Tuesday, 19 April 2016

«Απάνου στην τριανταφυλλιά»




Μην είναι η χαρά και το φως τ’Απρίλη, που συνυπάρχουν στο παραδοσιακό αυτό τραγούδι;
Μην είν’ ο έρωτας, η μεθυστική νιότη του στίχου;
ή το παραδοσιακό ούτι με τη λύρα και ο ήχος του ταμπούρου;

Είναι το κράμα τους, που συγκροτούν έναν κόσμο τελετουργικό, που κινείται μέσα στο ανοιξιάτικο φως, τους ντυμένους απλότητα αγέρες, που αποθεώνουν τη φύση με την πνοή του  ολάνθιστου λυρισμού τους!

Η ευαισθησία βρίσκει έναν τρόπο έκφρασης, σύμμαχο της παράδοσης σε μια φωνή που μπορεί η βάση της να είναι κλασική, όμως αυτή η ιδιαιτερότητά της είναι που κάνει τη διαφορά μετουσιώνοντας περίτεχνα το λαϊκό σε έντεχνο κι αντίστροφα.
Aκούς και συντονίζεσαι με μία αρχέγονη δύναμη.Ιδιαίτερο το ζευγάρωμα μιας οπερατικής φωνής με το νταούλι και τη λύρα.

«Απάνου στην τριανταφυλλιά»

Πρόκειται για ένα παραδοσιακό τραγούδι της Μακεδονίας.
Ένα τραγούδι αγάπης με συμβολισμούς δανεισμένους από τα ζώα και τα φυτά.
Η πέρδικα, σύμβολο γονιμότητας, ευζωίας, καλοτυχίας κι η τριανταφυλλιά της χαράς και της εμορφάδας!
Κι όλα αυτά, χάρες και καλούδια, ομορφιά και γονιμότητα «πέφτουν στης νύφης την ποδιά…»

«Απάνου στην τριανταφυλλιά
χτίζειν η πέρδικα φωλιά
χτίζειν η πέρδικα φωλιά
σιβαινοβγαίνουν* τα πουλιά

σιβαινοβγαίνουν τα πουλιά
και σιέται η τριανταφυλλιά
και πέφτουν τα τριαντάφυλλα
μέσα στης νύφης την ποδιά»



Ένας συρτός που χορεύεται με σταυρωτά χέρια και σήμερα τ’ ακούμε από τη Θεοδώρα Μπάκα, μια ερμηνεύτρια με κλασικές σπουδές, απόφοιτο του τμήματος Όπερας και Μουσικής Δωματίου της Ακαδημίας του Ανόβερο.
Με συμμετοχές και συνεργασίες σε έργα αναγεννησιακής και μπαρόκ μουσικής, λήντερ, αλλά και σύγχρονων δημιουργών.

Μια μέτζο σοπράνο, που η χροιά της φωνής της τη βοηθάει πολύ στην ερμηνεία και παραδοσιακών τραγουδιών.


Μια ερμηνεία, ειδωμένη με μια άλλη ματιά, που αποκαλύπτει απροσδόκητες ομορφιές της πολιτιστικής μας κληρονομιάς...της παράδοσής μας, που πάντα μάς διδάσκει, μάς οδηγεί, μάς ...ανασταίνει.
Γιατί κάθε τσάκισμα της φωνής στο παραδοσιακό τραγούδι συγκινεί, ενώνει, προβληματίζει, προτρέπει, θυμίζει, προκαλεί δέος, ανατάσσει!


*σιβαίνω(αρχ. εισβαίνω) = εισέρχομαι


<<Θεοδώρα Μπάκα: Απάνω στην τριανταφυλλιά>>


To κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Monday, 18 April 2016

"Λουκρητία Βοργία, η αδίστακτη"


Dante Gabriel Rossetti: «Lucrezia Borgia»

Με μια γυναίκα, που το όνομά της έμεινε στην ιστορία ως συνώνυμο της ακολασίας και της ίντριγκας θα σας καλησπερίσω απόψε!

Η Λουκρητία Βοργία γεννήθηκε σαν σήμερα 18 Απρίλη του 1480 στη Ρώμη και ήταν απόγονος μιας από τις λαμπρότερες μα συνάμα και πιο αδίστακτες οικογένειες της εποχής.
Νόθα κόρη του πάπα Αλέξανδρου Ροντρίγκο Βοργία, η Λουκρητία ήταν πανέμορφη, ευφυέστατη, καλλιεργημένη, αλλά ταυτόχρονα καθώς διψούσε για δύναμη και εξουσία, πολυγαμική, αναμείχθηκε σε συνωμοσίες, σκανδαλώδεις έρωτες, δολοφονίες και αιμομικτικές σχέσεις.
Πέθανε στη γέννα του έβδομου παιδιού της.

Το παραπάνω εικαστικό έργο του ο Ροσέτι άρχισε το 1860, μια εποχή, που η ιστορία της οικογένειας των Βοργίων ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.
Σε αυτή την υδατογραφία η Λουκρητία Βοργία πλένει τα χέρια της μετά τη δηλητηρίαση του συζύγου της, Δούκα Αλφόνσο.
Η αντανάκλαση στον καθρέφτη, με το σύζυγό της να υποβαστάζεται δείχνει την άμεση επίδραση του δηλητηρίου.


Ταραχώδης και αινιγματική η ζωή αυτής της γυναίκας, που έκανε τον πρώτο γάμο της στα δεκατρία, δηλητηρίασε αντιπάλους της, εξόντωσε ή βοήθησε να δολοφονηθούν οι σύζυγοί της, σύναψε εξωσυζυγικές σχέσεις, μα με τη μόρφωση, τον τρόπο και την γοητεία της είχε δημιουργήσει γύρω της μια θαυμαστή αυλή από λόγιους, και διανοούμενους.
Δεν ήταν λοιπόν δυνατόν να μην κεντρίσει το ενδιαφέρον μεγάλων καλλιτεχνών.
Ετσι, ενέπνευσε το δράμα του Βίκτωρος Ουγκό κι αυτό με τη σειρά του την ομώνυμη όπερα του Γκαετάνο Ντονιτσέτι.

Eνα έργο με πρόλογο και δυο πράξεις που παρουσιάστηκε το 1833 στη Σκάλα του Μιλάνου.
O ρόλος της Λουκρητίας έχει ταυτιστεί με την ισπανίδα υψίφωνο Μονσερά Καμπαγιέ, με τον οποίο έκανε το ντεμπούτο της στην Αμερική όμως απόψε η μουσική μου πρόταση είναι με τη φωνή της τουρκάλας Leyla Gencer, που στη συγκεκριμένη ερμηνεία, προσωπικά με καθηλώνει με την άψογη τεχνική και εκφραστικότητά της!

H όπερα κλείνει με την γεμάτη σπαραγμό και οδύνη cabaletta «Era desso il figlio mio», που προστέθηκε από το συνθέτη κατόπιν επιθυμίας της πρώτης πρωταγωνίστριας Λουκρητίας, Henriette Lalande. Μια άρια γεμάτη σπαραγμό και οδύνη καθώς εκτελείται τη στιγμή που η Λουκρητία μαθαίνει το χαμό του γιου της!
Ακούστε τη!Θα νοιώσετε τη λαχτάρα για εκτόνωση, την απελπισία μιας μάνας με ανυπέρβλητο πόνο!
Βάθος φωνής κι ένα ηχόχρωμα, που βάφει με μύρια συναισθήματα το δρόμο της μελαγχολικής μελωδικής γραμμής.
Μια καλλιτέχνις, που δίνει ρεσιτάλ υποκριτικής ακόμα κι όταν μοναδικό όπλο της είναι ο ήχος, αποδεσμευμένη από εικόνα!
Μία από τις πιο δύσκολες άριες του οπερατικού ρεπερτορίου, με τρίλιες και υψηλά περάσματα, που απαιτούν εξαιρετική φωνητική ευκινησία.

 «Era Desso Il Figlio Mio»:  Leyla Gencer


Βλέποντας την όπερα στο Παρίσι το 1840 ο τριαντάχρονος τότε Φραντς Λιστ εμπνέεται τη Φαντασία του με τίτλο: «Αναμνήσεις από τη Λουκρητία του Ντονιτσέτι» βασισμένη σε θέματα της όπερας, της οποίας δίνει και μια αναθεώρηση οκτώ χρόνια αργότερα.

 Franz Liszt: «Réminiscences de Lucrezia Borgia





Με μόνο όπλο το πιάνο και παρότι νεαρός ο Λιστ, πιστεύω υφολογικά η  προσέγγισή του μένει πιστή στο μελόδραμα και τις συναισθηματικές του δονήσεις...Ελπίζω να συμφωνείτε, φίλοι αγαπημένοι...

Wednesday, 13 April 2016

"Καροτσέρη τράβα, να πάμε στα Ταταύλα..."

"Ταταύλα-Άγ. Αθανάσιος"/eistinpolin330.blogspot.com
"Τα Ταταύλα είναι χτισμένα πάνω σε λόφο και στην κορφή του λόφου είναι η Τούμπα ... 
Γύρω από τον ιστορικό ναό του Άη Δημήτρη οι Ταταυλιανοί ζούσαν οργανωμένοι με τα σχολεία τους ...
Τα Ταταύλα ήταν το μόνο προάστιο της Πόλης, που είχε πληθυσμό εκατό τοις εκατό ελληνικό. 
Τούρκος το πόδι του στα Ταταύλα να τον παρακαλούσες, δεν το πατούσε...", 

περιγράφει η Μαρία  Ιορδανίδου, στη "Λωξάντρα" της.

Τα Ταταύλα μια ιστορική κι όμορφη συνοικία της Κωνσταντινούπολης, πήρε το όνομά της από την τούρκικη λέξη "ταύλα", που σημαίνει σταύλος μιας και πριν την 'Αλωση η Γενοβέζοι του Γαλατά είχαν εκεί τους στάβλους τους.
Λέξη, που  ελληνοποιήθηκε με την προσθήκη του άρθρου "τα" κι έτσι προέκυψε η ονομασία "Ταταύλα".

"Είναι γκιαούρ μαχαλάς", έλεγαν οι Τούρκοι, αφού στη συνοικία υπήρχε έντονο το Ελληνικό στοιχείο.

Η Ιστορία έχει καταγράψει την καταστροφική φωτιά που ξέσπασε στη γειτονιά μια μέρα σαν τη σημερινή, στις 13 Απριλίου του 1929 κι αυτό το γεγονός έδωσε την αφορμή γι'αυτή την ανάρτηση.
Πυρκαγιά, που πολλοί πιστεύουν πως ήταν εμπρησμός για να υπάρξει έμμεση δημογραφική αλλαγή.
Ο νέος οικισμός θα ονομαστεί  "Kurtulus", που σημαίνει "απελευθέρωση-σωτηρία".

Τα Ταταύλα ήταν φτωχικά σαν συνοικία, όμως φημίζονταν εκτός της γραφικότητάς τους, για τους οξύθυμους κι ευέξαπτους παλικαράδες τους, τους νταήδες, τους ασίκηδες νέους που το αίμα τους έβραζε και εναντιώνονταν σε κάθε αδικία, προστατεύοντας τους αδυνάτους.
(Γνωστός ο λαϊκός μύθος με το Σταυρή που συχνά "έπαιζε μπουνιές" με την αστυνομία, που ταλαιπωρούσε τους μαγαζάτορες της περιοχής...)

Γιατί, όπως είπαμε τα Ταταύλα φημίζονταν για τον παλμό, τη ζωντάνια και την ευθυμία των κατοίκων τους!Ήταν γλετζέδες και γλεντοκόποι οι Ταταυλιώτες!


Πλήθος τα εξοχικά κέντρα διασκέδασης και τα υπαίθρια ταβερνεία!..., κάτι που έκανε πολλούς να καταφθάνουν  με τις άμαξες από άλλες περιοχές της Πόλης, για να φάνε, να πιουν και να διασκεδάσουν στα φημισμένα  ταβερνάκια.


Οι καροτσέρηδες, αυτοί οι  συμπαθείς επαγγελματίες, τα χρόνια εκείνα, προτού ακόμα εμφανισθεί το αυτοκίνητο, προσέφεραν μεγάλη υπηρεσία στη μεταφορά του κοινού.



"Καροτσέρη τράβα, να πάμε στα Ταταύλα
πόσα τάλιρα γυρεύεις
να με πας και μη με φέρεις
τράβα!!!"

λέει το γνωστό Μικρασιάτικο τραγούδι...

Ένα τραγούδι που εμφανίζεται στα τέλη του 19ου αι. και βασίζεται σε μια παραδοσιακή μελωδία, που θεωρείται εβραϊκής ή αρμένικης προέλευσης, που όμως άκμασε περισσότερο στην Πόλη κι από κει διαδόθηκε σε ολόκληρη την Οθωμανική αυτοκρατορία και διεθνοποιήθηκε.

Στα λόγια του γίνεται αναφορά στην όμορφη γειτονιά των Ταταύλων με τη διαδικασία του αυτοσχεδιασμού να προσθέτει πιο κάτω και το δίστιχο με τα Αθηναϊκά Πατήσια:

"Καροτσέρη τράβα ίσια, να μας πας για τα Πατήσια
πόσα τάλιρα γυρεύεις
να μας πας και να μας φέρεις...Τράβα!..."

Στο σχολείο οι μαθητές αυτοσχεδιάζουν και προσθέτουν στροφές με γειτονιές της Πάτρας μας:

"Καροτσέρη είσ'αλάνι, πήγαινέ μας στο Ζαβλάνι..."

"Καροτσέρη με λιακάδα, τράβα μας στην Εγλυκάδα..."

"Αμαξά θέλω κορίτσι, πήγαινέ με στο Καστρίτσι..."

"Καροτσέρη ασπρομάλλη, πήγαινέ μας Σαραβάλι..."

Ένας ερωτοχτυπημένος νεαρός κάποια χρονιά έγινε ποιητής απ'την αγάπη, κι έδωσε την έμπνευση:

"Ο νταλκάς με κατατρώει, πήγαινέ με στην Αρόη
καροτσέρη η κοπελιά μου περιμένει τα φιλιά μου!Τράβα!!"...,
και τόσα άλλα!!!

Η φαντασία των παιδιών και η διάθεσή τους για χαρά και διασκέδαση, ανεξάντλητη!
Ο ρυθμός του κομματιού είναι 2/4 και χορεύεται ως γρήγορος χασάπικος.


Από τις παλαιότερες εκτελέσεις (1926) και ίσως η αυθεντικότερη είναι εκείνη του Κωνσταντινοπολίτη Αντώνη Διαμαντίδη, που'χε το παρατσούκλι  "Νταλγκάς", που στα ελληνικά σημαίνει "πάθος", και στα τουρκικά "κυματισμός", επειδή η φωνή του ήταν εξόχως εκφραστική, έκανε όμορφα τσακίσματα, σκαμπανεβάσματα και μελίσματα.


Δεδομένων των συνθηκών που ζούμε και μας σαστίζουν, τις στρεσογόνες καταστάσεις της καθημερινότητας , είναι ανάγκη ν' αναζητάμε την χαρά, τη διασκέδαση.
Ένας τρόπος εκτόνωσης είναι το τραγούδι και ο χορός, που γι'αυτό το απόγευμα σάς τα προτείνω με ακούσματα παραδοσιακά, που περνώντας από το φίλτρο του χρόνου διασώθηκαν ως τις μέρες μας και συνθέτουν τον πλούτο της πολιτιστικής κληρονομιάς μας.



Ας κατανοήσουμε πως η  μουσική της παράδοσής μας, αυτό το πολύχρωμο μωσαϊκό αποτελεί "Ύψιστη Τέχνη", και μας αποκαλύπτει νέους δρόμους αντίληψης της αισθαντικότητας, που πάντα θα συγκινούν.


Sunday, 10 April 2016

"O Nίνο Ρότα της όπερας"




"Ζωντανός,αυθόρμητος, αγγελικός!", κατά τον Φελλίνι...

"Αφηρημένο και ταυτόχρονα προσφιλή, άγγελο της τελευταίας σειράς!, τον αποκάλεσε η Λίνα Βερντμίλερ,

"Aισθαντικός μελωδός του "ανεξήγητου", σύμφωνα με τον  Χατζιδάκι, που θαύμαζε απεριόριστα το Νίνο Ρότα, εξάλλου ταιριάζουν υφολογικά οι μουσικές τους!!

Θα καταλάβατε πως οι παραπάνω είναι κάποιοι από τους χαρακτηρισμούς για το μέγα ιταλό μουσικό, Νίνο Ρότα, που έφυγε σαν σήμερα 10 Απρίλη του 1979!

Όλοι τον γνωρίζουμε από το σινεμά...το όνομά του είναι συνώνυμο με την κινηματογραφική μουσική…
Μπορεί να συνεργάστηκε με καταπληκτικούς σκηνοθέτες…Φελλίνι, Βισκόντι, Κουροσάβα, Βερντμίλερ,Τζεφιρέλι, Κόπολα, Ντε Σίκα…
Μπορεί η μουσική του για την ταινία "Ο Νονός" να πήρε Όσκαρ το 1974…, όμως ο Νίνο Ρότα δεν είναι ΜΟΝΟ αυτό!

Θα ήταν παράλειψή μας σε αυτή την τιμητική αναφορά στο μεγάλο ιταλό συνθέτη να μην σταθούμε και στην συνεισφορά του στη "σοβαρή", λεγόμενη, μουσική.
Το "θαύμα" στο Ρότα είναι πως ισορροπεί αρμονικά ανάμεσα σ'ένα σάουντρακ και ένα έργο κλασικής!!


<<Ένα καπέλο από ψάθα Φλωρεντίας>>

είναι μια όπερα του Νίνο Ρότα σε ιταλικό λιμπρέτο του ίδιου και της μητέρας του Ernesta Rinaldi-Rota, βασισμένο στο ομώνυμο θεατρικό του Ευγένιου Λαμπίς .
Η όπερα έκανε πρεμιέρα στο Παλέρμο το 1955.

Ο Νίνο Ρότα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, που η ιταλική κινηματογραφική βιομηχανία βρισκόταν σε κατάσταση αναζωογόνησης και επιθυμώντας να κινηθεί σε νέα καλλιτεχνικά μονοπάτια, αναζήτησε το μουσικό του ύφος μεταξύ των πολύπλοκων οδών των μουσικών θεωριών του 20ου αιώνα.
Σε αυτή τη χρονική στιγμή ξαναδιαβάζει την περίφημη γαλλική φάρσα του 19ου αιώνα "Chapeau de paille d'Italie" του Ευγένιου Λαμπίς. Το θέμα της τον κέντρισε και άρχισε να σκέφτεται τη μουσική του ανάπλαση με ύφος πάνω στην παράδοση της ιταλικής κωμικής όπερας.

Άρχισε να εργάζεται σχεδόν στα κρυφά και αποσπασματικά.Το έργο ολοκληρώθηκε μετά από πολλά χρόνια, με την ανασφάλεια του Ρότα σε αυτό το είδος μουσικής να αποτελεί τροχοπέδη για την παρουσίασή του στο κοινό.
Η ιδέα ωρίμασε το 1955 και μετά από προτροπή του υπευθύνου του Teatro Massimo του Παλέρμο της Σικελίας.

Η όπερα έκανε πρεμιέρα τον Απρίλιο του 1955 με αλλαγμένο τον τίτλο από "Chapeau de paille d'Italie" σε "ΙΙ Cappello di Paglia Firenze".
Η μελωδικότητα και η απλότητα της αρμονικής δομής έκαναν το έργο ιδιαιτέρως αγαπητό από το ακροατήριο, που το δέχτηκε με επευφημίες!

Η ΠΛΟΚΗ

Ο Φαντινάρ κατευθύνεται προς το Παρίσι για την τελετή του γάμου του.Στο δάσος, το άλογό του τρώει το ψάθινο καπέλο μιας παντρεμένης κυρίας που κρύβεται στους θάμνους με τον εραστή της. Η κυρία δεν μπορεί να επιστρέψει στο ζηλιάρη σύζυγό της χωρίς καπέλο και ο Φαντινάρ υποχρεώνεται να της βρει ένα όμοιο. 
Η αγωνιώδης αναζήτηση του σπάνιου καπέλου, ο γάμος που συνεχώς κινδυνεύει να ματαιωθεί, η καταδίωξη του Φαντινάρ από τη νύφη, τον πεθερό και όλο το σόι, η οργή του απατημένου συζύγου, τα λάθος πρόσωπα στη λάθος στιγμή, πλέκουν μια από τις πιο χυμώδεις και απολαυστικές ιστορίες.
Το έργο, που ανήκει στα "σατιρικά κωμικά μελοδράματα" διαθέτει γρήγορο θεατρικό και μουσικό ρυθμό κι εναλλαγές, κέφι και πολλή φαντασία.

[Οταν ο Λαμπίς παρουσίασε το έργο για πρώτη φορά, το1851 λέγεται πως η παράσταση υπήρξε ένας θρίαμβος! Έχει μάλιστα καταγραφεί πως έναν θεατή, αναγκάστηκαν να το βγάλουν σηκωτό από την αίθουσα καθώς είχε πάθει κρίση αποπληξίας από τα γέλια!]

Αυτή η πτυχή του Ρότα είναι άγνωστη στους πολλούς.Είναι όμως υπαρκτή και θαυμαστή και αναδεικνύει το μουσικό μεγαλείο του, την αστείρευτη φαντασία και το πηγαίο ταλέντο του σε οδούς, που και ο ίδιος "φοβόταν" να περπατήσει...
Όμως το επιχείρησε κι έχουμε εκπληκτικά δείγματα όπως η όπερα αυτή, πράγματι ξεκαρδιστική σε πλοκή, όπου το κωμικό-σατιρικό μέρος της  ενισχύεται με τη μουσική του  Ρότα και το μοναδικό του τρόπο, καθώς την έκφραση συναισθημάτων και γεγονότων τού έχει διδάξει άψογα η ενασχόλησή του, με απόλυτη επιτυχία, με τον κινηματογράφο.

Μια γεύση μπορείτε να πάρετε από την ακρόαση της Oυβερτούρας της όπερας με την ανερχόμενη ιταλίδα μαέστρο Roberta Peroni στο πόντιουμ,δ/ντρια της ορχήστρας και χορωδίας του Ίδρυματος Petruzzelli του Μπάρι.



Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Saturday, 9 April 2016

"Ο αιμοδιψής Ταμερλάνος...από την Ιστορία στην κλασική μουσική"




Aπό το πρωί είχα κατά νου να ακούσουμε παρέα απόψε δυο θαυμάσιες ουβερτούρες από δυο 
ιστορικά μελοδράματα που αφετηρία έμπνευσης έχουν έναν σκληρό κατακτητή της Μογγολικής αυτοκρατορίας, τον αιμοδιψή Ταμερλάνο, που γεννήθηκε σαν σήμερα 9 Απρίλη του 1337.

Ανηλεής και αμείλικτος, μεθυσμένος για εξουσία, είναι γνωστός και ως "Τιμούρ Λενκ", δηλαδή Τιμούρ ο κουτσός, μιας και γεννήθηκε με σωματική αναπηρία…

Μεγάλος κατακτητής και εισβολέας έχει μείνει στην Ιστορία ο πόλεμος, που έκανε το 1402 εναντίον της οθωμανικής αυτοκρατορίας και συνέτριψε τις δυνάμεις του Βαγιαζήτ.

"Ταμερλάνος και Βαγιαζήτ"

Oι περισσότερες από τις όπερες, ιδιαίτερα του δεκάτου ογδόου αιώνα, αντλούν τα θέματά τους από το μακρινό παρελθόν και τους θρύλους του και οι υποθέσεις τους χτίζονται γύρω από ιστορικούς, ψευδο-ιστορικούς ή μυθολογικούς χαρακτήρες.

Η ιστορία του Ταμερλάνου και ιδίως η μάχη της Άγκυρας του 1402, εναντίον των δυνάμεων του Οθωμανού σουλτάνου Βαγιαζήτ ήταν ελκυστική!
Προκειμένου να υπάρξει το υποχρεωτικό ερωτικό στοιχείο οι λιμπρετίστες έπλασαν το χαρακτήρα της Αστερίας, κόρης του σουλτάνου, την οποία ερωτεύεται ο μογγόλος κατακτητής.

Τα μελοδράματα του Handel και του Myslivecek, παρουσιάζουν τις μηχανορραφίες του Ταμερλάνου, για να κερδίσει την αγάπη της Αστερίας, η οποία αγαπά τον έλληνα πρίγκιπα Ανδρόνικο.

1. Handel: Tamerlano Ouverture


2. Myslivecek: Il gran Tamerlano - Overture


Mε την ευκαιρία, να υπενθυμίσουμε πως ο Ταμερλάνος εμφανίζεται ως ρόλος και στην όπερα του Βιβάλντι"Bajazet"

Καλό σας Σαββατόβραδο, φίλοι μου αγαπημένοι και ες αύριον τα σπουδαία!!

Friday, 8 April 2016

"Ο Σολωμός κι η Ξανθούλα του"


Σαν σήμερα το 1798 γεννιέται στη Ζάκυνθο ο ποιητής μας Διονύσιος Σολωμός. 
Καταγόταν από οικογένεια Κρητών προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στο νησί μετά την κατάληψή του από τους Οθωμανούς.

Αποτελεί μια από τις εξέχουσες λογοτεχνικές μορφές του ευρωπαϊκού ρομαντικού κινήματος, κεντρικό πρόσωπο της Επτανησιακής Σχολής και είναι ο εθνικός ποιητής μας καθώς έγραψε τον "Ύμνο προς την Ελευθερία", που μελοποίησε ο Νικόλαος Μάντζαρος.
Συνδέθηκαν φιλικά, καθώς επτανήσιοι κι οι δυο, από τα χρόνια διαμονής τους στην Ιταλία.Εκτός από τον "Υμνο προς την Ελευθερία" συνεργάστηκαν και σε άλλα ποιήματα, ανάμεσά τους κι ένα που αγαπώ πάρα πολύ για το λυρικό περιεχόμενό του κι έχει για θέμα του την περιγραφή των συναισθημάτων που δημιουργούνται από την αναχώρηση ενός αγαπημένου προσώπου, που φεύγει για την ξενιτιά. 

"Την είδα την Ξανθούλα, την είδα ψες αργά
που εμπήκε στη βαρκούλα να πάει στην ξενιτειά.
Εφούσκωνε τ' αγέρι λευκότατα πανιά
ωσάν το περιστέρι π' απλώνει τα φτερά.
Εστέκονταν οι φίλοι με λύπη, με χαρά
κι αυτή με το μαντήλι τους αποχαιρετά..."

Είναι ποίημα της νεότητας του ποιητή και μάλλον το πρώτο γραμμένο στην ελληνική γλώσσα καθώς ο Σολωμός δοκιμαζόταν στους ρυθμούς και στη χρήση της, αφού μέχρι τότε έγραφε στα ιταλικά.

Λέγεται πως η "Ξανθούλα"  ήταν μια δεσποσύνη που είχε ερωτευτεί ο ποιητής, αλλά οι γονείς της  ήθελαν να την παντρέψουν με κάποιον άλλο.
Φαίνεται λοιπόν, πως πίσω από την έμπνευση του Σολωμού κρύβεται μια ερωτική απογοήτευση ...

Έντονες και φορτισμένες συναισθηματικά οι διαδοχικές εικόνες που περιγράφουν ο ποιητής με το λόγο κι ο μουσικός με τις νότες.

Κάθε φορά ακούγοντας το τραγούδι με κυριεύουν πλήθος αντιφατικών συναισθημάτων.
Μπερδεμένες η λύπη κι η χαρά...η θλίψη κι η μελαγχολία για τον αποχωρισμό, με την ελπίδα, την προσδοκία και την αισιοδοξία για μια καλύτερη τύχη και ζωή...

Μάστορας ο Μάντζαρος μετατρέπει την σπουδαία ποίηση σε εξίσου σπουδαία μουσική!
Σαν περίτεχνα κεντήματα οι φωνές των χορωδών στολίζουν ηχητικά το βράδυ μας!
Φωνές άψογα τοποθετημένες χτίζουν αισθήματα καρδιάς!
Αισθήματα ακριβά και πολύτιμα γιατί είναι αληθινά!
Αισθήματα μαχαιριές, γιατί ο ζωντανός ο χωρισμός είναι ο πιο επώδυνος...





Tuesday, 5 April 2016

"O Kάραγιαν, ο αετός και οι Άλπεις"

"Χέρμπερτ φον Κάραγιαν"
Από τους κορυφαίους της μπαγκέτας, ο αυστριακός μαέστρος, που είχε ελληνική καταγωγή, για την οποία ήταν περήφανος και όποτε συναντούσε Έλληνα τού  ζητούσε να του μιλά στη γλώσσα των προγόνων του!
Ο προπάππος του, ονόματι Καραγιάννης ήταν έμπορος από την Κοζάνη, που πλούτισε με το εμπόριο υφασμάτων στη Βιέννη.
Ων ευκατάστατος, εύκολα εισχώρησε στην Αυλή, που για τις υπηρεσίες του ο τοπικός ηγεμόνας τού απέδωσε τον τιμητικό τίτλο "φον".

Ο Χέρμπερτ φον Κάραγιαν γεννήθηκε σαν σήμερα 5 Απριλίου 1908 στο Σάλτσμπουργκ.

Η ιστορία της παγκόσμιας μουσικής έχει καταγράψει ως την πρώτη ηχογράφηση σε ψηφιακό δίσκο τη "Συμφωνία των Άλπεων" του Ρίχαρντ Στράους με τον Κάραγιαν στο πόντιουμ.


Πρόκειται για ένα έργο που απαιτεί μία κολοσσιαίων διαστάσεων ορχήστρα, και γράφτηκε μεταξύ 1911-1915.

Αποτελεί έναν ύμνο της φύσης και της προσπάθειας του ανθρώπου να τής επιβληθεί.

Ο Στράους "αφηγείται" σε 22 μικρά επεισόδια μία ημέρα ανάβασης στο βουνό, από το ξημέρωμα ως το σούρουπο,  κατά την οποία οι ορειβάτες έρχονται σε επαφή με φυσικές ομορφιές (δάση, βοσκοτόπια, λειμώνες), αντιμετωπίζουν κινδύνους και δυσκολίες (καταιγίδα, θύελλα) αλλά βιώνουν και τη χαρά κατάκτησης της κορυφής...


Εξάλλου, ο συνθέτης βασίστηκε σε μια προσωπική εμπειρία του.
Η αγάπη του Ρ.Στράους για τη φύση είναι γνωστή. Όταν ήταν νέος σε μια ανάβασή του στις Άλπεις με φίλους του ορειβάτες έπεσε σε καταιγίδα κι έχασαν το δρόμο...
Αυτή την περιπέτειά του περιγράφει στην "Αλπική Συμφωνία".

www.karajan.co.uk


Τη φύση και τους αιθέρες αγαπούσε και ο φον Κάραγιαν.

Ήταν λάτρης των πτήσεων και χειριζόταν ο ίδιος ελικόπτερο και μικρό αεροπλάνο.
(Tέρμιναλ του αεροδρομίου του Σάλτσμπουργκ φέρει τιμητικά το όνομά του)

Αδάμαστο κι ελεύθερο πνεύμα συνήθιζε να λέει:

"I would like to be reborn as an eagle flying high in the sky..."




Οπαδός των Βουδιστικών αντιλήψεων και του ζεν, ο Κάραγιαν πίστευε ακράδαντα στη μετενσάρκωση.

Έτσι, έλεγε συχνά πως θα  ήθελε να ξαναγεννηθεί σαν αετός!!
Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε  να πετάξει στα ύψη και πάνω από τις αγαπημένες του Άλπεις!



Richard Strauss: <<Συμφωνία των Άλπεων>>
Herbert Von Karajan - Berliner Phillarmoniker




Sunday, 3 April 2016

"Aimez-vous Brahms;"




«Πιστεύω στον Μπαχ, τον Πατέρα… στον Μπετόβεν, τον Υιό… 
και στον Μπραμς, το Άγιο Πνεύμα της μουσικής»

συνήθιζε να λέει ο μαέστρος και συνθέτης Χανς φον Μπύλοβ, ενώ:

«Χωρίς δεξιοτεχνία,η έμπνευση είναι ένα απλό καλάμι που δονείται από τον άνεμο» 

ήταν το μότο του ίδιου του Γιόχαν Μπραμς, που έφυγε σαν σήμερα 3 Απριλίου 1897.

Στο έργο του Μπραμς διακρίνουμε την ελευθερία, αλλά και την προσήλωση στην παράδοση, στον απλό άνθρωπο, τη ζωή στη φύση και τις ομορφιές της.

Το 1848, Ούγγροι πρόσφυγες ήρθαν στο Αμβούργο, αναζητώντας καταφύγιο από τη βάναυση καταστολή της επανάστασής τους από τους Αυστριακούς.
Ο Μπραμς αγάπησε τη ζωηρόχρωμη λαϊκή μουσική και τους χορούς τους κι εμπνεύστηκε απ’ αυτή διάφορες συνθέσεις, όπως οι «Ουγγρικοί Χοροί».

Ζωντανοί, γρήγοροι, χαρούμενοι οι «Ουγγρικοί χοροί» του Μπραμς γράφτηκαν για πιάνο με 4 χέρια αρχικά και στη συνέχεια κάποιοι μεταγράφηκαν για σόλο πιάνο ή ορχήστρα από τον ίδιο ή άλλους συνθέτες.
Συγκεκριμένα, ο Μπραμς ανακάλυψε τον ενθουσιασμό της ουγγρικής παραδοσιακής μουσικής στα νιάτα του από τον  Ούγγρο βιολονίστα Eduard Remenyi, που ο Μπραμς άκουσε σε συναυλία στην ηλικία των 17.
Όταν δε, κάποια χρόνια αργότερα δούλεψε με τον Remenyi συνοδεύοντάς τον στο πιάνο, εξοικειώθηκε με τα τσιγγάνικα ακούσματα και τους αυθεντικούς χορούς των Ρομά, τόσο ώστε ν’ αρχίσει τη σύνθεση αυτής της Συλλογής Χορών, δεδομένου πως υπήρχε και έτοιμο ακροατήριο.

Ο πιο δημοφιλής είναι ο «Hungarian Dance No. 5» σε φα# ελάσσονα, που βασίζεται σε ένα τραγούδι του Bela Keler με τίτλο: «Bartfai Csardas- Opus 31.», το οποίο ο Μπραμς μελοποίησε θεωρώντας λανθασμένα πως ήταν παραδοσιακό.

Συγκεκριμένα στο 1:04 εύκολα αναγνωρίζεις το θέμα:


Ο 5ος Ουγγρικός χορός του Μπραμς ξεχωρίζει για τη γρήγορη, ενεργητική μελωδική του γραμμή, που εξ αρχής, μιμείται το άστατο πνεύμα της ουγγρικής λαϊκής μουσικής, με το τέμπο να συρρικνώνεται σε κάποια σημεία, δίνοντας χρώμα νωχελικό, που όμως απότομα επανέρχεται περισσότερο φρενήρες!

To ακούμε στην εκπληκτική ορχηστρική του εκδοχή(σε σολ) από τη Φιλαρμονική της Βιέννης και τον Κλαούντιο Αμπάντο στο πόντιουμ:



Ο 5ος Ουγγρικός Χορός ακούγεται και στην πρώτη ομιλούσα ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν "Ο μεγάλος Δικτάτωρ", μια μεγαλοφυή σάτιρα των καταπιεστικών καθεστώτων.Σκηνή δημιουργικής έμπνευσης, όπου οι δρόμοι της Τέχνης συναντιούνται μοναδικά δίνοντας ένα αξιοθαύμαστο αποτέλεσμα!

 Και ένας οδηγός ακρόασης που χρησιμοποιώ στο σχολείο:



www.art.com

Και λίγο πριν χτυπήσει το κουδούνι, το μάθημα τελειώνει με την αναφορά στον Τόμας Έντισον, τον εφευρέτη του φωνόγραφου, που συνδέεται με τον Μπραμς, όταν ο εφευρέτης κάλεσε τον συνθέτη και είναι εκείνος που θα κάνει πρώτος ηχογράφηση στη νέα συσκευή αναπαραγωγής ήχου.


Η μακριά γενειάδα του, το εκτεταμένο πρικοίλι και γενικά η "άκομψη" παρουσία του σε διάφορες φωτογραφίες και απεικονίσεις δημιουργούν την εικόνα ενός συνθέτη ατημέλητου, που αδιαφορούσε παντελώς για την εμφάνισή του.

Ενα ευτράπελο περιστατικό αναφέρει δημοσίευμα της εποχής, όπου ο Μπραμς κατά τη διάρκεια διεύθυνσης ενός έργου του, κόντεψε να του πέσει το παντελόνι καθώς είχε ξεχάσει να φορέσει τις τιράντες συγκράτησής του!!!




Είμαι σίγουρη πως μετά την πρώτη αυτή επαφή των μαθητών σας με τον Μπραμς η απάντηση στην ερώτηση του τίτλου βγαίνει αβίαστα και είναι φυσικά θετική:

-Αγαπάτε τον Μπραμς;
-ΝΑΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙ!!!!!!"