάντηση αυτή εκφράζεται και το ερωτικό του σκίρτημα:
"Κλεοπάτρα: Αν τω όντι με αγαπάς, ειπέ μου πόσον;
Αντώνιος: Είναι μικρός ο έρως που δύναται να καταμετρηθεί.
Κλεοπάτρα: Θέλω να ορίσω το όριον μέχρι τον οποίου δύναται να φθάση ο προς εμέ έρως.
Αντώνιος: Τότε νέαν κατ' ανάγκην γην και νέον ουρανόν πρέπει να ανακαλύψεις".

"The Banquet of Cleopatra"

Στην απέναντι πλευρά του μεγάλου σαλονιού δεσπόζει η έτερη τοιχογραφία!

"The Banquet of Cleopatra-To Συμπόσιο της Κλεοπάτρας"


Τα ίδια χαρακτηριστικά...Χλιδή, πολυτέλεια...
Μια σύνθεση πλούσια σε χρώμα και με γοητευτικές λεπτομέρειες!
Φόντο και δω τα πανιά του ρωμαϊκού στόλου.
Το σκηνικό εορταστικό με τους επιβλητικούς κίονες να φανερώνουν την πολυτέλεια του χώρου.
Η Κλεοπάτρα απαστράπτουσα με το βαθύ προκλητικό ντεκολτέ της!
Aφειδώς ο καλλιτέχνης σκηνοθετεί τις λεπτομέρειες... κοσμήματα, κοστουμια, επιτραπέζια σκεύη...
Οι μουσικοί στο εσωτερικό μπαλκόνι διασκεδάζουν διακριτικά τους ευγενείς συνδαιτημόνες...


Είχε μεριμνήσει για τα πάντα σ'αυτό το συμπόσιο ο Μάρκος Αντώνιος, που ο θρύλος θέλει να είναι μια γιορτή που τέτοια δεν είχε δει ποτέ ο κόσμος!
Τα πιο ακριβά και σπάνια φαγητά εμφανίζονται σε μια ατελείωτη σειρά. Η βασίλισσα όμως δεν εντυπωσιάστηκε. Στοιχημάτισε με τον περήφανο Ρωμαίο πως εκείνη θα του παρουσίαζε ένα φαγητό πολύ πιο ακριβό από ο,τιδήποτε της είχε προσφέρει ως τότε. 
Πήρε ένα φημισμένο μαργαριτάρι από το σκουλαρίκι της, το διέλυσε σε ξίδι και ήπιε το υγρό. 
Η σκηνή αυτή φαίνεται καθαρά στη νωπογραφία του Τιέπολο, όπου η Κλεοπάτρα δείχνει στον Αντώνιο το μαργαριτάρι, ενώ ένας μαύρος υπηρέτης τής προσφέρει ένα ποτήρι.


-----

Αυτή ήταν η Κλεοπάτρα.Η γυναίκα, που στην ποδιά της σφάζονταν ρωμαίοι αυτοκράτορες!
Η μοναδική Κλεοπάτρα με την τολμηρή προσωπικότητα και την ακόμα μοναδικότερη ζωή της με το μοιραίο δεσμό της με τον Μάρκο Αντώνιο απαθανατίστηκε στους αιώνες, καθώς αποτέλεσε έμπνευση για την Τέχνη!

Η ιστορία της αντηχεί ακόμα στα πέρατα του κόσμου, κυρίως για τα όσα αντιπροσώπευε η δυναμική βασίλισσα σε έναν κόσμο στυγνά ανδροκρατούμενο: σε μια εποχή με εσωτερικές και εξωτερικές διαμάχες στην Αίγυπτο κατάφερε με τη διακυβέρνησή της να κρατήσει τη χώρα της ενωμένη!

Το τραγικό τέλος της γνωστό.
Καθώς δεν ήθελε να πέσει στα χέρια του Οκταβιανού, που σε λίγο θα έμπαινε στην Αλεξάνδρεια, αυτοκτόνησε.
Βρέθηκε νεκρή στα ιδιαίτερα δωμάτιά της από τσίμπημα του φιδιού της, ενώ άλλοι υποστηρίζουν πως πέθανε πίνοντας δηλητήριο γιατί ήθελε να παραμείνει όμορφη και μετά θάνατον!

Στο κείμενο του Σαίξπηρ βασίστηκε και ο αμερικανός Samuel Barber για να συνθέσει την όπερά του "Antony and Cleopatra" σε λιμπρέτο του Φ.Τζεφιρέλλι.Σε πολλά σημεία γίνεται χρήση της Σαιξπηρικής γλώσσας.

Έκανε πρεμιέρα το 1966 και το ρόλο της αιγύπτιας βαίλισσας ενσάρκωσε η Leontyne Price, που την ακούμε στην άρια "Give Me My Robe" λίγο πριν το τέλος της μοιραίας, πανέμορφης, τολμηρής, τελευταίας βασίλισσας της Αρχαίας Αιγύπτου:

"Give me my robe. Put on my crown. 
I have Immortal longings in me. Now no more
The juice of Egypt’s grape shall moist this lip..."






"Frescoes in Venice", Οδηγός Τέχνης
http://www.wga.hu/html_m/t/tiepolo/gianbatt/4labia/06labia.html
Τα αποσπάσματα του Σαίξπηρ από:"Σπάνια Ελληνικά Βιβλία" και http://vihos.blogspot.co.uk/2012/10/blog-post_5711.html

Monday, 2 March 2015

"Από τη Μαντοβάνα της Αναγέννησης στα ορμητικά νερά του Μολδάβα"


Adam Muller : “View of Prague, crossing the Vltava River”


"Στον ουρανό,τα σύννεφα,πουλιά κυνηγημένα απ’τον άνεμο.
Το παραμύθι δραπετεύει στην πόλη αυτή και συναντά στα δεξιά τη 
μεγαλόπρεπη,πέτρινη γέφυρα του βασιλιά.
Aτμόσφαιρα ήρεμη,αύρα ρομαντική...
Του Καρόλου η επιβλητική γέφυρα,που κάτω της ρέει το φιδίσιο υδάτινο 
κορμί του...
Όνειρο μοιάζει αυτός ο ποταμός!
Είναι ο Μολδάβας,που στα νερά του καθρεφτίζεται απαλά το φως του 
εσπερινού ήλιου και δημιουργεί λευκές λωρίδες στο γκριζομπλέ της 
επιφάνειάς του...
Eίναι ο Μολδάβας,που τα ασάλευτα νερά του παίρνουν του δειλινού το χρώμα 
το πυρακτωμένο...
ο ποταμός π'αναζητά κάποιον να παρασύρει...
να εξομολογηθεί τα μυστικά του..."

Κάπως έτσι, σε μια προσπάθεια ερασιτεχνικής ποιητικής αποτυπώνω τον παραπάνω πίνακα ζωγραφικής με τίτλο: "Πράγα, κατά μήκος του Μολδάβα", λάδι σε καμβά, που φιλοτέχνησε ο Δανός ζωγράφος Άνταμ Μύλλερ.

Ο Mύλλερ, είναι πιο γνωστός για τα ιστορικά έργα ζωγραφικής του.
Το 1834, όμως, ταξιδεύοντας στη Βοημία και γνωρίζοντας από κοντά τη φυσική χάρη, που απλόχερα δώρισε ο Δημιουργός στην περιοχή, αποτύπωσε με τα χρώματα και τα πινέλα του τα τοπία της, που τον γοήτευσαν περισσότερο.

Στο συγκεκριμένο έργο, εύκολα κανείς μπορεί να διακρίνει το μέγεθος της έκστασης, που προκάλεσε η θέα της Πράγας στο ζωγράφο. Για όσους έχουν ταξιδέψει στην Τσεχία, κάθε περιγραφή, ακόμα και του πιο έμπειρου λογοτέχνη φαντάζει φτωχή.

Ο πίνακας, ένας εικαστικός ύμνος στο Μολδάβα, την υδάτινη καρδιά της Τσέχικης γης!

Από το ποτάμι αυτό, εμπνέεται και ο συνθέτης Μπέντριχ Σμέτανα, κύριος εκπρόσωπος της Τσέχικης Εθνικής Σχολής, αφού στο έργο του χρησιμοποίησε λαϊκούς θρύλους και μύθους της πατρίδας του, με αντιπροσωπευτικότερο τον κύκλο συμφωνικών ποιημάτων με τίτλο "ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΟΥ".


Το έργο αυτό αποτελείται από έξι αυτόνομα μέρη, το καθένα από τα οποία περιγράφει τοποθεσίες ή μυθικά πρόσωπα της Τσεχίας.

•ΒΙΝΣΕΝΓΚΡΑΤ ( περιγραφή του θρυλικού κάστρου της Πράγας), 
•ΤΑΜΠΟΡ (περιγραφή της βοημικής πόλης), 
•ΜΠΛΑΝΙΚ (το τσέχικο βουνό, όπου κατέφυγε ο προστάτης της χώρας Αγ.Βίνσεσλας), 
•ΣΑΡΚΑ (αφιερωμένο στην αρχηγό των παρθένων πολεμιστριών της τσέχικης μυθολογίας),
•ΒΟΗΜΙΚΗ ΕΞΟΧΗ και
•ΜΟΛΔΑΒΑΣ (μουσικός ύμνος στον ομώνυμο ποταμό).


Στο έργο αυτό, ο Σμέτανα προβάλλει τις κατακτήσεις της "συμφωνικής ποιητικότητας" σε σχέση με τις φυσικές προεκτάσεις που μπορούν να συνδέουν την ροή της μουσικής με τη συμβολική, διαφορετική ροή και περιδιάβαση των πηγών του Μολδάβα μέσα από τα δάση, τις πόλεις, τα κάστρα, τα ερείπια και τα βράχια της Τσεχίας.

Στο μέρος του "Μολδάβα", ο Τσέχος δημιουργός ως βασικό μουσικό θέμα, χρησιμοποιεί μια μελωδία της αναγέννησης "La Mantovana", γνωστή και ως Giuseppino από το όνομα του τενόρου που την πρωτοεκτέλεσε, Giuseppe Cenci, προσαρμοσμένη στο μουσικό ύφος της λαϊκής τσέχικης μουσικής.

Η μελωδία, σε μορφή μαδριγαλίου, έγινε ευρέως γνωστή ως "χορός ή άρια της Μάντοβα" με τίτλο: "Fuggi-fuggi".



Ένα παλιό ιταλικό τραγούδι, με ρομαντικές ρίζες και τσέχικη ανασμίλευση συνδέει την ανάμνηση της μελωδικής ροής με την "αναβάπτιση" του κόσμου μας μέσα από τον υδάτινο ρου.
Η μουσική φόρμα έχει το ρόλο της φύσης και προτάσσει τις σχέσεις που προκύπτουν μεταξύ της ύλης, της μορφής, της φαντασίας και της πραγματικότητας.

Το νερό του Μολδάβα φλύαρο, ορμητικό, όπως ορμητικά, έντονα και τα συναισθήματα,που δημιουργεί η ακρόαση του έργου του Σμέτανα.

Όπως ασυγκράτητη του Μολδάβα η ροή, έτσι και της έμπνευσης το ποτάμι, που πηγάζει απ’της ψυχής τα βάθη.
Μια μουσική γλυκιά ξεχύνεται και μοιάζει να σέρνει μνήμες με τη βοήθεια των ανέμων και να φορά φουστάνια των καιρών, με νότες και ρυθμούς, παράλληλες στων εποχών τα πρόσωπα.

Αχ, Μουσική μου, κυρά μου αριστότεχνη!
Θαυμαστό το έργο σου μεγάλη πριγκηπέσσα, 
που από της αναγέννησης το μαδριγάλι,
είσαι ικανή για μεταμόρφωση ταχυδακτυλουργική... 
...και το χορό τον εύθραυστο του ζευγαριού,
που μ’ακριβείς, κάτω απ’τον πολυέλαιο κινήσεις μεταμορφώνει 
σε θρύλο λαϊκό, σε απεικόνιση ρομαντική...


Να σημειώσουμε πως ο Σμέτανα ήταν τελείως κουφός, όταν συνέθεσε το έργο "Πατρίδα μου", (έτσι δεν το άκουσε ποτέ), περί το 1875 στο οποίο υμνεί το φυσικό κάλλος της Τσεχίας, αλλά ταυτόχρονα τονώνει και το πατριωτικό αίσθημα.

Ο χορός ΜAΝΤOVANA, αυθεντικό μέρος του ιταλικού πολιτισμού από τη μια, η τσέχικη παράδοση αυτοπροσώπως στο συμφωνικό ποίημα,από την άλλη,δείχνει πώς συνδέονται οι δύο κουλτούρες, αλλά και πώς κάθε μια καταφέρνει να συγκρατεί την ανεξαρτησία και τη μοναδικότητά της.


Από τις καλύτερες εκτελέσεις, αυτή της συμφωνικής της Βιέννης υπό τη διεύθυνση του φον Κάραγιαν, που καταφέρνει να μεταδώσει το άφθαρτο, την αιωνιότητα της μουσικής φόρμας, με τρόπο αφηγηματικό προβάλλοντας αυτή την ασίγαστη ορμή της υγρής ύλης που ανασυντάσσεται προς μια υψηλότερη μορφή.
Οι μουσικοί κινούνται με συντονισμένη πνευματικότητα προσπαθώντας οι ίδιοι να αφουγκραστούν τους ήχους της μετάβασης προς την αέναη εξέλιξη, πετυχαίνοντας ένα ανάγλυφο, διάφανο και εντυπωσιακό αποτέλεσμα.


Αξίζει να αναφέρουμε πως η μελωδία αυτή, αργότερα, μετουσιώθηκε σε λαϊκά τραγούδια της Ευρώπης, όπως:

My mistress is prettie (Σκωτία),

Τhe Polish Pod (Κρακοβία),

Kateryna (Ουκρανία).

Επίσης απετέλεσε τη βάση για την Hatikvah-Ελπίδα, τον εθνικό ύμνο του Ισραήλ, που μπορείτε ν ακούσετε εδώ.




Το άρθρο έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Sunday, 1 March 2015

"Robert Lowell, με έμπνευση δυο μάστορες της Τέχνης-Σαπφώ και Μπετόβεν"



ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ, φίλοι μου με ένα μίνι αφιέρωμα στον Ρόμπερτ Λόουελ.
Τον  αμερικανό ποιητή της "εξομολογητικής ποίησης" , που γεννήθηκε σαν σήμερα, 1 Μάρτη του 1917.




Απόφοιτος του Χάρβαρντ, το 1944 κυκλοφόρησε η πρώτη ποιητική του συλλογή, αυτοβιογραφικού χαρακτήρα, με τον τίτλο:

"Γη της ανομοιότητας".


Μια συλλογή, με θέμα το  χριστιανισμό απέναντι στη χαρά της ζωής,  κατά τους κριτικούς :

"με τολμηρή, συμβολική γλώσσα...πνευματικό ύφος, έξυπνα λογοπαίγνια μέχρις... αυθάδειας!"






Το 1947 εκδίδεται το δεύτερο βιβλίο του, με τίτλο:

"Το κάστρο του λόρδου Γουέρι", 

που κερδίζει και το βραβείο Πούλιτζερ.
Ήταν μόλις τριάντα χρονών.


"The bones cry for the blood of the white whale,
the fat flukes arch and whack about its ears,
the death-lance churns into the sanctuary, tears
the gun-blue swingle, heaving like a flail,
and hacks the coiling life out: it works and drags
and rips the sperm-whale's midriff into rags,
gobbets of blubber spill to wind and weather"



Ο Λόουελ ενδιαφερόταν για όλα τα είδη  ποίησης και ποιητές κάθε εποχής ,σύγχρονης ή και παλαιότερης...
Μετέφρασε από  Ρακίνα ως Μπωντλαίρ και Ρίλκε.

Δυστυχώς, από νωρίς φάνηκαν συμπτώματα κατάθλιψης.Πέθανε το Σεπτέμβρη του 1977.

Τα μεταφρασμένα ποιήματά του στα ελληνικά είναι πολύ λίγα.Ανάμεσά τους ξεχώρισα δυο:
"Σαπφώ" και "Μπετόβεν".

"Σαπφώ"- Λεπτομέρεια από τοιχογραφία της Πομπηίας

"ΣΑΠΦΩ"

Βάζω τον άνθρωπο αυτό πάνω από ήρωες και θεούς -
όλη μέρα κάθεται μπροστά μου αντικρυστά,
σαν συμπαίχτης στα χαρτιά. Ο αγκώνας μου τον δικό του ξυστά αγγίζει'
αν είναι να μιλήσω, ακούει. Συγκινημένη ταράσσεται η καρδιά
το γέλιο είναι νερό βιαστικό πάνω απ' τα βότσαλα...
Είναι αυτός το πιο φωτεινό πράγμα στη γη τη σκοτεινή'
τον αφουγκράζομαι, άδειο κάτι μες στ' αυτιά μου:
είναι τα βήματά του. Να μιλήσω δεν μπορώ ούτε να δω.
Μια νεκρή λευκότητα στάζει κεντήματα ιδρώτα...
Είμαι πιο χλωρή απ' την πιο χλοερή χλόη'
εύκολα μπορώ να σε κάνω να το καταλάβεις αυτό:
μια γυναίκα σπάνια φτάνει το άριστο'
το παιδί της, οι σκλάβοι της, ο καθημερινός του σπιτιού της μόχθος'
το φεγγάρι γλιστρά στα δυτικά. Ο χρόνος γίνεται σκόνη.
Κοιμάμαι μόνη.

(μτφ: Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ)

Διαβάζοντάς το, γλυκόλαλες λύρες ηχούν στ'αυτιά μου, δαφνοστεφανωμένο το κεφάλι της προβάλει μπρος  μου, η μορφή της μεγάλης ποιήτριας, της "Λέσβιας εκ Μυτιλήνης ψάλτριας !

Όλος σχεδόν ο αρχαίος κόσμος την είπε " θνητή Μούσα" και "δεκάτη των Μουσών "!την ξεχωριστή διανοούμενη, το θηλυκό Σωκράτη, που γύρω της μάζευε τα κορίτσια της Μυτιλήνης και τα δίδασκε τον ιδανικό, ανώτερο, πνευματικό Έρωτα!
Μέχρι κι ο  Σόλων είχε εκφράσει την επιθυμία να μην πεθάνει αν δεν κατόρθωνε να διδαχθεί ένα της ποίημα!!!

"ΨΑΠΦΑ ΕΡΩΤΙΟΥ ΧΑΙΡΕ!"

Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά της αρχαίας ποιήτριας εμπνέουν τον Ιάννη Ξενάκη στο έργο του "Ψάπφα" δοσμένα με το δικό του ιδιαίτερο μουσικό τρόπο.
Πλάθει το πορτραίτο της με συνειδητή εσωτερικότητα, όπως ένας σύγχρονος  καλλιτέχνης συγκροτεί με χρωματιστές ψηφίδες ένα αριστουργηματικό ψηφιδωτό!



-----


"ΜΠΕΤΟΒΕΝ"

"[...]
Η μόδα της αοριστίας, τι να διδάξει τον καλλιτέχνη;
Ο Μπετόβεν ήταν ρομαντικός από του πιο καλούς.
Τον δίδαξαν μήπως βασιλιάδες, δημοκρατίες ή ο Ναπολέων;
ΗΤΑΝ ο ίδιος ο Ναπολέων!...Ή μήπως η βαρηκοΐα;
Ο στρατιώτης ζωγραφισμένος στον πίνακα, αιμορραγεί;
Οι αιχμάλωτοι στο χορό του Φιντέλιο είναι δέσμιοι;
Για μια καλή φωνή η ακοή είναι μαρτύριο!"

Πορτραίτο του Μπετόβεν,  Joseph Karl Stieler-1820


Και το ποίημα "ΜΠΕΤΟΒΕΝ" είναι του αμερικανού Ρόμπερτ Λόουελ.

Μάλλον στο ποιητικό κείμενό του θα ταίριαζε καλύτερα ένα απόσπασμα από την Ηρωική συμφωνία του συνθέτη ή το δοξαστικό από τη μοναδική του όπερα, Φιντέλιο.

Όμως, αφού σήμερα πρωτομηνιά του Μάρτη, μπαίνει τυπικά η άνοιξη, θα το συνδυάσω με τη "Σονάτα του για βιολί Νο 5 σε φα μείζονα, Opus 24", γνωστή και ως "ΑΝΟΙΞΗ".

Δημοσιεύτηκε το 1801 και αποτελείται από 4 κινήσεις: Allegro-Adagio -Scherzo-Rondo.

Αποδέκτης αφιέρωσης ήταν ο  Count von Fries Moritz, εύπορος τραπεζίτης, φίλος του Μπετόβεν, γνωστός συλλέκτης έργων τέχνης και λάτρης της μουσικής.

 Ένας ιδιαίτερα γενναιόδωρος  λυρισμός  κατακλύζει κάθε μέρος της "Σονάτας της Άνοιξης".
 Σολίστ η Anne-Sophie Mutter:

Ανθισμένο μήνα να έχετε!!







Εθνικό Κέντρο Βιβλίου,
http://poem-for-you.blogspot.co.uk/2007/08/26-o.html