Saturday, 31 October 2015

"Βερμέερ - Μια δεξιοτεχνική απεικόνιση της Μουσικής"



Γεννήθηκε ή βαπτίστηκε σαν σήμερα 31 Οκτώβρη του 1632 στην όμορφη Ντελφτ της Ολλανδίας.
Δεν ξέρω αν σας το έχω ξαναπεί πως από τους αγαπημένους μου ζωγράφους είναι και ο Γιαν Βερμέερ...
Όλα τα έργα του, μα ειδικότερα οι γυναίκες του...

"Η γαλατού" , το διάσημο "κορίτσι με το μαργαριταρένιο ενώτιο"...η "κιθαρίστρια" ή η "γυναίκα που παίζει λαγούτο δίπλα σε παράθυρο"...

Εκπληκτική δεξιοτεχνία! Τα θέματά του, απλά και καθημερινά δίνουν την αίσθηση αδιόρατης ηρεμίας...
Οι μορφές και τα αντικείμενα του καμβά με τον πρωτοφανή τρόπο, που χειρίζεται το φως σε βυθίζουν στον απύθμενο εσωτερικό σου κόσμο ν'ανακαλύψεις νέα συναισθήματα...

Πρόπερσι το καλοκαίρι, είχα τη χαρά να γνωρίσω καλύτερα την απεικόνιση της ΜΟΥΣΙΚΗΣ στο έργο του, σε μια εξαιρετική έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου...
Οι εντυπώσεις μου είχαν δημοσιευτεί στην ΠΟΡΤΑ...

*****

Το ραντεβού ήταν για τις 5.00, στην πλατεία Τραφάλγκαρ, κάτω από το άγαλμα του ναυάρχου Νέλσωνα.
Καβάλα στο άλογό του, με κείνο το αγέρωχο βλέμμα να κοιτά αφ'υψηλού, όποιον στέκεται ή περνά από κει...
Ήταν, όμως, πολύ νωρίς ακόμα.Και η βροχή, αν και καλοκαίρι,... χωρίς oμπρέλα, καθιστούσε προβληματικό ένα περίπατο στη γύρω περιοχή...
Ο Νέλσων στραμμένος προς την White Mile Road να ατενίζει στο βάθος το αββαείο του Ουεστμίνστερ και γω να τον κοιτώ μεσ' στη βροχή και την αφηρημάδα...                                                                                                                        
Η πλάτη του στραμμένη στην Εθνική Πινακοθήκη της Βρετανικής πρωτεύουσας...

Μα πώς δεν το'χα σκεφτεί;                                                                                                            

Ο χρόνος αρκετός για μια περιήγηση στις αίθουσές της.Αν και την έχω επισκεφτεί πολλές φορές, πάντα υπάρχει κάτι ενδιαφέρον σ'ένα τέτοιο χώρο τέχνης.

Ανεβαίνω γρήγορα τα σκαλιά.Στέκομαι λίγο στην είσοδο και τινάζω τη μπλούζα και το παντελόνι μου. Μια κυρία γλυκύτατη, κλασική ασπρομάλλα, γαλανομάτα αγγλίδα, προθυμοποιείται να μου δώσει πληροφορίες.
Αν και δεν συμπαθώ και πολύ τους Άγγλους, για πολλούς και διαφόρους λόγους, πρέπει να ομολογήσω πως η ευγένεια είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά τους.

Το μάτι μου πέφτει σε μια αφίσα με τίτλο:"Vermeer and music".                                                                                                      
Παίρνω τον έντυπο οδηγό στα χέρια και προχωρώ...
Προχωρώ στο διάδρομο, όπου εκτίθενται έργα άλλων ζωγράφων της "χρυσής εποχής" της Ολλανδικής σχολής, πάντα με θέμα τη μουσική.
Νεαροί άντρες και γυναίκες, που παίζουν κάποιο από τα όργανα εκείνης της περιόδου, λαούτο, σπινέττο, βίρζιναλ...ή μεμονωμένα μουσικά όργανα με νεκρές φύσεις.

Μάλλον αυτός ο χώρος αποτελεί προοίμιο της κυρίως έκθεσης με τους λιγοστούς πίνακες του Βερμέερ, που εκτίθενται σήμερα, άλλοι κτήματα της Πινακοθήκης, ενώ άλλοι, δάνεια της Συλλογής της Βασίλισσας ή του Kenwood House.


Στέκομαι μπροστά σ'ένα έργο, που όπως αναφέρει ο οδηγός είναι αυτοπροσωπογραφία του Ολλανδού καλλιτέχνη Φρανς Μέαρις του 1674 , όπου τον απεικονίζει  να κρατά μαντολίνο, το δημοφιλέστερο όργανο εκείνης της εποχής.    
         
Έχει αφήσει το μπερέ του δίπλα σ’ένα ποτήρι κρασί.Ρουφώ τη μύτη και νοιώθω το μεθυστικό του άρωμα! Φορά βελούδινο μανδύα, που κανείς θα παρομοίαζε με φτερά έντονης αυτοπεποίθησης, μιας και το χαμόγελό του  φανερώνει τη σιγουριά της γνώσης των χορδών!

Εκείνο, που εντυπωσιάζει είναι ότι όλες αυτές οι διαπιστώσεις και συναισθήματα γεννώνται χωρίς να φαίνεται το μαντολίνο, παρά μόνο το τελευταίο κομμάτι του μπράτσου του οργάνου με τα κλειδιά!




Τέχνη!όντως, αυτό είναι Τέχνη!, ενώ δεν βλέπουμε τα χέρια, ούτε καν ολόκληρο το μουσικό όργανο, εν τούτοις, "βλέπουμε" τη μουσική!                                                              
Μια απλή εικόνα, που η μεγαλοφυία του καλλιτέχνη μετατρέπει σε ασάλευτο λυρικό όραμα!

Από μακριά ακούγεται μουσική.Ο ήχος του παλιομοδίτικου τσέμπαλου, που εκτελεί αναγεννησιακά μοτίβα, σ'ένα πάντρεμα "εποχής" με τη μπαρόκ κιθάρα, που το συνοδεύει.
Aλλοτινοί, ρομαντικοί ήχοι, εικόνες, συνειρμοί...
Οι ζωγραφικοί πίνακες, τα θέματά τους, μα και η ταιριαστή μουσική υπόκρουση, που οι υπεύθυνοι της National Gallery μερίμνησαν να συνοδεύουν την έκθεση, κάνουν το χώρο ιδιαιτέρως ατμοσφαιρικό και με μαγική δεξιοτεχνία μεταφέρουν τον επισκέπτη νοερά στη "Χρυσή Εποχή" της Ολλανδίας του 17ου αι.

Σε διπλανή αίθουσα υπάρχει μια σειρά από μουσικά όργανα εκείνης της περιόδου, που μπορείς να δεις από κοντά και να  κρίνεις την ακρίβεια και την πιστότητα με την οποία αποτυπώθηκαν στους πίνακες.
Λεπτομέρεια, που φανερώνει την υπεύθυνη στάση κράτους και αρμοδίων φορέων απέναντι στον Πολιτισμό!
Πριν μπω στην κυρίως αίθουσα με τα πέντε έργα του Βερμέερ, από τα 36, που έχουν διασωθεί, γυρνώ πίσω, για μια συνολική ματιά των πινάκων που προηγήθηκαν...

Σκέφτομαι: ...

Το χρώμα, η αίσθηση και η υφή των πραγμάτων εκφράζονται με εξαίρετο τρόπο. 
Κάθε  αντικείμενο, κάθε ύλη αποδίδονται με δεξιοτεχνία και ακατανόητη μαεστρία, είτε πρόκειται για το απλό ρούχο, τη δαντέλα, το καπέλο, το ύφασμα, το κόσμημα ή το μουσικό όργανο. 
Η αρχιτεκτονική της σύνθεσης, η σχέση του ενός αντικειμένου με το άλλο και η τοποθέτηση της μορφής έχουν κάτι το ονειρικό. 
Η  λιτή φόρμα, αλλά και η ήρεμη, χρυσίζουσα ατμόσφαιρα  μάλλον κατορθώθηκαν με προσπάθεια αργή και κοπιαστική.
Η τέχνη, βλέπεις, απαιτεί χρόνο, κόπο και κυρίως ψυχή!

Τώρα μια σερενάτα ακούγεται πιο έντονα.Οι ερμηνευτές  συλλαμβάνουν τη μουσική ιδέα του δημιουργού και εκφράζουν την αναλλοίωτη ομορφιά των πραγμάτων, αιώνια γοητεία, στην πατίνα του χρόνου!

Και μπαίνω στην κεντρική αίθουσα με τα έργα του Βερμέερ.Πίνακες με άντρες, γυναίκες και μουσικά όργανα.


















Στον ένα τοίχο θαυμάζουμε τρία έργα.Τα δύο ανήκουν στην Εθνική Πινακοθήκη και το τρίτο στη Συλλογή της Βασίλισσας από το κάστρο Γουίνδσορ.

Πρόκειται για : "Όρθια γυναίκα παίζει βίρτζιναλ", "Καθιστή γυναίκα παίζει βίρτζιναλ" και "Κιθαρίστρια", αντίστοιχα.

Παρατηρώ σιωπηλή.
Το φως,που λούζει  τις νέες κοπέλες και στους δυο πίνακες,μαγική σκόνη,που περιβάλλει τις μορφές τους,βοηθά να αποκτήσουν μια λυρική υπόσταση με τις λεπτές αρμονίες του χρυσοκίτρινου  και του γαλάζιου.



Στην "παίκτρια κιθάρας", δεν υπάρχουν έντονες αντιθέσεις φωτοσκιάσεων, που θα αποσπούσαν  την προσοχή από το πρόσωπο κι έτσι επικεντρώνεσαι στη ροδομάγουλη δεσποσύνη  με το γαλήνιο βλέμμα.

Σαν ήρεμη δύναμη, που προστατεύει απ'το παιχνίδισμα του φωτός, που πέφτει στο μεταξωτό φόρεμα της νεαρής γυναίκας μπρος στο  σπινέττο, μαζεύοντας την "αύρα του έρωτα" στο πλάνο πίσω της, ενώ το βιολοντσέλο με το αμετακίνητο δοξάρι στο διπλανό έργο μοιάζει με πρόσκληση να  ακολουθήσει τα βέλη του.






Στον απέναντι τοίχο το "Μάθημα μουσικής".

Ατμόσφαιρα φορτισμένη ερωτικά, παίρνει μαγική διάσταση απ'τα πινέλα του Βερμέερ.Σε πρώτο πλάνο, ένα τραπέζι στρωμένο με βαρύ ανατολίτικο χαλί και πάνω δίσκος με κανάτα.
Στο βάθος, ο δάσκαλος μουσικής; και μια κοπέλα δίπλα στο βίρτζιναλ.

Στο καπάκι του πληκτροφόρου διακρίνεται η επιγραφή: "Μusica Letitia e cosmes-Medicina dollop", δηλαδή "Η μουσική συνοδεύει  τη χαρά, γιατρικό για τον πόνο".

Αυτά τα λόγια ίσως είναι υπονοούμενο για τη σχέση των δυο ατόμων μιας και κείνος την κοιτά με βλέμμα θλιμμένο...
Πιθανόν μια απόρριψη από μέρους της, να προκαλεί τη μελαγχολία. Ένα τσέλο παρακολουθεί ξαπλωμένο στο πάτωμα...              
Στον καθρέφτη πάνω απ΄το όργανο αντικατοπτρίζεται το πρόσωπο της νέας και η άκρη του καβαλέτου του ζωγράφου,κάνοντας ,έτσι,αισθητή την παρουσία του,τονίζοντας την τρισδιάστατη απεικόνιση.
Απεικόνιση μιας σκηνής, φαινομενικά απλής, ήρεμης ίσως, όμως καλύπτει δεξιοτεχνικά κάποιο "ερωτικό" δράμα.

Στη δεξιά αίθουσα μια ιστορικός Τέχνης μέσα από slides παρουσιάζει τη ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου καθώς  και την τεχνική του, του "σκοτεινού θαλάμου", όπου η ιδιαιτερότητα με την οποία χρησιμοποιεί το φως, έχει ως αποτέλεσμα τις έντονες, χρωματικές αντιθέσεις.
Λέγεται δε, πως μέσω αυτής, κατάφερε να επιτύχει την αδιόρατη λάμψη στις επιφάνειές του.


Προχωρώ προς την έξοδο κι ανακαλύπτω πως η "αλλοτινή" μουσική, συνοδεία "ώτων και  σκέψης" καθ'όλη τη διάρκεια της επίσκεψής μου, ήταν ζωντανή από μέλη της Academy of Ancient Music του Λονδίνου.

Και σ'αυτό στάθηκα τυχερή, μιας και είναι Σάββατο και το μουσικό σχήμα  ντύνει μουσικά την έκθεση, ενισχύοντας έτσι την οπτική εμπειρία του επισκέπτη κάθε Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο.  



Το κουδούνισμα στο κινητό μου ηχεί δυνατό και επίμονο. Μάλλον άργησα στο ραντεβού μου...
Έχω εύκαιρη δικαιολογία : -"Δεν είμαι Αγγλίδα"!

Χαμογελώ και σκέφτομαι:

"Μπορεί η Μουσική να ήταν το αντικείμενο των έργων  της έκθεσης,όμως αυτό,που απόλαυσα πάνω απ'όλα, ήταν η μεγαλόφωνη,ισχυρή σιωπή τους!
Ο Βερμέερ πήρε το θέμα-Μουσική και το ανήγαγε  σε εικόνες αμετακίνητες, που αρκεί μια φορά να τις δει κανείς, για να  πάρουν θέση στην ψυχή του!"

Βγαίνω στην έξοδο.Η βροχή έχει σταματήσει κι ένας ήλιος μου κλείνει το μάτι...

Thursday, 29 October 2015

"Όπερα Don Giovanni, η πρεμιέρα στην Πράγα"


Estates Theatre, Prague

Όταν κάποτε  ο Ροσσίνι  ρωτήθηκε ποια από τις όπερές του αγαπούσε περισσότερο, απάντησε:
«O Ντον Τζοβάννι!!», κι όταν ο Τσαϊκόφσκυ μελέτησε το χειρόγραφο της συγκεκριμένης όπερας του Μότσαρτ εντόπισε «εμφανώς την παρουσία του Θεού!!».

Αλλά και ο Γκουνό έβρισκε το «μελόδραμα αψεγάδιαστο και αδιάλλειπτης τελειότητας!», ενώ ο Φλωμπέρ διακήρρυττε την προτίμησή του στο έργο λέγοντας:
«Η θάλασσα, ο Άμλετ και ο Ντον Τζοβάννι είναι τα τρία καλύτερα που δημιούργησε ο Θεός!!»

Η πολυαγαπημένη όπερα του Μότσαρτ, «Don Giovanni», είναι ένα έργο από τα πλέον εμπνευσμένα του παγκόσμιου οπερατικού ρεπερτορίου.
Έκανε πρεμιέρα σαν σήμερα 29 Οκτώβρη του 1787 στο  Estates Theater–Θέατρο των Τάξεων, στην Πράγα.

O εφημερίδες την επομένη της παράστασης έγραφαν εγκωμιαστικότατα σχόλια…

«Μια όπερα εξαιρετικά δύσκολη στην εκτέλεσή της, όμως το αποτέλεσμα αποτελεί 
μουσικό κομψοτέχνημα!
Η Πράγα δεν έχει ακούσει ποτέ κάτι παρόμοιο. 
Το πολυάριθμο κοινό υποδέχτηκε θριαμβευτικά το Μότσαρτ, που διηύθυνε αυτοπροσώπως, 
ενώ συγχρόνως εκτελούσε τσέμπαλο!»

Ο Ντον Τζοβάννι είναι όπερα δύο πράξεων σε μουσική του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ και ιταλικό λιμπρέτο του Λορέντσο Ντα Πόντε, βασισμένη στο θρύλο του νεαρού, αλαζονικού, και σεξουαλικά αχαλίνωτου ευγενή.
.
Αν και καταγράφεται στους καταλόγους έργων όπερας μπούφα, ανήκει στα δράματα giocosi, που υποδηλώνουν συνδυασμό σοβαρής και κωμικής δράσης.

Κεντρικό πρόσωπο, ο σαγηνευτής γυναικών, ψεύτης και ποταπός Δον Ζουάν.
Άτακτος, αφημένος σε ένα  ατελείωτο ξεφάντωμα, με συνεχείς ερωτικές φιλοφρονήσεις,  όμορφος, σκανταλιάρης, τρελός νέος, που «αγαπά τις γυναίκες, αλλά συγχρόνως είναι ανίκανος να αγαπήσει ΜΙΑ γυναίκα!»

Μηχανορράφος του έρωτα, αιώνιος γευσιγνώστης των ηδονών της ζωής, θα’πρεπε να’ναι αντιπαθής, μα αντίθετα, λατρεύουμε όλοι αυτή την υπέροχη παραφροσύνη της νιότης του!

http://www.sandiegoreader.com/


«Wow!History was made here!…Look at this beautiful theater!...
...and the first notes of this monument of music come out right  from this place…

Πωπω!Εδώ βρίσκεται η Ιστορία!...Τι όμορφο θέατρο!...
κι οι πρώτοι ήχοι αυτού του μουσικού μνημείου ακούστηκαν σ' αυτό το μέρος...»

Αυτά τα λόγια αναφωνεί ο μεξικάνος τενόρος, Ρολάντο Βιγιαζόν, όταν για πρώτη φορά εισήλθε στο Θέατρο της Πράγας!
Παρατηρείστε στο βίντεο το πάθος και τη συγκίνηση με την οποία μιλάει ο καλλιτέχνης!
Η αύρα και η ενέργεια του χώρου δονούν την ψυχή του καθώς αναλογίζεται πως στο ίδιο μέρος πριν δυο αιώνες στεκόταν ο μεγάλος συνθέτης και διηύθυνε!















Στο εσωτερικό του θεάτρου της Πράγας και πάνω στη σκηνή υπάρχει μπρούτζινη πλάκα, όπου αναφέρεται:

«-Νa tomto miste dirlgoval a na cemballo doprovazel- 
σε αυτό το σημείο διηύθυνε και συνόδευσε με τσέμπαλο, ο Μότσαρτ» 




Ο Luigi Bassi στην πρεμιέρα της Πράγας

O πρώτος, που υποδύθηκε τον Ντον Τζοβάννι ήταν ο ιταλός βαρύτονος Λουίτζι Μπάσι.
Διάσημος εκείνη την εποχή λυρικός τραγουδιστής, μα και επιδεξιότατος στην υποκριτική του μελοδράματος.

Ειδικευμένος στους Μοτσάρτιους ρόλους, λέγεται πως το έργο  γράφτηκε από τον Μότσαρτ έχοντας κατά νου τις φωνητικές του ικανότητες.

Λέγεται, επίσης πως επειδή ο βαρύτονος δεν ενθουσιάστηκε όταν άκουσε το «Finch'han dal vino», τη γνωστή «άρια της Σαμπάνιας», ζήτησε από το Μότσαρτ να γράψει και μια άλλη σύνθεση, με την οποία θα αναδεικνύονταν οι φωνητικές ιδιαιτερότητες των πρωταγωνιστών.

Έτσι ο Μότσαρτ έγραψε το ντουετίνο «Là ci darem la mano».



Η «Finch'han dal vino», που ερμηνεύεται από τον πρωταγωνιστή περικλείει όλο τον ενθουσιασμό του Δον Ζουάν για μια επερχόμενη γιορτή.
Ενθουσιασμός, που αποτυπώνεται στη γρήγορη ρυθμικά άρια, την πολύ χαριτωμένη και πληθωρική καθώς ο καρδιοκατακτητής όλο έπαρση και κομπασμό στοιχηματίζει για την αύξηση των κατακτήσεών του!!!

«Στη γιορτή τη μεγάλη
Θα κάνουμε κεφάλι 
Με γλυκό κρασί
Θα χορέψω ,θα φλερτάρω!!!...

Ah! la mia lista, Doman mattina
D’una decina, Devi aumentar!

Κορασίδες δέκα, 
θα’χουν στη λίστα προστεθεί, 
η μέρα σαν ξημερωθεί!»



Ο Μότσαρτ έγραψε το ντουετίνο «Là ci darem la mano» πέντε φορές, έως ότου ο Μπάσι ικανοποιηθεί πλήρως με το αποτέλεσμα.

To ντουέττο ερμηνεύεται από τον Ντον Τζοβάννι και την άβγαλτη Ζερλίνα:


[Για το θαυμάσιο αυτό ντουέτο, που έχει διακευαστεί από πολλούς συνθέτες μπορείτε να διαβάσετε σε παλαιότερο άρθρο μου εδώ:]

*****

Ο Δον Ζουάν σαγηνεύει χάρη στην ευφράδειά του!Είναι ένας νέος, που πέρα από την εξωτερική ομορφιά και αυτοπεποίθησή του, έχει ως βασικό όπλο του την ευγλωττία!

Ευφυέστατη η διανομή των ρόλων και ειδικότερα στην επιλογή του Μότσαρτ να δώσει τις μπάσες φωνές στους δύο πανούργους πρωταγωνιστές του, στον Ντον Τζιοβάνι (βαρύτονος) και στον υπηρέτη Λεπορέλο (μπάσος), ενώ αναθέτει σε έναν λυρικό τενόρο, το ρόλο του Ντον Οτάβιο.
Είναι ο  αρραβωνιαστικός της Δόνα Ελβίρας, άβουλος, πειθήνιος, παθητικός, αλλά ενάρετος σχεδόν αγγελικός, που παρηγορεί την αγαπημένη του:

Don Ottavio's aria : «Il Mio Tesoro-Θησαυρέ μου!» 
-Πλάσιντο Ντομίνγκο-



Praag - Anna Chromy

Σε ανάμνηση της ιστορικής πρεμιέρας στην Πράγα, έχει στηθεί ένα άγαλμα στην πλαϊνή είσοδο του Θεάτρου των Τάξεων, με πλακέτα, όπου αναγράφονται η ημερομηνία, η όπερα και ο συνθέτης.


Μπορεί ο γοητευτικός Ντον Τζοβάννι, σαν ρόλος να αποπλανά με το ζαχαρένιο λόγο του, να πείθει τις γυναίκες και να απατά την ακοή όλων με την τόση μαεστρία του, όμως η μουσική του Μότσαρτ μπορεί να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη έκσταση!!


Η αριστοτεχνική έμπνευσή του υπερισχύει των "πλάνων χειλέων και της απατηλής θωριάς" του κομψού νέου καρδιοκατακτητή...

Tuesday, 27 October 2015

"Το στοίχημα, η Ρετζινέλλα και ο Μουσολίνι"




Έσπευσε να στοιχηματίσει ο Μάκης!Πάντα βιαστικός και ανυπόμονος...
Και πόσες φορές  τούς έχω πει πως ο καλός Θεούλης μάς έχεις δώσει δυο χεράκια, που όταν θέλουμε να πούμε τη γνώμη μας για κάτι, ή να δώσουμε μιαν απάντηση στο καθηγητή μας, πρέπει πρώτα να πάρουμε την άδεια...
Τι κι αν το λέω;
Ο Μάκης μάλλον έχει κλειστά τ'αυτιά του εκείνη την ώρα.
Ο Μάκης είναι μαθητής στο σχολείο μου.
Ξέρετε, από κείνους τους δαιμόνιους "αγγέλους", που κρατάνε ζωντανή την ατμόσφαιρα της σχολικής αίθουσας.
Αεικίνητος, προπέτης, ...ακόμα και με ακουμπισμένο τον πισινό του στην καρέκλα, σού μεταδίδει αυτή την εσωτερική του ενέργεια, αυτή τη διάθεση για αδιάκοπη, ακατάπαυστη δράση!
Ένας γλύκας, αν και κάποιοι από τους συναδέλφους μου τον κατατάσσουν περιπαικτικά στους "μεταμορφωμένους Βελζεβούληδες"!!
Μπήκα την Δευτέρα στην  τάξη του.Παραμονή της γιορτής της 28ης Οκτωβρίου.
Άφησα το μαγνητόφωνο πάνω στην έδρα και περίμενα τους μαθητές να ησυχάσουν.
Καλημέρισα.Με καλημέρισαν χαμογελαστά και κείνοι.
-"Τι θα λέγατε σήμερα να τραγουδήσουμε ένα χαρούμενο ιταλικό τραγούδι;", ρώτησα.
-"Μάθημα μην κάνουμε, κι ας πούμε όσα τραγούδια θέλετε, κυρία", πετάχτηκε ο Βελζεβούλης!

Ο φθινοπωρινός ήλιος είχε ανέβει ψηλά κι οι χρυσές ακτίνες του τρύπωναν μέσα απ'τις κουρτίνες δημιουργώντας θαλπωρή και κάνοντας την ατμόσφαιρα ζεστή και οικεία.

-"Λοιπόν, σήμερα , λέω να πούμε ένα βουκολικό τραγουδάκι.Μας εμπνέει και ο καιρός.
Θα τραγουδήσουμε όλοι μαζί χαρούμενα και ζωηρά.Πάμε λοιπόν, τη Reginella!"
-"Δεν το ξέρουμε, κυρία!Να μας το μάθετε!"
-"Το ξέρετε όλοι", τους διαβεβαίωσα!
-"Reginella το είπατε;Δεν το ξέρουμε!"
-"Το ξέρετε και σας το υπογράφω", απάντησα με σιγουριά!
-"Βάζουμε στοίχημα;"...έκανε το λάθος να πεταχτεί εσπευσμένα ο Μάκης!
-"Θα το χάσεις", τον προειδοποίησα!
-Δεν υπάρχει περίπτωση, κυρία.Πάω πέντε ευρώ στοίχημα πως δεν γνωρίζω αυτή την κυρία "πώς την είπατε;"!!

Καθάρισα το λαιμό μου, σηκώθηκα όρθια, πήρα την ανάλογη στάση και ύφος, βαθειά αναπνοή  κι άρχισα να τραγουδώ...

"All’alba quando spunta il sole,
là nell’Abruzzo tutto d’or…
le prosperose campagnole
discendono le valli in fior.

O campagnola bella,
tu sei la Reginella.
Negli occhi tuoi c’è il sole
c’è il colore delle viole,
delle valli tutte in fior!…Λα λα λα..."



Όλα με κοιτούσαν με γουρλωμένα τα μάτια κι έτοιμα να με κατασπαράξουν!!
Ήθελαν να μού φωνάξουν...:
-"Μας κοροϊδεύτε; Ποια Ρετζινέλλα; Αυτό είναι το "Κορόιδο Μουσολίνι!"
-Το΄χασες το στοίχημα, Μακούλη μου!Μη βιάζεσαι άλλη φορά!

Δεν το'βαλε κάτω, όμως!
Γύρισε προς το μέρος μου και δήλωσε με αυτοπεποίθηση:
-"Άλλη φορά, να είστε πιο σαφής, κυρία και μη μιλάτε με γρίφους!"

Δίκιο είχε.
Ήμουν κάπως αινιγματική, αλλά πώς θα είχε σασπένς η υπόθεση Ρετζινέλλα αν δεν προξενούσα με κάποιο τρόπο απορία και περιέργεια;
-"Ακούστε με λοιπόν, με προσοχή", είπα, κι άρχισα την εξιστόρηση της όμορφης βοσκοπούλας, που ταξίδεψε κι έγινε άσμα ηρωικό να τονώσει με τους σατιρικούς στίχους του το ηθικό των στρατιωτών, που έφευγαν για το ελληνικό μέτωπο.
Το τραγούδι, που τη μουσική είχε γράψει ο Eldo di Lazzaro είναι του 1937 και υμνεί την ιταλική φύση και τα κάλλη της ωραίας χωριατοπούλας.
Είχε γίνει μεγάλο σουξέ της εποχής με τη φωνή του Κάρλο Μπούτι, ιδιαίτερα αγαπητό τόσο, που ξεπέρασε τα όρια της πατρίδας του.
Η Ρετζινέλλα φόρεσε  φούστα γαλλική, κορσικάνικη, τσέχικη μα και ελληνική!
Ο Πωλ Μενεστρέλ βάζει ελληνικούς στίχους και η χαριτωμένη αγρότισσα γίνεται αγαπητικιά κάθε Ελληνα!

"Με το χαμόγελο στα χείλη
φέρνει Άνοιξη μεσ’ τις καρδιές
και σαν τριαντάφυλλο τ’ Απρίλη
σκορπάει γύρω ευωδιές

Μικρή χωριατοπούλα
γλυκειά μελαχροινούλα
δυο μάτια βελουδένια
δυο χειλάκια κερασένια
να τι έχεις για προικιά!"



Κι έρχεται το '40 και η κύρηξη του πολέμου!
Η πατρίδα έχει ανάγκη υπεράσπισης κι οι φαντάροι ανάγκη εμψύχωσης του ηθικού τους!
Έτσι, το τραγούδι διασκευάζεται άλλη μια φορά.
Τώρα οι στίχοι δεν υμνούν τη φύση, ούτε και τα γυναικεία κάλλη, αλλά τι ειρωνία!
Πάνω σε μια ιταλική, πασίγνωστη μελωδία βρίσκεται ο τρόπος να χλευαστεί ο ηγέτης της φασιστικής Ιταλίας, Μουσολίνι!
Τα λόγια σαρκάζουν , κοροϊδεύουν και ειρωνεύονται την  κατά πολλούς, ανίκητη δυναμή του!
Ο  ευφυέστατος στιχουργός είναι ο γνωστός μετέπειτα  κομφερανσιέ, Γιώργος Οικονομίδης.
Η ερμηνεία του αξέχαστου Νίκου Γούναρη οπλίζει με δύναμη και κουράγιο τους έλληνες αγωνιστές.
Κι έτσι ο Οικονομίδης "πειράζοντας" αριστοτεχνικά τη Ρετζινέλλα περνάει το σατιρικό για τους Ιταλούς, μήνυμα.



Τα χρόνια ήταν δύσκολα.Όμως ο κόσμος είχε ανάγκη τη μουσική.
Να πάρει δύναμη, ν 'ανεβεί στα φτερά της, να πετάξει ψηλά!
Ν'ανασκουμπωθεί, να διεκδικήσει, να πιστέψει σε ό,τι φάνταζε αδιανόητο, ασύλληπτο κι έξω απ΄την κοινή λογική!
Να πιστέψει στη λευτεριά του!  Να παλέψει και να την κατακτήσει!!!...
***
Είχε από ώρα χτυπήσει το κουδούνι για διάλειμμα.
Κανένας, ούτε κι ο Βελζεβούλης Μάκης είχε κουνηθεί από τη θέση του!
Φαινόταν να είχε φχαριστηθεί, που ' χε χάσει το στοίχημα.
Συνειδητοποιημένος μάλλον, για ό,τι είχε κερδίσει απ'την αφήγηση του ταξιδιού της Ρετζινέλλας, μού ψιθύρισε:
-Πόσο χαίρομαι, κυρία!Έχασα το στοίχημα...κέρδισα τη γνώση και τα διδάγματα της Ιστορίας.Σας ευχαριστώ!

Χαιρέτισα τα παιδάκια μου, πήρα το μαγνητόφωνο και βγήκαμε όλοι μαζί έξω.
Πόση ικανοποίηση νοιώθω κάτι τέτοιες στιγμές!

Κάτι τέτοιες στιγμές ενισχύεται περισσότερο η αμετανόητη σιγουριά μου για το επάγγελμα που διάλεξα και ασκώ!


Tο κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

"Ο Άδωνις, η Αφροδίτη κι ο Παγκανίνι…"


Ένοιωθε τύψεις κι ενοχές…Ήταν αυτή, η υπεύθυνη της εξαπάτησης. Η Αφροδίτη είχε οδηγήσει τον κύπριο βασιλιά Κινύρα σε μια ερωτική συνεύρεση με τη Μύρρα, αγνοώντας πως ήταν κόρη του.
Τι φρίκη γι’αυτή την αιμομικτική ένωση!Και πώς να διορθωθεί ένα τόσο μεγάλο λάθος;

Ο Κινύρας δεν το σκέφτηκε πολύ.
Άρπαξε το σπαθί του και πήρε το κατόπι την κόρη του να τη σκοτώσει κι έπειτα να σκοτωθεί.
Και κει, η θεά του έρωτα και της ομορφιάς,  συμπονώντας το κορίτσι, το μετατρέπει σε φυτό.
Και ως εκ θαύματος, από το δέντρο που είχε γίνει η μητέρα του, γεννήθηκε ο Άδωνις!

Ήταν απίστευτα όμορφο αυτό το αγόρι, που για να μην το χάσει η Αφροδίτη το΄ δωσε να το αναθρέψει η Περσεφόνη στον Κάτω Κόσμο.
Μα όταν ήρθε η ώρα να τον πάρει πάλι πίσω, οι δυο γυναίκες ήρθαν σε διαμάχη γιατί καμμιά τους δεν ήθελε να τον αποχωριστεί!

Ο σοφός Δίας δίνει τη λύση.
Μισός χρόνος με την Περσεφόνη κι άλλος τόσος με την Αφροδίτη!

Peter Paul Rubens - Venus and Adonis

Αφηνόταν σ’ αυτό τον έρωτα η θεά, έρωτα δυνατό, απερίγραπτο, ποτισμένο από λαχτάρα και αχαλίνωτο πάθος.
Ένα έντονο, ανεξέλεγκτο συναίσθημα! Μια παράφορη, τρελή αγάπη…μια λάβρα, μια τρικυμία παθών!
Τι σχέση κι αυτή!
Τι φλόγα κι ορμή ανάμεσα στους δύο εραστές!

"Καθώς ο ήλιος με όψη πορφυρή
Τη δακρυσμένη μέρα αποχαιρετά,
Ο ροδαλός Άδωνις,
Του κυνηγιού εραστής, τον έρωτα περιγελά.
Η ερωτευμένη Αφροδίτη βιαστική,
Σαν παράτολμος μνηστήρας τον πολιορκεί.

"Τρισομορφότερε από μένα", ξεκινά,
"Πρώτο άνθος του αγρού, πλάσμα μοναδικό.
Που τις νύμφες επισκιάζεις σ’ ομορφιά,
Πιο κόκκινο από ρόδο, από περιστέρι πιο λευκό,
Έλα κάθισε εδώ, 
Και μόλις βολευτείς, θα σε πνίξω στα φιλιά.
Μα μην αφήσεις να χορτάσουνε τα χείλη,
Στην αφθονία να πεινάνε πιο πολύ,
Το χρώμα μια κόκκινο μια ωχρό ποικίλει,
Ένα σαν είκοσι, δέκα σαν ένα σου φιλί".


Κόκκινοι και οι δυο, αυτή φωτιά αναμμένη,
Αυτός από ντροπή, σαν πάγος μένει.

Τον σπρώχνει πίσω με όλη τη δύναμή της...

Μόλις πέφτει, πέφτει δίπλα του κι εκείνη...

(Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: "Αφροδίτη και Άδωνις"/Μετάφ. Χριστίνα Μπάμπου-Παγκουρέλλη)



Το χειροκρότημα ήταν κι απόψε παρατεταμένο.
Ο Νικολό είχε μαγέψει το ακροατήριο, που αφιονισμένο ζητωκραύγαζε  για τις απίστευτες εκτελέσεις του πάνω στη χορδή Σολ.
Πόσο εντυπωσιακά αυτά τα εφέ, που χρησιμοποιούσε στις χορδές του ο Παγκανίνι για να εκπλήξει τα πλήθη!

Πώς να το πει και πώς να το πιστέψουν ότι αιτία γι’ αυτό το πείραμα δεξιοτεχνίας ήταν μια παράφορη σχέση;

Ένας παράτολμος, ερωτικός διάλογος ανάμεσα σε μια θεά κι έναν πανώριο νέο;

Κι όμως! Ήταν εκείνο το βράδυ, που έψαχνε για ποικιλία στα μουσικά του προγράμματα στην αυλή της Λούκα.
Πειραματιζόταν, όπως συνήθιζε, με τις χορδές.

Του’ρθε η σκέψη να αφαιρέσει δυο απ’αυτές και ν’αυτοσχεδιάσει.
Αφαίρεσε τη 2η και την 3η χορδή απ’το βιολί του κι άρχισε να παίζει λυρικά στην αρχή, έντονα, απότομα, βίαια στη συνέχεια.

Είχε γεννηθεί μια σονάτα.Τα μοτίβα της εκφραστικότατα, τυλιγμένα με πέπλα πύρινα, παθιασμένα, ερωτικά.
Είχε κατά νου την  Ερωτική σκηνή του Άδωνι με την Αφροδίτη!

Στις χορδές,που έμεναν, "διέκρινε" τη φλόγα και το ερωτικό τους πάθος !
Η 4η, όπως υποστήριζε χορδή αναπαριστούσε τον όμορφο νέο και η 1η την αγαπημένη θεά της ομορφιάς.

Με αφορμή  λοιπόν, τον απερίγραπτο έρωτα του μυθολογικού ζευγαριού έγραψε ο Παγκανίνι εκείνη τη σονάτα και από τότε συνήθιζε να παίζει σε μια χορδή.
Το έργο δυστυχώς έχει χαθεί.
Δεδομένου όμως πως ο Παγκανίνι είχε τη συνήθεια της ανακύκλωσης υλικών, δεν είναι απίθανο το υλικό αυτό να εμφανίστηκε αλλού.

Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν πως το χαμένο κομμάτι κατά κάποιο τρόπο σχετίζεται με το Duetto Amoroso για βιολί και κιθάρα, κάτι που μαρτυρά και ο τίτλος "Amoroso -ερωτικό".

Αρκετά ενδιαφέρον ντουέττο με το βασικό θέμα να εξελίσσεται σε δέκα μέτρα, αρκετά εκτεταμένο θέλοντας να υποδηλώσει τη "διάρκεια" μιας ερωτικής σχέσης.

Η μουσική στο Duetto Amoroso αντιπροσωπεύει ένα διάλογο ανάμεσα σε δύο εραστές.

Το έργο ξεκινά σε ευδιάθετο ύφος με ένα θέμα στο βιολί "καμαρωτό" και γεμάτο αισιοδοξία, ενώ η κιθάρα παίζει επαναλαμβάνοντας ρυθμικά στοιχεία σαν συνοδεία.

Ένα δεύτερο θέμα προκύπτει πιο ρομαντικό, πιο παθιασμένο, δηλώνοντας τη λαχτάρα της Αφροδίτης για τον όμορφο Άδωνι.
Στη συνέχεια, παρατηρείστε!!!...η μουσική γίνεται κάπως επεισοδιακή... καθώς σταματά με απότομα pizzicati-ανταλλαγές ερωτόλογων μεταξύ των εραστών.
Το μέρος του βιολιού είναι λαμπρό και πολύχρωμο, ενώ η κιθάρα παραμένει αυστηρά υποδεέστερη παρέχοντας μόνο αρμονική και ρυθμική υποστήριξη.

Πάντως η λυρικότητα είναι έντονη καθώς και οι δεξιοτεχνικές κινήσεις, παραπέμπουν στην ερωτική φλόγα και το πάθος του ζευγαριού.

"Duetto amoroso" ... ένας ερωτικός διάλογος του Άδωνι με την Αφροδίτη...της κιθάρας με το βιολί!
Το μουσικό χρονικό ενός μεγάλου έρωτα,που βιώνεται ως θάνατος.
Φλόγες αναμμένες, παράτολμες...παιχνίδια πάθους πάνω σε δύο χορδές!





H φωτογραφία επεξεργάστηκε ειδικά για το άρθρο αυτό, χρησιμοποιώντας το εικαστικό "Venus and Adonis" του Hendrick Goltzius και καρικατούρα του Παγκανίνι.

Το μεταφρασμένο ποίημα του Σαίξπηρ αλιεύτηκε από δω:


Sunday, 25 October 2015

"Μπιζε-ϊκή" ομελέτα γι' απογευματινό...



Tι θα λέγατε για μια απογευματινή ομελέτα;
Μια ομελέτα καθόλου παχυντική...Αντίθετα ομελέτα, που βοηθάει  κατά πολύ την απώλεια βάρους.
"Τρως" και τα δυναμωτικά συστατικά της ενεργοποιούν ταχύτατα το μεταβολισμό, που αποβάλλει μονομιάς όλες τις τοξίνες που βρίσκονται συσσωρευμένες από σκοτούρες, δυσκολίες, έννοιες και προβλήματα στον οργανισμό μας!

Στρώνω λοιπόν τραπεζομάντηλο, βάζω μαχαιροπήρουνα και κοπιάστε!Σας περιμένω!

Μια νόστιμη ομελέτα εξ αφορμής Ζωρζ Μπιζέ, φυσικά... , που γενήθηκε σαν σήμερα 25 Οκτώβρη 1838.

Ο Μπιζέ ήταν μόλις 18 χρονών, όταν έλαβε μέρος σ'ένα διαγωνισμό που οργανώθηκε από τον Όφφενμπαχ.
Από τους ογδόντα περίπου συμμετέχοντες επιλέχτηκαν για την τελική φάση πέντε, οι οποίοι θα έπρεπε να  συνθέσουν μουσική πάνω στο ίδιο λιμπρέτο.
Το πρώτο βραβείο πήρε ο 18χρονος Μπιζέ, που το μοιράστηκε με τον Σαρλ Λεκόκ.

Πρόκειται για τη μονόπρακτη οπερέτα "Le docteur Miracle - O Δόκτωρ-Θαύμα", της οποίας η υπόθεση θυμίζει το "Ελιξήριο του έρωτα" του Ντονιτσέτι, αφού και δω η αγάπη καταφεύγει σε κόλπα, ψέματα, μαγικά ματζούνια για να υπερισχύσει και να γίνει αποδεκτή.

<Μια Περίληψη της υπόθεσης>

O νεαρός αξιωματικός, Σίλβιο είναι ερωτευμένος με την κόρη του δημάρχου, ο οποίος αντιτάσσεται στη σχέση τους επειδή δεν συμπαθεί τους στρατιωτικούς.
Έτσι, ο ερωτευμένος νέος σκαρφίζεται να μεταμφιεστεί σε "υπηρέτη-μάγειρα" και πιάνει δουλειά στο σπίτι του Δημάρχου, όπου κατακτά τη συμπάθεια όλων!

Ετοιμάζει για πρωινό μια ομελέτα και όλοι επαινούν τη μαγειρική του, πριν δοκιμάσουν καν!!
Ο δήμαρχος, η γυναίκα, η κόρη του και ο Σίλβιο ερμηνεύουν το περίφημο :
"Kουαρτέτο της ομελέτας"...

Η δοκιμή του παρασκευάσματος, που φυσικά δεν τρώγεται, είναι απογοητευτική...
Επιπροσθέτως ο Σίλβιο ομολογεί πως είχε ρίξει μέσα δηλητήριο.Η οικογένεια μέσα στον πανικό προσπαθεί να βρει ένα γιατρό να τους δώσει το αντίδοτο.

Ο πονηρός Σίλβιο μεταμφιέζεται εκ νέου.Είναι ο Δόκτωρ-Θαύμα, που υπόσχεται να τους σώσει με μόνο αντάλλαγμα  το χέρι της κόρης του δημάρχου.

Στο τέλος, αποκαλύπτεται η πραγματική ταυτότητα του γιατρού και όλοι παραδέχονται πως το φάρμακο πάντων είναι η ΑΓΑΠΗ!


Αν και ο Μπιζέ ήταν νεαρός και άπειρος, η σύνθεσή του είναι κομψά και επιδέξια γραμμένη.
Με διάθεση χιουμοριστική, αλλά και εφευρετικότητα στην ανάπτυξη των θεμάτων του προϊδεάζει πολλά χαρακτηριστικά από τα αριστουργήματα του συνθέτη, που θα ακολουθήσουν.
Το έργο αποτελείται απο μια ουβερτούρα και 7 μουσικές σκηνές, με ενδιάμεση πρόζα.

[Στο εικαστικό βλέπουμε καρικατούρα του Μπιζέ, εμπνευσμένη από το περίφημο "κουαρτέτο της Ομελέτας" του Henri Meyer /1863

Georges Bizet : "Le Docteur Miracle-Omelette Quartet" 



Thursday, 22 October 2015

«Φραντς Λιστ:Μια πένθιμη γόνδολα για το Βάγκνερ»

 thebluelantern.blogspot.com


<Πένθιμη γόνδολα αρ. 2>


«Δυο γερόντια, πεθερός και γαμπρός, ο Λιστ και ο Βάγκνερ, μένουν στο Canale Grande μαζί με την αεικίνητη γυναίκα που είναι παντρεμένη με τον βασιλιά Μίδα, αυτόν που μεταμορφώνει ό,τι αγγίξει σε Βάγκνερ.

Το πράσινο ψύχος της θάλασσας διαπερνά τα δάπεδα του μεγάρου.

Ο Βάγκνερ είναι καταβεβλημένος, η γνώριμη κατατομή που μοιάζει φασουλή είναι κουρασμένη όσο ποτέ άλλοτε,
το πρόσωπό του λευκή σημαία.

Η γόνδολα είναι βαριά φορτωμένη με τις ζωές τους, δυο εισιτήρια μ’ επιστροφή και ένα απλό».

(Ποίημα από την ποιητική συλλογή του νομπελίστα Transtrοmer Tomas: «Πένθιμη Γόνδολα», μτφρ: Β. Παπαγεωργίου/εκδ.Νεφέλη)


[Ο ούγγρος Φραντς Λιστ ήταν ρομαντικός συνθέτης και βιρτουόζος πιανίστας, από τους σπουδαιότερους της εποχής του.
Γεννήθηκε σαν σήμερα  22 Οκτωβρίου του 1811 κι έτσι η μέρα, δικαιωματικά του ανήκει…]

*****

Ηρεμία, σιωπή, νηφαλιότητα…Ένας ζωγράφος αδιάφορος παντελώς για την έντονη μυρωδιά της μούχλας προσπαθεί με το κάρβουνο ν’αποτυπώσει στον καμβά του αυτή την οχληρή μειλιχιότητα και αταραξία….

Παίρνεις  το βαπορέτο, μάλλον τη γραμμή 1, που διανύει κατά μήκος το  Grande Canale στη Βενετία.
Κατεβαίνεις στη στάση του San Marcuolo και κατευθύνεσαι μέσα από στενά δρομάκια. 
Οι πέτρινοι τοίχοι των ψηλών αρχοντικών δεξιά-αριστερά μυρίζουν ιστορία.Περιγράφουν με λόγια όμορφα και πλήθος κοσμητικών επιθέτων την αίγλη αυτής της πόλης. 
Τα δαντελωτά μπαλκονάκια τους δίνουν την αίσθηση πως από κάπου θα εμφανιστεί μια δούκισσα ν΄αγναντεύει στο θαλασσινό πέρασμα το γονδολιέρη της, ν’ ακούσει την ερωτική του καντσονέτα, να καταλαγιάσει η λάβρα της ερωτευμένης καρδιάς της μ’ένα του νεύμα.



Περπατάς, και σε λίγο μπροστά σου ορθώνεται το Palazzo Vendramin.

Αφήνεσαι στην ποιητική διάθεση των στιγμών.
Στο διαλογισμό, που μ’ένα μαγικό τρόπο σε έλκει μακριά από τη μάζα, σ’ένα δικό του μυστικό κόσμο…
Σε καλεί να βιώσεις την εμπειρία σε ένα αντάμωμά σου με ένα κομμάτι της μουσικής ιστορίας.





Κλείνεις τα μάτια, ταξιδεύεις …φαντάζεσαι μια κυρία ψηλή, μάλλον αυταρχική μα συγχρόνως γλυκειά περιτριγυρισμένη απ’τα παιδιά της να προσμένουν στην πόρτα κάποιον λατρεμένο επισκέπτη.
Πίσω τους, ένας γκριζομάλλης κύριος με καβουράκι, αμούστακος μεν, μα με ιδιότροπες φαβορίτες.

Είναι τα μέλη της οικογένειας Βάγκνερ
Ο συνθέτης Ρίχαρντ, η γυναίκα του Κόζιμα και τα παιδιά τους.
Αναμένουν από στιγμή σε στιγμή τον πατέρα, πεθερό και παππού Φραντς Λιστ.
Έρχεται να τους επισκεφθεί μετά από πρόσκλησή τους αφού τον τελευταίο χρόνο οι επαγγελματικές υποχρεώσεις του Βάγκνερ τον κρατούν εδώ στη Βενετία.

Χειμώνας  1882-1883.
Οι μέρες κυλούν ευχάριστα οικογενειακά, μιλώντας και παίζοντας μουσική, με φίλους ή παιχνίδι με τα μικρά εγγόνια.


Τις ώρες της περισυλλογής ο Φραντς βγαίνει στο μπαλκόνι.
Πόσο απολαμβάνει αυτές τις στιγμές κι ας είναι η υγρασία ανυπόφορη…Τον γαληνεύει η μολυβένια λάμψη των νερών.
Από κει ατενίζει τα πλοιάρια, που πηγαινοέρχονται μέσα σε βουή και οχλαγωγία, ατενίζει όμως συχνά και τις επικήδειες γόνδολες  να ρέουν στις θαλερές λιμνοθάλασσες της ημιβυθισμένης πόλης.
Είναι άσχημοι οιωνοί…Θανατικές προαισθήσεις…
Το μυαλό παραδομένο παίζει ακούσια το ύπουλο παιχνίδι του φόβου…
Διαισθάνεται  το θάνατο του Βάγκνερ…, που ολονυχτίς καραδοκεί έξω απ’το παραθυρόφυλλο…
Τού δημιουργούνται εντυπωσιακά οράματα επικήδειων νηοπομπών…

http://www.iconsofeurope.com/liszt.htm

Σηκώνεται και μπαίνει στο δωμάτιο.
Τα πλήκτρα ακολουθούν την έμπνευσή του. 
Μια μελωδία-ελεγεία σε λίγες μέρες είναι σχεδόν έτοιμη.


[Όταν μετά λίγους μήνες, το Φεβρουάριο του 1883 πέθανε ο Βάγκνερ και η νεκρική πομπή για το Μπαυρόιτ ξεκίνησε με μια γόνδολα, δόθηκε στο πιανιστικό αυτό έργο ο τίτλος «πένθιμη γόνδολα».

Το έργο, που υπάρχει σε αρκετές εκδόσεις(πιάνο, τσέλλο ή βιολί και πιάνο)αναπτύσσεται σε μια λυρική, ελεγειακή, ρομαντική γραμμή με ομοιότητες από τον «Τριστάνο ​​και Ιζόλδη» του Βάγνερ].




Η μελωδία θρηνεί γοερά, κάθε πάτημα του πλήκτρου και μια σταλαγματιά στο νέφος των δακρύων, θλιβερός ο ήχος…μα, πιο καθάριος σε συναίσθημα κι από το κρούσταλλο της Βενετιάς…


Liszt : <La lugubre gondola> - piano : Alfred Brendel


«Μια μαγιάτικη νύχτα με κρύο φεγγαρόφωτο
Αποβιβάστηκα 
εκεί που το χορτάρι και τα λουλούδια ήταν γκρίζα 
αλλά η μυρωδιά πράσινη.
Πήρα γλιστρώντας τον ανήφορο 
στην άχρωμη νύχτα 
ενώ λευκές πέτρες 
κάνανε σήματα στο φεγγάρι».

[Ο Λιστ, γνωστός για τις αναθεωρήσεις και τις εκ νέου επεξεργασίες των συνθέσεών του έχει δώσει τρεις εκδόσεις του έργου , όλες το 1882, για πιάνο, για τσέλο ή βιολί και πιάνο.
Πάνω στην αρχική πιανιστική έκδοση βασίζεται ο Τζον Άνταμς και δίνει μια εκδοχή για ορχήστρα με τίτλο «The Black  gondola»].


Άλλοι το λένε «θλίψη ατέρμονη»…Άλλοι, «ήχο του πένθους»,  κι άλλοι «απέραντο κενό».
Εγώ;…Εγώ σιωπώ..
Μονάχα αγαπώ και υποκλίνομαι στην τέχνη, που στο σπάραγμα κάνει τη γύμνια της ψυχής ανάγκη, στο αιώνιο ν’αγκιστρωθώ…





Μέρος του κειμένου έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr


Sunday, 18 October 2015

ΜΕΛΙΝΑ, "ανατολής μικρό φιλί..."



Ανασήκωσα το φλυτζάνι κι ήπια την πρώτη γουλιά.Κυριακή σήμερα κι ο καφές μού φαίνεται περισσότερο μυρωδάτος.
Ειναι η ώρα, που ανοίγω το λάπτοπ να καλημερίσω και όλους εσάς.

Στην οθόνη εμφανίζεται το λογότυπο της google μ’ένα καρικατουρισμένο γυναικείο πρόσωπο σκιτσαρισμένο σ’ένα γλυκό γαλάζιο, και φόντο τη δόξα του Παρθενώνα.
Δεν αναγνώρισα με την πρώτη το πρόσωπο κι έτσι ζήτησα περαιτέρω πληροφορίες.

Το ποντίκι με οδήγησε σ’ένα μεγάλο όνομα!!!ΜΕΛΙΝΑ!!

Γι’αυτό το χρώμα της Ελλάδας, σκέφτηκα, αυτό το ήρεμο, γαλήνιο μπλε στη φιγούρα της, που όμως παραπέμπει και σε μια θάλασσα που φουρτουνιάζει και μαίνεται, όταν άνεμοι, Ποσειδώνιοι θεοί και οργισμένοι Τρίτωνες θυμώσουν…

Και πίσω της ο βράχος ο ιερός, φορά κορόνα, Μάρμαρα ένδοξα του Παρθενώνα! 
"Αποκάλυψη ο ρυθμός, κάθε γραμμή και Μούσα", που λέει κι ο ποιητής!
Μάρμαρα, που’σκυψε η Μελίνα "προσκυνητής, ερωτευτής, τραγουδιστής, διαβάτης…"



Γεννήθηκε σαν σήμερα...18 του Οκτώβρη.

Την είπαν γυναίκα-φωτιά, γυναίκα-έκρηξη, γυναίκα-δηλητήριο, τσαούσα και τσαμπουκαλού!
Πάντα, επαναστατική, διεκδικητική, κόντρα σε τυποποιημένους ρόλους ! 
Γοήτευε με τη ζωντάνια, το θάρρος, τον αυθορμητισμό, τη φιλοσοφία της και κείνο το γέλιο που' βγαινε γάργαρο κι αληθινό!

Η Μελίνα, η ηθοποιός με τη διεθνή καριέρα και ακτινοβολία.
Η Μελίνα, η πολιτικός της αλλαγής.

Γυναίκα παθιασμένη με ό,τι καταπιανόταν, ταγμένη στο υψηλό ιδεώδες!!

"Αν με ρωτάτε αν θα ζω όταν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα επιστρέψουν στην Ελλάδα, σας λέω πως ναι, θα ζω. 
Αλλά κι αν ακόμη δεν ζω , θα ξαναγεννηθώ!"

ΖΕΙΣ, Μελίνα μας!!

Η μελωδία του Ξαρχάκου, του προπάτορα πόνου αλλόφρονη κραυγή...
Τα τέλια απ'το μπουζούκι του Ζαμπέτα, κλάμα αργόσυρτο...
Κι η φωνή της, μαντήλι να μουσκέψει απ' τα δάκρυα, που στο μάγουλο τρέχουν...

"Για ποιο ταξίδι κίνησες να πας
να με θυμάσαι και να μ' αγαπάς
σου κλέβει η ανατολή μικρό φιλί..."




Μέρος του κειμένου μου έχει δημοσιευτεί παλιότερα στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Saturday, 17 October 2015

«Ένα δάκρυ για το Σοπέν»




Aν ο Βιβάλντι είναι ο αγαπημένος μου, ο Σοπέν είναι ο χαϊδεμένος μου, ούσα ερωμένη του πιάνου!!!
Το πιανιστικό του στυλ, οι συνθετικές του ιδέες με συνεπαίρνουν!
Αυτόν τον συνδυασμό συναισθηματικής εκφραστικότητας, ρομαντικής ευαισθησίας με πνευματικότητα, νομίζω δεν τον βρίσκω σε κανέναν άλλο από τους ρομαντικούς!!!

Έτσι η καλημέρα μου έρχεται με «αγέρα, που φυσά ανάμεσα σε ταφόπλακες…».

Και μην τρομάζετε, φίλοι μου αγαπημένοι!
Έτσι ονόμασε o Ρουμπινστάιν το τέταρτο και τελευταίο μέρος της 2ης σονάτας για πιάνο του Σοπέν, γνωστής και ως «Πένθιμο Εμβατήριο».

Ένα μέρος ταχύτατο σε ρυθμό, αντίστοιχο των χτύπων της καρδιάς κάθε μουσικόφιλου, όταν αναλογίζεται τη νεότητα του πολωνού συνθέτη, που μαράζωσε στα μόλις τριανταεννιά της χρόνια…


Ο ποιητής του πιάνου Σοπέν, έφυγε σαν σήμερα 17 Οκτώβρη 1849 στα 39 του.


Μια μούσα κρατά τη σπασμένη λύρα  και  θρηνεί στο κοιμητήριο του Pere Lachaise  στο Παρίσι, πάνω από τον τάφο του εύθραυστου συνθέτη. 
Μπορεί να τάφηκε  στη γαλλική πρωτεύουσα, όπου διέμενε, αλλά κατόπιν επιθυμίας του η καρδιά του μεταφέρθηκε στην αγαπημένη του Πολωνία.



Θυμάμαι το απέραντο δέος και τη συγκίνηση, όταν βρέθηκα με μια αγκαλιά κατακόκκινα, φλογερά γαρίφαλα να προσκυνώ στο μέρος, που φυλάσσεται, στην εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στη Βαρσοβία.

Στην κηδεία του, όπως επιθυμούσε, ακούστηκε το ρέκβιεμ του Μότσαρτ, καθώς και το τρίτο μέρος από τη 2η σονάτα του, που γι’ αυτό το λόγο ονομάστηκε:"Επικήδειο εμβατήριο".

Πάντα δημιουργεί ρίγη συγκίνησης το άκουσμά του! 
Ελεγειακό, συνταρακτικά ποτισμένο με πόνο και θρήνο ψυχής. 
Σ ‘ένα τόνο γλυκά θρηνητικό, μια περιπλάνηση οδύνης και αβάσταχτου άλγους…ή έστω ένα δάκρυ για το Σοπέν, που έφυγε σαν σήμερα…

Chopin: «Funeral March» στην ορχηστρική του εκδοχή από τον Edward Elgar:




Tο κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Saturday, 10 October 2015

"VIVA, VERDI!!!"

Photo by www.opera.szczecin.pl


VIVA, VERDI!!!

Εκτός από μέγας μουσικός και μεταρρυθμιστής του ιταλικού μελοδράματος, ο Τζουζέπε Βέρντι, που γεννήθηκε σαν σήμερα 10 Οκτώβρη του 1813, υπήρξε και σύμβολο της ιταλικής επανάστασης!Εκφραστής μέσω των έργων του της Risorgimento (Ιταλικής ενοποίησης).

Πάντα υπερασπιζόμενος τους καταπιεσμένους ενάντια στους καταπιεστές, το όνομά του τη δεκαετία του 1850 γίνεται το σύμβολο της μοναρχίας που ποθούσε ένας ολόκληρος λαός!



Πάνω στους τοίχους έγραφαν «Viva,Verdi-Ζήτω ο Bέρντι», που αποτελούσε ακροστιχίδα των λέξεων:

Vitorio
Emanuele,
Re 
D' 
 Italia 
(Βίκτωρ Εμμανουήλ, Βασιλιάς της Ιταλίας),

σύνθημα-κλήση για εθνικό φρόνημα, ενώ oι καραμπινιέρι αγωνίζονταν να κάνουν τους πολίτες να σωπάσουν που έψαλλαν το χορωδιακό των Εβραίων σκλάβων από την τρίτη πράξη της όπερας Ναμπούκο, εμπνευσμένο από τον Ψαλμό 137 του Δαυίδ.

Το «Va, pensiero» είναι το χορωδιακό, που τραγουδιέται από τους εξορίστους στις όχθες του Ευφράτη, ως θρήνος για την απώλεια της πατρίδας τους.



«Ἐπὶ τῶν ποταμῶν Βαβυλῶνος, ἐκεῖ ἐκαθίσαμεν καὶ ἐκλαύσαμεν ἐν τῷ μνησθῆναι ἡμᾶς τῆς Σιών.
Ἐπὶ ταῖς ἰτέαις ἐν μέσῳ αὐτῆς ἐκρεμάσαμεν τὰ ὄργανα ἡμῶν·
Ὅτι ἐκεῖ ἐπηρώτησαν ἡμᾶς οἱ αἰχμαλωτεύσαντες ἡμᾶς λόγους ᾠδῶν καὶ οἱ ἀπαγαγόντες ἡμᾶς, ὕμνον· ᾌσατε ἡμῖν ἐκ τῶν ᾠδῶν Σιών.
Πῶς ᾄσωμεν τὴν ᾠδὴν Κυρίου ἐπὶ γῆς ἀλλοτρίας;…»
(ΨΑΛΜΟΣ 136)

Η όπερα Ναμπούκο, όπως έλεγε ο ίδιος ο Βέρντι, γεννήθηκε κάτω από ένα τυχερό αστέρι.
Μια περίοδο της ζωής του πολύ δύσκολη, αφού μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα είχε χάσει τη γυναίκα και τα δυο του παιδιά.
Περίοδος πλήρους ψυχικής καταστροφής, η ανάγνωση του λιμπρέτου και τα λόγια του: «Πέτα, πέτα χρυσόφτερη σκέψη…» τού δίνουν την ώθηση να γράψει μια μεγαλειώδη όπερα, με την οποία αρχίζει ουσιαστικά η καλλιτεχνική του καριέρα.



Va, pensiero, sull'ali dorate;
Va, ti posa sui clivi, sui colli...

«Πέτα, πέτα χρυσόφτερη σκέψη, στης πατρίδας μας πέτα τα ιερά,
όπου ρυάκια κυλούν μαγεμένα, όπου αύρες πνέουν γλυκά, παντοτεινά!
Στου Ιορδάνη τις όχθες χαιρέτα, της Σιών τα ερείπια τα θλιβερά.
Στην πατρίδα τη σκέψη μας πέτα ν᾿ ασπαστείς τα χώματα τα ιερά!
Αρπα ψάλε ξανά για τη γη μας· γιατί μένεις βουβή ξεχασμένη;
Παρηγόρα τη δόλια ψυχή μας, διηγήσου μια δόξα παλιά!
Ας ηχήσει ο θρήνος σου πέρα, για ένα έθνος που ζει στη  σκλαβιά·
Ας εμπνεύσει ο Κύριος μία μέρα του λαού σου να ψάλεις τη λευτεριά!»

Το «Va, penciero» είναι και η μελωδία, που θα ανέβει αυθόρμητα στα χείλη των αμέτρητων Ιταλών, που θα τον συνοδεύσουν στην τελευταία κατοικία του…και αποτελεί τον ανεπίσημο ύμνο της Ιταλίας.

Το «Va, pensiero» είναι ένα εξαιρετικό μέρος από το «Ναβουχοδονόσωρα», που ο Βέρντι συνέθεσε σαν αληθινός μάστορας της όπερας και έχει διασκευαστεί σε διάφορα στυλ, ορχηστρικά, σε ντουέτα κλπ, από κλασικά ως ποπ!

Ακούγεται πάντα το ίδιο ευχάριστα είτε ερμηνεύεται χορωδιακά, είτε από τον Παβαρότι, ή τον Αντρέα Μποτσέλι, είτε από τον Αλμπάνο  ή το Ντέμη Ρούσσο.

Μια θαυμάσια εκτέλεση σε ντουέτο είναι εκείνη του ιταλού ροκά Τσούκερο με την ιρλανδή Σινέντ ο Κόνορ: