Wednesday, 14 December 2016

«Νοστραδαμικές Προφητείες στο Μακρόκοσμο του Τζ.Κραμπ»


Nostradamus by Cesar.jpg

Ο άνθρωπος, στέκει ανάμεσα σε δύο άπειρα: το Σύμπαν ή Μακρόκοσμο και κείνο που εκτείνεται απ' τον ίδιο τον άνθρωπο ως τα πιο μικρά υποατομικά σωματίδια, το Μικρόκοσμο.
Δύο άπειρα, που τους τελευταίους αιώνες πασχίζει να τα ερευνήσει για να ανακαλύψει τα μυστικά τους.

Επειδή η μουσική δεν είναι μόνο νότες, και αρμονικές συνηχήσεις…
Επειδή έχει να κάνει με μια ηχητική, ενστικτώδη σκιαγράφηση…
Κι επειδή δίνει αφορμή η πιθανή σαν σήμερα (14 Δεκέμβρη 1503) γέννηση στην Προβηγγία του αστρολόγου, φαρμακοποιού, προφήτη, μάντη και θεραπευτή Νοστράδαμου, καλησπερίζω και σας καλώ να περιπλανηθούμε στον κόσμο του Σύμπαντος του Τζωρτζ Κραμπ.

Έναν κόσμο, που αντιπαραθέτει ο αμερικανός αβανγκάρντ συνθέτης στη γοητεία, που ασκεί ο Μπέλα Μπάρτοκ στον κόσμο των μικρών, κρυμμένων πραγμάτων, το «Μικρόκοσμό» του.

Πρόκειται για το έργο «ΜΑΚΡΟΚΟΣΜΟΣ» (τίτλος που φανερώνει την επιρροή του ως προς τον τίτλο μονάχα, από τον ούγγρο Μπάρτοκ), αποτελούμενο από 2 κύκλους με κομμάτια-φαντασίες, που σχετίζονται με το ζωδιακό κύκλο και τους αστερισμούς.
Ένα έργο στο οποίο ο Κραμπ εξερευνά τις δυνατότητες του «εκτεταμένου πιάνου» (εμπλουτισμένου δηλ. και με νέες, ασυνήθιστες τεχνικές εκτέλεσης).

Το όγδοο κομμάτι του 2ου Κύκλου έχει τίτλο «A Prophecy of Nostradamus» και πρόκειται για εμβληματική σύνθεση μεταφυσικών ανησυχιών, (όπου ο Νοστράδαμος συνδέεται με το ζώδιο του Κριού) και που κάθε εκτέλεσή της προκαλεί ενθουσιασμό και θαυμασμό για την πρωτοτυπία της.
Ο Κραμπ αναδεικνύει το πιάνο εκτός από χορδόφωνο, και ως κρουστό όταν με όλο το βάρος του χεριού υποδεικνύει στον πιανίστα να πέσει με τον αγκώνα του πάνω στα πλήκτρα, αλλά και ως νυσσόμενο όργανο, όταν ο εκτελεστής ανασηκώνεται προκειμένου να δονήσει τις χορδές με τα δάχτυλά του.

www.hispasonic.com
Ένα άλλο καινοτόμο στοιχείο του Κραμπ είναι η μουσική σημειογραφία που χρησιμοποιεί σε αυτό το έργο.
Θυμίζω πως οι παρτιτούρες του αποτελούν υποδείγματα μουσικής καλλιγραφίας και κάλλιστα θα μπορούσαν να θεωρηθούν αντικείμενα «εικαστικού ενδιαφέροντος».

Έτσι, οι «Προφητείες του Νοστράδαμου» αποτυπώνονται μουσικά σχηματίζοντας με τα σύμβολα έναν «κύκλο».
Γεωμετρικό σχήμα που συνδέεται με φιλοσοφίες και αρχαίους μύθους, καθώς ο κύκλος συμβολίζει την κυκλικότητα του χωροχρόνου.
Κυκλικός είναι και ο χάρτης του Σύμπαντος, που αντιπροσωπεύει την έννοια της ολοκλήρωσης στα Σανσκριτικά, τη γλώσσα και τη φιλοσοφία των οποίων μελέτησε εκτενώς ο Τζωρτζ Κραμπ.


Μπορείτε να ακούσετε το μέρος στο 1:50:

GEORGE CRUMB: Makrokosmos, Book II: «Prophecy of Nostradamus» 



Thursday, 8 December 2016

"ΚΑΜΙΛ ΚΛΟΝΤΕΛ-ΚΛΩΝΤ ΝΤΕΜΠΙΣΙ...στροβιλισμοί στους ρυθμούς ενός μυστηριακού βαλς"


Σχέδιο του γάλλου Vincent Grave για το βιβλίο του Eric Liberge, όπου δείχνει τον Ντεμπισί στο πιάνο, που το κοσμεί το αντίγραφο του "Valse" της Κλοντέλ.

Ποιος θα μπορούσε να αποφανθεί, χωρίς αποδεικτικά στοιχεία για τη "σχέση" δυο ανθρώπων;...Μιας μουσικής ιδιοφυίας και μιας προικισμένης γλύπτριας;
Ο λόγος για τον γάλλο ιμπρεσιονιστή Κλωντ Ντεμπισί και την γεννημένη σαν σήμερα 8 Δεκέμβρη του 1864, Καμίλ Κλωντέλ.

Επικαλούμενη τα γραφόμενα στο συνοδευτικό βιβλιαράκι του cd της DG με θέμα "Claude et Camille-La Valse", σας ζητώ να σεργιανίσουμε αυτό το απόγευμα στα μονοπάτια μιας περιόδου της ζωής της ταλαντούχας καλλιτέχνιδας, που το  μοναδικά δημιουργικό μυαλό της έσβησε μέσα στη μοναξιά και την υπαρξιακή απορία...

Απ'ότι φαίνεται, δεν υπήρξε μονάχα Μούσα του Ροντέν...

Δυστυχώς, πολλά γεγονότα από της ζωή της Κλοντέλ είναι γνωστά αποσπασματικά, αφού ένα μεγάλο μέρος της αλληλογραφίας της έχει εξαφανιστεί, ειχε λιγοστούς φίλους και έζησε απομονωμένη.
Παζλ για δυνατούς λύτες η ζωή της, συμπεριλαμβανομένης και της "σχέσης" της με τον γάλλο συνθέτη.
Υπάρχει επιστολή του Ντεμπισί προς τον φίλο του δημοσιογράφο και μουσικοκριτικό Rombert Godet, όπου κάνει λόγο για διακοπή μιας σχέσης που τον λύπησε πολύ.
Συγκεκριμένα, αναφέρει:

"...οι λέξεις που έβγαιναν απ'τα χείλη της ήταν βαριές...
εγώ όμως δεν άκουγα, παρά στ'αυτιά μου ηχούσαν υποθετικά λόγια γλυκά...
γιατί αλλιώς η καρδιά θα ξεσκιζόταν, όπως τα φάλτσα γδέρνουν τ'αυτιά...
Μια νεαρή γυναίκα, που θαύμαζα και αγαπούσα, έδωσε απότομα τέλος στη γνωριμία μας...
Ακόμα, θρηνώ για την απώλεια του ονείρου.."
(Cl. A. Debussy-Αdresse : Monsieur Robert Godet, 15 Cecil street, Strand. Londres. Angleterre)


Είναι πιθανό οι δυο τους να είχαν γνωριστεί είτε στο σπίτι του Godet, είτε μέσω του Μαλλαρμέ, κοινού φίλου του συνθέτη και του αδερφού της Καμίλ.
Σίγουρα μαζί είχαν επισκεφτεί το καλοκαίρι του 1899 τη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού προκειμένου να παρακολουθήσουν παραστάσεις της ορχήστρας γκαμελάν της Ιάβας.

Είναι πολύ δύσκολο να δοθεί τεκμηριωμένη απάντηση για τυχόν ερωτική σχέση μεταξύ τους, πάντως ο Godet υποστήριζε πως η Καμίλ άκουγε εκστασιασμένη τον Κλωντ να παίζει πιάνο για κείνη, ενώ ο συνθέτης με τη σειρά του είχε συχνά εκφράσει το θαυμασμό του για τα έργα της.

Γνωρίζουμε δε, πως ένα αντίγραφο του γλυπτού της: "La Valse" είχε ο Ντεμπισί πάνω στο πιάνο του, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατο του μουσουργού.

Πολλοί υποστηρικτές αυτής της άποψης έχουν συνδέσει συνθέσεις του Ντεμπισί με γλυπτά της Κλοντέλ, που μεταξύ τους λειτούργησαν εμπνευστικά.

"La Valse", C.Claudel

Οι ερευνητές προς αυτή την κατεύθυνση θεωρούν αλληλένδετα το γλυπτό "La Valse" της Κλοντέλ με το περίφημο "Ακόμα πιο αργό Βαλς-Valse, La plus que lente" του Ντεμπισί.

Η γλύπτρια, στο μυστηριακό και άκρως ποιητικό "Βαλς" της δημιουργεί με τα μαγικά της δάχτυλα ένα ζευγάρι,αφημένο στο πάθος  και στη δίνη της μουσικής ν'ακολουθεί στα βήματα χορού το ρυθμό της καρδιάς, που χτυπά ακατάπαυστα...
Σχεδόν γυμνοί, μοιάζουν να αιωρούνται πάνω απ'τη γη...
Τα κορμιά νέα, σπαρταρούν για ζωή....το λεπτό ύφασμα, το πάθος που τυλίγεται γύρω τους...
Διψούν, όμως στο βλέμμα τους υψώνεται μια θλίψη.. Ανασαίνουν μιαν αγάπη πιο οδυνηρή κι από τον θάνατο;

Γι'αυτό κι ο κοινός δρόμος δεν βρίσκεται με ένα ρομαντικό βαλς, ας πούμε του Στράους, αλλά με ένα βαλς μιας κάποιας ιδιαιτερότητος.
To "La plus que lente", που  γράφτηκε αρχικά για σόλο πιάνο μια δεκαετία αργότερα  από την απομάκρυνση των δυο καλλιτεχνών, έγινε γνωστό με τη μεταγραφή του για έγχορδα και αρουσιάστηκε από μπάντα τσιγγάνων με το ιδιαίτερο στυλ παιξίματος που τους διακρίνει.
Παρότι στον τίτλο του έργου αναφέρεται η λέξη Lente=αργό, οι ειδικοί θεωρούν πως αντιπροσωπεύει  μια πικρόχολη σάτιρα, την αντίδραση του Ντεμπισί στην επίδραση του αργού χορού στη γαλλική κοινωνία της εποχής.

Αξίζει, κλείνοντας να αναφέρουμε πως εκτός από κείνους που επισημαίνουν ως πηγή έμπνευσης το γλυπτό, "La Valse", που κοσμούσε το πιάνο του, υπάρχουν κι άλλοι που επικαλούνται τη συνάντησή του με έναν βιολιστή, που εκείνη την εποχή άσκησε μεγάλη επιρροή σ'ότι αφορά στο τσιγγάνικο ύφος στην εκτέλεσή του.

Το ακούμε από σόλο πιάνο με τη θρυλική Marguerite Long σε ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ του 1930:


Τελικά, δεν μ'απασχολεί αν όντως υπήρξε ουσιαστική, ερωτική σχέση ανάμεσά τους.
Σίγουρα όμως η έλξη μεταξύ τους ήταν δυνατή.
Η Καμίλ  κατάφερε, ακόμα και εν αγνοία της, να  ξυπνήσει τα πιο δημιουργικά ένστικτα στον Πυγμαλίωνά της, Αχίλ-Κλωντ.
Η ομορφιά, το ταλέντο, η λεπτή της ευαισθησία, ο μαγνητισμός και η τρυφερότητά της έγιναν εκρηκτικό ερέθισμα, πυροδότησαν μαγική έμπνευση, μια λεπτοφυή μελωδία, πιρουέττα του ανέκφραστου, μεθυσμένη δοξαριά απ'το κρασί της ηδονής και του πάθους!

Για καληνύχτα απολαμβάνουμε τη μεταγραφή του "Lente Valse" για βιολί και πιάνο από μια ΙΣΤΟΡΙΚΗ ηχογράφηση του 1946 με τον Γιάσα Χάιφετς.

Παλιότερο κείμενο για την Καμίλ Κλοντέλ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.


http://le-cygne-de-ravel.com/DebussyGodet.html
http://vincentgrave.blogspot.com

Monday, 5 December 2016

"ΜΟΤΣΑΡΤ και ΜΟΝΕ: 5 Δεκέμβρη η κοινή τους μέρα"



Σαν σήμερα έφυγαν δυο μεγάλοι καλλιτέχνες.
Ένας μουσικός κι ένας ζωγράφος.

Το 1791 στη Βιέννη ο Βόλφγκαγκ.Α.Μότσαρτ και το 1926 ο ιμπρεσσιονιστής Κλωντ Μονέ.


Αποτέλεσμα εικόνας για mozart
Ο Μότσαρτ, το "παιδί θαύμα", που δικαιολογημένα πήρε αυτόν τον τίτλο αφού από τα πέντε μπορούσε να συνθέτει, να εκτελεί κλαβεσέν και βιολί!!
Αξιοθαύμαστη ήταν και η μουσική του μνήμη!
Λέγεται πως έφηβος ακόμη όταν καλεσμένος του Πάπα ταξίδεψε στη Ρώμη άκουσε τη λειτουργία του Αλλέγκρι "Μισερέρε", έργο που αγαπούσε τόσο πολύ ο Πάπας, που δεν επέτρεπε να ακουστεί πουθενά αλλού εκτός από το Βατικανό!
Ο μικρός Βόλφγκανγκ ενθουσιάστηκε τόσο πολύ, που κάθισε και έγραψε όλο το έργο από μνήμης!Η ικανότητά του να θυμάται με ακρίβεια όλες τις νότες προξενούσε τον θαυμασμό του κόσμου σε όλη του τη ζωή.

Τι να πρωτοπείς για το Μότσαρτ; Ένα φαινόμενο της μουσικής, βιρτουόζο εκτελεστή, συνθέτη από πολύ μικρή ηλικία, με άψογο μουσικό αυτί και μνήμη !

Λίγο έως πολύ αυτά είναι γνωστά.
Εκείνο, που ίσως δεν ειναι γνωστό είναι πως μιλούσε 5 γλώσσες, και διάβαζε κλασικούς συγγραφείς.Κάθε νέο επίτευγμα της εποχής του τον ενδιέφερε αφάνταστα!
Επίσης συζητούσε για την πολιτική. Ένας γνήσιος εκφραστής του ευρωπαϊκού διαφωτισμού!

Ο έτερος της αποψινής παρέας, ο γάλλος ιμπρεσιονιστής Κλωντ Μονέ.

Σχετική εικόνα

 Ο τίτλος του πίνακα του Μονέ, "Impression, soleil levant" ("Εντύπωση, Ανατέλλων ήλιος") ενέπνευσε στην χρήση του όρου Ιμπρεσιονισμός .

Ο Όσκαρ Κλωντ Μονέ δεν ήταν τέλειος μαθητής αλλά στη διάρκεια των μαθημάτων του γέμιζε τα βιβλία του με σκίτσα!
Οι πίνακές του εμπνέονται από τη φύση,και αναδεικνύουν την εντύπωση της στιγμής!

"Για μένα το θέμα έχει δευτερεύουσα σημασία. Με ενδιαφέρει να αποδώσω αυτό που ζει ανάμεσα σε μένα και στο θέμα!", έλεγε.

Δαμάζει το φως κι αποτυπώνει λιτά κι ελεύθερα με πινελιές αυθόρμητες, συχνά ατσούμπαλες!


Ας δώσουμε την ευκαιρία στον εαυτό μας να γνωρίσει την αγαλλίαση της ψυχής παρακολουθώντας το παρακάτω βίντεο με μερικούς από τους πίνακες του ιμπρεσσιονιστή Μονέ συνοδευμένα με το λυρικό αντάτζιο από το κοντσέρτο για κλαρινέτο και ορχήστρα του Μότσαρτ!
Ένα κονσέρτο που συνέθεσε ο Μότσαρτ το 1791, λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του, που φέρει και τον τίτλο "Φθινοπωρινό", εξαιτίας του λυρικού του 2ου μέρους, αντάτζιο.
Ο συνθέτης αφιέρωσε το έργο στον διακεκριμένο βιεννέζο κλαρινετίστα Άντον Στάντλερ.

Ομιχλώδεις σκηνές, ανατολές και ηλιοβασιλέματα, κήποι και νούφαρα, ειδυλλιακές τοπιογραφίες, πορτραίτα και νεκρές φύσεις, που όμως κρατούν μέσα μας ζωντανή την ελπίδα πως η ομορφιά είναι γύρω μας κι αντιφεγγίζει στη ρόδινη ατμόσφαιρα με περισσή γλυκύτητα...



To Clarinet concerto σε A major, K. 622, με το τρυφερότατο αντάτζιό του, η φήμη του οποίου εκτοξεύτηκε όταν ακούστηκε στο βραβευμένο με Όσκαρ ρομαντικό δράμα του Σίντνεϊ Πόλακ: "Πέρα από την Αφρική", γράφτηκε αρχικά για "Bassethorn-μπασέτ κόρνο" και μεταγράφηκε αργότερα για κλαρινέτο.

Το Bassethorn είναι ένα άλτο κλαρινέτο που παρουσιάστηκε περί το 1760 στη Βαυαρία,  δημοφιλές στα τέλη του 18ου αι. σε έργα της σχολής του Mανχάιμ και του Μότσαρτ.
Όμως στο γύρισμα του αιώνα  χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα από τους συνθέτες, με τα παλιά έργα που είχαν γραφτεί γι' αυτό το όργανο, να μεταγράφονται για κλαρινέτο.
Τις τελευταίες δεκαετίες κατασκευάστηκαν μερικά μπασέτ κόρνα σύμφωνα με τα παλιά πρότυπα.
Ένας από τους μεγάλους και πολυβραβευμένους του οργάνου είναι ο αμερικανός  David Shifrin, ο οποίος βοήθησε στη διάδοση χρήσης του Basset και μάλιστα ο πρώτος που ηχογράφησε το κονσέρτο σε Λα του Μότσαρτ  στην αρχική του μορφή με την ορχήστρα της πόλης του Σιάτλ.

Έχει επανειλημμένως συνεργαστεί με τον  ταλαντούχο Τζεράρντ Σουάρζ, μαέστρο και καλλιτεχνικό δ/ντή της Seattle Symphony Orchestra, υπό την μπαγκέτα του οποίου ακούμε το λυρικό αντάτζιο, 2ο μέρος του Μοτσάρτιου κονσέρτου, ηχογράφηση του 1985 σύμφωνα με τα παραπάνω πρότυπα, που οι μουσικοκριτικοί ψήφισαν ως "Ηχογράφηση της Χρονιάς":


Μότσαρτ και Μονέ...Μια συνεύρεση μέσα στη γκρίζα εικόνα του χειμώνα, που'γινε μαγικό ταξίδι στην ψυχή, με δυο χαρισματικές προσωπικότητες!
Σκάλισα γλυκά το παρελθόν, όπως αρμόζει στην ευαισθησία τους...
Ο θάνατος τούς συνάντησε την ίδια μέρα ημερολογιακά...Εγώ ανακάλυψα το σημείο συνάντησής τους πάνω στην ομορφιά των δημιουργιών τους κι η ψυχή...αγαλλίασε!

Thursday, 1 December 2016

Η Ημέρα κατά του AIDS και ο «Άγραφος Πίνακας» του Άρβο Περτ

Αποτέλεσμα εικόνας για world day aids

Όταν πρωτοάκουσα το έργο, θυμάμαι πως είχα σκεφτεί ότι ασυναίσθητα μού είχε δημιουργήσει θρησκευτική περισυλλογή «επαναστατικής αισθητικής»...
Μια αβίαστη, φωτεινή ηρεμία κρυμμένη πίσω από σύγχρονους κώδικες.
Από τότε το άκουσα πολλές φορές και κάθε φορά γεννιέται το ίδιο συναίσθημα, εκείνο της παρηγοριάς .

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που μέρος του συγκεκριμένου κονσέρτου για δυο βιολιά κοντσερτάντε, ορχήστρα εγχόρδων και προετοιμασμένο πιάνο,  αποτέλεσε μετά από μελέτη μέθοδο ανακουφιστικής θεραπείας σε ασθενείς με aids…

Πρόκειται για τη δεύτερη κίνηση με τίτλο: «Silentium - Σιωπή» του μινιμαλιστή συνθέτη Arvo Pärt στο πιο εμβληματικό ίσως έργο του: «Tabula Rasa-Άγραφος πίνακας» αφιερωμένο στον βιολονίστα Gidon Kremer.
O τίτλος είναι παρμένος από την επιστημολογική θεωρία  του εμπειρισμού στη λατινική εκδοχή του, που ορίζει πως η γνώση του ανθρώπου αποκτάται μέσω της εμπειρίας και αντίληψής του.Το Tabula Rasa έχει δηλαδή τη σημασία της μηδενικής βάσης.

Όπως έχει πει ο ίδιος ο συνθέτης και «σ’αυτό το έργο στηρίζεται στο tintinnabuli, μια περιοχή στην οποία περιπλανιέται όταν ψάχνει για απαντήσεις …μόνος με την σιωπή… ένας σιωπηλός παλμός, ή μια κίνηση σιωπής που ανακουφίζουν…Χτίζει με πρωτόγονα υλικά, με την τριάδα, με μια συγκεκριμένη τονικότητα…τρεις νότες μια τριάδας, σαν καμπάνες, γι’ αυτό το ονόμασε tintinnabuli»

Ένα έργο στην ακρόαση του οποίου όσοι αντιμετωπίζουν την ασθένεια του aids βρήκαν παρηγοριά, βρήκαν το σθένος να παλέψουν με τον πόνο και την απελπισία τους…βρήκαν όμως και την ελπίδα να διακρίνουν αισιόδοξα μηνύματα για την τιθάσευση του ιού.

[Το AIDS αποτελεί μία από τις φονικότερες επιδημίες στην παγκόσμια ιστορία.
Το 1988 και μετά από απόφαση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας η 1η Δεκεμβρίου καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS]

Υπάρχει μια βαθιά εκφραστικότητα σε αυτή τη μελωδία, την τόσο λιτής δομής, την απαλλαγμένη από κάθε περιττό στολίδι και διακοσμητικό στοιχείο.
Ακόμα και οι σιωπές της είναι διερευνητικές...Ένα σκάλισμα μιας ιδέας πνευματικής, ένας ιερός μινιμαλισμός, που οδηγεί στη γαλήνη και την ψυχική ηρεμία...
Κι όπου αραιά ακούγεται κάποια παραφωνία παραπέμουν σε κραυγές από την πάλη φωτός και σκότους, σωτηρίας και καταδίκης...
Η μελωδία εξελίσσεται αργά με σκοπό την ανάλυση κι όσο πλησιάζει στο λυτρωτικό τέλος της ηχοχρωματικά αποδυναμώνεται, ρυθμικά κατευνάζει και η κορύφωση παίρνει τη μορφή της αθόρυβης τελειότητας.
Γιατί όταν δεν μπορείς να ερμηνεύσεις τη μαγεία..., απλά σιωπάς...

                                    Arvo Pärt : «Tabula Rasa - Silentium»  - Senza moto



Saturday, 12 November 2016

"Μποροντίν:Μουσική αναπόληση ερωτικών στιγμών με ένα κουαρτέτο"



Η μέρα είναι αφιερωμένη στον Αλεξάντρ Μποροντίν, καθώς σαν σήμερα, 12 Νοεμβρίου 1833, γεννήθηκε.
Ένας κορυφαίος ρομαντικός Ρώσος αυτοδίδακτος συνθέτης, θεμελιωτής της εθνικής Ρωσικής σχολής μέλος της ομάδας των "Πέντε" μαζί με Μπαλακίρεφ, Κόρσακοφ, Μουσόργκσι και Κούι.
Αυτοδίδακτος, όπως είπαμε, ένας ερασιτέχνης μουσικός, αφού το βασικό επάγγελμά του ήταν η Χημεία και η Ιατρική.
Όμως παράλληλα με την άσκηση των επιστημών του, πάντα εύρισκε το χρόνο να αφιερωθεί στην μεγάλη αγάπη του τη μουσική αφού σ’αυτήν κατέφευγε όταν αναζητούσε ανάπαυλα μετά τον κάματο της μέρας.

Το έργο του γοητευτικότατο, διακρίνεται  για τον έντονο λυρισμό του, την εξαιρετικά λεπτή αίσθηση του ρυθμού, μα κυρίως την εξαίρετη χρήση του ηχοχρώματος της ορχήστρας, που χειρίζεται επιδέξια και με τρόπο τέτοιο ώστε να ανασύρει χρώματα, ήχους και μνήμες των μακρινών τόπων της πατρίδας του.

Ο Μποροντίν και η γυναίκα του, Εκατερίνα
Το 1860 ο Μποροντίν ταξίδεψε στη Χαϊδελβέργη προκειμένου να ολοκληρώσει τη διατριβή του στη Χημεία. Εκεί συνάντησε τη ρωσίδα πιανίστα Yekaterina Protopopova (μετέπειτα γυναίκα του), που ακολουθούσε μια θεραπευτική αγωγή για τη φυματίωση, που την ταλαιπωρούσε και μεταξύ τους αναπτύχθηκε σφοδρός έρωτας.

Είκοσι χρόνια αργότερα ο Μποροντίν συνθέτει και αφιερώνει το περίφημο "Κουαρτέτο Εγχόρδων αρ.2" στην Εκατερίνα, σαν μουσική αναπόληση της πρώτης τους συνάντησης στη Χαϊδελβέργη και του κεραυνοβόλου έρωτά τους.
Σύμφωνα με το συνθέτη το έργο απεικονίζει ένα μουσικό διάλογο ανάμεσα στον ίδιο(τσέλο) και τη σύζυγό του(βιολί).

Tα 4 μέρη του κουαρτέτου:

1.Allegro moderato
2.Scherzo. Allegro
3.Nocturne. Andante
4.Finale. Andante - Vivace

Κάθε μέρος του κουαρτέτου εμπεριέχει τη χαρά  και  τη θέρμη της σχέσης του ζευγαριού με τη μουσική ανάπτυξη των θεμάτων να γίνεται με σταδιακά αυξανόμενη δυναμική, αντιπροσωπεύοντας την πορεία της αγάπης τους που μεγάλωνε με το πέρασμα του χρόνου!
Τα θέματα, άλλοτε γλυκά τρυφερά, σε χορευτικούς ρυθμούς (ξεχωρίζει το βαλς) ή γαλήνια κινούνται αβίαστα, και γοητευτικά.
Οι μεταπλάσεις των θεμάτων από το συνθέτη  παραλληλίζονται με τις γεμάτες φλόγα και τρυφερότητα, ερωτικές επιστολές.
Παιχνιδιάρικο  το 2ο μέρος Scherzo, ενώ το πασίγνωστο και πολυαγαπημένο "Νυχτερινό", που ακολουθεί, είναι ευαίσθητο, ντελικάτο και αισθαντικό με πλούσια "εκφραστικότητα", όπως επιζητά και από τους εκτελεστές με τη σήμανσή του, "espressivo", ο συνθέτης.
Το φινάλε ξαφνιάζει με τη ρυθμική αγωγή του Andante αρχικά, καθώς μάλλον δηλώνει την απροθυμία των ερωτευμένων να "κατέβουν από το συννεφάκι τους"...
Σκέφτομαι πως θα μπορούσε η έμπνευση να προέρχεται και από θυμό, (κυρίως επικεντρωμένοι στο τσέλο και τις απότομες κατά διαστήματα, δοξαριές του)...
Ο θυμός, φίλοι μου αγαπημένοι είναι  συναίσθημα που κατακλύζει κάθε ερωτευμένο όταν εξωγενείς παράγοντες επιβάλλουν την κατά κάποιο τρόπο, διακοπή του...
Το έργο ολοκληρώνεται με μια χαρούμενη, ενεργητική vivace coda.


Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Επιλέγω να ακούσουμε το έργο ολοκληρωμένο από ένα ΙΣΤΟΡΙΚΟ σύνολο εγχόρδων, τους "Borodin Quartet", δημιουργός του οποίου υπήρξε ο Ροστροπόβιτς το 1945 και ειναι εκείνο, που ο Σοστακόβιτς εμπιστευόταν τις πρώτες εκτελέσεις των έργων του.
Με επαινετικούς χαρακτηρισμούς για το σύνολο είχε τοποθετηθεί ο Σεργκέι Προκόφιεφ και ο Σβιάτοσλαβ Ρίχτερ.



Το τρυφερό και λυρικότατο "Νυχτερινό" χρησιμοποιήθηκε και στο μιούζικαλ "KISMET" των Wright και Forrest, με το δημοφιλές τραγούδι : "And This Is My Beloved".
Πολλές οι ξεχωριστές ερμηνείες ( Richard Tucker, Mario Lanza, οι γλυκύτατες  Ann Blyth και Adele Leigh, ακόμα και οι  Paolo Mantovani και  Julie Andrews ή σε τζαζ version με την Gloria Lynne) αλλά για σήμερα , επιλέγω να το ακούσουμε από την απίστευτη φωνή του  Sergio Franchi.
Μια εκτέλεση που άφησε εποχή:

"Dawn's promising skies
Petals on a pool drifting
Imagine these in one pair of eyes
And this is my beloved

Strange spice from the South
Honey through the comb sifting
Imagine these in one eager mouth
And this is my beloved

And when she speaks and when she talks to me
Music! Mystery!
And when she moves And when she walks with me
Paradise comes suddenly near

All that can stir All that can stun
All that's for the heart's lifting
Imagine these in one perfect one
And this is my beloved..."



Saturday, 5 November 2016

Β.ΧΟΡΟΒΙΤΣ, τα μαγικά χέρια!

Αποτέλεσμα εικόνας για horowitz

Ποιος να το πιστέψει; Μπορεί  το κοινό να παραληρούσε εκστασιασμένο κάθε φορά που εμφανιζόταν, όμως...ήταν αρκετές οι φορές που κυνηγώντας την τελειότητα ένοιωθε αβέβαιος για την επιδοσή του και δίσταζε την τελευταία στιγμή να εμφανιστεί στη σκηνή, ακυρώνοντας τα ρεσιτάλ του ή τον οδηγούσαν με βία στη σκηνή!

Μιλώ για τον κορυφαίο ρωσοαμερικανό πιανίστα Βλάντιμιρ Χόροβιτς, φίλοι μου, που σαν σήμερα 5 Νοέμβρη του 1989 έφυγε από τη ζωή.

To ταλέντο του στη μουσική και η δεξιοτεχνία του στο πιάνο εντοπίστηκαν πολύ νωρίς από τη μητέρα του, επίσης πιανίστα.
Ο ρώσος Χόροβιτς άρχισε να δίνει συναυλίες από την ηλικία των έξι, που αντί χρημάτων  λέγεται πως εκείνα τα δύσκολα χρόνια του εμφυλίου έπαιρνε γι' αμοιβή ψωμί με βούτυρο και σοκολάτα...
Πέρασε τα σύνορα της Σοβιετικής Ένωσης κρυφά το 1925 με τα χρήματα για τα πρώτα έξοδα κρυμμένα στις σόλες των παπουτσιών του.
Η γνωριμία του  με τον Αρτούρο Τοσκανίνι έμελλε να σημαδέψει τη ζωή του με κορυφαίες συνεργασίες μαζί του δισκογραφικά και επί σκηνής, αλλά και με μια συγγένεια, αφού ο Χόροβιτς παντρεύτηκε την κόρη του μεγάλου μαέστρου, Βάντα Τοσκανίνι.
Ένας γίγαντας με μαγικά χέρια και την αισθαντική του ερμηνεία να διαπερνά την ανθρώπινη ψυχή ...
Να καθηλώνει με την άψογη τεχνική κατάρτιση και τη σπάνια ερμηνευτική του προσέγγιση τους πάντες!


"THE HANDS OF HOROWITZ", Stanley Taub( https://taubartist.squarespace.com ) 


Τον ακούμε  στο Αντάτζιο Σοστενούτο της Σονάτας "Υπό το Σεληνόφως" του Μπετόβεν.

Μια Σονάτα αφιερωμένη σε μια νεαρή μαθήτριά του συνθέτη, τη Giullietta Guissiardi, που μουσικά ρέει "σχεδόν σαν φαντασία", όπως επιθυμεί κατά δήλωσή του ο συνθέτης:Quasi una fantasia...
Από τις πιο δημοφιλείς και αγαπημένες σονάτες του Χόροβιτς, που γέννησε ο έρωτας του Μπετόβεν για τη μικρή του μαθήτρια.
Το  "Adagio Sostenuto", ένα μουσικό ποίημα, που ο μαθητής του Μπετόβεν, Carl Czerny χαρακτήρισε "μια νυχτερινή σκηνή, που απ’το βάθος ακούγεται μια φωνή σπαρακτική", είναι το γνωστότερο μέρος της κι ίσως αυτό που χαρακτηρίζει εντονότερα και το ερωτικό ύφος της.

Πλατιές συγχορδίες στ'αριστερό χέρι ακούγονται σα θρηνητική ηχώ...σα βαθύς αναστεναγμός..., ενώ το δεξί αιωρείται πάνω σε ανάλαφρα τρίηχα...σε μια μαγική εκτέλεση από τον Χόροβιτς...
Μάγος των πλήκτρων,  στις προσταγές των δακτύλων του τ'ασπρόμαυρα κόκκαλα μετατρέπονται σε καταρράκτη χρωμάτων!Έχει μαζί τους μια σχέση μυστηριώδη...τρυφερή και σαρκική συγχρόνως!
Και μεις ακροατές όλοι τυχεροί, που μπορούμε να απολαμβάνουμε τέτοιες θεϊκές ερμηνείες, να ονειρευόμαστε, να αισιοδοξούμε και να ελπίζουμε...Ερμηνείες...μουσικές...πουλιά ταξιδιάρικα που στα φτερά τους πετάμε κι ανεβαίνουμε στους ουρανούς!

Να'χετε ένα όμορφο βράδυ Σαββάτου, φίλοι μου!

L. van Beethoven –  "Moonlight Sonata"Μov. I - Adagio sostenuto / Vladimir Horowitz:



Friday, 4 November 2016

Felix Mendelssohn, έμπνευση από την Ελβετία...

Felix Mendelssohn Bartholdy, aged 12
Carl Joseph Begas:"Ο Μέντελσον στην ηλικία των 12"

«Δεν θα μπορούσα να φανταστώ πιο ευτυχισμένη ζωή απ' αυτή που μου έτυχε»
είχε παραδεχθεί, ο Φ.Μέντελσον. Παρόλα αυτά, ο θάνατος τον βρήκε στην ηλικία των τριάντα οκτώ χρόνων από εγκεφαλική αιμορραγία μια μέρα σαν σήμερα, 4 Νοέμβρη του 1847.

Μεγαλωμένος σε ένα περιβάλλον πνευματικών ανθρώπων, απέκτησε εξαιρετική μόρφωση και μουσική παιδεία!
Συνθέτης, βιρτουόζος πιανίστας και βιολιστής, υπήρξε ένα παιδί- θαύμα, «ένας άλλος Μότσαρτ», όπως έλεγε χαρακτηριστικά ο Γκαίτε, που τον είχε γνωρίσει μικρό παιδάκι.
Ο Φέλιξ θεωρούσε τον Γκαίτε, μέντορά του σε θέματα κλασικής Λογοτεχνίας!

Πολύπλευρος, πολυτάλαντος, πολυταξιδεμένος!Εκτός από εξαίρετος μουσικός ήταν και εκπληκτικός ζωγράφος!
Εφτιαχνε θαυμάσιες ελαιογραφίες και ακουαρέλες στις οποίες αποτύπωνε τις ταξιδιωτικές του αναμνήσεις, που συχνά γίνονταν έμπνευση για τις συνθέσεις του.
Λάτρευε, όπως θα καταλάβατε τα ταξίδια, τα οποία είχε ξεκινήσει νωρίς με την οικογένειά του.

Σε ηλικία 12 χρόνων επισκέφτηκε την Ελβετία...Λουκέρνη, Ιντερλάκεν, Σαουφχάουζεν και καταρράκτες Ρήνου μαγεύουν τον καλλιτέχνη με τη απαράμιλλη φυσική ομορφιά τους και την μυστηριακή ατμόσφαιρα, που μετουσιώνεται με τα πινέλα του σε μοναδικές υδατογραφίες!

«View at Lucerne»...

«Picture from Interlaken»...

«The Rheinfalls near Schaffhausen»...

Όταν ταξιδεύοντας στο αλπικό Έμμενταλ άκουσε σε γαμήλια τελετή ένα λαϊκό, ελβετικό τραγούδι, το ενσωμάτωσε στο σκέρτσο της «String Symphony No. 11», που φέρει τον τίτλο: «Schweizerlied».



Σε ρυθμό σκέρτσο, είναι και το τρίτο μέρος της «String Symphony No. 9», που ονομάζεται «la Swisse» και είναι εμπνευσμένο από το ελβετικό «yodeling*», για το οποίο έλεγε:

«Αυτό το είδος τραγουδιού, το κάπως τραχύ, ίσως να μην ακούγεται και τόσο ευχάριστα κλεισμένο μέσα σ'ένα δωμάτιο!
Όμως,στην ύπαιθρο, μοιάζει με την ηχώ, που αντιλαλεί το πανέμορφο αλπικό ελβετικό τοπίο!»



*Το yodeling αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ελβετικής μουσικής παράδοσης, ένα είδος τραγουδιστικού λαρυγγισμού.

Thursday, 3 November 2016

Ματίς-Σοστακόβιτς:"Δυο χορευτές" με διάθεση μουσικής ειρωνίας...


Μια εμπύρετη παιδική ασθένεια ήταν η αιτία να γνωρίσει τον «Παράδεισο»…
Ο Ανρί Ματίς, ο κορυφαίος ζωγράφος που έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα 3 Νοέμβρη του 1954, θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους καλλιτέχνες του 20ου αιώνα, ιδρυτής του κινήματος του φωβισμού καθώς και μία από τις σπουδαιότερες μορφές της μοντέρνας τέχνης.

Παιδάκι ακόμα κι αφού έπρεπε να μείνει περιορισμένος στο σπίτι λόγω ασθενείας, η μητέρα του τού έφερε δώρο για να απασχολείται, ένα σετ ζωγραφικής.
Αυτό ήταν!Χρώματα, γραμμές και ο συνδυασμός τους αποκωδικοποιήθηκε στα μάτια και την ψυχή του ως «μικρός Παράδεισος», κι έτσι αποφάσισε πως αυτό που επιθυμούσε ήταν να γίνει ζωγράφος.

Από το 1917 μέχρι την ημερομηνία του θανάτου του το ‘54, ο Ματίς έζησε στο Σιμιέ, ένα προάστιο της Νις.
Το 1941 διαγνώστηκε πως πάσχει από καρκίνο και ένα μέρος των τελευταίων χρόνων της ζωής του αναγκάστηκε να το περάσει σε αναπηρική καρέκλα.
Παρά το γεγονός αυτό, δεν εγκατέλειψε το έργο του, αντιθέτως ασχολήθηκε ενεργά με την τεχνική του κολάζ, και την χαρτοκοπτική.

«Ο πραγματικός εαυτός μου βρίσκεται στα έργα που δημιούργησα κατά τη διάρκεια της αρρώστιας μου.
Σ’αυτά πνέει σαν άνεμος, η αίσθηση ελευθερίας μου!»
συνήθιζε να λέει ο καλλιτέχνης.

Από αυτή την περίοδο είναι και το χαρτοκοπτικό του ,"Two Dancers".
Έργο, που χρησιμοποιήθηκε και στο μπαλέτο "Rouge et Noir", σε χορογραφία του Leonide Massine , που ο Ματίς είχε αναλάβει τα κοστούμια και τα σκηνικά  και στο οποίο αποτυπώνεται σύμφωνα με τους ειδικούς η ίδια η φύση του χορού: Έργο χορογραφημένο μα και, την ίδια στιγμή, αυθόρμητο.

Το μπαλέτο βασίζεται στη μουσική της 1ης Συμφωνίας του Σοστακόβιτς.

Η μουσική, παρότι γραμμένη από το συνθέτη στην ηλικία 19 χρόνων, ενθουσίασε τον ζωγράφο, που την μετέφρασε σε χρωματικό σύστημα, όπου το μαύρο δηλώνει τη βία, το άσπρο τη γυναίκα, το κίτρινο τη μοχθηρία, το μπλε τη φύση...

H 1η Συμφωνία του Σοστακόβιτς γράφτηκε το 1925 και ήταν το έργο που παρουσίασε στην αποφοίτησή του από την τάξη σύνθεσης στο Ωδείο του Λένιγκραντ.
Αν και έργο της νεότητάς του, εμφανίζει έναν ενδιαφέροντα και χαρακτηριστικό συνδυασμό ζωντάνιας και χιούμορ από τη μία πλευρά, με δράμα και βαθύτητα από την άλλη, κάτι που έκανε πολλούς να μιλούν για επίδραση από Στραβίνσκι και Προκόφιεφ.
Η ελαφρότητα και η διάθεση για παιχνίδι δεν μειώνει τη συμφωνική σύνθεση, αντίθετα κάνει εμφανή τα σημάδια της σπουδαιότητας του συνθέτη και της εξέλιξής του, ιδιαίτερα στα εκπληκτικής λάμψης μοτίβα και την ενορχήστρωση, που εντυπωσιάζουν πλέκοντας σκοτεινές αποχρώσεις, ειρωνία και σάτιρα με την πολύχρωμη και ευφάνταστη μουσική αυθάδεια του συνθέτη.
Χαρακτηριστική μουσική, άλλοτε απρόβλεπτη, ξεκαρδιστικά αστεία, κι άλλοτε εκπληκτικά συγκινητική!'
Άλλοτε ν’ακούγεται εκρηκτική, νευρώδης ή σκερτσόζα κι άλλοτε ζοφερά στοχαστική απαιτώντας βαθιά περίσκεψη και συλλογισμό!


Διευθύνει μια δεσπόζουσα μουσική μορφή, ο Βάλερι Γκέργκιεφ, οι ηχογραφήσεις του οποίου έχουν τιμηθεί με σημαντικά βραβεία παγκοσμίως, ανάμεσά τους και το Βραβείο «Ντμίτρι Σοστακόβιτς».
Eνας μαέστρος, ο οποίος έχει περάσει μια ζωή βυθισμένη στη μουσική του ρώσου συνθέτη!



Monday, 31 October 2016

Η Γυναίκα του ψαρά προκαλεί αισθήσεις με την άρια του χταποδιού!



Η αποθέωση της ερωτικής απόλαυσης, ο απόλυτος αισθησιασμός με περισσή προκλητική διάθεση έρχεται απόψε μέσα από ένα έργο του γεννημένου σαν σήμερα 31 Οκτωβρίου 1760, ιάπωνα Κατσουσίκα Χοκουσάι.

Ο Χοκουσάι υπήρξε κορυφαίος καλλιτέχνης, σκιτσογράφος, χαράκτης, καλλιγράφος και ζωγράφος.
Κυρίως όμως, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ουκίγιο-ε, ένα είδος ξυλογραφίας και ζωγραφικής που άνθισε τον 17ο αιώνα στην Ιαπωνία, μια τεχνική με μελάνι και συνεχείς εκτυπώσεις σε χαρτί, ανάλογα τα χρώματα.

Βλέποντας λοιπόν, το όνομά του στο ημερολόγιο, θυμήθηκα πως ένας από τους διασημότερους πίνακές του είναι <<Το όνειρο της γυναίκας του ψαρά>>, όπου απεικονίζει μια γυναίκα σε ιδιαίτερες ερωτικές περιπτύξεις με ένα ....χταπόδι!!

Το έργο ανήκει σε μια σειρά δημιουργιών αφιερωμένη στην ερωτική τέχνη, γνωστών με το όνομα Shunga.
Η «γυναίκα του ψαρά» αφημένη στα χάδια του χταποδιού, τα πλοκάμια του οποίου την έχουν αρπάξει, εντυπωσιάζει με την ηδονική της έκφραση!

Δεν θα κάνω περισσότερη ανάλυση, μη θεωρηθεί η ανάρτηση πορνογραφικού περιεχομένου, αλλά βλέποντας τον πίνακα δεν χρειάζεται και πολλή φαντασία να κατανοήσει κανείς «τι θέλει να πει ο ποιητής...».
Σίγουρα πάντως, το όνειρο της γυναίκας του ψαρά, θα ήταν για τον ψαρά φοβερός εφιάλτης...

Και επειδή η Μουσική δεν αφήνει τίποτα ασχολίαστο, απόψε απολαμβάνουμε βεριστή Πιέτρο Μασκάνι και την άριά του «Un di ero piccina» από την όπερα «Iris».
Μια άρια, που λέγεται πως εμπνεύστηκε από αυτόν τον πίνακα!
Στην άρια αυτή, που έχει τον υπότιτλο: «Octopus aria», η Ίρις περιγράφει μια εικόνα από ένα βουδιστικό ναό, που απεικονίζει ένα χταπόδι να αγκαλιάζει με τα πλοκάμια του μια νεαρή γυναίκα!...

Una gran piovra intanto....
I viscidi tentacoli...
Moveva il mostro, e per le gambe,
Pei reni e per le spalle,Poi per le chiome...
E il fronte e gli occhi,E il petto esile ansante...

Ένα μεγάλο χταπόδι στο μεταξύ ...
με γλοιώδη πλοκάμια 
γλίστρησε στα πόδια και στους ώμους
στα μαλλιά,στο μέτωπο,στα μάτια και στο στρογγυλεμένο στήθος!

Βλέπουμε πως ο Χοκουσάι, όντως προχωρημένος, είχε την τόλμη να γυρίσει την πλάτη στα ταμπού και στις προκαταλήψεις της εποχής του, στοιχείο που ταυτίζεται απόλυτα με το πνεύμα του Βερισμού, που υπηρέτησε πιστά ο Μασκάνι!
Ο συγκερασμός φαντασίας, ενστίκτου και οξύνοιας δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα στην ΤΕΧΝΗ, φίλοι μου και δω ο πρωτοπόρος Χοκουσάι φαίνεται να τα διαθέτει σε υπέρογκη ποσότητα, ενώ ο Μασκάνι με την αιχμηρή του ματιά εντοπίζει την «ουσία του πίνακα» και μετουσιώνει την εικόνα του σ'ένα εκπληκτικής διάστασης ηχητικό δημιούργημα!

Ελπίζω μετά την ανάγνωση-ακρόαση, τα γεννήματα του νου, σκέψεις, προβληματισμοί, αλλά και η ανταπόκριση όλων σας, να αποδείξουν τελικώς πως οι άνθρωποι που ασχολούμαστε και αγαπάμε τη μουσική είμαστε ανοιχτόμυαλοι και χωρίς βαρίδια να κρατούν το νου και το πνεύμα μας στα συντηρητικά, πουριτανικά πλαίσια!Tα πεδία της ΤΕΧΝΗΣ δεν έχουν σύνορα!

<<Un di ero piccina-Μια μέρα,ήμουν παιδί...>>

Σε μια αριστουργηματική εκτέλεση από την Magda Olivero, με την μεγαλοπρεπή,γεμάτη αλλά ταυτόχρονα διάφανη φωνή της!





Sunday, 30 October 2016

"Συζάν Μανέ:Σήμερα αυτοσχεδιάζει με ...Σαμπριέ"


Edouard Manet 083.jpg
Ε.Μanet: "Suzanne Manet à piano"

Γεννημένη σαν σήμερα 30 Οκτώβρη του 1829, η Ολλανδή Συζάν Λίνχοφ υπήρξε άριστη πιανίστα στην εποχή της, όμως τη γνωρίζουμε περισσότερο με την ιδιότητά της ως γυναίκα του διάσημου ζωγράφου Εντουάρ Μανέ, του οποίου υπήρξε και μοντέλο.
Οι δυο τους γνωρίστηκαν όταν η Συζάν προσλήφθηκε από τον πατέρα του Μανέ(του οποίου οι κακές γλώσσες έλεγαν πως υπήρξε ερωμένη)προκειμένου να διδάξει πιάνο στον Εντουάρ και τα αδέρφια του.
Παντρεύτηκαν όταν πέθανε ο πατέρας του ζωγράφου, μετά από μυστική, πολύχρονη σχέση.
Ανάμεσα στους πίνακες που φιλοτέχνησε ο Μανέ , πολλοί απεικονίζουν την Συζάν, όπως κι αυτός που συνοδεύω σήμερα την ανάρτησή μου.

Η Συζάν Λίνχοφ-Μανέ, καθισμένη στο πιάνο,  απορροφημένη και δοσμένη ολοκληρωτικά στην ερμηνεία της …
-Τι να παίζει άραγε;
-Θα ρισκάρω και θα πω πως παίζει Σαμπριέ…
Ναι, θα ρισκάρω, παρότι το εικαστικό φιλοτεχνήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1860 με σκοπό ο ζωγράφος να αναδείξει το άφθαστο ταλέντο της γυναίκας του στο πιάνο, που την περίοδο εκείνη έπαιζε ώρες ατέλειωτες αποσπάσματα από έργα Βάγκνερ κυρίως, προκειμένου να γλυκάνει με τη μουσική του τις στιγμές στο νοσοκομείο μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο του φίλου τους ποιητή, Μπωντλέρ.

[Είναι γνωστή η αδυναμία του ποιητή στο γερμανό δημιουργό, κάτι που φαίνεται και σε σχετικό δοκίμιό του, όπου ο   Μπωντλέρ σκιαγραφεί λεπτομερώς την αισθητική του έργου του Βάγκνερ και τη συμβολή του στο Γερμανικό Ρομαντισμό].

Tο επιχείρημά μου για το...ρίσκο της επιλογής:...
Ο Εμμανυέλ Σαμπριέ, λάτρης της εικαστικής τέχνης και συλλέκτης μεγάλου αριθμού ζωγραφικών πινάκων υπήρξε καρδιακός φίλος του ζευγαριού (μάλιστα ο συνθέτης άφησε την τελευταία του πνοή στα χέρια του ζωγράφου) και οι συζητήσεις του με τη Συζάν ήταν πολύωρες καθώς τους ένωνε η κοινή τους αγάπη, το πιάνο.
Ας υποθέσουμε λοιπόν πως η Συζάν Μανέ εκτελεί την ολόγλυκη  «impromptu», μιας και ο Σαμπριέ, όταν την συνέθεσε έσπευσε να τής την αφιερώσει!

To έργο, που δημοσιεύθηκε το 1873, ήταν το πρώτο σημαντικό έργο του γάλλου συνθέτη και σε αντίθεση με πολλούς συναδέλφους του, των οποίων τα πρώιμα έργα προδίδουν απολύτως δικαιολογημένες επιρροές άλλων, ο Σαμπριέ αφήνει στην πρώτη απόπειρα σύνθεσης την προσωπική του μουσική σφραγίδα.

Η Impromptu αναπτύσσεται σε τρία μέρη, και καταλήγει με μια coda, με χαρακτηριστικό τον ιδιότυπο ρυθμό του, όμοιος με κείνον της εισαγωγής.
Το πρώτο θέμα, ένα χαριτωμένο βαλς που σε κάποια σημεία εκπλήσσει ευχάριστα με τις τυπικές Σαμπριεκικές «ιδιαιτερότητες», που φανερώνουν τις άφθαστες δεξιότητες και την πλούσια φαντασία του συνθέτη…
Το δεύτερο μέρος  γοητευτικό και νωχελικό, όχι όμως φορτωμένο με συναισθηματική υπερβολή.
Το φινάλε λυρικό, σχεδόν ποιητικό, απαιτεί ενισχυμένη εκφραστικότητα, καθώς ο συνθέτης υποδεικνύει τον τρόπο εκτέλεσης: «με περισσή γλυκύτητα».
Ένα λεπτοφυές άρπισμα, που θυμίζει κωμική πιρουέτα μιας χορευτικής ύπαρξης, κλείνει την αυτοσχέδια μουσική ιδέα με τα εκθαμβωτικά αρμονικά χρώματα, που ενώνουν σχεδόν σαρκαστικά τον αντιρομαντισμό με την αισθητική ελαφρότητα.

H νεανική συνθετική σκέψη του Σαμπριέ αποκαλύπτεται άκρως ενδιαφέρουσα, με τον αυτοσχέδιο χαρακτήρα που υποδηλώνεται με τον τίτλο «impromptu», να εκδηλώνεται από τους καλλωπιστικούς αυτούς αρπισμούς σε ένα εμφαντικό κλείσιμο.

Το έργο, που ήταν από τα αγαπημένα της Συζάν Μανέ (γι’αυτό το εκτελούσε συχνά στις παρέες τους), πρωτοπαρουσιάστηκε το 1877 από τον Καμίλ Σαιν Σανς.

Το ακούμε σε εκτέλεση της αγαπημένης πιανίστα της «Ομάδας των Έξι»,  Marcelle Meyer, η οποία ως λεπτολόγος και δεινή δεξιοτέχνης, ανιχνεύει τα διάφανα χρώματα της πρωτότυπης σύνθεσης και αναδεικνύει όλες τις λεπτές αποχρώσεις της.
Μια μελωδία αυτοσχέδια, πλήρης από μυρωδιές φθινοπώρου παράλογα μελαγχολικού...




Friday, 28 October 2016

"Όταν η ψυχή φτερούγιζε έξω από τα συρματοπλέγματα..."




Τα χρόνια ήταν δύσκολα.Όμως ο κόσμος είχε ανάγκη τη μουσική.Να πάρει δύναμη, ν 'ανεβεί στα φτερά της, να πετάξει ψηλά! Ν'ανασκουμπωθεί, να διεκδικήσει, να πιστέψει σε ό,τι φάνταζε αδιανόητο, ασύλληπτο κι έξω απ΄την κοινή λογική!!
Ήταν η δυνατή ψυχή, που αψηφούσε τη σκανδάλη και φτερούγιζε έξω από τα συρματοπλέγματα...

Στο τσέχικο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Τερεζίν είχαν μεταφερθεί πολλοί συνθέτες πρωτοποριακής μουσικής, που έστησαν τη μουσική ζωή μέσα στο γκέτο.
Προικισμένοι, πολυτάλαντοι καλλιτέχνες κρατούσαν με τη μουσική τους, ανθισμένη την ελπίδα σε στιγμές που δίπλα τους λυσσομανούσε ο θάνατος...

H Tερεζίν ήταν ένα από τα λίγα στρατόπεδα με τόσο έντονη  καλλιτεχνική δραστηριότητα και μάλιστα με τη σύμφωνη γνώμη των Ναζί, έστω και αν αυτό γινόταν για να παραπλανηθεί η κοινή γνώμη από  τις πραγματικές προθέσεις τους.

Βίκτορ Ούλμαν, Χανς Κράσα, Πάβελ Χάας ...
Ανάμεσά τους και ο Γκίντεον Κλάιν που μεταφέρθηκε εκεί λίγο μετά τα είκοσι.
Ο Κλάιν είχε γεννηθεί το 1919 στη Μοραβία και σπούδασε πιάνο και σύνθεση με τον  Βίλεμ Κουρτς και τον Αλόις Χάμπα.
Χαρισματικός μουσικός με ιδιαίτερη άνεση στις εναρμονίσεις και τις διασκευές παραδοσιακών τραγουδιών.
Επίσης γνωστός για τα μαδριγάλια του, τη Φαντασία και Φούγκα για κουαρτέτο εγχόρδων, αλλά  και την περίφημη Σονάτα του για πιάνο, έργα με επιρροές από τους Άλμπαν Μπεργκ και Λέος Γιάνατσεκ.

Τελευταίο έργο του είναι το "Τρίο Εγχόρδων" για βιολί, βιόλα και τσέλο, που γράφτηκε  εννέα μέρες  πριν από την απέλασή του στο κολαστήριο του Άουσβιτς.

Το έργο αποτελεί αφιέρωμα του συνθέτη στη μουσική της πατρίδας του Μοραβίας, με αρκετές παραλλαγές, ιδιαίτερα εμφανείς στη δεύτερη κίνηση,  πάνω σε λαϊκά Μοραβικά τραγούδια.
Για μένα από τις πιο συγκινητικές δημιουργίες από το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς είναι η καλλιτεχνική φλόγα ενός πολυτάλαντου, και πολλά υποσχόμενου νέου λίγο πριν βρει το θάνατο στους θαλάμους αερίων ή με οποιονδήποτε άλλο φρικτό τρόπο, αφού πέθανε  κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες.
Λίγο πριν φύγει από την Τερεζίν εμπιστεύτηκε τα χειρόγραφά του σε μια φίλη του κι εκείνη τα παρέδωσε μετά τον πόλεμο στην αδερφή του.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ: "Accidental Music".
Εμπνευσμένη από τους μουσικούς της Τερεζίν είναι αυτή η ελαιογραφία του Samuel Bak, ενός πολωνο-εβραίου ζωγράφου και συγγραφέα που επέζησε του Ολοκαυτώματος.(http://www.terezinmusic.org/)

ΚΑΛΗΜΕΡΑ σε όλους και ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!

Gideon Klein : "String Trio", I: Allegro II: Lento III: Molto vivace


Monday, 17 October 2016

Στο Σοπέν η αφορμή για τη "Φθινοπωρινή σονάτα..."


Autumnsonataposter.jpg

Σχέση μάνας και κόρης...Τι σχέση, αλήθεια!
Συγκρουσιακή, απότομη, εριστική,...πολλές φορές άγρια, γεμάτη επιθετικότητα και βία...

Ποτέ δεν το είχα δει έτσι γιατί με τη μητέρα μου, ακόμα και οι διαφωνίες μας ντύνονταν ένα πέπλο αγάπης και τρυφερότητας...

Οι προβληματισμοί εμφανίστηκαν όταν έγινα μάνα δυο κοριτσιών και αγωνιούσα για το θεμέλιο που πάνω του θα έχτιζα τη σχέση μας κι αφορμή θυμάμαι είχε δώσει η παρακολούθηση της ταινίας του Μπέργκμαν "Φθινοπωρινή Σονάτα".
Δεν ήθελα ο ρόλος που με είχε ευλογησει η ζωή να παίξω, να είναι επιδερμικός, αλλά ουσιαστικός...και η ταινία αυτή με είχε ταλανίσει...
Φόβοι, μήπως και χτίσω μια ζωή "πετυχημένη" μεν, όμως ακυρωμένης συναισθηματικά...

Πιστεύω όλοι έχουμε δει το κινηματογραφικό αυτό αριστούργημα.
Η μάνα είναι διάσημη πιανίστα, αφιερωμένη στην καριέρα της που έχει την πρώτη θέση στη ζωή της με την οικογένεια να βρίσκεται στο περιθώριο.
Ταλαντούχα και δυναμική, μα εγωπαθής, με κυρίαρχο μέλημά της την καλλιτεχνική της δουλειά.

Η σχέση με τις κόρες της, ιδίως με τη μια, την ευαίσθητη, άβουλη, και ευάλωτη κόρη, που και κείνη ασχολείται με τη μουσική, (μ'έναν βεβαίως διαφορετικό τρόπο), επώδυνη γιατί πώς ένα παιδί να αντέξει ότι η γυναίκα που του έδωσε τη ζωή προτιμά την τέχνη της από κείνο;

Και κει τίθεται το ερώτημα:Την οικογένεια ή την τέχνη μου;
Κι αν σκεφτείς..."έχω χρόνο..ας κοιταξω την καριέρα και η οικογένεια μπορεί να περιμένει"...
Φτάνει ο καιρός, που δεν μπορεί να κερδηθεί ο χαμένος χρόνος...και πώς να ζητήσεις συγχώρεση όταν γνωρίζεις πως εσύ και μόνο είσαι ο φταίχτης, γιατί στέρησες στο σπλάχνο σου την ανάσα για να ζήσει κανείς, την αγάπη;...Τον πολύτιμο χρόνο να δείξεις στον άλλον πόσο τον νοιάζεσαι, πόσο ανεκτίμητος είναι για σένα;...
Πώς να στήσεις γέφυρες σ'ένα κόσμο καμωμένο από συγκρούσεις...
Που το θάλπος του καλοκαιρινού ήλιου το μετέτρεψες σε  φθινοπωρινή σταγόνα, και τη νηνεμία της θάλασσας στην συνεχή  τρικυμία της με τ'άγρια κύματα να ξεσκίζουν την ψυχή σου;

Σίγουρα, σκέφτεστε γιατί τα γράφω όλα αυτά...

Οι φίλοι μου γνωρίζετε πως ο Σοπέν είναι ο χαϊδεμένος μου!!!
Το πιανιστικό του στυλ, οι συνθετικές του ιδέες με συνεπαίρνουν!
Αυτόν τον συνδυασμό συναισθηματικής εκφραστικότητας, ρομαντικής ευαισθησίας με πνευματικότητα, νομίζω δεν τον βρίσκω σε κανέναν άλλο από τους ρομαντικούς!!!

Έφυγε νέος, μόλις στα τριανταεννιά του, σαν σήμερα μια φθινοπωρινή, μελαγχολική μέρα του Οκτώβρη...
Πρόλαβε όμως μέσα από τις ονειρικές εμπνεύσεις του να "φωνάξει" την αγάπη, την τρυφερότητα, το ολοκληρωτικό δόσιμο της ψυχής...να δείξει πώς ένα αδέξιο χέρι αγάπης μ'απαλές κινήσεις χαϊδεύει τα πλήκτρα και γεννιέται  γλυκό τραγούδι, ικανό να ξεπλύνει την ψυχή από τις σκόνες της...

Στην ταινία που έχει τον τίτλο "Φθινοπωρινή Σονάτα" ένα πιανιστικό έργο-διαμάχη μεταξύ μάνας και κόρης για τον τρόπο εκτέλεσής του, είναι το "Πρελούδιο αρ.28 Ν.2".

"H τεχνική σου δεν είναι κακή, αν και θα μπορούσε να'ναι καλύτερη ακολουθώντας τους δακτυλισμούς του Κορτό...
Ο Σοπέν ήταν συναισθηματικός, αλλά δεν ήταν άνοστος. 
Το αίσθημα είναι πολύ μακριά από τη συναισθηματικότητα. 
Το πρελούδιο μιλάει για πόνο, δεν είναι ονειροπόληση. 
Θα πρέπει να είσαι ήρεμη, διαυγής και πειθαρχημένη. 
Ας δούμε τα πρώτα μέτρα...Πονά, μα δεν το φανερώνει. 
Στη συνέχεια, μια σύντομη ανακούφιση...μα, εξατμίζεται με τη μία κι ο πόνος παραμένει ίδιος!Αυτοσυγκράτηση!
Ο Σοπέν ήταν περήφανος, ευαίσθητος, βασανισμένος και γενναίος. Δεν ήταν ανόητη γριά!
Αυτό το πρελούδιο πρέπει να ακούγεται σχεδόν θυμωμένο και δεν ζητά επιείκεια.
Να ηχεί σχεδόν λανθασμένα.
Πρέπει να πολεμήσεις και να θριαμβεύσεις! Έτσι, δες...", 

αναλύει η πιανίστα μητέρα τον τρόπο ερμηνείας του μεγάλου ρομαντικού:

Το στιγμιότυπο από την ταινία:


Στο αργό τέμπο του Πρελούδιου περικλείεται όλη η μελαγχολία, η αγωνία αποδοχής, το ζητιάνεμα της αλήθειας και της αγνότητας των συναισθημάτων ...

Ο μεγάλος Σοπενίστας πιανίστας, Αλφρέ Κορτό το είχε ονομάσει:
"Επώδυνο διαλογισμό στη μακρινή, έρημη θάλασσα ...",
κι ο Ηans von Bülow, λάτρης της μουσικής του Σοπέν, που έδωσε επίθετα σε όλα τα Πρελούδιά του:
"Σταγόνες μελαγχολίας, προαίσθημα θανάτου"...



Το ακούμε από τον Ivo Pogorelich, έναν από τους σημαντικότερους κροάτες καλλιτέχνες, εντυπωσιακός, αντισυμβατικός, ανατρεπτικός και απρόβλεπτος!
Χαρακτηριστικά, που ταιριάζουν στην σχέση μάνας-κόρης της ταινίας...
Έναν  πιανίστα που δίχασε το κοινό γιατί οι ερμηνείες του παρεκκλίνουν των παραδοσιακών ερμηνειών, αφού δεν υπάρχουν κανόνες και νόμοι στον τρόπο εκτέλεσης για τον προικισμένο εκτελεστή.
Αποδοχή και απόρριψη σε μια λεπτή διαχωριστική γραμμή, οι ερμηνείες του.

Σ'αυτό το πρελούδιο, αν και η εκτέλεση είναι γρηγορότερη από κείνη που συνήθως αποδίδεται από τους περισσότερους, βρίσκω βαθιά και μυστηριώδη την ποιότητα στο παίξιμό του, που εκπέμπει αινιγματισμό και γοητεία μιας μυστικιστικής αύρας...

Θυμίζω πως το 1980 ξέσπασε σκάνδαλο όταν στο διαγωνισμό Σοπέν της Βαρσοβίας η Μάρτα Άργκεριχ αντιδρώντας στην απόφαση της επιτροπής να τον απορρίψει στον τρίτο κύκλο, εκείνη τον αποκαλεί "πιανιστική μεγαλοφυΐα", τον υπερασπίζεται με πείσμα, και φεύγει τελικά από την επιτροπή εκφράζοντας με αυτή την κίνηση την απογοήτευσή της.
Η συνέχεια της καριέρας του, νομίζω τη δικαίωσε...

Τα φθινοπωρινά, κίτρινα φύλλα στήνουν μελαγχολικό χορό πάνω στο κινηματογραφικό πανί του μεγάλου δραματουργού Μπέργκμαν, και το εντός ολάκερο μετατρέπεται μέσα από τη μουσική του Σοπέν σε ύστατη κραυγή μιας ψυχής πού έχει φτάσει στα έσχατα όριά της.

Prelude op.28 N.2, F.Chopin-Ivo Pogorelich



Thursday, 13 October 2016

"Σιάτλ: Τέχνη με σχιστά μάτια"


"Είναι σαν τη Μόνα Λίζα", είχε σκεφτεί όταν πρωταντίκρυσε τα σχιστά μάτια της...
Έρωτας με το πρώτο συναπάντημα των βλεμμάτων;..
Μάλλον, αφού βαφτίστηκε καθολικός για να τελεστεί ο γάμος...
Η βάφτιση έγινε στο Σιάτλ, την αμερικανική πόλη της Δυτικής ακτής όπου γνώρισε και διέμενε η Μπερναντέτ...
Πήρε το όνομα Παύλος...Από τα μικρά ονόματα του Σεζάν και του Πικάσο, που θαύμαζε τόσο!


Μάστορας του κολάζ, ο Paul Horiuchi, μού συστήθηκε μέσω μιας μεγάλων διαστάσεων τοιχογραφίας, που εκτίθεται δημόσια στο κέντρο του Σιάτλ...

Ο Πολ Οριούτσι, ιάπωνας μετανάστης στην Αμερική μού κίνησε αμέσως την περιέργεια να τον ψάξω...Αναζήτησα σχετικά βιβλία και όλο αυτό το διάστημα μελετούσα με περίσσιο ενδιαφέρον!
Οι σελίδες πολλές... και παρότι γραμμένες στα αγγλικά. ούτε που καταλάβαινα το γοργό ρυθμό που η ολοκλήρωση των γραμμών τους με ανάγκαζαν ν' ακολουθώ...

Ο Οριούτσι παίρνει έμπνευση από  ο,τιδήποτε...Κι η έμπνευση μοιάζει με αναλαμπή, με ηλεκτρισμό που διαρρέει με ρεύμα συνεχές τον καλλιτέχνη, όταν συνήθως βρίσκεται βυθισμένος σε ποιητικές αράδες, στους ήχους μιας γαλήνιας μουσικής ή σε μια θεατρική σκηνή, όπως εκείνο το δρώμενο, το βασισμένο σε νουβέλα σχετική με την καταστροφή του γκέτο της Βαρσοβίας από τους Ναζί...
Η σκληρότητά της τού ενέπνευσαν το 1961 το "The Wall", (εκτίθεται στο Seattle Αrt Μuseum...απαγορευόταν η φωτογράφιση)..., ενώ το '62 τού έγινε πρόταση να δημιουργήσει μια υπαίθρια τοιχογραφία στα πλαίσια διοργάνωσης της Παγκόσμιας έκθεσης στο Σιάτλ...


Βρίσκομαι μπροστά της και την παρατηρώ...

Τεράστια τοιχογραφία, λειτουργεί ως φόντο μιας θεατρικής σκηνής στο κέντρο της πόλης, στη βάση της "Διαστημικής Βελόνας",  του πανύψηλου Space Needdle, του πιο αναγνωρίσιμου μνημείου του Σιάτλ.

Μοντέρνας, μάλλον φουτουριστικού ύφους με επιρροή από κυβισμό, με τα γεωμετρικά σχήματα να πρωταγωνιστούν.

Τα χρώματα έντονα...
Δημιουργούν αντιθέσεις, προκαλώντας ευχάριστα συναισθήματα στον παρατηρητή...

Ανεβαίνω στην εξέδρα να περιεργαστώ καλύτερα...




Όσο πλησιάζω, τόσο λαμπυρίζουν και σπινθηροβολούν σχέδια και γραμμές, με τον ήλιο που αντανακλάται πάνω στο γιγάντιο ταμπλό να συμμετέχει στο παιχνίδισμα με μεγάλη προθυμία...
Στήνομαι φυσικά για μια φωτογραφία!

Το mural είναι φτιαγμένο ολάκερο από γυαλί!!!Ένα ψηφιδωτό από γυαλί, υλικό που επιλέχτηκε μάλλον για να αντέχει στις εξωτερικές συνθήκες.
Πράσινο των βαθύσκιωτων δασών, λευκό της αρμονίας, γκρίζο του στοχασμού, κίτρινο του ηλίανθου,  καφέ του πηλού, τυρκουάζ του ωκεανού, πορφυρό της καρδιάς...

Ένα ανασηκωμένο, κάθετο στο έδαφος επίπεδο γυάλινο κολάζ, απόηχοι κατακερματισμένων μηνυμάτων, διαβρωμένων αναμνήσεων απ'το κύλισμα του χρόνου...
Στις άκρες του υπάρχουν φθορές...
Σπασμένο γυαλί... απώλεια, τραυματισμός ψυχής,..."Νόστος", σκέφτομαι...
Πολύ μακριά απ'την εικαστική σύλληψη του καλλιτέχνη η δική μου ιδέα, αλλά η φαντασία είναι σχετική κι υποκειμενική, δε νοιάζεται να ταυτιστεί με τα μονοπάτια των άλλων...Έτσι δεν είναι;

Ο Οριούτσι, ξεκινώντας σαν κολάζ από πολύχρωμα σχισμένα χαρτιά, επαναδιατύπωσε το σχέδιο σε δεκάδες έντονα χρώματα από βενετσιάνικο γυαλί.
Χρησιμοποιώντας  τις χρωματικές παραλλαγές του γυαλιού, κατάφερε να αναπαραστήσει τη φυσική ομορφιά και τη χρωματική ποικιλία της Δυτικής Ακτής από το σμαραγδί πράσινο των αειθαλών κωνοφόρων, που αφθονούν στον τόπο τούτο, ως τις σκούρες μπλε αποχρώσεις του βαθυστέναχτου Ειρηνικού.
Έμπνευσή του η φύση κι εκφράζει την ομορφιά του τοπίου της σε αφηρημένη μορφή.

Ωστόσο, η λέξη που χαρακτηρίζει εν συνόλω το έργο αυτό είναι η λέξη: "κομψότητα".
Πόσο μυστηριώδης αυτή η καλλιτεχνική στιγμή!
Η μετουσίωση μιας πνευματικής αναλαμπής και σύλληψης, σε εικαστική ιδέα.
Οι γραμμές των σχημάτων κατ' αντιστοιχία με τον ορίζοντα, ακολουθούν λες, το νόμο της φύσης και της αρμονίας της, μοιάζουν να αιωρούνται κινούμενες από αύρες, που οι δυνάμεις τους συναντιούνται και εξουδετερώνονται...Αύρες της Ανατολής και της Δύσης.

H υπογραφή του φτιαγμένη κι αυτή με γυάλινες ψηφίδες.Το ίδιο και η ημερομηνία κατασκευής του έργου: '62.


Ο Paul Horiuchi γεννήθηκε το 1906, χρονιά (το έψαξα επί τούτου)του  Aλόγου στον ασιατικό ζωδιακό κύκλο. Ίσως εκεί να οφείλεται και η συγκεκριμένη διαδρομή του καλλιτέχνη και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.
Οι άνθρωποι που έχουν γεννηθεί τη "Χρονιά του Αλόγου", λένε,  θεωρούνται εκφραστικοί, ενεργητικοί και δραστήριοι. Επίμονοι, σταθεροί στις αρχές τους, με τάση να παλεύουν για τα ιδανικά τους, μα κυρίως ντελικάτοι, ευαίσθητοι, κομψοί, κι ευγενικοί.

Το γιαπωνέζικο όνομά του ήταν Τσικαμάσα κι ο πατέρας του υπήρξε τραγουδιστής του Καμπούκι* ...Ίσως, συλλογίζομαι, πέρα από την επίδραση που άσκησαν  τα άστρα πάνω του, απ' αυτόν να  κληρονόμησε την καλλιτεχνική ευαισθησία, το άγγιγμα της ψυχής από τη μουσική και το συνδυασμό της με τις υπόλοιπες τέχνες...
Το DNA του όμως είχε κι άλλα χρωμοσώματα καλλιτεχνικής φύσης να αναπτύξει.
Όταν ο πατέρας έφυγε για την Αμερική, ο Τσικαμάσα ήταν μωρό.Τη φροντίδα του ανέλαβε ο παππούς, ένας άνθρωπος καλλιεργημένος, συλλέκτης αρχαιοτήτων και έργων τέχνης.
Απ' αυτόν, θεωρώ, έμαθε  να αναγνωρίζει ο,τιδήποτε αξίας, να εκτιμά τα πολύτιμα, να τα ταξινομεί με ευλάβεια, ν' αφουγκράζεται την ποιότητα της έμπνευσης, να αντιμετωπίζει την Τέχνη σαν κάτι υψηλό και εύθραυστο, σαν κομψή εκμυστήρευση μοναδικής γλυκύτητας και θελγήτρων!

Κάτι που μου έκανε εντύπωση και θα'θελα να το μοιραστώ μαζί σας, είναι πως παράλληλα, ως έφηβος ασχολήθηκε και με τον αθλητισμό..Ναι, ο Οριούτσι ήταν παίκτης του μπέιζμπολ, αλλά και δρομέας στα εκατό μέτρα.Μάλιστα είχε πιάσει και το Ολυμπιακό ρεκόρ και ίσως να συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες, όμως σταμάτησε να τρέχει, όταν διαγνώστηκε με διευρυμένη καρδιά.

Από νωρίς η  ζωή τού έστελνε οιωνούς για κάτι μεγάλο!Κάτι δυνατό ετοίμαζε γι'αυτόν...Έπρεπε μόνο να έχει υπομονή να γευτεί όσα οι θεοί της Ανατολής είχαν κατά νου για το μικρό Τσικαμάσα...

Ήρθε στην Αμερική. Σπούδασε ιαπωνική και αγγλική λογοτεχνία.Μετέφρασε Σαίξπηρ στα ιαπωνικά.
Αγαπούσε τις μοτοσυκλέτες...
Για κάτι που περηφανευόταν ήταν όταν νεαρός στην ιαπωνική κοινότητα θα διοργάνωναν μια παραδοσιακή γιορτή, ο ίδιος έγραψε το κείμενο μιας παράστασης Καμπούκι, στην οποία πρωταγωνίστησε κιόλας, ενώ σχεδίασε τα κοστούμια και έκανε και το μακιγιάζ!
Nα θυμίσω πως στο θέατρο Καμπούκι το μακιγιάζ επειδή αντικαθιστά τα προσωπεία άλλων θεατρικών ειδών, είναι εντυπωσιακότατο!Οπότε, μπορούμε να καταλάβουμε τη λεπτομέρεια και την ακρίβεια που απαιτείται, καθώς καλύπτει ολόκληρο το πρόσωπο με ζωηρότατα χρώματα, προκειμένου να αποδοθούν οι μορφές και οι τύποι (αγαθοί, θεϊκοί, δαιμονικοί ή ζωώδεις)...
Η απόδοση και υπογράμμιση αυτών των φυσιογνωμικών χαρακτηριστικών, ήταν μια δοκιμασία πάνω στην τέχνη της ζωγραφικής, κάτι σαν εξετάσεις τις οποίες απ'ότι φαίνεται πέρασε επιτυχώς.

"Είναι σαν τη Μόνα Λίζα...", σκέφτηκε...
Ναι, η Μπερναντέτ ήταν ο έρωτας της ζωής του...Ήταν ικανός να εμπνευστεί τα πιο παθιασμένα χαϊκού για το χατίρι της.
Παντρεύτηκαν το 1935. Έγιναν οι πρώτοι Ιάπωνες καθολικοί που οι γάμοι τους τελέστηκαν στο Σιάτλ, αφού βαφτίστηκε καθολικός, όπως η αγαπημένη του, παίρνοντας όπως ανέφερα το όνομα Παύλος, προς τιμήν των δυο ινδαλμάτων του ζωγράφων, Πωλ Σεζάν και Πάμπλο Πικάσο...
Παύλο βάφτισε και τον πρώτο γιο του, ενώ ο δεύτερος πήρε το όνομα Βίνσεντ, φόρος τιμής στον Βαν Γκογκ...

Η θυρωρός του Μουσείου τέχνης με είδε με το βιβλίο του Οριούτσι στο χέρι και πιάσαμε την κουβέντα...Με ενημέρωσε πως στη διπλανή γωνία θα μπορούσα να θαυμάσω ένα ακόμη διάσημο έργο του, που κοσμεί το λόμπι του ξενοδοχείου Fοur Seasons...
Μπορούσα να χάσω την ευκαιρία;..
Βγήκα από την κεντρική είσοδο στην Πρώτη Λεωφόρο και έστριψα δεξιά.Πριν το τέρμα του μπλοκ και στη συνάντηση του δρόμου με τη Union υψωνόταν ένας τεράστιος ουρανοξύστης που είχε είσοδο μετά τη στροφή.
Απ'έξω, ένα κάρο λιμουζίνες, ο θυρωρός με στολή εποχής και ημίψηλο καπέλο ανοιγόκλεινε τις πόρτες των αυτοκινήτων γεμάτος ευγένεια...
Κοίταξα τον εαυτό μου μέσα στην τεράστια τζαμαρία...Φορούσα ένα ξεπλυμένο τζην και μια ριχτή, άνετη μπλούζα, ενδυματολογικό σύνολο, απόστασης παρασάγγας από τη σικάτη ένδυση όσων μπαινόβγαιναν στο πολυτελές ξενοδοχείο...
-Πώς να μπω;...και το κυριότερο: πώς να φωτογραφήσω έτσι, εν ψυχρώ;...
Η αλήθεια είναι πως ντρεπόμουν λιγάκι, όμως οπλίστηκα με θάρρος γιατί το λάφυρο, αν τα κατάφερνα, ήταν "αξίας"...
Χαμογέλασα στον θυρωρό, που μου άνοιξε την πόρτα σπρώχνοντας το χρυσό πόμολό της...
Έπρεπε να διασχίσω το μακρύ διάδρομο για να φτάσω στη ρεσεψιόν.
"Massive Silence", στο Ξενοδοχείο Four Seasons Seattle 
Φαινομενικά απτόητη, προχώρησα.
Φόρεσα ένα διάπλατο χαμόγελο γεμάτο αυτοπεποίθηση και...συστήθηκα:
"Καλησπέρα σας!Είμαι από την Ελλάδα και θαυμάστρια του καλλιτέχνη Οριούτσι.
Μήπως θα μπορούσα να φωτογραφήσω το έργο του τοίχου, εδώ στη ρεσεψιόν;"

Η κοπέλα μού γέλασε και κοίταξε δίπλα της τον ψηλό, έγχρωμο κύριο με το μπλε κοστούμι.Θα πρέπει να ήταν ο μάνατζέρ της, υπεύθυνος επί της υποδοχής.
Πριν ολοκληρώσω τη σκέψη μου και ταυτόχρονα με τη λάμψη από τα ολόλευκα δόντια του που άστραψε στο άνοιγμα του στόματός του καθώς γέλασε αληθινά, πήρα την απάντηση:
"Of course madam!It's our pleasure!"

Χωρίς να καθυστερήσω φυσικά, άρχισα τα κλικ! Έδωσα την ψηφιακή στον άντρα μου να απαθανατίσει και μένα δίπλα στο εικαστικό, που σίγουρα, γυρνώντας στο σπίτι, είχε να μου πει πολλά...
Ευχαρίστησα ευγενικά και βγήκα...Η παλέτα του Οριούτσι στο "Βαριά σιωπή", έτσι λεγόταν το έργο, ήταν σε γήινες αποχρώσεις...Δεν επέτρεψα στο μυαλό να πλανηθεί σε μονοπάτια ανάλυσης, έτσι τού άλλαξα πορεία και το έστρεψα πάλι στο γυάλινο μωσαϊκό του καλλιτέχνη που χτες είχα θαυμάσει στο κέντρο της πόλης...

Εντόπισα τις αποχρώσεις του πράσινου...
Απ' το αχνό των λιβαδιών ως το ζεστό του λαδιού κι απ'το ζουμερό λαχανί, χρωματικό δεσπότη των μποστανιών, ως τη μελαγχολία και το πένθος των κυπαρισσιών...

Και κάνω μια σκέψη...Μήπως αυτή η κατ'αναλογία εντονότερη  χρωματική προτίμηση έχει να κάνει με μια άλλη μεγάλη αγάπη του...Εκείνη για τα δέντρα μπονσάι;

Είχε ένα τεράστιο κήπο στο σπίτι του με νανάκια δενδρίλια, τα μπονσάι, που ο ίδιος καλλιεργούσε, περιποιείτο και κλάδευε, ακόμα και τις στιγμές αναλαμπής την περίοδο του αλτσχάιμερ που τον είχε χτυπήσει το τελευταίο διάστημα της ζωής του...(Προς τιμήν του ένα πάρκο της πόλης έχει πάρει το όνομα του. Ίσως καταφέρω να το επισκεφτώ).

Είχε πάθος για τα μπονσάι του, στα οποία έδινε σχήμα αγάπης, όπως έλεγε...Ήταν οι "γλυκές του ερωμένες", κατά την Μπεναντέτ, εκείνος όμως αρεσκόταν να τα ονομάζει "σιωπηλούς φίλους, που ποτέ δεν του αντιμιλούσαν...".
Φίλους, που ανταπέδιδαν την αγάπη και τη φροντίδα, που τούς πρόσφερε, με τη σιωπή της σοφίας...Με την ουρανόφερτη ομορφιά τους, που σκόρπιζαν στο χώρο ανασασμού του.

Πόσες ιστορίες έπλασα...Γεννήματα  της φαντασίας μου, απ'το κολάζ ενός γιαπωνέζου, που ήρθε μετανάστης από την άλλη άκρη της γης για να μιλήσει με τη γλώσσα της ψυχής του, να καταθέσει τις σκέψεις και τα αισθήματά του με γυάλινες ψηφίδες πάνω σ'ένα ταμπλό...πάνω στην επιφάνεια ενός βράχου...ξύλου ή πηλού...
Ποίηση της εικόνας, η γεωμετρία του!...με τα περιγράμματα των σχημάτων του να εγκλωβίζουν τη ρευστότητα του νερού, την τραχύτητα της θέλησης, όλη τη δύναμη του βράχου, τη συμπαντική αρμονία, τα αγέρωχα μηνύματα των συμβόλων, την ευγένεια και τη λεπτότητα μιας αγαθής ψυχής...

Αφημένος στην εσωτερική του φωνή, ετοίμασε τελετουργικό στην απλότητα, με μορφές λιτές, που όμως διατηρούν την αίσθηση του μέτρου και της πειθαρχίας, κάτι που ξεκινά από την τεχνική σούμι, που πρωτοδιδάχτηκε παιδάκι στην πατρίδα του...
Μια παραδοσιακή τεχνική της Ανατολής με δύο απλά υλικά: μελάνι και πινέλο. Σούμι είναι το μελάνι, που προέρχεται από τρίψιμο ορυκτών κι ο καλλιτέχνης με μια πινελιά πρέπει να δώσει τόνους από το κατάμαυρο ως το απαλό γκρίζο, χωρίς όμως να επέμβει για να διορθώσει το έργο του...
Τόσο απλό...τόσο δύσκολο, συνάμα...Όσο πιο βαθύ το ποτάμι, τόσο πιο σιωπηλή η ροή του...Γιατί η ομορφιά βρίσκεται στο απλό, ανεξάρτητα αν στις μέρες μας την ψάχνουμε στα σύνθετα και πολύπλοκα...
Σαν μια πρόταση καμωμένη μόνο από ουσιαστικά....εκεί που απουσιάζουν τα επίθετα κι έτσι  το ουσιαστικό αποκτά μεγαλύτερη ένταση...ικανό να αποδώσει τον  κραδασμό της καρδιάς, το βαθύ νόημά της...Ήρεμη ενέργεια, αν θέλετε...
Η αληθινή ομορφιά είναι απλή και ατάραχη, αγαπάει τη σιγή και την ηρεμία...Το απλό έχει τη σφραγίδα της σοφίας, δεν σπαταλιέται σε ανούσιες λεπτομέρειες...

Φιλοσοφίες της Ανατολής δοσμένες από πινέλα ενός καλλιτέχνη που το Σιάτλ τον αγκάλιασε σαν αληθινά δικό του γέννημα και θρέμα. Ένα δημιουργό, μοναδικής καλλιτεχνικής υπόστασης, που στο έργο του αντανακλάται η ιδιότυπη αισθητική του αντίληψη.

"Χάρηκα για τη γνωριμία, αγαπητέ κ.Οριούτσι!"

*****

*Καμπούκι = Παραδοσιακό Ιαπωνικό θέατρο, που βασίζεται στην ικανότητα(Κι) στο τραγούδι(Κα) και το χορό(Μπου). Ξεδιπλώνει μια τραγουδιστή αφήγηση με τη μουσική (κρουστή, ρυθμική και σκληρή) να τονίζει τη δράση.

Tuesday, 11 October 2016

"Κol Nidrei: μουσική ευλάβειας, ελέου και χάρης"

Kol Nidrei: Προσευχή στο Γιομ Κιπούρ , Maurycy Gottlieb

Από το ηλιοβασίλεμα της παραμονής ως το σούρουπο της κύριας μέρας του μήνα Τισρί είναι για τους Εβραίους μια ιερή, μεγάλη μέρα, γνωστή ως Γιομ Κιπούρ
Μιας μέρας νηστεία, που μέσω αυτής ζητούν συγχώρεση από το Θεό και συμφιλίωση με τους συνανθρώπους τους.
Είναι η «Μέρα της Εξιλέωσης», (Yom =ημέρα και Kippour=εξιλέωση). 

Η αίσθηση της εξομολόγησης του αμαρτήματος και της εξιλέωσης από την ενοχή είναι ξεκάθαρη στο Γιομ Κιπούρ.
Η αμαρτία και οι ενοχές αποτελούν δεινά που μαστίζουν τον άνθρωπο από εμφανίσεώς του γι’αυτό και σε πολλούς πολιτισμούς ξόρκιζαν με διάφορες τελετουργίες το κακό που μόλυνε τις ψυχές τους.
Εξιλαστική τελετή και η Γιομ Κιπούρ, που όπως περιγράφεται και στη Βίβλο περιλάμβανε τη θυσία ενός τράγου που έπαιρνε πάνω του όλες τις αμαρτίες, γνωστός ως  «αποδιοπομπαίος τράγος».

Το Γιομ Κιπούρ είναι κινητή γιορτή, επειδή το εβραϊκό ημερολόγιο είναι σεληνοηλιακό.
Έτσι, φέτος η ιερή εβραϊκή γιορτή ξεκινά σήμερα 11 Οκτώβρη μετά τη δύση του ηλίου.
Είναι η στιγμή που στη Συναγωγή τελείται το Kol Nidrei (που σημαίνει:Όλες οι υποσχέσεις- Όλοι οι όρκοι), ένα είδος προσευχής, γραμμένης στα Αραμαϊκά, που ακούγεται τρεις φορές κατά τη διάρκεια της λειτουργίας  και μέσω της προσευχής αυτής οι πιστοί ζητούν συγχώρεση από τον Θεό για την αδυναμία τους να εκπληρώσουν όρκους που Του έχουν κάνει.
Μια μοναδική στιγμή, ευκαιρία για ανασκόπηση, αναστοχασμό, μετάνοια, και παράκληση συγχώρεσης.


Από το «Kol Nidrei» ο Μαξ Μπρουχ εμπνέεται το ομώνυμο έργο του «Kol Nidrei, Op. 47» για βιολοντσέλο και ορχήστρα .
Ένα έργο υποβλητικό και πλούσιο ηχητικά, που συνέθεσε όταν διατελούσε Διευθυντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Λίβερπουλ και του είχε ανατεθεί από την εβραϊκή κοινότητα της πόλης.
Η σύνθεση που έχει και το δεύτερο τίτλο «Adagio on Hebrew Melodies for Violoncello and Orchestra» πλην της εβραϊκής μελωδίας του Κολ Νιντρέ εμπνέεται και από τη συλλογή που εκδόθηκε το 1815 των  Εβραϊκών μελωδιών του Isaac Nathan[βρετανού συνθέτη που γνώριζε τη μουσική της συναγωγής από τον χαζάν(ψάλτη) πατέρα του] σε ποίηση του Λόρδου Βύρωνα.


Πολλοί μελετητές τοποθετήθηκαν σχετικά λέγοντας πως ο Μπρουχ δεν συνέθεσε Εβραϊκή μουσική, αλλά ένα λαμπρό κοσμικό κονσέρτο.Πράγματι, ο ίδιος ο συνθέτης δίνει την απάντηση λέγοντας γι’αυτή τη σύνθεση πως είναι μια ανάμεσα στις τόσες, που έχουν ως βάση την παραδοσιακή μουσική των λαών, που τόσο είχε αγαπήσει και μελετήσει.
Την μουσική των Εβραίων ο Μπρουχ είχε κυρίως συναντήσει μέσω του ούγγρου, σημιτικής καταγωγής φίλου του βιολιστή, Γιόζεφ Γιοακίμ.

Το εναρκτήριο θέμα είναι αργό και ελεγειακού ύφους, λιτό στην αρμονική του δομή, με το μεσαίο μέρος να αναδύει το λαμπρό μήνυμα της εξιλέωσης μέσα από το ηχόχρωμα του τσέλου που κινείται σε μια διακριτική μελωδική γραμμή ανυπέρβλητης κατανυκτικότητας, μεγαλοπρεπούς ταπεινότητας και λυρισμού.
H playlist της μουσικής στην ταινία «Knight of Cups» του Τέρενς Μάλικ περιλαμβάνει και το έξοχο αυτό έργο του Bruch.

<<Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ της Jacqueline Du Pré>>

Από τις καλύτερες εκτελέσεις θεωρείται αυτή με την χαρισματική και λαμπερή, μα πρόωρα χαμένη τσελίστρια Jacqueline Du Pré, και στο πόντιουμ τον Daniel Barenboim, που καθοδηγεί την Φιλαρμονική Ορχήστρα του Ισραήλ.

Η ερμηνεία της Ντι Πρε χαρακτηρίζεται από έντονη εκφραστικότητα και μέριμνα για κάθε λεπτομέρεια. 
Πλάθει ατμόσφαιρα τελετουργική με εμφανέστατη τη γοητεία μιας μουσικής ανάγνωσης με σεβασμό και ευσέβεια, με τη διάπλαση των φράσεων να γίνεται ευλαβώς και χωρίς υπερβολές. 
Οι δοξαριές της αναδύουν όλη την αίσθηση άφεσης, ελέου και χάρης, µεταγγίζοντας µουσικότητα και προτρέποντας σε βαθύ στοχασµό, όπως απαιτεί μια γιορτή αγάπης, μεταμέλειας και συγχώρεσης.
Τέλος, οι καμπύλες στη δυναμική από μεριάς Μπαρενμπόιμ και δ/νσης ορχήστρας, διατηρούν την επισημότητα που προϋποθέτει ο χαρακτήρας του δημοφιλούς, εμβληματικού αυτού έργου του γερμανού συνθέτη, του εμπνευσμένου από μια γιορτή ανθρωπιάς και διανόησης.

Max Bruch: «Kol Nidrei, Op. 47»-Jacqueline Du Pré, Daniel Barenboim


Thursday, 6 October 2016

"Στον Παράδεισο θ'ακούω!...Όταν η οδύνη μιας Διαθήκης μεταβάλλεται σε χαρά δημιουργίας!"


Πάει πολύς καιρός από τότε που είχα υποσχεθεί πως θα επανέλθω στο θέμα "Μπετόβεν", και σήμερα μου δίνεται η ευκαιρία να το κάνω, φίλοι μου..."

"Ω εσείς άνθρωποι, που με θεωρείτε εχθρικό, ισχυρογνώμονα ή μισάνθρωπο, 
πόσο πολύ με αδικείτε. 
Δεν γνωρίζετε τον κρυφό λόγο που με κάνει να δείχνω έτσι..."
Αποτέλεσμα εικόνας για Beethoven Heiligenstaedter
Η Διαθήκη του Μπετόβεν

Το 1802, υπήρξε μια χρονιά καταραμένη για το Μπετόβεν καθώς η κατάσταση της ακοής του διαγνώστηκε ανίατη με προοπτικές επιδείνωσης.
Κατάσταση που είχε δημιουργήσει τεράστια μελαγχολία και θλίψη στον τιτάνα της Μουσικής, τόσο που αποκαρδιωμένος είχε απομονωθεί στο Χάιλιγκενσταντ, ένα προάστιο της Βιέννης, μακριά από οποιονδήποτε...
Σαν σήμερα 6 Οκτώβρη εκείνης της χρονιάς είναι που συνέταξε την περίφημη  Διαθήκη του...

Στη Διαθήκη του Χάιλιγκενσταντ καταγράφονται τα ψυχολογικά τραύματα που του δημιουργούσε η έλλειψη της ακοής, της πιο πολύτιμης αίσθησης ενός συνθέτη!
Μια επιστολή, που μοιάζει με σημείωμα αυτοκτονίας...
Και  συνεχίζει:

 "Από την παιδική μου ηλικία, η καρδιά και η ψυχή μου ήταν γεμάτες από ευγενικά αισθήματα και καλή διάθεση, και ανυπομονούσα να δημιουργήσω σπουδαία πράγματα. 
Σκεφθείτε όμως, ότι εδώ και έξι χρόνια, ταλαιπωρούμαι χωρίς ελπίδα...
[...]
Αν και γεννήθηκα με φλογερό, έντονο ταμπεραμέντο, και διάθεση για διασκέδαση και κοινωνικές συναναστροφές, σύντομα αναγκάστηκα να απομονωθώ, να ζήσω μοναχικά. 
Κι αν μερικές φορές προσπάθησα να ξεχαστώ, ω, πόσο σκληρά με επανέφερε στην πραγματικότητα η αναμφισβήτητα θλιβερή εμπειρία της κακής ακοής μου. 
Γιατί μου ήταν αδύνατον να λέω στους ανθρώπους: 
"Μιλήστε πιο δυνατά, φωνάξτε, γιατί είμαι κουφός!"...

Η Διαθήκη συμπληρώθηκε λίγες μέρες αργότερα και φυλάχτηκε σε ένα μυστικό συρτάρι του γραφείου του, όπου βρέθηκε μετά το θάνατο του κορυφαίου συνθέτη.
Η κατάθλιψη γι'αυτή την αναπηρία του, εκφράζεται στις αράδες αυτής της επιστολής...
Σ'αυτήν αποκαλύπτεται  στην ανθρωπότητα το μυστικό του, η ολέθρια γι'αυτόν ασθένειά του κι εκφράζονται οι χαμένες ελπίδες του,  ο πόνος και η οδύνη του!

"Σας αφήνω λοιπόν, με λύπη... 
Μαζί με τα φύλλα του φθινοπώρου που πέφτουν και μαραίνονται, έσβησαν και οι ελπίδες μου. 
Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που πραγματική χαρά αντήχησε στην ψυχή μου. 
Πότε; Ω, Θεέ, πότε θα ξανανιώσω αυτό το συναίσθημα; 
Ποτέ; Ω, όχι! Αυτό θα ήταν τόσο σκληρό!"

Αποτέλεσμα εικόνας για Beethoven Heiligenstaedter
Το σπίτι του Μπετόβεν στο Χάιλιγκενσταντ
Ο Μπετόβεν είχε πάει στο Χάιλιγκενσταντ κατόπιν συμβουλής του γιατρού του, προκειμένου να ξεπεράσει δίπλα στη φύση που τόσο αγαπούσε τα ψυχολογικά προβλήματα που τού είχε δημιουργήσει η απώλεια της ακοής του.

Παράλληλα με την  σύνταξη της  Διαθήκης, ο συνθέτης  ολοκλήρωσε και τη Δεύτερη Συμφωνία του op.26 σε Ρε μείζονα.
Η φύση και οι απέραντοι περίπατοι του είχαν  φτιάξει κάπως το κέφι, με τη χαρούμενη διάθεση και την ψυχική ευφορία να  αντανακλώνται σπασμωδικά στα μέρη της Συμφωνίας και να εναλλάσσονται με τη μελαγχολία, την απελπισία, την κατήφεια  και τη σκυθρωπότητά του.

Το έργο δομείται σε 4 κινήσεις: 

Adagio molto-Allegro con Brio,
Larghetto, 
Σκέρτσο 
και  
Allegro molto.

Το Σκέρτσο που αντικαθιστά το σύνηθες μέχρι τότε μινουέτο του Μπετόβεν προσθέτει στη σύνθεση μεγαλύτερη ζωντάνια και ενεργητικότητα.

Είναι θαυμαστό πώς σε στιγμές απόλυτης οδύνης σκιαγράφησε και ολοκλήρωσε ένα έργο που αντικατοπτρίζει χιούμορ, ζωτικότητα και ενέργεια!

Εφημερίδες της εποχής παρομοίασαν τη Συμφωνία αυτή με "τραυματισμένο δράκο που ενώ σφαδάζει από τον πόνο στις πληγές του, αρνείται να παραδώσει τα όπλα στο θάνατο".

Στο δε "Allegro molto", πολλοί παραβάλλουν τα εξαιρετικά γρήγορα περάσματα των εγχόρδων στην εισαγωγή του με λόξιγκα, ρέψιμο ή μετεωρισμό , που ακολουθείται από  βογκητό πόνου, κάτι που συνδέθηκε με τη δυσφορία που του προκαλούσαν τα γαστρικά προβλήματα, που αντιμετώπιζε ο Μπετόβεν, ιδιαίτερα σε περιόδους μεγάλης ψυχικής πίεσης και άγχους, όπως τον περιβόητο εκείνο Οκτώβρη του 1802, που έφτασε στο σημείο ταυτόχρονα με τη Συμφωνία να συντάξει τη θρυλική Διαθήκη του-Επιστολή στην ανθρωπότητα!

Eπέλεξα να ακούσουμε το μέρος αυτό από την London Symphony Orchestra σε δ/νση μιας θρυλικής μπαγκέτας, του αυστριακού Γιόζεφ Κριπς, μιας και αυτόν τον Οκτώβρη ολοκληρώνονται τέσσερις δεκαετίες από το θάνατό του.

Beethoven: Symphony No. 2,  4th Mov./Josef Krips 



Ο Μπετόβεν βρήκε τη δύναμη, ακόμα και με ολοκληρωτική απώλεια της ακοής του να συνεχίσει για ακόμα 25 χρόνια...
Λέγεται πως τα τελευταία λόγια πριν το θάνατό του το 1827, που ψέλισε ο συνθέτης και αποτελούν μυστήριο ήταν η λατινική φράση :
"Plaudite, amici, comedia finita est-Χειροκροτήστε φίλοι μου, η παράσταση τελείωσε!"

Άλλοι πάλι βιογράφοι του υποστηρίζουν  πως απογοητευμένος, που τόσα χρόνια ζούσε με χαμένη την ακοή του, ψιθύρισε την πρόταση:

"Στον Παράδεισο θ'ακούω!"