Monday, 30 May 2016

"H γυμνή λαίδη Γκόντιβα και η σοκολάτα μου!"





Θυμάμαι έβρεχε καταρρακτωδώς...
Είχα πολλές σακούλες στα χέρια με ψώνια από τη Βρετανική πρωτεύουσα και χρειαζόμουν επειγόντως μια καρέκλα και μια ζεστή σοκολάτα!
Χώθηκα στα Harrods κι αφήνοντας γι' αργότερα την εξερεύνησή τους ανέβηκα στο δεύτερο όροφο, στην καφετέρια.
Παρήγγειλα από τον κατάλογό τους ένα ρόφημα με το όνομα "Lady Godiva special"!
Πάντα στα μέρη που επισκέπτομαι, ως λάτρης των καφεϊδών, μ'αρέσει να δοκιμάζω νέες γεύσεις, νέα αρώματα...

Γκόντιβα ήταν και το όνομα του χώρου...
Η γκαρσόνα πλησίασε και άφησε στο τραπέζι μου ένα πορσελάνινο φλυτζάνι, που ήταν πολύ του γούστου μου...
Λευκό, βασιλικό στη λιτότητά του με χρυσά χείλη!
Το πλησίασα στη μύτη...
Πρώτα η ικανοποίηση της όσφρησης και μετά της γεύσης...Συμφωνείτε;
Άρωμα διακριτικό, αλλά σαγηνευτικό...Λεπτή υφή και γεύση μεθυστική...όπως η αύρα της κυρίας που έδωσε στη σοκολάτα το όνομά της!


Η Λαίδη Γκόντιβα ή Γκοντάιβα  ήταν μια πανέμορφη λαίδη στο Κόβεντρυ της Βρετανίας.
Βαριά στενοχωρημένη από την δυσβάσταχτη φορολογία που είχε επιβληθεί στους υπηκόους, παρακάλεσε τον κόμη σύζυγό της να κάνει κάτι ώστε να απαλλαγούν από τον οικονομικό βραχνά.
Εκείνος για να την αποφύγει, τής υποσχέθηκε πως θα ικανοποιούσε το αίτημά της μονάχα αν έβγαινε γυμνή καβάλα στ' άλογό της στους δρόμους του Κόβεντρυ!

Πράγματι η τολμηρή και θαρραλέα Γκόντιβα το επόμενο πρωί έπραξε ό,τι τής είχε ζητηθεί!
Εμφανίστηκε γυμνή και έφιππη!
Ο κόμης δεν πίστευε στα μάτια του!!!
Ίσα, που πρόλαβε να προστάξει μη βγει κανείς από το σπίτι του εκείνη την ημέρα και μολύνει με το ηδονικό του βλέμμα το ασπροβέλουδο κορμί της νέας κι όμορφης γυναίκας, που μόνο τα μακριά, κατάξανθα μαλλιά της έκρυβαν τα επίμαχα σημεία του ζουμερού της κορμιού!...

Μόνο ένας πονηρούλης ράφτης, λέει ο θρύλος, παράκουσε το πρόσταγμά του και κρυφοκοίταξε τα κάλλη της!
Ήταν ο Πήπινγκ Τομ, που τ'όνομά του από τότε θεωρείται συνώνυμο του οφθαλμοπόρνου ή "ματάκια", όπως λέει κι ο λαός!
Τιμωρήθηκε βέβαια γι'αυτή του την πράξη με τύφλωση από το κόμη σύζυγο της Γκόντιβα, η οποία όμως είχε πετύχει το σκοπό της και με τη γενναία πράξη της είχε απαλλάξει τους υπηκόους της από τη βαριά φορολογία!

Το γεγονός, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στο Κόβεντρυ, σαν σήμερα, 31 Μαΐου, την τελευταία μέρα
του ανοιξιάτικου μήνα, φυσικά δεν αφήνει ασυγκίνητη τη μουσική τέχνη !


Η έφιππη, γυμνή λαίδη δίνει έμπνευση στον Πιέτρο Μασκάνι, που γράφει την περίφημη τρίπρακτη όπερά του :"Ιζαμπώ", εμπνεόμενος από την αυτοθυσία της ευγενικής ψυχής της λαίδης...δίνοντας διαφορετικά ονόματα και ρόλους.

Tην τολμηρή λαίδη και το θρύλο της γνώρισε ο συνθέτης όταν διάβασε το ποίημα του άγγλου Άλφρεντ Τέννυσον: ""Godiva".


Άλλη μια όπερα του Μασκάνι, όπου αναδεικνύεται το τεράστιο ταλέντο του βεριστή συνθέτη, με τις υπέροχες μελωδίες να ξεδιπλώνονται αβίαστα φανερώνοντας το μεγάλο χάρισμά του στη σύνθεση!


Γοητευτικά μοτίβα, άριες φλογερές, όλο ορμή, μια περιπέτεια όχι μόνο από άποψη μελωδική μα και αρμονική, με αποκορύφωμα,  όπως και στην Καβαλλερία Ρουστικάνα, το αριστουργηματικό ιντερμέτζο!



Παρότι βεριστής, ο Μασκάνι δεν αφήνει έξω τα ρομαντικά στοιχεία, καθώς υπάρχουν στιγμές όπου η προσέγγισή του γίνεται τρυφερή, με μια γλύκα αγωνίας, διαχέοντας συγκίνηση, κάνοντας αισθητά την απόγνωση και το βασάνισμα της ψυχής, όταν η Ιζαμπώ συνειδητοποιεί πως δεν προστάτεψε αρκετά τον αγαπημένο της Φόλκο(αντίστοιχο Πήπινγκ Τομ, όχι όμως ηδονοβλεψία, αλλά οραματιστή) τον οποίο ερωτεύτηκε μετά τη σύλληψή του...
Σε εκτέλεση από την Marcella Pobbe, μια μεγάλη σοπράνο, σύγχρονη της Κάλλας και της Τεμπάλντι:

"Venne una vecchierella alla mia corte"


H "Ιζαμπώ" αποτελεί ένα μικρό αριστούργημα συμβολισμού και αισθητισμού!Ο Μασκάνι στήνει μια υπέροχη παραμυθοϊστορία! Απομακρύνεται από τις παραδοσιακές πτυχές της οπερατικής μορφής που είχε χρησιμοποιήσει σε προηγούμενες όπερές του και γράφει σε ένα πολύ πιο ελεύθερο στυλ.
Η μουσική μπορεί να είναι επιβλητική, μα συγχρόνως είναι λεπτή και εύθραυστη, σαρωτικά μαγική!

Το 1966 το δίδυμο Peter and Gordon ηχογραφούν το ομώνυμο τραγούδι, που αν και από το δήμαρχο του Κόβεντρυ θεωρήθηκε προσβλητικό, εν τούτοις έφτασε το νούμερο 1 στις προτιμήσεις του κοινού.
"Lady Godiva": Peter & Gordon:



Δοθείσης δε, της ευκαιρίας η βέλγικη σοκολατοβιομηχανία δημιούργησε ρόφημα και σοκολατάκια με ένα τόσο ξεχωριστή και φίνα γεύση, απόλυτα ταιριαστά  με τη λεπτότητα της γοητευτικής Γκοντάιβα...

Από τότε που έμαθα την ιστορία της λαίδης, κάθε φορά, που θα βρεθώ στα Harrods ή στο αεροδρόμιο του Χήθροου λιμπίζομαι και μπαίνω στον πειρασμό της αγοράς ενός κουτιού από τα λιγωτικά και  τερψιλαρύγγια γλυκάκια...καθότι βρίσκω ωραίο το παράδειγμά της λαίδης!!!...
Δείχνει τη θυσία της εξουσίας, για το καλό του πολίτη...




Thursday, 26 May 2016

<< Ρουθ Λαρέντο: "Πατήματα τίγρης" στη "Σεληνοχώρα" του Σκριάμπιν >>

                           (private collection Jennifer Laredo Watkins)

"Η Πρώτη κυρία του πιάνου" είναι ο τίτλος που τής έχει αποδοθεί στην Αμερική.
Η παρακολούθηση ενός ρεσιτάλ, όταν ήταν μικρό παιδάκι, αλλά και τα μαγικά χέρια του πιανίστα Χόροβιτς, ήταν η αιτία ν' αγαπήσει το πιάνο!
Η υπόσχεση που έδωσε στον εαυτό της τότε να αφιερωθεί σ'αυτό το όργανο, ξεπέρασε κάθε της προσδοκία.


Πρόκειται για την ταλαντούχα πιανίστα Ρουθ Λαρέντο, που έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα 26 Μάη του 2005.
Η τρίχρονη Λαρέντο

Aπό τις μελωδίες που λάτρευε ήταν εκείνη του ληντ του Σούμπερτ: "An die Music" σε μεταγραφή για πιάνο του Λιστ.

Τόσο, που είχε ζητήσει να αναγραφεί ο τίτλος του στην ταφόπλακά της, κάτι που έγινε.

Δεν ξέρω, ίσως φανεί υπερβολή, αλλά από μαρτυρίες του κοντινού περιβάλλοντός της, έχει ειπωθεί πως στα τρία της χρόνια και χωρίς να έχει διδαχθεί ποτέ πιάνο, ακούγοντας μόνο τη μητέρα της να παίζει, εκτέλεσε τον Εθνικό Ύμνο της Αμερικής.


       

Υπήρξε μαθήτρια της Ν.Μπουλανζέ, του Π. Καζάλς στη μουσική Δωματίου, αλλά και του παγκοσμίου φήμης Ρ.Σέρκιν, ο οποίος διέκρινε στις εκτελέσεις της έναν απίστευτο δυναμισμό, δίνοντάς της το χαρακτηρισμό: "πατήματα της τίγρης"!

Στη διπλανή φωτογραφία η Λαρέντο με τον Pablo Casals.
                 (private collection Jennifer Laredo Watkins)

Τα εύσημα για την πιανιστική ερμηνεία της πήρε και από τον Σ.Μπάρμπερ, όταν την άκουσε στο πανεπιστήμιο να εκτελεί την δεξιοτεχνικότατη Σονάτα του σε μι ύφεση ελάσ.

Η Ρουθ ολοκλήρωνε τις μουσικές της σπουδές. Ήταν η μέρα της ορκωμοσίας της, που συνέπιπτε με τον εορτασμό των 50ών γενεθλίων του συνθέτη, για τα οποία το πανεπιστήμιο είχε ετοιμάσει εκδήλωση.
Όταν η Ρουθ τέλειωσε την εκτέλεσή της, ο Μπάρμπερ τη συνεχάρη όλο θαυμασμό, πήρε την παρτιτούρα κι έγραψε: "Bravissima Ruth"!!

Mια εξαιρετική καινοτομία της είναι οι ονομαστές "Συναυλίες με σχόλια".
Ρεσιτάλ πιάνου, που διεξάγονταν στο Μητροπολιτικό Μουσείο κι ακολουθούνταν από ανάλυση και διάλογο με το κοινό.

Γοητευμένη από τη "Ρωσική πιανιστική Σχολή", "ειδικεύτηκε" στην ερμηνεία έργων μεγάλων Ρώσων συνθετών, δείχνοντας ένα ιδιαίτερο πάθος για το Ραχμάνινοφ και τον Σκριάμπιν.Είναι μάλιστα η "πρώτη πιανίστα", που ηχογράφησε και τις δέκα Σονάτες του δεύτερου.

Το παίξιμό της ένα μείγμα έντασης και σπάνιας ποιητικότητας. Ένας λυρισμός ανώτερων, μη γήινων σφαιρών, μια "καταιγίδα", που για τον αισθησιασμό της δέχεσαι ευχάριστα να σου ραπίζει την ψυχή!
Δεν απομακρύνθηκε ποτέ από το πιάνο, που τόσο αγάπησε!Δυο βδομάδες πριν το θάνατό της από καρκίνο είχε δώσει την τελευταία "Συναυλία με σχόλια".

Επέλεξα για σήμερα να την ακούσουμε στη 2η Σονάτα για πιάνο του Σκριάμπιν.
Θυμίζω πως η ηχογράφηση αυτών των Σονατών ήρθε όταν ελάχιστη από τη μουσική του ήταν διαθέσιμη.Έτσι, η Λαρέντο με αυτή την ηχογράφηση αυξάνει απότομα τη δημοτικότητα του συνθέτη στην Αμερική.
Του το όφειλε γιατί, όταν επτά χρονών πρωτάκουσε το Βλάντιμιρ Χόροβιτς και θαμπώθηκε, ήταν με έργα του Σκριάμπιν!

Η "Piano Sonata No. 2, op.19" ανήκει στα πολυαγαπημένα των ακροατών, έργα του Σκριάμπιν.
Είναι θεαματική η εκφραστικότητά του, που επιτυγχάνεται στα χέρια ενός "διορατικού" πιανίστα!
Μας εκπλήσσει η μορφή της, που ασυνήθιστα περιορίζεται σε δύο μέρη: Andante και Presto.

H δομή και το ύφος της θυμίζει περισσότερο Φαντασία, γι'αυτό και συχνά τη συναντάμε με τον υπότιτλο: "Sonata-Fantasy".
Απίστευτος ο λυρισμός της, αποτυπώνει πλήρως τη διάθεση και ιδιοσυγκρασία του συνθέτη, καθώς είναι έργο της νεότητάς του.
Γράφτηκε πριν ακόμα συμπληρώσει τα είκοσι χρόνια του.

Κλείστε τα μάτια!
Ταξιδέψτε νοερά σε μια ήρεμη ακτή της Μεσογείου...
Σούρουπο...
Η σκουρόχρωμη, βαθιά θάλασσα απλωμένη στο βλέμμα μπροστά!
Δειλά το φεγγάρι στέλνει τις πρώτες αχτίδες του.
Η λαμπρότητά τους, μια ηχητική εικόνα με απαλά πατήματα στα πλήκτρα, στην υψηλή, "γυάλινη" περιοχή του πιάνου.

Απ'την αρχή της ερμηνείας είναι εμφανής η έμφυτη μουσικότητα της Λαρέντο!
Το τέμπο χαλαρωτικό κι ευαίσθητο στην εισαγωγή του, γίνεται πιο "ταραγμένο", αποσπασματικά.
Τ'απαλά πατήματα εναλλάσσονται με τις "σταθερές-πλατιές" συγχορδίες στη "βαριά" περιοχή του.
Παρατηρούνται σαγηνευτικές, αρμονικές συγκρούσεις, υποδηλώνοντας μια καταιγίδα που πλησιάζει.

Ο συνθέτης "παιδεύει" για να εξελίξει τα λεπτεπίλεπτα μελωδικά μοτίβα του, που υπερτερούν καλώντας το νου να στήσει στο κύμα ένα μαγικό χορό! 
Η μεγάλη φράση κορυφώνει και με το σβήσιμό της η Λαρέντο με τη μοναδική της εκφραστικότητα κάνει στον ακροατή αισθητή την ψυχική πλήρωση!
Η μελωδία τρυφερή, ηχητικό ομοίωμα της κέρινης χλωμάδας της Σελήνης!
Πολλοί είναι εκείνοι, που διακρίνουν στο σημείο αυτό μια υπόνοια από το περίφημο "Clair de la lune" του Ντεμπισί.

Τα λυρικά θέματα συνεχίζονται και στο 2ο μέρος.
Η κίνηση εδώ, σχεδόν αέναη, ένα ευχάριστο κυνηγητό...
Ατσαλένια, τα δάχτυλα της Ρουθ Λαρέντο!
Ερμηνεία παθιασμένη, συγγενής της "σκοτεινής, βαριάς" μελωδίας, που εκπλήσσει με περιστασιακά ξεσπάσματα, σκιές ενός αόρατου έρωτα, που προκαλεί όργητα κυμάτων από ρίγη!!!
Κορυφαία κραυγή στα πλήκτρα της Ρουθ!!!
Μοιάζουν πασπαλισμένα μ'ερωτόσκονη τα πλήκτρα, που πατά!
Αόρατα φιλιά τα δάχτυλά της κι ό,τι δονούν!
Θωπεύουν σα βελούδο...σαν μαγικό ραβδάκι τέρψης κι ηδονής!



Tuesday, 24 May 2016

<< To ταξίδι μιας "Divina" με τη "Γαλάζια αμαξοστοιχία" >>


Άγαλμα της Suzanne Lenglen, τουρνουά Roland Garros

Η απαράμιλλης τεχνικής, φωνή της, το ευρύ ρεπερτόριό της και η ερμηνευτική της δεινότητα τής χάρισαν τον τίτλο της "Divina" του οπερατικού τραγουδιού!
Φυσικά, ο νους κάθε φιλόμουσου διαβάζοντας αυτές τις γραμμές θα ανατρέξει στο όνομα της συμπατριώτισσάς μας, Μαρίας Κάλλας!

Θεές όμως απ'ότι φαίνεται δεν έχουν μόνο ο Όλυμπος κι οι καλές  τέχνες, μα και ο αθλητισμός!
Ο λόγος σήμερα, φίλοι μου για  τη "Divina" της αντισφαίρισης!
Μια θαυμαστή προσωπικότητα του αθλητισμού, που γεννήθηκε σαν σήμερα 24 Μαΐου 1899, τη χαρισματική Σουζάν Λενγκλέν, που κυριάρχησε στο τένις γυναικών στις αρχές του 20ου αι. γι'αυτό και ο γαλλικός Τύπος τη χαρακτήρισε: "Θεά"!

Με δάσκαλό της τον πατέρα της και συμπαίκτες της πάντα άνδρες, καλλιέργησε το "επιθετικό στυλ" με εκρηκτικά χτυπήματα σε συνδυασμό με την  τέλεια ισορροπία ελέγχου και δύναμης.
Αποφασιστικός χαρακτήρας, η Σουζάν έδειχνε από μικρή το πείσμα και την ανεξάντλητη επιθυμία της  σε κάθε αγώνα για νίκη!
Αυτή μάλλον η θέλησή της ήταν που την βοήθησε να ξεχωρίσει στο Γουίμπλετον και  κατά τη διάρκεια της καριέρας της να χάσει μόνο ένα παιχνίδι!

Ευγενές το άθλημά της, δεν θα ήταν δυνατόν, αφού ο ουρανίσκος της αρεσκόταν στις θεικές  γεύσεις, να μην έχει αδυναμία σε ευγενή  αποστάγματα.
Χαρακτηριστικότατη η κίνησή της κατά τη διάρκεια ενός δύσκολου σετ να πίνει γουλιές απ'το αγαπημένο της μπράντυ!

Εκτός όμως από "Divina" της αντισφαίρισης, η Σουζάν ήταν και μια "Μούσα της Μόδας"!

Η παίκτρια με τις χαριτωμένες, επειδικτικές κινήσεις της ξεσήκωνε τους θεατές και με την αμφίεσή της!

Θα λέγαμε πως οι στυλιστικές της επιλογές έφεραν την αίγλη και τον αρχοντικό αέρα της Γαλλικής Ριβιέρας  στο τερέν!

Μακριά από το ενδυματολογικό ύφος της συντηρητικής Γαλλίας της εποχής της υιοθέτησε μια φινετσάτη αμφίεση φορώντας μίντι φούστα από αέρινο ύφασμα...
Φίνο, μεταξωτό αμάνικο μπλουζάκι με  ντεκολτέ (η απουσία μανικιών τόνιζε τη γλυκιά απρέπεια)...
Κάλτσες ως το γόνατο στερεωμένες με καλτσοδέτες, αξεσουάρ όχι μόνο χρηστικό μα και άκρως αισθησιακό ...
Τα μαλλιά κοντοκουρεμένα, κρατούσαν σταθερά οι πολύχρωμες φαρδιές κορδέλες σε στυλ σημερινής μπαντάνας.

Σκέφτομαι πως  με τον τρόπο της εναντιώνεται στην παλιομοδίτικη παράδοση, που ήθελε το dress code των αθλητών του τένις, πειθαρχημένο και σοβαρό.
Μια επαναστάτρια  ελίτ προδιαγραφών!

Η είσοδός της στο γήπεδο γινόταν με μια  κομψή μινκ, που όλοι ανυπομονούσαν να αφαιρέσει για να θαυμάσουν το καλογυμνασμένο κορμί της και το καλαίσθητο λουκ της!

Οι κινήσεις της κοφτές και επιθετικές δεν περιόριζαν τη θηλυκότητά της.
Παρότι εκτινασσόταν ψηλά στον αέρα προκειμένου να αποκρούσει επιτυχώς στο σερβίς της αντιπάλου, αδιαφορούσε αν έμενε ακάλυπτο, κι έτσι σκανδάλιζε, μέρος του γυμνού μηρού της!

Οι κινήσεις της καίριες, σχεδόν δολοφονικές, με άψογη τεχνική αλλά και χάρη!

Τη φαντάζομαι σαν πρίμα μπαλαρίνα  του Ρολάν Γκαρός ή του Γουίμπλεντον να εμφανίζεται στη σκηνή - τερέν και να σαγηνεύει με τις κινησιολογικές εκδοχές της!

Εξάλλου, λάτρευε το χορό κι ενθουσιαζόταν με το τάνγκο και το φοξ-τροτ, που εκτός από απόλαυση τα είχε ως βασική εξάσκηση για να διατηρεί τη φυσική της  κατάσταση.

Αυτή η αγάπη της για το χορό μαζί με τα χαριτωμένα ακροβατικά της στο τερέν είναι που έδωσαν έμπνευση στον Ντιαγκίλεφ και τα Ρώσικα μπαλέτα στην παραγωγή του  "Le Train Bleu".



Ένα μπαλέτο σε σενάριο του Ζαν Κοκτώ και μουσική του  Νταριούς Μιγιώ, σε χορογραφίες  της ταλαντούχου ρωσίδας Νιζίνσκα Μπρονισλάβα, (αδερφής του Βασλάφ Νιζίνσκι), που ερμήνευσε και το ρόλο της διάσημης τενίστριας του μπαλέτου πλασμένο στα πρότυπα της κομψής "μαντμαζέλ Λενγκλέν".


Τα κοστούμια της παράστασης έκανε η Κοκό Σανέλ και την αυλαία κοσμούσε το έργο του Πικάσσο: "Δυο γυναίκες στην παραλία".



Ο τίτλος "Le Train Bleu" του μπαλέτου δόθηκε από την ομώνυμη πολυτελή αμαξοστοιχία της εποχής, που μετέφερε μεγιστάνες από το Καλαί στα θέρετρα της Μεσογείου, Μασσαλία, Κάννες, Νίκαια, Μόντε Κάρλο.

To μονόπρακτο μπαλέτο έχει αθλητικό θέμα με  κολυμβητές, αρσιβαρίστες, τενίστες να φλερτάρουν με πλέιμπόις, να διασκεδάζουν και να χαίρονται το Μεσογειακό ήλιο και τη θάλασσα.

Ο συνθέτης Μιγιώ κινείται σε ανάλαφρο μουσικό ύφος, όπως απαιτεί το σενάριο του Κοκτώ, με γεύσεις από γαλλική οπερέτα.
Παρότι το έργο δέχτηκε επίθεση από τους  συντηρητικούς κριτικούς της εποχής για επιπολαιότητα και έλλειψη σοβαρότητας, το κοινό το αγκάλιασε για το γεμάτο ευθυμία θέμα του!
Η μουσική του Μιγιώ προκάλεσε σκάνδαλο  με τον πρωτοποριακό χαρακτήρα της, παρότι στηρίζεται σε κλασικά ιδεώδη με την απλότητα και την χάρη της μουσικής ιδέας προσαρμοσμένη όμως στις ιδιαιτερότητες της εποχής.
Οι μελωδικές πινελιές της καθιστούν μέχρι σήμερα τη σύνθεση ελκυστική για όσους αναζητούν στη μουσική, την ευδαιμονία και ευχαρίστηση!

<< Ballet: "Le Train Bleu", Mουσική: Darius Milhaud >>



Για όσους δεν ενθουσιάζεστε με τη μπαλετική μουσική η ανεξάρτητη, δυναμική  κι απελευθερωμένη τενίστρια Λενγκλέν ενέπνευσε κι ένα όμορφο, μελωδικό τραγούδι στον γάλλο Saint-Granier με τίτλο το όνομά της: "Oh Suzanne!"

Saint-Granier : "Oh ! Suzanne" (En hommage à la "divine" Suzanne Lenglen)








Monday, 23 May 2016

"Πού είσαι τώρα και σ' έχω χάσει;"




Αγουροξυπνημένος και χωρίς καφέ τοίμασε γρήγορα το βαλιτσάκι, φόρεσε το καπελάκι του κι άνοιξε την πόρτα...

-Ε, για πού το'βαλες, πάλι εσύ;

Ο νους γύρισε, με κοίταξε και χαμογέλασε...

-Ταξιδάκι, ψιθύρισε...σε χρόνους παρελθόντες...
Αναμνήσεις γλυκές απ' τα χρόνια της αθωότητας, που ένας παχύσαρκος με στρογγυλή μύτη και μάλλον αστειούτσικη εμφάνιση μ'έμαθε τι θα πει αλτρουιστής, όταν συλλάβιζα ακόμα...

Αυτοί ήταν οι φίλοι μου, χάρτινοι μύθοι, που με τις πράξεις τους γίνονταν και δάσκαλοί μου..., το "ηρωικό Ελληνόπουλο", ο Γιώργος Θαλάσσης, ο αχώριστος σύντροφός του ο Σπίθας, "διαρκώς πεινασμένος,  με μυαλό καθυστερημένο μα μεγάλη καρδιά" και η γλυκιά Κατερίνα.
Η πιο όμορφη αντιστασιακή συντροφιά!
Μια συντροφιά, που οι ιστορίες τους κάποτε, εκτός από διδαχή, μας πρόσφεραν συγκίνηση, μας παρηγορούσαν, μας εμψύχωναν...

-Αναδρομή στο παρελθόν;
-Τρέχω στο περίπτερο να συναντήσω στο χαρτί της μιας δραχμής την τολμηρή φαντασία και τη νεανική ορμή!

Είμαι των αλλοτινών, νοσταλγός, τελικά!!!
Τότε που απλές, εικονογραφημένες σελίδες συγκινούσαν και ταξίδευαν...

-Mέσα από τις σελίδες του γαλούχησε γενιές και γενιές...Θυμάσαι;

Ο δημιουργός του, Στέλιος Ανεμοδουράς γεννήθηκε σαν σήμερα 22 Μαΐου του 1917. 
Πρόκειται για το μικρό ήρωα Γιώργο Θαλάσση με την παρέα του... τη γλυκιά Κατερίνα και τον αιωνίως πεινασμένο Σπίθα!
Ένα κόμικ που συντρόφεψε την παιδικότητά μας, δίδαξε την υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την αγάπη για την πατρίδα, την ελευθερία και τον αγώνα ενάντια σε κάθε μορφή τυραννίας. 
Δίδαξε πως στη ζωή την ψηλότερη θέση κατέχουν αξίες και ιδανικά!


"Πού είσαι τώρα και σ' έχω χάσει, Μικρέ μου Ήρωα Γιώργο Θαλάσση;"





Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Saturday, 21 May 2016

"Ανρί Ρουσσώ: Εύθυμοι γελωτοποιοί έξω απ'το κλουβί"


"Joyeux farceurs", Henri Rousseau

Όλοι αναγνωρίζουμε τις, ιδιαίτερης τεχνοτροπίας, δημιουργίες του.
Είναι ο πρωτογονισμός του, που μας ενθουσιάζει, όπως και τον Πικάσο που τον ανακάλυψε;
Δεν ξέρω, πάντως γοητευόμαστε οι περισσότεροι από το φαινομενικά αρχέγονο αλλά τολμηρό ύφος, την παιδική αφέλεια, την ονειρική φύση των απεικονίσεών του, εκείνη τη νοσταλγία της αθωότητας που κατοικοεδρεύει στην ψυχή του!

Όμως το γνωρίζατε πως ο ναΐφ ζωγράφος Ανρί Ρουσσώ, πριν ασχοληθεί με την εικαστική τέχνη, υπήρξε ποιητής και μουσικός;
Μάλιστα!
Ήταν αυτοδίδακτος βιολιστής και είχε υπάρξει μουσικός του δρόμου.

Πέρυσι τέτοια μέρα, σάς είχα παρουσιάσει το πολύ γνωστό του : "Όνειρο".
Σήμερα, ημέρα της γενέθλιας επετείου του (γεννήθηκε 21 Μαΐου 1844) θα αναφερθώ σε μια ελαιογραφία του, που όπως και στο "Όνειρο" απεικονίζει δάση πλούσιας βλάστησης, εξωτικές ζούγκλες, πυκνόφυτους κόσμους και άγρια θηρία!

Πολλοί, ανάμεσά τους και ο Απολλιναίρ πίστευαν πως ο καλλιτέχνης εμπνεόταν από εξωτικά μέρη που ταξίδεψε.
Κι όμως, ο Ρουσσώ δεν είχε ταξιδέψει πουθενά!
Έμπνευσή του, οι πολύωρες επισκέψεις του στο Βοτανικό Κήπο, όπου μελετούσε τα βαλσαμωμένα ζώα και τα τροπικά φυτά.

Το έργο του "Joyeux farceurs-Εύθυμοι γελωτοποιοί", που εκτίθεται στο Μουσείο Τέχνης της Φιλαδέλφεια αποτυπώνει την ονειρική πολυτέλεια της ζούγκλας, με πλούσια λαμπυρίζοντα φυλλώματα!
Τα αιχμάλωτα ζώα στα κλουβιά των ζωολογικών κήπων είναι κάτι που δεν αρέσει στον καλλιτέχνη, γι'αυτό και στους πίνακές του τα "αφήνει να κινούνται ελεύθερα"!

Στο κέντρο του πίνακα οι "εύθυμοι γελωτοποιοί", μια ομάδα πιθήκων.
Πιο πίσω με δυσκολία διακρίνουμε κι έναν άλλο κρυμμένο ανάμεσα στα ψηλά, πλατύφυλλα αειθαλή δέντρα, που κυριαρχούν, ενώ το τροπικό πουλί στέκει κοκαλωμένο στο κλαδί της φτέρης σαν κάτι να του έχει κινήσει την περιέργεια.
Στα χέρια των πιθήκων του κέντρου ένα αναποδογυρισμένο μπουκάλι και μικρές τσουγκράνες...Αντικείμενα, που μπολιάζουν το έργο σ' αινιγματικό γρίφο.
Γιατί;
Κρίνοντας από τα αντικείμενα αυτά, υποθέτουμε πως τα ζώα μάλλον έπαιζαν και αστειεύονταν μεταξύ τους...
Όμως το βλέμμα τους είναι κάπου προσηλωμένο. Μοιάζει  ακινητοποιημένο. Σχεδόν παγωμένο.
Κοιτούν έντρομα τους θεατές του πίνακα. Το ίδιο και το πουλί!

Τι είναι εκείνο, που τα τρόμαξε;
Κάποιος άγνωστος ήχος, ίσως;
Ποιος ξαφνικός θόρυβος διατάραξε το εύθυμο παιχνίδι τους;
Τι μπορεί να βλέπουν μπρος τους, που ακαριαία ακινητοποιεί το βλέμμα και το σώμα τους;
Ένα άγριο θηρίο έτοιμο να τους επιτεθεί;
Εγώ, ακόμα αναρωτιέμαι. 
Εσείς;

Οι "Εύθυμοι γελωτοποιοί" είναι έργο του 1906 απίστευτης λεπτομέρειας και ακρίβειας!
Όταν το θαύμασε η  σκωτσέζα λογοτέχνις Kathleen Jamie εμπνεύστηκε το ομώνυμο ποίημα: "Merry Jesters".


Το έργο αυτό, το γεμάτο μυστήριο κι αίνιγμα, το που θέτει ευθέως ερωτήματα στο θεατή του, δεν χάνει με τον ανεξήγητο  γρίφο τη φρεσκάδα, τη φαιδρότητα και την ονειρική φαντασία του δημιουργού του!
Ο καναδός Daniel Foley στο πλαίσιο του μουσικού μοντερνισμού και σε μια τρίλεπτη κίνηση σε ατονικά μονοπάτια, ακολουθεί σύγχρονες μουσικές δομές  κι  αποδίδει τους "Εύθυμους Γελωτοποιούς", τον ανεξήγητο τρόμο τους, αναζητώντας τη λύση του γρίφου με μοναδικότητα και πρωτοτυπία. Χρησιμοποιεί διαφωνίες, τονικές αποκλίσεις κι αλλοιωμένους φθόγγους στο θέμα, που μετατοπίζεται από το κλαρινέτο στο βιολί ενισχύοντας τον "αινιγματισμό".
Το πιάνο σε αρμονική αλυσίδα, κι άλλοτε σε αιθέρια τρίηχα, μια ακολουθία αδιευκρίνιστου, σχεδόν σιβυλλικού ύφους.
Η λύση του γρίφου δεν επιτυγχάνεται, παρότι τα τρία όργανα συνηχούν στην απόδοση του ανιόντος, σταδιακού, αργού αρπίσματος...με τον τελικό φθόγγο να εκτελείται από το ξύλινο πνευστό, παρατεταμένα.

"Joyeux farceurs", από τη σειρά: "Hommage à Henri Rousseau" 
για βιολί, κλαρινέτο και πιάνο:


Friday, 20 May 2016

"Παπαφλέσσας, το φίλημα στο Μανιάκι"


"Η μάχη στο Μανιάκι", Λιθογραφία αγνώστου 

Καλημέρα σε όλους με την αγάπη μου, φίλοι μου, με τον "μπουρλοτιέρη των ψυχών"!
Μια μεγάλη μορφή της Ελληνικής Επανάστασης, έναν τρανό αγωνιστή, που έμεινε στην Ιστορία ως "Παπαφλέσσας"!
Ο αγώνας και το ηρωικό τέλος του Γρηγορίου Δικαίου Φλέσσα (έτσι ήταν το πραγματικό του όνομα) στο Μανιάκι, κατά τη σύγκρουση με τα στρατεύματα του Ιμπραήμ, μια μέρα στην τη σημερινή, 20 Μαῒου του 1825, δίνει την αφορμή για το καλημέρισμά μου.

Ο Παπαφλέσσας με τους άντρες του μπορεί να ηττήθηκαν, όμως ο ηρωισμός και η γενναιότητα που επέδειξαν ήταν υπέρμετρα!
Άνιση η μάχη των λιγοστών ελλήνων με τις ορδές του αιγύπτιου Ιμπραήμ!
Πολλοί ιστορικοί παρομοιάζουν τη "Μάχη στο Μανιάκι" με κείνη των Θερμοπυλών και αποκαλούν τον Παπαφλέσσα "νέο Λεωνίδα"!

Η αναγνώριση του ηρωισμού και της γενναιότητας ήρθε και από τους αντιπάλους, με χαρακτηριστική την πράξη του Ιμπραήμ, που σε ένδειξη σεβασμού και τιμής ορθώνει το νεκρό Παπαφλέσσα και τον φιλά!!!

Ανδρέα Γεωργιάδη : "Φίλημα"

Από τη σκηνή αυτή είναι εμπνευσμένο και το παραπάνω εικαστικό του Ανδρέα Γεωργιάδη, με τίτλο: "Φίλημα", που περιγράφει εκπληκτικά ο πεζογράφος μας Μιχαήλ Μητσάκης:

"Εις το Μανιάκι, επί της κορυφής του λόφου, εκ των τριακοσίων μαχητών δεν απέμεινεν ούτε ένας ζωντανός. Ο ήλιος προβάλλων από τας χιόνας των βουνών τους εχαιρέτησεν, ορθίους όλους, εφώτισε τας λευκάς φουστανέλλας, εχάιδευσε τας μαύρας κόμας των, απήστραψεν εις τους φλογερούς των οφθαλμούς, κατωπτρίσθη εις τον χάλυβα των σπαθιών των, εχρύσωσε των αρμάτων των τας λαβάς. Και τώρα δύων εκεί κάτω, μέσα εις το πέλαγος, τους αποχαιρετίζει λυπημένος νεκρούς, σκορπισμένους επάνω εις το χώμα...
[...]
Ο Παπαφλέσσας, ο πρώτος αρχίσας την σφαγήν και τελευταίος σταματήσας, πελιδνός, ξαπλωμένος, με πλατείαν πληγήν επί του στήθους, κρατεί ακόμη το θραυσμένον τμήμα, αιμοστάζον, με σφιχτά δάχτυλα, εν σπασμώ έρωτος και λύσσης. Και ο Αιγύπτιος ανέρχεται, εν καλπασμώ ίππων και κλαγγή ξιφών, εν ήχω τυμπάνων και σαλπίγγων βοή, ενώ τα μπαϊράκια του αναπεπταμένα φρίσσουν εις τον άνεμον της εσπέρας, και τα μισοφέγγαρα αστράπτουν επί του καθαρού ορίζοντος της δύσεως...
[...]
Το βλέμμα του Ιμπραήμ θολούται ελαφρώς, αδιόρατος παλμός συσπά τα χείλη του.
— Κρίμα να χαθούν τέτοιοι λεβέντες!
— Σηκώστε τον, μωρέ, πάρτε τον... Πάρτε τον, πλύντε τον... Πλύντε το το παλληκάρι...

Ο Ιμπραΐμης πλησιάζει βραδέως, ίσταται και προσβλέπει σιγηλός επί μακρόν το άπνουν πτώμα του αντιπάλου και υπό το φως της σελήνης ήτις ανέτελλε την ώραν εκείνην αιματόχρους, ωσεί βαφείσα και αυτή εκ του λύθρου του χυθέντος κατά την μάχην, φιλεί, "παρατεταμένον φίλημα", τον όρθιον νεκρόν.


Η μάχη στο Μανιάκι την 20ή Μαΐου 1825, και ο ίδιος ο Παπαφλέσσας, είναι η υπόθεση μιας έξοχης ελληνικής ιστορικής ταινίας του Ερρίκου Ανδρέου με τον Παπαμιχαήλ στον κεντρικό ρόλο και επιβλητική, πομπώδη, επική και όπου χρειάζεται ελεγειακού λυρισμού μουσική του Κώστα Καπνίση, απ'όπου φυσικά, λόγω της μέρας θα ακούσουμε το ορχηστρικό:

"Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΜΑΝΙΑΚΙ"


Αιματοβαμμένη, μα χρυσή αυτή η σελίδα της Ιστορίας μας, όπως και τόσες άλλες, διδάσκουν τις νεότερες γενιές, γι'αυτό απαιτείται η ανάδειξή τους, ιδιαίτερα τις σκοτεινές εποχές που διανύουμε!
Απαιτείται να ρίχνουμε φως σε στιγμές που θυμίζουν πως είμαστε ικανοί για ανατάσεις ψυχής, πως έχουμε σθένος να αντιτασσόμαστε και να παλεύουμε για το ΩΡΑΙΟ, το ΜΕΓΑΛΟ και τ'ΑΛΗΘΙΝΟ!

Thursday, 19 May 2016

"Άννα Μπολέυν: ο αποκεφαλισμός"


"Η Άννα Μπολέυν στον Πύργο του Λονδίνου αναμένοντας τον αποκεφαλισμό της", Εdouard Cibot

Η Άννα ανέβηκε τα σκαλιά του ικριώματος του Πύργου του Λονδίνου, ψύχραιμη.
Δήλωσε πως ποτέ δεν υπήρξε άπιστη στο βασιλιά... 
Προσευχήθηκε για την αιώνια σωτηρία της ψυχής της... 
Γονάτισε στη λαιμητόμο, μειδίασε λέγοντας πως ο λεπτός λαιμός της θα δυσκόλευε τον αποκεφαλισμό, έδεσε τα μάτια και περίμενε...

"Anne Boleyn Portrait", Wenceslas Hollar

Ένα ταξίδι σε μία από τις πιο αιματοβαμμένες περιόδους της αγγλικής ιστορίας κάνουμε απόψε και το φινάλε της τραγικής μοίρας της Άννας Μπολέυν, της δεύτερης συζύγου του Ερρίκου Η΄, τη βασίλισσα με τη μεγαλύτερη επιρροή στην ιστορία της Αγγλίας.

Γοητευμένος από την κομψότητά της δήλωσε και ο δήμιος που την αποκεφάλισε μια μέρα σαν τη σημερινή 19 Μαΐου του 1536 με την κατηγορία της προδοσίας-μοιχείας, πλεκτάνη στημένη από πολιτικούς αντιπάλους, με υπόνοιες πως σε αυτό είχε συμβάλλει κι ο βασιλιάς, αφού είχε συνάψει σχέσεις με την κυρία επί των τιμών, Τζέην Σέυμουρ.
Μήπως κι αυτός αποτελούσε μέρος της παγίδας που είχε στηθεί για την εξολόθρευσή της;



Ήταν μια γυναίκα με παρουσία ελκυστική παρότι δεν ακολουθούσε τα πρότυπα ομορφιάς της εποχής για τους άγγλους.
Σαγήνευε τους πάντες, αν και ήταν σκουρόδερμη και πολύ αδύνατη!
Όμως τα μακριά εντυπωσιακά μαλλιά της και το έντονο βλέμμα από τα καστανόχρωμα μάτια της τής έδιναν μια εξωτική αύρα που συγκλόνιζε τον αντρικό πληθυσμό!

******

H περίοδος των Τυδώρ και οι βασίλισσές της συναρπάζουν τον βασιλιά του μπελκάντο, Γκαετάνο Ντονιτσέτι, που  δίπλα στο όνομά του στις σελίδες  της Μουσικής αναγράφει :
"Τριλογία των Τυδώρ-Three Donizetti Queens", εννοώντας τις όπερές του:"Μαρία Στιούαρτ", "Ρομπέρτο Ντεβερέ"(εραστής της βασίλισσας Ελισσάβετ) και "Άννα Μπολένα".



Γι'απόψε, μέρα αποκεφαλισμού της βασίλισσας επικεντρωνόμαστε στην "Άννα Μπολένα" και συγκεκριμένα στην τελική πράξη της όπερας, που διαδραματίζεται στο κελί της Άννας στον Πύργο και στην περίφημη "σκηνή της τρέλας"!!!


(Στη διπλανή φωτό:
Λιθογραφία με την Εκτέλεση της Άννας Μπολέυν από: thetudorchronicles.wordpress.com)





Η Μπολέυν σε κατάσταση τρέλας οραματίζεται την ημέρα του γάμου της με τον Ερρίκο κι αναπολεί το  σπίτι που μεγάλωσε.
Για να υπογραμμιστεί η λαχτάρα για το πατρικό της, ο συνθέτης χρησιμοποιεί το θέμα από το αγγλικό τραγούδι "Σπίτι μου, σπιτάκι μου-Home Sweet Home" (2o βίντεο στο 4:20).
Κι ενώ η Άννα βρίσκεται στο παραλήρημά της, ακούγονται οι ήχοι απ'τα κανόνια, που την επαναφέρουν στην πραγματικότητα.
Θυμάται πως οι κανονιοβολισμοί είναι για τους γάμους του Ερρίκου με τη  Τζέην...

-"Δεν θέλω εκδίκηση...", ψιθυρίζει και λιποθυμά.
Έφτασε η ώρα της εκτέλεσης...

<<Maria Callas - Anna Bolena - mad scene>>

"Piangete voi?-Κλαις;"

ΑΝΝΑ:
"Kλαις;...
Τι'ναι κείνο που στα μάτια, δάκρυα  φέρνει;
Αυτή 'ναι η μέρα του γάμου μου.Ο βασιλιάς με περιμένει ...
Δώστε μου την λευκή μου ρόμπα γρήγορα!
στολίστε τα μαλλιά μου με το στέμμα και τα ρόδα 
ΧΟΡΩΔΙΑ:
Ω τραγικές μνήμες!!
ΑΝΝΑ:
Κλαις;, Γελάς; 
Ω!!Θρηνείς;
Αχ! συγχωρέστε με...
Ω, δυστυχία!
Πάρτε με μακριά απ'αυτή την εξαθλίωση"

"Al dolce guidami castel natio-Στο αγαπημένο κάστρο οδήγησέ με"

Χαμογελάς;
Ω, χαρά!
Οδήγησέ με στο κάστρο το  αγαπητό όπου γεννήθηκα,
με τα πράσινα πλατάνια και κείνο το ρυάκι 
που μουρμουρίζει στεναγμούς ...
Αχ!
Ας πάρω πίσω μία μέρα από τα νιάτα μου,
 μια μέρα πίσω απ'την αγάπη μας...


Η "Άννα Μπολένα", που έκανε πρεμιέρα το 1830  στο Μιλάνο, εντυπωσίασε κριτικούς και κοινό και έκανε  διάσημο τον Ντονιτσέττι.
Ωστόσο, ξεχάστηκε για μεγάλο διάστημα ως το 1957 που ξανανέβηκε στη Σκάλα  με τη Μαρία Κάλλας, απ'όπου και οι ηχογραφήσεις.



Ολόκληρη την όπερα μπορείτε να ακούσετε στο παρακάτω βίντεο με τη δική μας Έλενα Σουλιώτη στον πρωταγωνιστικό ρόλο και τον Πλάθιντο Ντομίνγκο στο ρόλο του Λόρδου Ρικκάρντο Περσύ:



Άλλη μια όπερα, που αποδεικνύεται πως στον Ντονιτσέτι, η εκφραστικότητα αποκτά ακόμα πιο δραματική διάσταση και κάθε νότα, κάθε διάνθισμα παίρνει ιδιαίτερο νόημα αποτυπώνοντας πιστά την ατμόσφαιρα, που εκτυλίσσεται η σκηνή.


Tuesday, 17 May 2016

Ομάρ Καγιάμ, ο Πέρσης μαθηματικός με την Επικούρεια φιλοσοφία"




Επεξεργάστηκε πρώτος το αξίωμα των παραλλήλων του Ευκλείδη...
Υποστήριξε την άποψη πως τα αλγεβρικά είναι και γεωμετρικά προβλήματα...
Θέσπισε ένα από τα αρχαιότερα ημερολόγια στον κόσμο, καθώς και το ακριβέστερο ηλιακό ημερολόγιο σε χρήση σήμερα!

Πρόκειται για τον Πέρση μαθηματικό, αστρονόμο, γεωγράφο, φιλόσοφο, μηχανικό, Ομάρ Καγιάμ, που γεννήθηκε σαν σήμερα 18 Μαΐου του 1048.
Είναι επίσης ο εμπνευστής του πασίγνωστου συμβολισμού "χ" των εξισώσεων, που ο ίδιος αποκαλούσε "shiy - χι"= "κάτι" στα αραβικά, ο μετέπειτα "άγνωστος χ".

Εκτός όμως από αυτές τις εξαιρετικές επιστημονικές ιδιότητές του, ο Καγιάμ ήταν κι έξοχος ποιητής και μουσικός!

"Να είσαι ευτυχισμένος γι’ αυτή τη στιγμή. Αυτή η στιγμή είναι η ζωή σου!"

Έγραψε εκατοντάδες "ρουμπαγιάτ", (ποιητικά τετράστιχα, στα οποία ο τρίτος  στίχος είναι ελεύθερος και οι άλλοι με ρίμα), που μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες.
Θεωρείται ο Πέρσης Επίκουρος, αφού σ'αυτά υμνεί τη ζωή και τις απολαύσεις της, τον οίνο, τη γυναίκα, το παρόν, το " ζην ηδέως"!

"Σα να 'τανε φτιαγμένος για το κέφι σου ο κόσμος ζήσε, 
λες και τον 'χουνε ξομπλιάσει για την αφεντιά σου μόνο. 
Μα μην το λησμονάς πώς δεν είσ' άλλο από μια χούφτα χιόνι 
στην αμμουδιά στρωμένο μια δύο μέρες, που θα λιώσει. 

Σύννεφο της κακοκεφιάς να μην αφήνεις να σε σκιάζει 
κι ας μη χαθούν οι μέρες σου σ' αναίτιας λύπης την ομίχλη. 
Μην απαρνιέσαι το λιβάδι, το φιλί, το ερωτικό τραγούδι 
μέχρι με τον πηλό να ζυμωθεί, μια μέρα, ο πηλός σου. 

Είναι φορές που ο άνθρωπος το ανάστημά του ορθώνει. 
Τα πλούτη του διαλαλεί, ''Εγώ είμαι αυτός!'' δηλώνει. 
Όσο ένα όνειρο τρελό η δόξα του κρατάει. 
Κι ευθύς ο Χάρος προχωρεί ''Εγώ είμαι'' ξεσπαθώνει

Αφού κανείς μας δεν μπορεί το Αύριο να τ' ορίζει 
Γλέντα τη δόλια σου καρδιά που αγάπη βασανίζει 
Με το φεγγάρι πιες κρασί, γιατί κι αυτό το αστέρι 
Αύριο θα ψάχνει να μας βρει, μ' άδικα θα γυρίζει..."



Η δημοτικότητα των Ρουμπαγιάτ  του Ομάρ Καγιάμ, τόσο στην περσική γλώσσα, όσο και σε μετάφραση, αντανακλάται σε μεγάλο αριθμό μουσικών  που έχουν εμπνευστεί από αυτά έργα σύγχρονης λαϊκής  καθώς και κλασικής μουσικής του 19ου και 20ου αι.

Από τις μεταφράσεις περισσότερο χρησιμοποιήθηκε, όπως ήταν αναμενόμενο, η αγγλική του Edward Fitzgerald.


Για σήμερα, επιλέγω να ακούσουμε την παλαιότερη γνωστή μουσική καταγραφή των Ρουμπαγιάτ του Καγιάμ και πολύ δημοφιλή στην εποχή της.


Από τον κύκλο τραγουδιών για τέσσερις φωνές και πιάνο του 1896:
"Σ'ένα κήπο Περσικό" της αγγλίδας Liza Lehmann, γνωστής στον μουσικόκοσμο περισσότερο για τις φωνητικές της επιδόσεις ως σοπράνο, μαθήτριας του "Αηδονιού της Σουηδίας", Jenny Lind!
Υπήρξε όμως και εκπληκτική συνθέτις της εποχής της, με τρανή απόδειξη αυτό τον κύκλο μουσικών Ρουμπαγιάτ, απ'όπου ακούμε με τη φωνή του αγαπημένου ιρλανδού τενόρου  John McCormack το:

"Ah, Moon of my Delight"

"Ah, Moon of my Delight who know’st no wane, 
The Moon of Heav’n is rising once again:      
 How oft hereafter rising shall she look 
Through this same Garden after me — in vain!"



Το 1912 ο αμερικανικός Arthur Foote συνέθεσε την  ορχηστρική σουίτα :

"Four Character Pieces after the Rubaiyat of Omar Khayyam":


Μερικά από τα σημαντικότερα ονόματα  σύγχρονων συνθετών βρίσκουμε μεταξύ εκείνων, που οι δημιουργοί τους έχουν χρησιμοποιήσει αποσπάσματα από Ρουμπαγιάτ του Ομάρ Καγιάμ.

Ανάμεσά τους ο Alan Hovhannes, που  το 1975 συνέθεσε το "Rubaiyat, Ένα μουσικό σκηνικό" για αφηγητή, ακορντεόν, μαρίμπα και ορχήστρα σε αγγλική μετάφραση από τα περσικά, του Edward Fitzgerald.

Alan Hovhaness: "The Rubaiyat of Omar Khayyam Op. 308"



Για τον Ομάρ Καγιάμ, το κρασί, αποτελεί πηγή ανεξάντλητης έμπνευσης και δημιουργίας όπως φαίνεται στα επόμενα  ρουμπαγιάτ :

"Ένα ποτήρι με κρασί, θρησκείες χιλιάδες κάνει,
και για της Κίνας τ’ αγαθά μια ρουφηξιά του φτάνει
όξω από σένα ρουμπινί κρασάκι μου δεν είναι
στον κόσμο αυτόν άλλο ξινό, τόσο γλυκά να πιάνει"

Στίχους του Καγιάμ έχουν μελοποιήσει και  έλληνες συνθέτες.
"Τρία Ρουμπαγιάτ" είναι ο τίτλος  ενός τραγουδιού του Θανάση Παπακωνσταντίνου, που θα το ακούσουμε σε εκτέλεση από τον Γίωργο Μιχαήλ:

"Σήκω και δώσε μου κρασί τα λόγια είναι καμμένα
απόψε το χειλάκι σου είναι το παν για μένα.
Κι όσο για τα ταξίματα και για τα κρίματά μου
τα βλέπω σαν τα κατσαρά μαλλιά σου μπερδεμένα...
Όταν θελήσει η μοίρα μου τον κόσμο αυτό ν' αφήσω
και κάθε ελπίδα για ζωή απ' την καρδιά μου σβήσω
μια κούπα από τη στάχτη μου να φτιάξετε συντρόφοι
σαν θα γεμίζει με κρασί ίσως να ξαναζήσω".


Αν και η προσφορά του Καγιάμ στις θετικές επιστήμες είναι ανεκτίμητη και πραγματικά αδικείται που οι περισσότεροι στη Δύση τον γνωρίζουν μονάχα ως ποιητή, ευγνωμονούμε την όποια ανώτερη δύναμη έπλασε αυτόν τον πολυμαθή γίγαντα με τέτοια ιδανική φτιαξιά, ώστε η ανθρωπότητα να απολαμβάνει τους υπέροχους στίχους από τα ρουμπαγιάτ του, που ύμνησαν τη μεγαλοσύνη της στιγμής...
Η τέχνη του ξέχειλη από μουσικότητα, μοιάζει να συνδέεται μ'αυτή μ'ένα δίαυλο μυστικιστικό, μια σχεδόν ερωτική σχέση!

Monday, 16 May 2016

"Ηλιογάβαλος, με αφορμή τη στέψη ενός έκλυτου αυτοκράτορα"


"The Roses of Heliogabalus", Alma-Tadema
Σήμερα ταξιδεύoυμε στη Χομς , τη Συριακή πόλη, που μας είναι γνωστή περισσότερο ως γενέτειρα του μεγάλου υμνογράφου, του αποκαλούμενου και ως "Πίνδαρος της Ρυθμικής Ποίησης", Ρωμανού του Μελωδού.

Εμείς, όμως αυτό το ανοιξιάτικο απόγευμα φτάνουμε νοερά ως εκεί για άλλο λόγο...

Ήταν 16 Μαΐου του 218, όταν οι Ρωμαίοι στη Χομς, την αρχαία Έμεσα, ανακηρύσσουν αυτοκράτορα τον δεκαπεντάχρονο Βάριο Άβιτο Βασσιανό.
Η αρχαία Έμεσα ήταν πόλη ξακουστή για το ναό του θεού ήλιου της Συρίας, του λεγόμενου "Ελ Γκαμπάλ", (από το Ilah="θεός" και gabal="βουνό", δηλαδή "ο Θεός του Βουνού").
Iερείς του θεού ήταν ύπατοι από την Έμεσα, λειτούργημα που μεταφερόταν κληρονομικά και με αυτό τον τρόπο κατείχε και ο Βάριος Άβιτος Βασσιανός.
Για το λόγο αυτό έμεινε γνωστός ως "Ηλιογάβαλος", εκλατινισμένη μορφή της Συριακής λέξης "Ελ Γκαμπάλ".

Ο αυτοκράτορας αυτός, που η στέψη του έγινε σαν σήμερα, έμεινε στην Ιστορία για την επιβολή στον ρωμαϊκό κόσμο της λατρείας του Θεού Βαλ, αλλά κυρίως για τον ακόλαστο τρόπο ζωής του, την εκκεντρική και προκλητική συμπεριφορά του.
Συνήθιζε να φορά γυναικεία ρούχα, να βάφεται, ενώ διασκέδαζε αφάνταστα να εμφανίζεται ως ιερόδουλη!
Έκλυτα ήθη, προσβλητικές συμπεριφορές, ακραίες πράξεις...με τις οποίες η Ανατολή ήθελε να επιβάλλει εκτός από τ'αρώματα,...το μυστήριο και τα όργιά της.
Σε συνδυασμό δε, με την ανικανότητα του Ηλιογάβαλου στη Διοίκηση, τον κατέστησαν αντιπαθή στους πολίτες, κάτι που γρήγορα έφερε και το τραγικό του τέλος. Δολοφονήθηκε μαζί με τη μητέρα του τέσσερα χρόνια μετά τη στέψη του και το σώμα του πετάχτηκε στον Τίβερη ποταμό...


Είναι γνωστή η συνήθειά του, που μνημονεύει ο Λαμπρίδιος, πως ο Ηλιογάβαλος έπνιγε τους συνδαιτυμόνες των συμποσίων του μέσα στα ρόδα:

"Γέμιζε με τριαντάφυλλα τις τραπεζαρίες του, τα αναλιντρά του και τις στοές 
και περπατούσε πάνω σε λουλούδια όλων των ειδών, 
κρίνα, βιολέτες, υάκινθους και νάρκισσους"  
(Aelius Lampridius)

Μάλιστα ο Ιωάννης  Γρυπάρης άντλησε από αυτή ένα όμορφο σονέτο του:

"Σούγραφε ροδοθάνατο η τριμερούσα η Mοίρα!
πέ το στερνό τραγούδι σου, αγλύκαντη καρδιά,
κι όλο ανεβαίνει ακράτητα η μυστικιά η πλημμύρα,
που αφρίζει με ροδόφυλλα και πνίγει μ' ευωδιά.

Ποιός σε είπε νεκροθάλασσα ατάραγη και στείρα,
κύμα, που σώνεται κουφό στην άκαρπη αμμουδιά;
και σύ 'σαι ― στρώμα ενός φτωχού μιανής νυχτιάς πορφύρα,
για τη ζωή μου ολάκερη μια ερωτική βραδιά.

Ήρθε η αράθυμη ψυχή σ' ακρογιαλιά κ' εστάθη,
όπου φεγγάρι απόκρυφο τραβάει φυρονεριά
και τη ξεσέρνει ανίδεη στης θάλασσας τα βάθη.

Mα δεν σου βαρυγνώμησεν, Aγάπη, ουδ' εκεί κάτου,
κι αν την καρδιά της σκόρπησες με τόση απλοχεριά
τα ρόδα του Hλιογάβαλου, τα ρόδα του Θανάτου!"

Από την ίδια συνήθεια είναι εμπνευσμένος και ο πίνακας του αγαπημένου της βικτωριανής Αγγλίας, Λώρενς Άλμα-Τάντεμα:
"Τα ρόδα του Ηλιογάβαλου"

που αρεσκόταν να απεικονίζει σκηνές της καθημερινής ζωής από τη ρωμαϊκή ιστορία.
Eίναι έργο του 1888 και απεικονίζει συμπόσιο του περιβόητου Ηλιογάβαλου, όπου μια παρέα συνδαιτημόνων κατακλύζεται από βροχή ροδοπετάλων που πέφτουν από την οροφή!
Ο ρωμαίος αυτοκράτορας παρακολουθεί εκστασιασμένος, ξαπλωμένος μπρούμυτα πάνω στο μαρμάρινο βάθρο του, ενώ πίσω του ως άλλη μαινάδα στέκεται αυλητρίδα που διασκεδάζει τον ίδιο και τους κόλακές του εκτελώντας δίαυλο υπό το άψυχο βλέμμα του θεού Διόνυσου που παρακολουθεί το επεισόδιο πάνω σε στήλη ως μπρούτζινος θεός, ακούνητος, αγέλαστος, ανήμπορος να αντιδράσει...


Βασισμένη στην  έκλυτη ζωή του ρωμαίου αυτοκράτορα είναι η όπερα του Francesco Cavalli : "Eliogabalo", που γράφτηκε για το Βενετσιάνικο Καρναβάλι του 1668.

<<Francesco Cavalli : Eliogabalo>>


Επίσης το θέμα εμπλουτίζει το σύγχρονο μουσικό ρεπερτόριο και με το συμφωνικό ποίημα:
"Heliogabalus Imperator" του γερμανού Hans Werner Henze.

Το ορχηστρικό έργο βασίζεται όχι τόσο στο Ηλιογάβαλο ως πρόσωπο ιστορικό, όσο ως φιγούρα όπως σκιαγραφεί η λογοτεχνία και συγκεκριμένα ο Στέφαν Γκεόργκε στην ποιητική συλλογή του: "Αλγκαμπάλ", γι' αυτό και ο Henze προλογίζει τη σύνθεση με ένα απόσπασμα από το ποίημα:

"Sieh ich bin zart wie eine apfelblüte
Und friedenfroher denn ein neues lamm.
Doch liegen eisen stein und feuer-schwamm
Gefährlich in erschüttertem gemüte"
(Stefan George, Algabal)

Το Συμφωνικό ποίημα είναι θορυβώδους και επεισοδιακού χαρακτήρα, όπως και η ζωή του Ηλιογάβαλου.
Η εισαγωγή απεικονίζει την  "εξωφρενική" είσοδο του αυτοκράτορα στη Ρώμη.
Θορυβώδεις ήχοι, διάφωνες αρμονίες, δυναμικά μουσικά περάσματα, με υπεροχή των χάλκινων πνευστών κι ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα  κρουστών, ο Henze επιθυμεί να εκφράσει την ανατροπή της παραδοσιακής ηθικής, τη χυδαιότητα, την ακολασία...

Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε το 1972 από τη Συμφωνική Ορχήστρα του Σικάγου υπό την μπαγκέτα του Georg Solti, απ'όπου και το βίντεο:

Hans Werner Henze: "Heliogabalus Imperator"
Chicago Symphony Orchestra - Georg Solti



Friday, 13 May 2016

"Δίδυμο", εικαστικό φλάουτο!



"The only valid thing in art is that which cannot be explained 
Tο μοναδικό που αξίζει στην Τέχνη, είν' αυτό που δεν μπορεί να εξηγηθεί"
(Ζωρζ Μπρακ)

Αποτελεί το απόλυτο δίδυμο του κυβισμού μαζί με τον Πάμπλο Πικάσσο.
Ο Ζωρζ Μπρακ, που γεννήθηκε σαν σήμερα 13 Μαΐου του 1882, για τη συνεργασία τους έχει πει:
"Είμαστε σαν δύο ορειβάτες δεμένοι από το ίδιο σχοινί"


Καλό απόγευμα, φίλοι μου εκλεκτοί με ένα μουσικο-εικαστικό ντουέτο!

Το φάσμα της εικαστικής  δημιουργίας  του Ζωρζ Μπρακ περιλαμβάνει πλήθος έργων, με τα μουσικά στοιχεία και σύμβολα να είναι εμφανέστατα σ'αυτά (μουσικά όργανα...βιολιά, μάντορες κι άλλα είδη λαούτου, κιθάρες, πιάνα, παρτιτούρες, νότες...) σ'ένα πνευματώδη διάλογο με άλλα αντικείμενα του χώρου.
Πολλές φορές ο Μπρακ ενσωματώνει, αριθμούς και γράμματα στη ζωγραφική του (στοιχείο που συνδέεται άμεσα με τη μποέμικη ζωή των καλλιτεχνών) όπως στη Νεκρή φύση, που παρουσιάζουμε σήμερα.

"Still Life on a Table" ή "Duo pour Flute"
Μητροπολιτικό Μουσείο Ν.Υόρκης

Ένα  ξύλινο τραπέζι με το συρτάρι του.
Διαγραμμισμένες πινελιές σε πλούσιες, γήινες  αποχρώσεις, που η ροή τους διασπάται από  γκρι και ασημιές υπόνοιες.
Kωδικοποιημένα αντικείμενα δοσμένα γεωμετρικά, που παρότι είναι κομμένα σε πολλαπλές όψεις και συγχωνευμένα στον περιβάλλοντα χώρο, είναι  αναγνωρίσιμα.
Σχηματοποίηση των μορφών, πάντα μέσα σε κλίμα αρμονίας και νηφαλιότητας.Οι θεμελιώδεις κανόνες του κυβισμού εφαρμόζονται κάνοντας τα αντικείμενα να "ξεπετιούνται" από τον πίνακα.

Εμείς, όντες μουσικόφιλοι, επικεντρωνόμαστε στ΄ αριστερά του εικαστικού έργου.
Είναι το εξώφυλλο μιας παρτιτούρας που αναγράφει: "Duo pour Flute".

Πολλοί, αποδίδουν  το "δίδυμο", αλλά και τη λέξη "flute" του τίτλου, (που συχνά χρησιμοποιείται ως γαμήλιος όρος, π.χ στα γαμήλια ποτήρια σαμπάνιας...) στο  γάμο του Μπρακ με τη Mαρσέλ, κι άλλοι στην καλλιτεχνική συνεργασία του με τον Πικάσο, που ο ίδιος αποκαλούσε "γάμο".

Εμείς, δραττόμεθα της ευκαιρίας και στηριζόμενοι στην κυριολεξία του τίτλου, απολαμβάνουμε ένα υπέροχο "Duo for Flutes" του Μπετόβεν!

Συνδυάζονται μoυσικά στοιχεία και σύμβολα ενός κυβιστή  με νεανικές Μπετοβενικές εμπνεύσεις;
Τι λέτε;...Η ακρόαση θα δώσει την απάντηση...

Ένα έργο της νεότητάς του Μπετόβεν, που έγραψε στη Βόννη λίγο πριν μετακομίσει μόνιμα στη Βιέννη. Το έγραψε και το αφιέρωσε σε κάποιο φίλο του, όπως αναφέρει η χειρόγραφη αφιέρωση, ως "γλυκό αναμνηστικό".
Όπως υποδηλώνει κι ένας δεύτερος  τίτλο του : "Allegro and Minuet for 2 Flutes", το έργο περιλαμβάνει δύο κινήσεις.
Το Allegro, σε μορφή σονάτας, ελαφρύ και μπριόζικο.
Το Minuetto, γλυκό, κεφάτο και παιχνιδιάρικο!
Ωραίες αρμονίες, ελκυστικά θέματα που αναπτύσσονται ευφυώς μεν, αλλά και με αρκετή ευαισθησία καθώς το ντούο αυτό για δυο φλάουτα ήταν υπόθεση προσωπική, αφού  δεν προοριζόταν για το κοινό αλλά για έναν καρδιακό φίλο του συνθέτη.

Beethoven : "Duo Flutes in G major" 
Σε εκτέλεση των βιρτουόζων: Jean-Pierre Rampal και  Julius Baker


Thursday, 12 May 2016

Η Ευλογημένη Δεσποινίδα της...απώλειας: Ροσσέτι-Ντεμπισί



Απώλεια...
Θάνατος και ζωή,  λέξεις αντίθετες...
Απώλεια...
Θρήνος, οδύνη...κι όμως δεν υπάρχει ζωή χωρίς απώλεια και θάνατο.
Κι ενώ οι ψυχολόγοι διαχωρίζουν τα στάδια του πένθους και αναφέρονται σε συγκεκριμένη συναισθηματική διαδικασία που ακολουθείται, μοναδικής έντασης και διάρκειας για τον καθένα, οι καλλιτέχνες βιώνουν το δικό τους "όραμα πένθους", αιωρούνται στο θολό σύννεφο της δική τους οδύνης, μιας μορφής άρνησης της πραγματικότητας...



"Η Ευλογημένη Δεσποινίδα έσκυψε έξω 

απ' το χρυσό κάγκελο του Παραδείσου.

Τα μάτια της ήταν πιο βαθιά από το βυθό

Των νερών που ηρέμησαν το δειλινό.

Τρία κρίνα είχε στο χέρι της

Και τα άστρα στα μαλλιά της ήταν εφτά.

Το  φόρεμά της , λεύτερο απ΄τη μέση ως την άκρη,

Δεν το στόλιζαν κεντημένα στολίδια,

Παρά μονάχα ένα ρόδο λευκό, δώρο της Παναγίας ,

Για λατρεία ταπεινά φορούσε

Τα μαλλιά της που πέφταν στην πλάτη της

Ήταν χρυσά σαν ώριμο σιτάρι 
[...]


(Μετάφραση: Ζωή Νικολοπούλου)



"Dante Gabriel Rossetti": G. F. Watts


Καλό απόγευμα, φίλοι μου!
Πέμπω σας  την αγάπη μου όλη, με το πιο γνωστό ίσως ποίημα του Ντάντε Γκάμπριελ Ροσέτι, άγγλου ποιητή, ζωγράφου και μεταφραστή, του σημαντικότερου εκπροσώπου των προραφαηλιτών, που  γεννήθηκε σαν σήμερα, 12 Μαΐου 1828.

Ο Ροσέτι, γοητευμένος από τη ρομαντική λογοτεχνία, τις γοτθικές ιστορίες και το έργο του Πόε , ίδρυσε το 1848 μαζί με άλλους την Προραφαηλιτική Αδελφότητα στοχεύοντας να αποτυπώσει την αλήθεια για τα θεολογικά θέματα του Μεσαίωνα.


Το ποίημα "The Blessed Damozel",  (από την αρχαϊκή λέξη "damsel", που σημαίνει την άγαμη νεαρή γυναίκα, εδώ με την έννοια της καλοσύνης και αγιότητας) απεικονίζει τη γυναίκα που θρηνεί γιατί ο θάνατος την έχει απομακρύνει απ'τον αγαπημένο της.
Εμπνευσμένο από το "Κοράκι" του  Πόε όπου θρηνεί το θάνατο της απαστράπτουσας Lenore, αλλά και τη "Θεία Κωμωδία" του Δάντη και το θρήνο για τη Βεατρίκη.

Ο Ροσέτι, που είχε βιώσει το δράμα της απώλειας (έχασε τη νεαρή σύζυγό του Ελίζαμπεθ Σιντάλ, όταν εκείνη εν μέσω κατάθλιψης και μελαγχολίας που γέννησε νεκρό  το παιδί τους ήπιε  λαύδανο.
Ο Ροσέτι, την είχε θάψει μαζί με τα χειρόγραφα ποιήματά του).

Στο ποίημα "Ευλογημένη Δεσποσύνη", ο Ροσέτι επιλέγει να αποτυπώσει  την κατάσταση αντίστροφα.
Μια νεαρή κοπέλα λόγω θανάτου έχει αποχωριστεί τον εραστή της. Με προσηλωμένο το άψυχο βλέμμα της λαχταρά και ελπίζει την επανένωσή τους στον ουρανό.
Μια αιθέρια γυναικεία ύπαρξη, μια παρουσία μελαγχολική, λουσμένη στους αγνούς κρίνους, τα τριαντάφυλλα και τ' αστέρια αναπολεί σφιχτούς εναγκαλισμούς, τρυφερά φιλιά, όλα ομορφιές της σύντομης  ζωής τους...προσπαθώντας να εντοπίσει τη δυσδιάκριτη, λεπτή, διαχωριστική γραμμή μεταξύ θανάτου και ζωής...

Θέμα του ποιήματος η αθάνατη αγάπη!
Παρότι ο θάνατος  έχει διαχωρίσει τα σώματα των δυο εραστών, η αγάπη τους παραμένει ζωντανή, το ίδιο και η ελπίδα ότι μια μέρα θα ξανασμίξουν στον ουρανό.

Ο Ροσέτι με αφορμή το ποίημα φιλοτεχνεί και ένα έργο ζωγραφικής με τον ίδιο τίτλο, κάτι που έκανε συχνά συνδυάζοντας έτσι τις δυο αγαπημένες του τέχνες.

Στο συγκεκριμένο εικαστικό έργο του αναδεικνύει ένα νέο τύπο γυναικείας ομορφιάς.
Αγνή, αμόλυντη με κρυμμένα επιμελώς τα αισθησιακά στοιχεία που όμως αναβλύζουν αφειδώς αν κάποιος τα αναζητήσει με τα μάτια της ψυχής...
Η αγνή γυναίκα έχει πεθάνει...Βρίσκεται μεν στον Παράδεισο όμως θλιμμένη κοιτάζει προς τη γη, που ο αγαπημένος της , μελαγχολικός κι αυτός αναπολεί τις όμορφες , λιγοστές στιγμές τους... Κρατά στο  ένα χέρι τρεις κρίνους παραπέμποντας  στην Τριαδική φύση του Θεού και στα μαλλιά της τοποθετεί επτά αστέρια -σύμβολα των επτά Πλειάδων θυγατέρων του Άτλαντα στην ελληνική μυθολογία.

Εκτός από τη γυναίκα του Ελίζαμπεθ, ο Ροσέτι είχε πολλές μούσες-μοντέλα για τους πίνακές του.


Στο συγκεκριμένο έργο για το βασικό πρόσωπο της δεσποσύνης στον παράδεισο, που απαρηγόρητη θρηνεί για τον αποχωρισμό, πόζαρε η Alexa Wilding, ο Wilfred Hawtrey ήταν ο ιδανικός άγγελος με την παιδική όψη, ενώ για τον άγγελο στ'αριστερά επιλέχτηκε η μορφή της λεπτεπίλεπτης May Morris.


Όπως συνήθιζε ο Ροσέτι, οι τέσσερις πρώτες στροφές του ποιήματος χαράχτηκαν στο πλαίσιο του πίνακα.


Ποίημα και εικαστικό του μεγάλου καλλιτέχνη που τιμάμε σήμερα έδωσαν την έμπνευση στον Claude Debussy να συνθέσει το 1888 την καντάτα του "La damoiselle élue" για δύο σολίστ, γυναικεία χορωδία και ορχήστρα.
Μια εμπνευσμένη  καντάτα, που ο συνθέτης αφιέρωσε στον Paul Dukas κι αφθονεί σε λυρισμό και εκφραστικότητα μέσω της αρμονίας και της ενορχήστρωσής της, που αποδίδουν με άφθαστη πιστότητα το μαρτύριο της μνήμης της "ευλογημένης δεσποσύνης" και της οδυνηρής επιθυμίας για συνεύρεση με τον αγαπημένο της.


Το 1885, o Debussy, νικητής του  Prix de Rome, έπρεπε προκειμένου να δείξει την συνθετική του εξέλιξη να στείλει στην Ακαδημία 4 έργα, ένα κάθε χρόνο.

Το "La Demoiselle élue" ήταν το τρίτο έργο του και ο τίτλος προέρχεται από τη γαλλική μετάφραση του ποιήματος του Ροσέτι "La Damoiselle élue s'appuyait sur la Barrière d'or du Ciel".

Το έργο έχει περιγραφεί ως "ένα μικρό ορατόριο  με παγανιστικό πνεύμα".
Εξαιτίας του αποδόθηκε στον Ντεμπισί τιμητικά ο τίτλος "Φρα Αντζέλικο της μουσικής" και η σύνθεση αυτή: "συμφωνικό βιτρώ του Φρα Ατζέλικο-Ντεμπισί".

Το έργο του Ντεμπισί αριστοτεχνικά επεξεργασμένο δομικά με τη σοπράνο στο ρόλο της "δεσποσύνης", ενώ τα αφηγηματικά τμήματα του κειμένου αποδίδονται από το γυναικείο χορωδιακό σύνολο και την κοντράλτο σολίστ.

Ρομαντική αύρα, ατμόσφαιρα ονειρική,  συγκινησιακή δύναμη, ένα ηχητικό πέπλο υφασμένο από τον Ντεμπισί να εκφράσει τους μυστικιστικούς  συμβολισμούς του ζωγράφου και ποιητή, εύκολα συμπαρασύρουν  και τον πιο απαιτητικό ακροατή...

Το απολαμβάνουμε από τη Χορωδία και Συμφωνική Ορχήστρα Λονδίνου υπό την καθοδήγηση του Claudio Abbado.

<<Claude Debussy : "La Damoiselle Elue" >>


Tuesday, 10 May 2016

"Κλοντ Ρουζέ ντε Λιλ : Συνθέτοντας τη Μασσαλιώτιδα"


"O Ρουζέ ντε Λιλ τραγουδάει τη Μασσαλιώτιδα στο δήμαρχο του Στρασβούργου"

Καλό απόγευμα με την αγάπη μου σε όλους!

Η καλησπέρα σήμερα ντύνεται "τρικολόρ"!!...
Μπλε, άσπρο και κόκκινο τα χρώματά της από τη Γαλλική Σημαία, καθώς σαν σήμερα 10 Μάη του 1760 γεννήθηκε ο άνθρωπος, που έγραψε τους στίχους και τη μουσική του Εθνικού Ύμνου της Γαλλίας, της γνωστής "Μασσαλιώτιδας".

Ο Κλοντ Ζοζέφ Ρουζέ ντε Λιλ ήταν αξιωματικός του γαλλικού στρατού, ο οποίος κατά τη διάρκεια
της θητείας του στο Στρασβούργο, το 1792 έγραψε το Εμβατήριο για το στρατό του Ρήνου, μετά από αίτημα του Δημάρχου.

Όταν  οι στρατιώτες του τάγματος των Μασσαλιωτών το τραγούδησαν στην πορεία τους προς το Παρίσι, το εμβατήριο μετονομάστηκε σε "Μασσαλιώτιδα".

"Κλοντ Ρουζέ ντε Λιλ : Συνθέτοντας τη Μασσαλιώτιδα",  Bartolomeo Pinelli.

Στο  παραπάνω εικαστικό του Bartolomeo Pinelli  αποτυπώνεται εξαιρετικά η δημιουργική στιγμή, όπου ο Ρουζέ ντε Λιλ κρατώντας στο χέρι μια πένα κι οραματιζόμενος μια νικηφόρα Γαλλία εμπνέεται τους στίχους και τη μουσική του πατριωτικού Εμβατηρίου.
Στο κέντρο του πίνακα η γυναικεία μορφή της φτερωτής Νίκης  δείχνει τους στρατιώτες που μάχονται, σημάδι πως η πατρίδα κινδυνεύει.



Επαναστατικό τραγούδι, η Μασσαλιώτιδα παρέμεινε αρκετό χρονικό  διάστημα στο περιθώριο, ώσπου επανέκτησε τη δόξα της τον Ιούλιο του 1830, όταν στη Γαλλία ξεσπά η Ιουλιανή, λεγόμενη, επανάσταση, που αγκαλιάζεται απ'όλα τα  στρώματα της  προοδευτικής διανόησης, ανάμεσά τους και τον Έκτορα Μπερλιόζ, που την ενορχήστρωσε  για μεγάλη ορχήστρα, υψίφωνο, oξύφωνο και διπλή χορωδία και την αφιέρωσε στον δημιουργό της, που τιμάμε σήμερα, Ρουζέ Ντε Λιλ.

<<La Marseillaise>>, Hector Berlioz :


Mια μεταγραφή του ύμνου για σόλο πιάνο γράφτηκε το 1870-72 από τον Φραντς Λιστ.
Ο ειλικρινής ενθουσιασμός του συνθέτη εμφανέστατος εκφράζεται έντονα στο πιανιστικό έργο με την πατριωτική χροιά και τις τολμηρές αρμονίες.

<<La Marseillaise>>, F.Liszt :


Πολλοί μουσικοερευνητές εντοπίζουν το βασικό θέμα της μελωδίας της Μασσαλιώτιδας σε ένα από τα θέματα του "Κονσέρτου για Πιάνο No. 25"  του Μότσαρτ και συγκεκριμένα στο πρώτο μέρος του: Allegro maestoso, που μπορείτε να ακούσετε στο παρακάτω βίντεο.

Δώστε προσοχή στα 1:30 και 6:55:




Υπόσχομαι να επανέλθω στο μέλλον με έργα και τραγούδια, όπου η Μασσαλιώτιδα εμπνέει καλλιτέχνες από τη σύγχρονη μουσική περίοδο.