Monday, 13 November 2017

O μαθητής του Ραβέλ, Ντελάζ...

Αποτέλεσμα εικόνας για Maurice Delage
Μωρίς Ντελάζ, σχέδιο της Καταρίνας Στραβίνσκυ, συζύγου του συνθέτη Ιγκόρ

Μωρίς Ντελάζ και Μωρίς Ραβέλ, 1930

Στην εποχή του υπήρξε βιρτουόζος πιανίστας, αλλά και αγαπητός συνθέτης.
Σήμερα ελάχιστοι τον θυμούνται, αν και ένα πολυαγαπημένο έργο του Ραβέλ ήταν αφιερωμένο σ’αυτόν, καθώς υπήρξε ο πρώτος μαθητής του.


Ο γεννημένος σαν σήμερα(13 Νοεμβρίου 1879) συνονόματος με το δάσκαλο μαθητής, Maurice Delage, είχε την τιμή να είναι ο παραλήπτης της αφιέρωσης της «Κοιλάδας με τις καμπάνες», μέρος του εκπληκτικού «Miroirs» του Μωρίς Ραβέλ.


Κάλλιστα θα μπορούσε να θεωρηθεί προγραμματικό έργο, ιμπρεσιονιστικής αισθητικής, αφού κατά τα λεγόμενα του συνθέτη περιγράφει μια «ζωγραφιά τριών ηχοχρωμάτων», της αρμονίας, της μελωδίας και του ήχου των καμπάνων-έμπνευση από εκκλησιαστικές καμπάνες που ηχούσαν κατά τη διάρκεια μεσημεριανής περιήγησης του δημιουργού του στους δρόμους του Παρισιού.




Από ηχογράφηση σε piano roll με τον Ραβέλ:



Προτείνω να ανακαλύψουμε και το συνθέτη Maurice Delage, μέλος της περιβόητης Ομάδας καινοτόμων καλλιτεχνών «Απάτσι».
Και με την ευκαιρία να ταξιδέψουμε νοερά σε μια χώρα που είχε και κείνος επισκεφθεί, γνώρισε τον πολιτισμό κι ενθουσιάστηκε με τη μυθολογία και την κουλτούρα της.
Την μυστικιστική Ινδία απεικονίζει στο έργο του «Τέσσερα Ινδουιστικά ποιήματα» για υψίφωνο και σύνολο μουσικής δωματίου.
Αποτελείται όπως αναφέρει και ο τίτλος από 4 μέρη, ένα για κάθε μια ινδική πόλη, που επισκέφτηκε ο Delage, μα συγχρόνως αφιερωμένο και ταυτισμένο με έναν αγαπημένο του:

1. Τσενάι ή Mαντράς (αφιερωμένo στον Ραβέλ)
2. Λαχόρη (σε ποίηση Χάινε και γι’αυτό αφιερωμένο σ’αυτόν) 
3. Βαρανάσι (στον  Florent Schmitt, μέλος της ομάδας των Απάτσι)
4. Τζαϊπούρ (αφιερωμένο στον Στραβίνσκυ)

Σε μια ηχογράφηση με διθυραμβικές κριτικές σε ερμηνεία της Τζάνετ Μπέικερ και 
του φημισμένου Melos Ensemble. 
Δ/νση ορχήστρας ο Bernard Keeffe:




Kαλό απόγευμα και όμορφη, ανεμελιάς εβδομάδα σε όλους!
Οι ανταποκρίσεις σας, μιλούν για νεφοσκεπή ή ξάστερο...Μην ξεχνάτε πως παρά τη φαινομενική φορεσιά του, είναι ο ουρανός που επιλέγει να δει η ψυχή μας, φίλοι μου!

Thursday, 2 November 2017

Ελύτης: Νερά τρέχουν και στο Mozart...


«Πρώτη φορά σ΄ενός νησιού τα χώματα
δύο του Νοεμβρίου ξημερώματα
βγήκα να δω τον κόσμο…», 

γράφει ο ποιητής μας στη ΜΑΡΙΑ ΝΕΦΕΛΗ του.

Αφιερωμένος στα γενέθλια του Oδυσσέα Ελύτη ο σημερινός χαιρετισμός μου, φίλοι μου!

Γράφει ο ποιητής μας στα «Μικρά Έψιλον»:

Κυριολεκτικά και μεταφορικά, μια «περίοδος Mozart» επανέρχεται κατά καιρούς στη ζωή μου. 
Να τι εννοώ: κάποτε για δυό ή τρεις εβδομάδες, αισθάνομαι κάθε μέρα την ακατανίκητη ανάγκη ν' ακούω κομμάτια του Σαλτσβουργιανού συνθέτη…
[…] 
Την «επίσκεψη του αγγέλου» την είχα δεχθεί ανέκαθεν από την οπτική οδό, 
είτε είχα να κάνω με πίνακες είτε με ποιήματα.
Ποτέ όμως από κάποιο άκουσμα, εξόν κι αν ήταν από νερά που τρέχουν κρυμμένα σε μια ρεματιά.
Τώρα που το σκέφτομαι, αλήθεια, η διαφορά δεν είναι μεγάλη.
Νερά τρέχουν και στο Mozart, μόνο ότι εκεί κατεβαίνουν από παγετώνες με κυανή και ρόδινη ανταύγεια, που λιώνουν σιγά σιγά κάτω από τη διαρκή άνοιξη της ψυχής του.
Ελευθερωμένα τα νερά κατρακυλούν, πηδούν, παίζουν κείνο που'χανε μάθει πολύ σιμά στον ουρανό.
Να γιατί λέω πως, όσο νάναι, ψαύεις κι από λιγάκι Θεό κάθε φορά που ακούς, 
όσα το παιδί εκείνο άκουσε με τα δάχτυλα στα πλήκτρα 
κι έσπευσε να μας τα εκμυστηρευτεί μια για πάντα. 
[…]
Αμέτε να μπείτε στο κονσέρτο για πιάνο  αρ. Χ, K.V X ή  στη σονάτα Χ, 
για να μην πω  ακόμη και στην πολυμεταχειρισμένη, αλλ’αειθαλή «Μικρή Νυχτερινή Μουσική» 
και φέρετέ μου πίσω μεταστοιχειωμένα βιώματα. 
Τίποτε. Θα φέρετε την τελειότητα, ένα κομμάτι από τελειότητα και τίποτε άλλο…
(«Ευχαριστώ Wolfgang Amadeus από «Τα μικρά Έψιλον»)

Φαίνεται να δένει με του Μότσαρτ τα σκιρτήματα, ο γεννημένος σαν σήμερα 2 Νοεμβρίου 1911, ποιητής του Ήλιου, Οδυσσέας Ελύτης, που ακούγοντας το δεύτερο μέρος από το  Concerto No. 20 για πιάνο του αυστριακού συνθέτη, τη γνωστή σε όλους μας «Romance» εμπνεύστηκε το ομότιτλο ποίημα που βρίσκουμε στη συλλογή «Τα Ετεροθαλή».

Οδ. Ελύτης: «Mozart: Romance από το Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 20, ΚV 466»:
«Όμορφη λυπητερή ζωή
Πιάνο μακρινό υποχθόνιο
Το κεφάλι μου ακουμπάει στον Πόλο
Και τα χόρτα με κυριεύουν

Γάγγη κρυφέ της νύχτας πού με παίρνεις;
Από μαύρους καπνούς βλέπω δορκάδες
Μες στο ασήμι να τρέχουν να τρέχουν
Και δε ζω και δεν έχω πεθάνει

Ούτε ο έρωτας ούτε κι η δόξα
Ούτε τ’ όνειρο ούτε δεν ήταν
Με το πλάι κοιμούμαι κοιμούμαι
Κι ακούω τις μηχανές της γης που ταξιδεύει»

Το κοντσέρτο για πιάνο αρ. 20, γράφτηκε κι έκανε πρεμιέρα με τον ίδιο το συνθέτη σολίστα το 1785. Είναι το πρώτο από τα δύο κονσέρτα του Μότσαρτ γραμμένο σε ελάσσονα κλίμακα.
Λέγεται πως τη συναυλία αυτή είχε παρακολουθήσει και ο Μπετόβεν, που από τότε πρόσθεσε το κονσέρτο ως μέρος του ρεπερτορίου του.
Η Romance, το δεύτερο μέρος του, είναι σε μορφή ρόντο… ξεκινά με ρομαντική διάθεση, έντονου λυρισμού κι αναπτύσσεται τρυφερά κι ίσως με κεκαλυμμένο το πάθος, ζωγραφίζοντας ειδυλλιακές εικόνες…δημιουργώντας μια θαυμαστή αίσθηση αρμονίας ανάμεσα στο κυρίαρχο πιάνο και την επικουρική ορχήστρα.
Μια ρυθμική αλλαγή στο μέσον της romance οδηγεί σ' ένα ταραχώδες και γεμάτο αναστάτωση θέμα, αντίθετο με την ήρεμη διάθεση της αρχικής εμφάνισης. Όχι όμως για πολύ…
Η προηγούμενη μελωδία επιστρέφει με ανιόντα λεπτεπίλεπτα αρπίσματα που θυμίζουν αχνά ψιθυρίσματα.

Eπιλέγω να το ακούσουμε από τον Georg Solti, όπου εκτελεί πιάνο και συγχρόνως διευθύνει την ορχήστρα.
Ερμηνεία καθαρή και βελούδινη, αγγίγματα των πλήκτρων, που αναδύουν τις λεπτές αποχρώσεις του ρουμπάτο, την ευγένεια και την κομψότητα της έμπνευσης, μα κυρίως την ποίηση της Μοτσάρτιας μουσικής, που παρότι «αναλφάβητος στη μουσική» (όπως δήλωνε), ο ποιητής μας Ελύτης ανιχνεύει και εμπνέεται από αυτήν…Γιατί, όπως λέει κάπου αλλού: ...ο Μότσαρτ έχει το αυτοδύναμο ενός φυσικού πίδακα που μάς θαμπώνει...

Mozart: Piano Concerto No 20 KV 466, Romance
Georg Solti: piano-conducting



Tuesday, 31 October 2017

"Μεταρρύθμιση: Λούθηρος και Μέντελσον"

«Λούθηρος-95 Θέσεις», Hugo Vogel (1882)


Πεντακόσια χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ, το θρησκευτικό κίνημα του 16ου αιώνα, που ίδρυσε τον Προτεσταντισμό.
Ήταν 31 Οκτωβρίου του 1517 όταν ο  Μαρτίνος Λούθηρος συνέταξε τις 95 θέσεις του και τις θυροκόλλησε στην είσοδο του καθεδρικού της Βιτεμβέργης, στις οποίες καταδίκαζε την πώληση συγχωροχαρτιών και την απόλυτη εξουσία του Πάπα.

Για τον εορτασμό της 300τής επετείου της Ημέρας, ο Φέλιξ Μέντελσον συνέθεσε την 5η Συμφωνία του, γνωστή ως «Συμφωνία της Μεταρρύθμισης».

Γραμμένη στο μείζονα και ελάσσονα τρόπο της ΡΕ, η συμφωνία αναπτύσσεται σε τέσσερις κινήσεις:


  • Στο 1ο μέρος, ο συνθέτης χρησιμοποιεί ως μοτίβο το «Αμήν της Δρέσδης», μια ακολουθία από έξι νότες, που πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τη χορωδία στο Βασιλικό παρεκκλήσι της Δρέσδης, εξού και το όνομα.
  • Διαφορετικού πνεύματος και πιο ανάλαφρο είναι το vivace του 2ου μέρους.
  • το «Αμήν της Δρέσδης» με περισσότερο λυρισμό ξετυλίγεται στο andante του 3ου  μέρους και
  • η συμφωνία ολοκληρώνεται με την 4η κίνηση σε μορφή σονάτας, που θεματικά βασίζεται σε ένα από τα πιό γνωστά χορικά: « Ein feste Burg ist unser Gott- Θεός το Φρούριον Ημών», σε μελωδία και κείμενο του ίδιου του Λούθηρου. 





Πρόκειται για έναν από τους πιο αγαπημένους ύμνους της λουθηρανικής παράδοσης και συχνά αναφέρεται ως «Ύμνος της μάχης για τη Μεταρρύθμιση» κι ο θρύλος τον θέλει να τραγουδήθηκε  από το Λούθηρο και τους οπαδούς του στις 31 Οκτωβρη του 1517, όταν θυροκολούνταν οι 95 Θέσεις των Πρωτεσταντών στον καθεδρικό της Βιτεμβέργης(πάνω σε αυτόν τον ύμνο στηρίζεται και το έξοχο Χορικό του Μπαχ).






Ακούμε το 4ο μέρος της 5ης Συμφωνίας από την Συμφωνική Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας της Κολωνίας υπό την μπαγκέτα του Δημήτρη Μητρόπουλου σε ηχογράφηση του 1957:

«Θεός το φρούριον ημών,
Ασπίς εν τοις κινδύνοις.
Και βοηθός παντός πιστού,
Εν ώρα της οδύνης…»


Felix Mendelssohn: «Συμφωνία No 5, της Μεταρρύθμισης», Mov.4



Friday, 27 October 2017

"Ο Μπαγιαντέρας του Αλβανικού μετώπου"















Από την πρώτη στιγμή του πολέμου, μουσική και τραγούδι συντρόφευε τους στρατιώτες στο Αλβανικό μέτωπο, μα και όσους αγωνιούσαν στα μετόπισθεν..
Πολλοί είναι κι ο ρεμπέτες, που έγραψαν τραγούδια με ηρωικό και αντιπολεμικό περιεχόμενο, πολλές φορές και με αλλαγμένους τους στίχους προκειμένου να αντιμετωπίσουν ανώδυνα τη λογοκρισία.
Ανάμεσά τους κι ένας ρεμπέτης που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουμε με το όνομά του, μα με το ψευδώνυμό του.

Ο μπαρμπα-Μήτσος ήταν δεξιοτέχνης στο μπουζούκι κι είχε εξαιρετικά διασκευάσει προπολεμικά τη μελωδία από την οπερέτα του Κάλμαν «Μπαγιαντέρα».
Έτσι ο Ποριώτης ρεμπέτης βαφτισμένος, Δημήτρης Γκόγκος, έγινε γνωστός ως «Μπαγιαντέρας»…

Πολέμησε στην Αλβανία κι έπειτα στην Κατοχή έγινε μέλος της Αντίστασης. 

Ατίθασος, με ελεύθερο πνεύμα, αριστερών πεποιθήσεων, έγραψε τραγούδια υμνητικά για το ΕΑΜ, αλλά και νωρίτερα πολλά για τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, όπως «Τους κενταύρους δεν φοβάμαι», στο οποίο υπογράφει τους στίχους, τη μουσική μα και την ερμηνεία κι ανήκει στον αντιπολεμικό δίσκο που κυκλοφόρησε κρυφά το Δεκέμβρη του 1940.

Πρόκειται για ένα δυναμικό χασάπικο που αναφέρεται στη φοβερή τεθωρακισμένη μεραρχία του ιταλικού στρατού, τους «Κενταύρους», που όμως η αριθμητική της υπεροχή δεν πτόησε την καρδιά του Έλληνα…

Η μελωδία κι η φωνή του Μπαγιαντέρα, δονεί την ψυχή σαν σύγχρονος Τυρταίος...

«Για ντουφέκι δεν με νοιάζει, ούτε βάζω πια μαράζι

Συντροφιά έχω τη λόγχη, τη γλυκιά μου ξιφολόγχη.



Αγκαλιά μ’αυτή κοιμάμαι, τους Κενταύρους δε φοβάμαι

Θαύματα με κείνη κάνω, στις βουνοκορφές απάνω.


Οι φρατέλοι σαν με ειδούνε ψάχνουν δρόμο για να βρούνε

Μα τους στρώνω στο κυνήγι και αυτοί όπου φύγει φύγει».


Βίος και πολιτεία ο Γκόγκος , ένα από τα «παλιόπαιδα τ’ατίθασα», έδινε ψυχή στο μπουζούκι του, καθώς το γρατσούναγε, όμως μάλλον λάτρευε και την κλασική μουσική, απ’ όπου  μην ξεχνάμε προήλθε και το παρατσούκλι με το οποίο έμεινε στην αιωνιότητα.

Δύσκολα τα χρόνια της Κατοχής, τα βίωσε όπως όλος ο Ελληνισμός με φτώχια και πείνα…
Ο Μπαγιαντέρας λόγω βαριάς μορφής αβιταμίνωσης έχασε την όρασή του.
Έζησε τυφλός ως το θάνατό του από εγκεφαλικό το 1985…




Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Παγκανίνι , ο δαίμονας!!

Johann Peter Lyser: "Ο μάγος Παγκανίνι"


Καλησπερίζω με τον "Γενοβέζο Μάγο"!!!Γεννημένος την 27 Οκτώβρη  1782!

Παγκανίνι , ο δαίμονας!!

Η γοτθική φιγούρα του καλλιτέχνη, σε συνδυασμό με τη  δεξιοτεχνία του στο βιολί, είναι που έκανε τους πάντες να τον ονομάσουν "δαιμονικό" βιολιστή.
O μύθος γύρω του, θέλει τον Παγκανίνι όπως και τον Φάουστ, να έχει κάνει συμφωνία με το διάβολο ώστε να αποκτήσει μαγικές δυνάμεις που να τού επιτρέπουν να δημιουργεί στο βιολί διάφορα εφέ.
Ο Βιεννέζος εικαστικός καλλιτέχνης Johann Peter Lyser απεικονίζει ακριβώς αυτήν την αντίληψη(ΦΩΤΟ).

Ο Παγκανίνι  στο κέντρο με τα μαλλιά ανασηκωμένα, μυημένο στα μυστικά της μαγείας. 
Δίπλα του μια ομάδα σκελετωμένων χορεύουν το χορό του θανάτου. 
Πνεύματα μαγισσών αιωρούνται, ενώ αντικείμενα συνδεδεμένα με τον σατανισμό τον περιβάλλουν...
 μια μαύρη γάτα, ένα  κρανίο, τα οστά ενός ανθρώπινου χεριού, ένα φίδι...

Άλλοι, πάλι  πίστευαν πως το σώμα του Παγκανίνι είχε καταληφθεί από το διάβολο και πως χρησιμοποιούσε το βιολί για να παράγει αυτό που νόμιζαν ότι ήταν η "μουσική του διαβόλου" ή πως είχε σκοτώσει κάποια ερωμένη του, την ψυχή της οποίας είχε φυλακίσει στις χορδές του βιολιού του που έφτιαξε με τα έντερά της...

Οι χαρακτηρισμοί "Σατανάς", "μάγος", "διάβολος",  ήταν συνηθισμένοι , όπως και το δοξάρι του ως "όργανο μαγείας".

"Ο  Παγκανίνι κυμάτιζε στον αέρα τη μαγική ράβδο του κι έμοιαζε με μάγο που προστάζει τα στοιχεία" έγραψε ο ποιητής Χάινε, ενώ ο Λουδοβίκος Σπορ τον χαρακτήρισε "μάγο που βγάζει από το βιολί του ήχους που ποτέ δεν έχουν ακουστεί από αυτό το όργανο".

Οι Γερμανοί του δίνουν παρατσούκλια όπως "Hexensohn=γιός μάγισσας" ή "Hexenmeister- ο κύριος των μαγισσών", ονόματα που συνδέονται και με   μια από τις συνθέσεις του Παγκανίνι, που έπαιζε συχνά: "Le streghe=οι μάγισσες".

Πρόκειται για  παραλλαγές πάνω σε ένα θέμα από το μπαλέτο του Franz Xavier Süssmayr "Ιl noce di Benevento", το οποίο σηματοδοτεί την είσοδο των μαγισσών στη σκηνή.

Σολίστας στο ρόλο του μάγου ο κορυφαίος ουκρανός Julian Sitkovetsky, μαθητής του Thibaud, και παιδί-θαύμα!
Με πολλές διακρίσεις στο ενεργητικό του...Πρώτο Βραβείο στο Διαγωνισμό Νέων Ερμηνευτών στην Σοβιετική Ένωση το '45, ως βιολιστής, θέση που στο πιάνο και το τσέλο κατέκτησαν εκείνη τη χρονιά ο Ρίχτερ και ο Ροστροπόβοτς, αντίστοιχα.
Για την τεχνική του, τον άψογο ομοιόμορφο ήχο, και το ελεγχόμενο staccato ή pizzicato θαυμάστηκε από Μενουχίν και Όιστραχ!
Δυστυχώς έφυγε πολύ νέος, μόλις στα 32 του από καρκίνο, πρόλαβε όμως στη σύντομη ζωή του να "μαγέψει" κοινό και κριτικούς!

Paganini: "Variations  le Streghe"/ Julian Sitkovetsky


Wednesday, 25 October 2017

"Aφορμή για ταξίδι στους δρόμους της τέχνης"(Picasso-Apollinaire-Jacob)


Αποτέλεσμα εικόνας για picasso three musicians gif
Three Musicians - Picasso, Philadelphia Museum 

Είναι ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της τέχνης του 20ού αιώνα, ιδρυτής του κυβισμού και με σημαντική συνεισφορά στην εξέλιξη της μοντέρνας τέχνης.
Ο Ισπανός Πάμπλο Πικάσο γεννήθηκε σαν σήμερα 25 Οκτώβρη 1881 και δίνει την αφορμή της καλημέρας.
Πιστή στις επετειακές δημοσιεύσεις, φίλοι μου...
Κι έτσι, δοθείσης της αφορμής, δεν μπορώ να μείνω ασυγκίνητη και σε συνδυασμό με την ειδικότητά μου ως μουσικού,ανασύρω στη μνήμη μου έναν αγαπημένο πίνακα του κυβιστή ζωγράφου...Μουσικού θέματος,φυσικά!

Ο Ισπανός Πικάσο επιλέγει τη μουσική ως θέμα για να εκφράσει τη χαρά της ζωής.
Στη σειρά  έργων του "ΤΡΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΟΙ" η Comedia de l'arte φιγουράρει όλο χάρη στις μορφές του  πιερότου και του κατεργάρη γελωτοποιού...

Οι μορφές είναι τρεις.
Ένας αρλεκίνος και  ένας πιερότος αριστερά,που κρατούν μουσικά όργανα, βιολί και κλαρινέτο  και δεξιά  ένας καλόγηρος με μαύρο χιτώνα, με  ακορντεόν και  παρτιτούρα.
Η σύνθεση αποπνέει κωμική διάθεση...
Θυμίζει προετοιμασία για χορό μεταμφιεσμένων ή πρόβα ορχήστρας πλανόδιων μουσικών σε καρναβαλική γιορτή.
-"Μάσκες", όμως, "γιατί;"αναρωτιέμαι...
-Τα πρόσωπα φαίνεται, πίσω απ'τις μάσκες να λειτουργούν καλύτερα...δίνω την "αόριστα -φιλοσοφημένη" απάντηση και προχωρώ.
Γωνιώδη σχήματα  και  μοτίβα σε έντονα, ζωντανά χρώματα.
Ως μη ειδική, οσφρίζομαι μια "ισχυρή"  παιδικότητα, μια ξέγνοιαστη συναναστροφή, μια παρέα  τριών φίλων που περνά καλά μαζί...
Αναπόληση όμορφων στιγμών αποτυπωμένη με τα μέσα που κανείς διαθέτει.
Και δω ο "κανείς", έχει παλέτα, πινέλα, χρώματα...έχει έμπνευση !!
Μάλλον δεν πέφτω πολύ μακριά...
Ο αρλεκίνος Πικάσο με το βιολί κάτω απ'το πηγούνι  γρατζουνά με το δοξάρι φιλικά πειράγματα με αποδέκτες  κοντινούς, δικούς του ανθρώπους.
Φαίνεται αστείος στη φαρδιά φορεσιά με τα κόκκινα και κίτρινα τρίγωνα, χρωματισμοί της σημαίας της πατρίδας του.
Κι οι φίλοι όμως μοιάζουν να το διασκεδάζουν.
Ο πρόσφατα (ο πίνακας φιλοτεχνήθηκε το 1921 )μακαρίτης Απολλιναίρ, ο καλός πιερότος, φυσά ηγετικές πνοές στο "Συναξάρι των ζώων" ...κι οι σκέψεις, "σαλτιμπάγκοι οδεύουν πλάϊ στων κήπων τις φραγές "!
Και δεξιά, ένας άλλος ποιητής και φίλος καρδιακός...ο Μαξ Ζακόμπ, ο παρ'ολίγον μοναχός ν'ανοιγοκλείνει τη φυσούνα.

Πείραμα, η απεικόνιση;
Αφηρημένη οπτική ιδέα;...
Λαχτάρα για διασκέδαση, αναπόληση στιγμής ανέμελης;

Ίσως να μη μπορεί κανείς να απαντήσει, ίσως και να υπάρχουνς άπειρες ιδέες να αιτιολογούν τη σύλληψη...Ίσως...
Και κει που προσπαθώ να μπω στον ψυχισμό του καλλιτέχνη, δίνει το ράσο τη δεύτερη αφορμή!Μουσική, αυτή τη φορά.

Ο ρασοφόρος Μαξ Ζακόμπ, σημαίνων της Παρισινής  avant-garde  σκηνής στις αρχές του 20ου αιώνα γνωριζόταν με το μουσικό Πουλένκ.
Η εκτίμηση του Πουλένκ κι ο απεριόριστος θαυμασμός στο πρόσωπό του, βρίσκει χαραμάδα έκφρασης, πού αλλού;...στις νότες !

Πέντε από τα ποιήματά του μελοποιούνται σε μια σύνθεση -νανούρισμα...αέρινο  όνειρο.
Κοιμήθηκα,ονειρεύτηκα ...κι όμως ονειρεύτηκα την πραγματικότητα.
Την πραγματικότητα τριών φίλων, που ντυμένοι τη χαρούμενη διάθεση, τοιμάστηκαν για χορό αιωνιότητας φορώντας μάσκες, γιατί η ψυχή του καλλιτέχνη λειτουργεί καλύτερα πίσω απ'τα προσωπεία...

Ο Πουλένκ, σαν μέρος της παριζιάνικης πρωτοποριακής σκηνής εκείνης της εποχής, γνώριζε τον Ζακόμπ.
Ο συνθέτης βρήκε τα ποιήματα δημοσιευμένα σε περιοδικό...Επέλεξε να μελοποιήσει πέντε, αλλάζοντας μερικές φορές τους τίτλους τους.
Το "Νανούρισμα"  είναι δύο ποιήματα στο ίδιο ύφος και χαρακτήρα, που ο Πουλένκ παρουσιάζει ενιαία. Η αγάπη και η εκτίμηση του Πουλένκ για τον Ζακόμπ εκφράζεται με σαφήνεια.

"5 Poèmes de Max Jacob, Berceuse" F.POULENC 


Μερος του κειμένου έχει δημοσιευτεί παλαιότερα στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Tuesday, 17 October 2017

Όταν ο Σοπέν - ποιητής του πιάνου - φλέρταρε με το φλάουτο...

Ο Chopin έφηβος, Jan Zamoyski

Έφυγε σαν σήμερα πολύ πρόωρα…Μόλις στα 39 του…
Δεν υπάρχει φιλόμουσος που να μην τον συνεπαίρνουν το πιανιστικό στυλ κι οι συνθετικές ιδέες του Φρειδερίκου Σοπέν!
Αυτός ο συνδυασμός συναισθηματικής εκφραστικότητας, ρομαντικής ευαισθησίας, με πλούσια μουσική ευρηματικότητα και πνευματικότητα, νομίζω δεν βρίσκεται σε κανέναν άλλο από τους ρομαντικούς, χαρακτηριστικά που εμφανίστηκαν από τη νεαρή ηλικία του…

Ο Σοπέν-ήταν δεν ήταν- δεκατεσσάρων ετών όταν αποφάσισε να συνθέσει μια σειρά παραλλαγών για πιάνο και φλάουτο.
Πιθανότατα ο συνδυασμός των δύο οργάνων επιλέχθηκε λόγω του πατέρα του Φρειδερίκου, τον κ. Nίκολας Σοπέν, δάσκαλο Γαλλικών μα και ερασιτέχνη φλαουτίστα.

Ο Σοπέν λάτρευε την όπερα από μικρός, έτσι γι’ αυτό το εγχείρημα διάλεξε μια χαριτωμένη άρια του Ροσίνι από τη «Σταχτοπούτα».
«Non più mesta», που η πρωταγωνίστρια τραγουδά με κέφι και ζωντάνια στο τέλος της όπερας καθώς κλείνει η αυλαία:
«Πάει καιρός που στη φωτιά δίπλα θλιμμένη, τραγουδούσα. 
Πέρασαν πια της θλίψης οι στιγμές»...

Γνωστή και ως «Rondo Aria», η «Non più mesta» έχει προσελκύσει πλήθος συνθετών να γράψουν παραλλαγές πάνω στην σκερτσόζα μελωδία της.

Οι γοητευτικές παραλλαγές του 14χρονου Σοπέν εντυπωσιάζουν με την μελωδική ευλυγισία και πρωτοτυπία τους.
Η σύνθεση ξεκινά με την παρουσίαση του θέματος που μεταμορφώνεται στις τέσσερεις παραλλαγές που ακολουθούν. Το μοτιβικό υλικό και η αντιμετώπισή του φανερώνει την φαντασία και μουσική ευρηματικότητα του νεαρού Σοπέν.
Στην πρώτη, το θέμα ζωντανεύει με τη βοήθεια των συνεχών τριήχων, με ζωηρό και παιγνιώδη χαρακτήρα…
Η δεύτερη, μάλλον «καταπραϋντική», αποστασιοποιείται από την προηγούμενη σε υφολογικό επίπεδο προτάσσοντας μια απαλή μουσική ανάπαυλα στο ύφος του μπελκάντο, με έντονη συναισθηματικότητα, πρόδρομος της τρίτης παραλλαγής με τα γρήγορα φωτεινά αρπίσματα, που με χιούμορ προβάλλουν μια μικρής διάρκειας, πλην απαστράπτουσα δεξιοτεχνία στο φλάουτο.
Η τέταρτη παραλλαγή ακολουθεί ευέλικτα την κύρια μελωδική γραμμή διακοσμημένη με χαριτωμένα στακκάτι και άλλες φιγούρες και καλλωπισμούς, αποτζιατούρες και επερείσεις…

Στυλιστικά, δεν υπάρχει τίποτα στη σύνθεση αυτή που να «μαρτυρά» Σοπέν.
Μην περιμένετε να διακρίνετε τα δακτυλικά του αποτυπώματα στο μέρος του πιάνου, καθώς ο έφηβος αγαπημένος μας, δίνει προτεραιότητα (και ορθώς πράττει) στο φλάουτο.
Επιπλέον, είναι η μόνη σύνθεση του πολωνού, που μπορεί να εκτελεστεί άνετα ακόμα και από αρχάριους πιανίστες, καθώς το τμήμα του πιάνου δεν είναι διόλου απαιτητικό, όπως μας έχει συνηθίσει ο βιρτουόζος Σοπέν στο σύνολο των συνθέσεών του.

Επιλέγω να το ακούσουμε με τον Ζαν-Πιέρ Ραμπάλ, τον ταλαντούχο γάλλο φλαουτίστα που περιέγραψε τη σχέση του με το όργανο ως μέγιστο πάθος!... Πάθος, που τροφοδότησε μια αξιοσημείωτη καριέρα, που ξεπέρασε τα 50 χρόνια:
«Πρέπει η σχέση σου με το φλάουτο να είναι πάθος, 
τόσο σημαντική όσο το νερό που πίνεις ή το ψωμί που τρώς!". 


Φωτεινός ήχος, κομψότης, ευγένεια και κυρίως επιδέξιες αναπνοές στη μέση γρήγορων μεταβάσεων χωρίς να αλλοιώνεται η απόδοση του ήχου.

Frédéric Chopin: «Variations, Non piu mesta»:



Η άρια του Ροσίνι από τη Τζόυς Ντιντονάτο:


Monday, 16 October 2017

"Μουσικής ενδύματα στη Φλωρεντινή τραγωδία του Ουάιλντ"



Γενέθλια του Όσκαρ Ουάιλντ σήμερα (16 Οκτωβρίου 1854), του μεγαλοφυούς ποιητή, δραματουργού, μυθιστοριογράφου και κριτικού.
Έτσι,  η έμπνευση της καλησπέρας έρχεται "εις διπλούν" με κάτι δικό του.

Δεν είναι λίγες οι φορές που μεγάλοι της μουσικής τέχνης με πυρήνα κείμενά του έχουν δώσει πλήθος αριστουργημάτων (Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι, Σαλώμη, Το αηδόνι και το τριαντάφυλλο, De Profundis...)

Σήμερα, ταξιδεύουμε στο χρόνο και το χώρο...Μεταφερόμαστε στη Φλωρεντία του 15ου αι., όπου ένας έμπορος ζει ευτυχισμένος με τη γυναίκα του, μέχρι που τούς επισκέπτεται ένας πρίγκιπας, φίλος του συζύγου... Η γυναίκα του εμπόρου δεν μπορεί να αντισταθεί, όταν ο νεαρός άρχοντας της εκμηστυρεύεται τον έρωτα του....Όταν ο σύζυγος  ανακαλύπτει την παράνομη σχέση, καλεί τον εραστή σε μονομαχία και τον σκοτώνει...
Η τραγική αυτή εξέλιξη αφυπνίζει τον έρωτα του ζευγαριού...

Ο συγγραφέας στη "Φλωρεντινή Τραγωδία" (έργο, που άφησε ημιτελές), αναδεικνύει  έννοιες που προβληματίζουν τον άνθρωπο απ 'αρχής του κόσμου...
Τον  έρωτα, την απιστία, τα πάθη, τις ακραίες συμπεριφορές, το θάνατο, τη ματαιοδοξία και την απληστία.

Από τις σημαντικότερες όπερες των αρχών του 20ου αι. και με την υπογραφή του Αλεξάντερ Τσεμλίνσκι είναι η ομότιτλη "Eine florentinische Tragödie", το λιμπρέτο της οποίας στηρίχτηκε στη γερμανική μετάφραση του ομότιτλου θεατρικού του Όσκαρ Ουάιλντ.

1. Από την όπερα αυτή, που έκανε πρεμιέρα το 1917 ακούμε την εισαγωγή με τον υπότιτλο: "Ερωτικά παιχνίδια":

Alexander von Zemlinsky:"Μια Φλωρεντινή τραγωδία", εισαγωγή



2. Από το ίδιο θεατρικό "Μια Φλωρεντινή τραγωδία", εμπνέεται λίγα χρόνια νωρίτερα(1911) ο  Σεργκέι Προκόφιεφ τη μονόπρακτη όπερά του: "Maddalena", ένα μικρής έκτασης μελόδραμα της νεότητάς του, που πραγματεύεται το θλιβερό τρίγωνο αγάπης.

Οι χαρακτήρες της ιστορίας του Ουάιλντ αλλάζουν ως προς τα ονόματα (Μανταλένα ονομάζεται η άπιστη σύζυγος), που είναι  παντρεμένη με τον ζωγράφο Τζενάρο και ζουν όχι στη Φλωρεντία, μα στη Βενετία του 15ου αι. Μεταμφιεσμένη ερωτοτροπεί με τον φίλο του άντρα της Στένιο, κι εκείνος σαγηνεύεται από το μυστήριο που την περιβάλλει.
Τον πόθο του γι αυτή τη γυναίκα εξομολογείται στο φίλο του, που έτσι αποκαλύπτεται η ταυτότητά της. Λόγοι τιμής ωθούν τον Τζενάρo να σκοτώσει τον Στένιο, αλλά τραυματίζεται θανάσιμα και κείνος.
Καθώς η Μανταλένα βλέπει και τους δυο νεκρούς, αναρωτιέται ποιον τελικά αγάπησε πραγματικά κι αναλογίζεται αν άξιζε για χάρη του έρωτα μια τέτοια συμφορά.
Έξαλλη τρέχει στο παράθυρο καλώντας σε βοήθεια, ισχυριζόμενη πως ένας ξένος σκότωσε τον άντρα της.

Ο Προκόφιεφ, αν και νεαρός, καταγράφει μοναδικά τις συναισθηματικές εξάρσεις των ηρώων του.Η ακρότητα του πόθου σε όλo το μεγαλείο της...
Στην τελευταία σκηνή η σωματική σύγκρουση των δυο ανδρών απεικονίζεται μαεστρικά με την  ένταση να κορυφώνεται...Ο θάνατος φέρνει  απελπισία, συναίσθημα που κυριαρχεί...
Σκούρα ηχοχρώματα στην ενορχήστρωση του Προκόφιεφ αποτυπώνουν τη σκοτεινή πλευρά της ψυχής του ερωτευμένου, το "νοσηρό" ερωτισμό και τα επακόλουθά του, που δεν άφησαν αδιάφορο τον αντισυμβατικό Ουάιλντ.
Μετά την ηφαιστειακή μουσική λάβρα της σκηνής του φόνου, τα όργανα καταλαγιάζουν...
Η ηρεμία είναι φαινομενική προκειμένου να δοθεί ο χρόνος στον ακροατή να στοχαστεί...
Οι υψηλές κορώνες της Μανταλένας (3:56) εκθέτουν την εσωτερική της κραυγή ή η ηρωίδα του Ουάιλντ παραμένει γνήσια παραβατική, αποφασισμένη να μη συμφιλιωθεί με καμία εκδοχή ηθικής και αρμονίας;;;

Τελικά-για να χρησιμοποιήσω φράση του ίδιου του Ουάιλντ- ο άνθρωπος μπορεί να αντισταθεί στα πάντα, εκτός από τον πειρασμό του έρωτα;

 Sergey Prokofiev" "Maddalena"-Final scene


Sunday, 15 October 2017

Ντεμπισί: Συνομιλία με το Μεγάλο κύμα...

"Μεγάλο Κύμα", γκράφιτι-Ολύμπια Ουάσινγκτον
Ο πόνος στη μέση, μα και ο καιρός δεν ενδείκνυνται για "βόλτα στη θάλασσα από την αυγή ως το απομεσήμερο"... κι έτσι, δεν έχει ούτε "παιχνίδια με τα κύματα"...
Όμως η "συνομιλία των κυμάτων με τον  άνεμο" έχει ήδη ξεκινήσει από ώρα και χαζεύω τις ατάκες τους...

"Η συνομιλία των κυμάτων με τον  άνεμο" είναι το 3ο και τελευταίο μουσικό σκίτσο του συμφωνικού ποιήματος "La Mer" του Κλωντ Ντεμπισί, που  έγραψε στις ακτές της Μάγχης , ταλαιπωρημένος από την κοινωνική κατακραυγή λόγω της σχέσης του με την Έμμα Μπαρντάκ.

Καθένα από τα μέρη του έργου πλάθει μια ηχητική εικόνα της θάλασσας...
1."Από την αυγή μέχρι το μεσημέρι στη θάλασσα "
2."Παιχνίδια κυμάτων" 
3."Συνομιλία του ανέμου με τη θάλασσα"

Στο 3ο μέρος, αφήνεσαι στην ηχητική έκρηξη...στην απειλή της καταιγίδας...στη βιαιότητα της θύελλας....
Δειλά, και μάλλον ελπιδοφόρα μια ηχητική νηνεμία κάνει την εμφάνισή της με κάποιο μικρής διάρκειας μοτίβο, ενώ η θύελλα που παραμονεύει ξεσπά και πάλι με επίμονες δοξαριές στα τοξοτά... Το τέμπο  που ακολουθείς είναι ζωηρό και θορυβώδες από τα τύμπανα και τις γκρανκάσες...
Το απαλό τραγούδι των Σειρήνων  εκμηδενίζεται μέσα σε μια κορύφωση χαράς. H πλούσια και υποβλητική απεικόνιση των μορφών της θάλασσας από το συνθέτη παραμένει ένα ιμπρεσιονιστικό ορόσημο,  κλασικό στο είδος της προγραμματικής μουσικής.
Εξώφυλλο "La Mer", 1η Έκδοση 1905
Το έργο έχει χαρακτήρα ιδιαίτερο, αφού ο δημιουργός του δεν εμπνέεται τόσο από τη φυσική όψη της θάλασσας, όσο από την εικαστική απόδοσή της.
Οι ιμπρεσιονιστικές "Θαλασσογραφίες" είναι εκείνες που δίνουν έμπνευση στον Ντεμπισί, όπως και δημιουργίες καλλιτεχνών της  Άπω Ανατολής,  στα πλαίσια του Ιαπωνισμού που στην εποχή του συνθέτη ήταν της μόδας.

Συγκεκριμένα το "Μεγάλο Κύμα" του Χοκουσάι, (γι αυτό άλλωστε και το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης της "Θάλασσας"  κοσμεί το έργο του ιάπωνα καλλιτέχνη.

Να θυμίσουμε πως ο Ντεμπισί αγαπούσε πολύ το υδάτινο στοιχείο και όταν ήταν μικρός είχε εκφράσει την επιθυμία να γίνει ναυτικός, όπως επίσης η εκτίμηση προς την τεχνική ξυλογραφίας ουκίγιο-ε και τον Χοκουσάι χρονολογείται από τα φοιτητικά του χρόνια, που σε παλαιοπωλείο της Ρώμης είχε ανακαλύψει ένα αντίγραφο του "Μεγάλου κύματος της Καναγκάουα", που μέχρι το τέλος της ζωής του κοσμούσε τον τοίχο στο σαλόνι του.

"Μεγάλο Κύμα", ΜΕΤ, φωτο Ε.Νούσα
Είχα τη χαρά το "Μεγάλο Κύμα", (μάλλον μια έκδοσή του) να τη θαυμάσω στη Νέα Υόρκη στο Μητροπολιτικό Μουσείο, ένα έργο, πολύ μικρών διαστάσεων, κάτι που δεν είχα κατά νου...που όμως με εντυπωσίασε φέρνοντας στη μνήμη μου, ακριβώς αυτό, την πρώτη έκδοση του εκληκτικού "La Mer"!

"Μεγάλο Κύμα", γκράφιτι-Ολύμπια Ουάσινγκτον
Το καλοκαίρι που μας πέρασε, το "Μεγάλο Κύμα" ορθώθηκε σαν τσουνάμι στον τοίχο μιας τοπικής Γκαλερί στην Ολύμπια της Ουάσινγκτον, και φυσικά δεν έχασα την ευκαιρία να φωτογραφηθώ, καθώς μού έφερε στο νου το ορχηστρικό αριστούργημα του Ντεμπισί και τη σαγήνη που τού ασκούσε η θάλασσα με την κίνηση και τη δύναμή της.

Ο Ντεμπισί σαν αυθεντικός ιμπρεσιονιστής "παίζει" με το ηχόχρωμα, τη διάθεση, την ατμόσφαιρα και τις αισθήσεις...Έχει σκοπό να προσελκύσει τα αισθήματα και όχι το πνεύμα.
Πρόκειται για ένα δονητικό, ταλαντευόμενο, λαμπερό ηχητικό τοπίο, που χαϊδεύει τις αισθήσεις, με το συνθέτη να χειρίζεται την ορχήστρα με λεπτότητα και ευρηματικότητα για να λάμψουν τα χίλια χρώματα της θάλασσας.

Η "Θάλασσα" έκανε πρεμιέρα σαν σήμερα 15 Οκτώβρη του 1905.

Ήταν από τα αγαπημένα έργα του Αρτούρο Τοσκανίνι, που το διηύθυνε αρκετές φορές στα χρόνια της Αμερικής. Μάλιστα είχε προτείνει την προσθήκη σαλπίγγων στην τελική κορύφωση, στο τελευταίο σκίτσο, κάτι που ο Ντεμπισί αποδέχτηκε.

Όμορφη Κυριακή, φίλοι μου, αφεθείτε στη μαγεία της μουσικής του Ντεμπισί, που αποκαλύπτεται στα μουσικά, θαλασσινά σκίτσα του, όπου κάθε ρυθμός και κίνηση της απεραντοσύνης της υδάτινης θεάς αντανακλάται στον παφλασμό της ορχήστρας.

Debbusy/Toscanini: "LA MER : Συνομιλία των κυμάτων με τον άνεμο" 
NBC Symphony Orchestra(1950)


Friday, 13 October 2017

Ντάριο Φο: η αγάπη για την όπερα



Yπήρξε μοναδικός θεατράνθρωπος με μοναδική αντίληψη για την τέχνη, ως σμίλεμα ψυχής και νου κι ως γλώσσα αιχμηρότατη και καυστική, που μπορεί να διορθώσει, πλάσει, μεταμορφώσει, διυλίσει...
Ελεύθερη και ασυμβίβαστη η σκέψη του, η ματιά του καλλιτεχνική, μα κυρίως ανθρωπιστική, χειριζόταν το λόγο άλλοτε ειρωνικά, άλλοτε σαρκαστικά, πάντα όμως προς όφελος της ανθρώπινης ψυχής.

Ένας χρόνος χωρίς τον Ντάριο Φο...

Ο αγαπημένος, αντισυμβατικός και γνωστός για την εξαιρετική ευφυΐα του ιταλός καλλιτέχνης έφυγε πέρσι σαν σήμερα 13 Οκτώβρη πλήρης ημερών αφήνοντας φτωχότερο κατά πολύ τον κόσμο της Τέχνης!
Το θέατρό του λαϊκό, με κείμενα και παραστάσεις αποενοχοποιητικά...Μια αύρα σύγχρονου Διονυσιασμού, με τη χαρά της ζωής να κυριαρχεί.

Ακόμα θυμάμαι μια μαθητική παράσταση του "Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω", έργο, που σαν κείμενο, με συντάραξε! Τρομερά επίκαιρο, έργο που θίγει σημαντικά κοινωνικά προβλήματα με ένα ιδιόμορφο χιούμορ, σατιρίζει τα κακώς κείμενα και την ανάγκη του απλού ανθρώπου να απεγκλωβιστεί από τη θηλιά της κοινωνίας...
Είχα γελάσει πολύ, παρότι θίγονται τόσο σοβαρά θέματα, κι ας ήταν η παράσταση μαθητική...
Ναι, ο Φο, λάτρευε την κωμωδία και κυρίως την ιταλική που τής έδωσε άλλη πνοή, έτσι δεν θα μπορούσε να τον αφήσει ασυγκίνητο ο συμπατριώτης του Τζοακίνο Ροσίνι, που έφερε την όπερα μπούφα στην πρώτη γραμμή.

Από τις ιδιαίτερες συνεργασίες του με την όπερα και επειδή του άρεσε να χρησιμοποιεί τεχνικές της κομέντια ντελ' άρτε ήταν με τις όπερα μπούφα του ιταλού συνθέτη.

Το 1992, στο 'Αμστερνταμ και για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Ροσίνι, σκηνοθετεί, σκηνογραφεί και κάνει τα κοστούμια στον "Κουρέα της Σεβίλλης".
Ο Φο έχει πει πως:
"O Ροσσίνι είναι ο μουσικός της διατροφής και της αγάπης. 
Συνθέτει μουσική πλούσια σε βότανα και αρώματα, όπου μπορεί κανείς να βρει ελιές, 
ντομάτες, ψάρια, δεντρολίβανο, ζουμερά σταφύλια κι ευωδιαστά τριαντάφυλλα, 
μα και γλυκό κρασί που σε μεθά μαζί με το γέλιο των κοριτσιών".

Αυτή η σύλληψη τον οδηγεί στην ιδέα να πλάσει στη σκηνή ένα χαρούμενο καρναβάλι.
Κι ενώ ακούγεται η ουβερτούρα, γεμίζει το θεατρικό σανίδι με γλεντζέδες καρναβαλιού, βγαλμένους λες απ'την παλιομοδίτικη, μα πάντα νοσταλγική κομέντια ντελ άρτε...

Εκτός από το Ροσίνι είχε αναδιατάξει και την "Ιστορία του Στρατιώτη" του Στραβίνσκυ, που όπως είχε ομολογήσει όταν ειχε πρωτοδεί το έργο, είχε συγκλονιστεί βαθιά, τόσο που να μένει άγρυπνος για μερόνυχτα.



















(Σχέδια κοστουμιών του Ντάριο Φο για τους ρόλους της Rosina και του Basilio)

Aπό την όπερα, ακούμε την άρια του Basilio από την 1η πράξη: "η συκοφαντία είναι αγεράκι"


 Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Wednesday, 11 October 2017

"Ένας Μότσαρτ, το αλάτι της στιγμής μου"


Κάθε φορά που γκρίζα σύννεφα  μαντρώνουν  τις σκέψεις και τη διάθεσή μου ανατρέχω σε ένα βιβλιαράκι, που διάβασα πρόπερσι το καλοκαίρι και από τότε το κουβαλώ σχεδόν πάντα μαζί μου-βοηθό στο γκρέμισμα κάθε μαυρίλας που θα τολμήσει να μουντζουρώσει την εύθυμη πολυχρωμία της καθημερινότητάς μου...

Το "Αλάτι της ζωής"-αυτός είναι ο τίτλος του βιβλίου- βραβεύτηκε ως ένα από τα πιο "αισιόδοξα" βιβλία  και κοντολογής μάς καλεί να αναρωτηθούμε "τι θα μάς έλειπε περισσότερο, αν ήταν να χαθεί για πάντα από τη ζωη μας;"

Η Φρανσουάζ Εριτιέ συνθέτει ένα μωσαϊκό μικρών "τίποτε", προσωπικών "μηδέν".
Δείχνει έναν άλλο τρόπο σκέψης, τον τρόπο να αναρωτηθείς ποιά και τι είναι η ομορφιά της δικής μας ζωής...
Μια απαρίθμηση, ένας κατάλογος, ένα εκτενής μονόλογος για τις αισθήσεις, τις συγκινήσεις, τις μικρές ή μεγαλύτερες απολαύσεις και χαρές, τις βαθιές απογοητεύσεις, ακόμη και τις οδύνες(κι αυτές είναι αλάτι, μια "νοστιμιά" στη μονοτονία και το βάλτωμα κάποιων περιόδων της  ζωής μας μερικές φορές)...Σε ασήμαντα, κοινά γεγονότα, χαραγμένα σαν εικόνα, ανεξίτηλα στην καρδιά και τη μνήμη..Μια ελαφράδα, μια χάρη, μια νοστιμιά, ...το αλάτι να σερβιριστεί και να φαγωθεί με ευχαρίστηση το πιάτο της ζωής.

Πόσος χρόνος μένει για να γευτεί κανείς το αλάτι της ζωής;
Οι διακοπές, το θέατρο, το σινεμά, κάποια συναυλία ή ζωγραφικές εκθέσεις, το διάβασμα ενός βιβλίου, οι περίπατοι στην εξοχή, η επίσκεψη σε ένα φίλο, τα ταξίδια, ο κήπος και η βεράντα μας, η μουσική, ακόμα και η γλυκιά απραξία ή η ονειροπόληση...
Πόσος χρόνος;
Μόλις μιάμιση ώρα καθημερινά...
Και οι περισσότεροι επιμηκύνουμε το χρόνο σε ανούσια, θαμπά και άγευστα, κλείνοντας την πόρτα στις απολαύσεις που λαχταρά η ψυχή μας...

Φίλοι μου, για να διατηρήσουμε την "νοστιμιά" είναι απαραίτητα τα κρυφά ρίγη των μικροαπολαύσεων...
Αντιγράφω από το "νόστιμο" βιβλιαράκι:

"...Αλάτι της ζωής είναι τα ξεκαρδιστικά γέλια, οι κουβεντούλες περί ανέμων και υδάτων...οι μπύρες στην μπάρα, το καφεδάκι στη λιακάδα, τα φιλικά παλέματα στ'αστεία, τα μακάρια δροσερά, φθινοπωρινά βράδια... να προσπαθείς να θυμηθείς λόγια παλιών τραγουδιών...να αναζητάς μυρωδιές ή γεύσεις..., το ξεφύλλισμα ενός άλμπουμ με φωτογραφίες,  να χτίζεις ένα σπίτι με τη φαντασία σου, να κουρνιάζεις στον καναπέ, , να σιγοσφυρίζεις με τα χέρια στις τσέπες..., οι απολαυστικές στιγμές σιωπής και μοναξιάς, τα φιλιά στο λαιμό, οι χαρούμενες παιδικές φωνές στο διάλειμμα, να μπουκώνεσαι με σοκολάτα, το πρωινό χουζούρι στο κρεβάτι...
...να περπατάς στην παραλία μια μέρα με δυνατό αέρα, να σε γοητεύουν οι Μπητλς ακόμα και σήμερα, ν'ακούς ευλαβικά μια σονάτα του Μότσαρτ..."

Ας ζούμε τις στιγμές με όλες μας τις αισθήσεις, φίλοι μου!...
Να βλέπουμε, να χαϊδεύουμε, να αγγίζουμε, να γευόμαστε, να μυρίζουμε, να ακούμε και να παρατηρούμε...
Ο κόσμος μας είναι νοστιμότερος μέσα από τις αισθήσεις...

...ν'ακούς ευλαβικά μια σονάτα του Μότσαρτ...ιδιαίτερα αν ξέρεις πως γράφτηκε για μια δεκατριάχρονη δεσποσύνη, φορτωμένη την ευαισθησία και τη νεανική ορμή ενός ταλαντούχου πλάσματος όπως ο Μότσαρτ!..
Με παραλήπτη μια γλυκιά, ολόχαρη "Τριανταφυλλένια"...

Η Ρόζα ήταν μαθήτρια του αυστριακού συνθέτη όταν ζούσε στο Μανχάιμ, κόρη του αρχιμουσικού της πόλης, η μεγαλύτερη από τα έξι παιδιά του, πλάσμα χαρισματικό και προικισμένο απλόχερα...
Βελουδένια, τρυφερή, φιλική, καλοσυνάτη, γενναιόδωρη σε αισθήματα, που ο Μότσαρτ προσπάθησε να περιγράψει στο αντάτζιο της Σονάτας του αρ. 7.
Μιας Σονάτας με πολυάριθμες αντιθέσεις στη δυναμική, με τα forte και τα piano  ν' αναπνέουν τον ενθουσιασμό και τη νεανική αφέλεια της Τριανταφυλλένιας...

Μιας Σονάτας, που ακούω μόλις ευλαβικά κι απολαμβάνω, νοστιμίζοντας το "τώρα" της στιγμής μου...Εσείς;

Mozart: "Piano Sonata in C major- ΙΙ mov."
Στο πιάνο η κορυφαία Μιτσούκο Ουσίντα, που έχει συνδεθεί με την ερμηνεία έργων Μότσαρτ.


Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Tuesday, 10 October 2017

Verdi - Ρέκβιεμ: ύμνος στο θάνατο!

              Αποτέλεσμα εικόνας για verdi requiem


ΒΕΡΝΤΙ, ο μεταρρυθμιστής του ιταλικού μελοδράματος με την όπερα να τον έχει καθιερώσει στη συνείδησή μας...

ΡΕΚΒΙΕΜ, μια νεκρώσιμη ακολουθία, ένα εκκλησιαστικού χαρακτήρα έργο, που μεταφέρει την αγωνία του θανάτου...

Όμως το Ρέκβιεμ του Βέρντι διαφέρει από τα υπόλοιπα...
Αποτελεί έναν ύμνο στο θάνατο!
Μεγαλοπρεπές και εκρηκτικό, με σαφείς αναφορές στον οπερατικό τύπο, που ο Βέρντι ανέδειξε μοναδικά, μια και ο πιο ανίδεος εύκολα διακρίνει την έντονη θεατρικότητά του!...
Κάτι που αρνητικά χαρακτηριζόμενο από τον φον Μπύλοβ παρομοιάστηκε με  "όπερα που φορά εκκλησιαστικό ράσο", σχόλιο που ο Μπραμς κατέκρινε επισημαίνοντας το λάθος στον Μπύλοφ προσθέτοντας πως  "μόνο μια ιδιοφυία θα μπορούσε να γράψει ένα τέτοιο έργο"!!

Είναι φανερό πως ο κατεξοχήν συνθέτης όπερας, Βέρντι, δεν στηρίζεται τόσο στο θρησκευτικό συναίσθημα, όσο στην απόδοση δραματικότητας...
Το Ρέκβιεμ του, εγκώμιο στο θάνατο..., απαραίτητο, αφού χωρίς αυτόν δεν μπορεί να υπάρξει ζωή...

Να θυμίσουμε πως η μεγαλόπνοη "Λειτουργία εις κεκοιμημένους" του Βέρντι γράφτηκε  για την πρώτη επέτειο θανάτου του ιταλού συγγραφέα Αλεσάντρο Μαντσόνι το 1874, με τον ίδιο το συνθέτη να καθοδηγεί ορχήστρα, χορωδία και σολίστες από το πόντιουμ, αν και συνέλαβε την ιδέα μιας νεκρώσιμης ακολουθίας μια δεκαετία νωρίτερα κατά τη διάρκεια επιδημίας χολέρας που είχε ξεσπάσει στην Ιταλία και αφάνισε μεγάλο μέρος  του πληθυσμού, όπως και λίγο αργότερα για το μνημόσυνο του Ροσίνι, που όμως ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε.

Μεγάλος θαυμαστής του Ρέκβιεμ υπήρξε ο Μπέρναρντ Σω μετά την πρώτη παράσταση του έργου στο Λονδίνο , με το συγγραφέα να εκφράζει την επιθυμία να παιχτεί στην κηδεία του το μέρος του: "Libera me".

"Σώσε με, Κύριε, από τον αιώνιο θάνατο,
εκείνη την τρομερή ημέρα,
όταν ο ουρανός και η γη θα εξαφανιστούν,
όταν θα έρθεις να κρίνεις τον κόσμο με την πύρινη ρομφαία"

Ας απολαύσουμε το "Libera me" με την υψίφωνο να κάνει δραματική έκκληση για σωτηρία. Κινούμενη σε καθηλωτικούς, επαναλαμβανόμενους ήχους ικετευτικής ωδής υποβάλλει την αίσθηση του δέους, ενώ η χορωδία (2:25) ξεκινά ένα απίστευτης δυναμικής θέμα στη δομή της φούγκας, πλάθοντας ένα σύνθετο φινάλε , όπου η σοπράνο ακούγεται φευγαλέα μόνο για να ανακόπτει ή και να ενισχύει τη σαρωτική, σαν καταιγίδα διάθεση του χορού, που το αρμονικό του υπόβαθρο μεταβάλλεται συνεχώς...
Στην μελισματική και ήπια προσευχή του τέλους,  γυναικεία φωνή και χορωδία αίρουν την προηγούμενη ένταση κι ενώνονται σε μια ανακουφιστική ζεστασιά, ειρηνικά  και ήσυχα σε μια παράκληση για συγχώρεση, σωτηρία και εξαγνισμό.

Παρακολουθείστε την έκφραση του μαέστρου Κλαούντιο Αμπάντο στο τέλος(13:40).Περνούν αρκετά λεπτά μέχρι να ηρεμήσει, να συνέλθει από τον ηλεκτρισμό και την έκσταση...
Ανακουφισμένος...ξεφυσά...αποφορτίζεται...γυρίζει στο ακροατήριο, που τότε μόνο ξεσπά σε χειροκροτήματα και τον αποθεώνει!!!

Verdi's Requiem: "Libera me"
(Claudio Abbado - Berliner Philharmoniker- Angela Gheorghiu)


(Με αφορμή τη γενέθλια επέτειο του Τζουζέπε Βέρντι- 10 Οκτωβρίου 1813).

Άλλα παλαιότερα κείμενά μου για τον Βέρντι μπορείτε να διαβάσετε εδώεδώ και εδώ.

Monday, 9 October 2017

Σαιν Σανς: γαλλική φινέτσα με Αιγυπτιακό άρωμα!

File:Camille Saint-Saëns in 1900 by Pierre Petit.jpg


Καλησπερίζω με άρωμα Ανατολής σε ύφος κλασικό και με τη  γαλλική φινέτσα του Σαιν Σανς!

Γεννημένος  στις 9 Οκτωβρίου του 1835 στο Παρίσι, ο Καμίγ Σαιν-Σανς θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους γάλλους συνθέτες.
Ανατράφηκε από τη μητέρα και τη θεία του,αφού ο πατέρας του πέθανε λίο πριν ο Καμίγ έρθει στη ζωή.
Η θεία του, καλλιεργημένη γυναίκα, τον πρωτοδίδαξε  πιάνο.
Σύντομα φάνηκε η ιδιοφυία του.
Λέγεται πως τα δυόμισι του χρόνια έπαιζε μελωδίες στο πιάνο και στα τρία του είχε ήδη συνθέσει το πρώτο του έργο.
Το 1856  κατέπληξε το ακροατήριο, προσφερόμενος να παίξει οποιαδήποτε από τις 32 σονάτες για πιάνο του Μπετόβεν από μνήμης.

Συνέβαλλε στη διάδοση της γαλλικής μουσικής και ενθάρρυνε τη σύνθεση και την παρουσίαση έργων Γάλλων συνθετών.
Ο Σεν-Σανς το 1875  παντρεύτηκε την 19χρονη Μαρί Τριφό και απέκτησαν 2 γιους.
Η μοίρα όμως χτύπησε άδικα το συνθέτη,ο οποίος σε διάστημα έξι εβδομάδων έχασε και τα δυο του παιδιά,γεγονός για το οποίο έρριξε ευθύνες στη γυναίκα του,λόγος,που την εγκατέλειψε.
Από τότε έζησε μόνος  με  παρηγοριά τη μουσική,τα σκυλιά κι τα ταξίδια του.

Στο ταξίδι του στη νότια Αμερική εμπνεύστηκε τον εθνικό ύμνο της Ουρουγουάης.

Αγαπούσε τα εξωτικά μέρη και ιδιαίτερα την Αίγυπτο και την Αλγερία.

Το χρώμα και η αρχαία μουσική τους, ενέπνευσαν στον Σαιν-Σανς αρκετά έργα όπως η Αλγερινή Σουίτα  και το Κοντσέρτο για πιάνο αρ.5 “Αιγυπτιακό”.

Σε αυτό το μεγαλειώδες έργο , ο συνθέτης μιμείται το κόασμα των βατράχων και τον ήχο των γρύλλων, που άκουσε στο Νείλο , ένα ερωτικό τραγούδι της φυλής Nubian, που αποδίδει με τρέμολο στα έγχορδα και στο φινάλε  τη στροφή των ελίκων του πλοίου.

Οι κριτικοί  χαιρέτισαν το έργο ως "ένα έργο φαντασίας διακοσμημένο και χρωματισμένο με πορφυρό Ανατολής"

Σε μορφή σονάτας, με πιο ελεύθερη δομή.
Με μέρη ,που λέγεται πως αντανακλούν την ευτυχία του συνθέτη που βρίσκεται στην Ανατολή .

 Το πρώτο θέμα allegro,απλό με ζωντανό ύφος, σε χορευτικό ρυθμό,κάπως κωμικό,τρέχει πάνω και κάτω στο πληκτρολόγιο του πιάνου.

Το δεύτερo θέμα andante, κινείται σε μια πιο λυρική  ιδέα, μελαγχολική...
Η ασυνήθιστη ενορχήστρωση του συνθέτη παραπέμπει στο εξωτικό στοιχείο.
Ιδιαίτερα στο συνδυασμό των κεράτων και πιάνου, καθώς και η έκφραση των κυματισμών του νερού μέσω της άρπας.

Στο τρίτο μέρος molto alegro, η ιλιγγιώδης κίνηση στα πνευστά και έγχορδα  αλληλεπικαλύπτονται, δημιουργώντας  ένταση και οδηγώντας έξυπνα σε ένα θριαμβευτικό φινάλε!

Απολαύστε το!


Monday, 2 October 2017

ΓΚΑΝΤΙ: η δύναμη της αλήθειας ενάντια στην αδικία, στο μινιμαλισμό του Φ.Γκλας


«Η πείρα με δίδαξε πως δεν υπάρχει άλλος Θεός από την Αλήθεια»
(ΜΑΧΑΤΜΑ ΓΚΑΝΤΙ) 


Πολιτικός, επαναστάτης ακτιβιστής..Ένας πνευματικός ηγέτης, ο εμπνευστής της αντίστασης, χωρίς χρήση βίας… 
Ο Μαχάτμα Γκάντι γεννήθηκε σαν σήμερα 2 Οκτώβρη 1869 και δίνει  αφορμή για τη σημερινή, μουσική μου πρόταση.

O Φίλιπ Γκλας στην τριλογία του με έμπνευση προσωπικότητες που άλλαξαν τον κόσμο, κινείται γύρω από τον Ακενατών, τον Αϊνστάιν και τον Γκάντι.
Δεύτερο μέρος της τριλογίας με τίτλο «Satyagraha», αφιερώνεται στο μεγάλο ινδό ηγέτη και παρουσιάζει τις εμπειρίες του στη Ν. Αφρική, όπου συνάντησε τις αδικίες εις βάρος των εγχρώμων, παίρνοντας την απόφαση να διαμαρτύρεται για αυτές δημόσια... 
Η αντίδρασή του στις αδικίες της ανθρωπότητας ήταν η «Σατγιαγκράχα: Όχι επίθεση, όχι υποχώρηση». 
Χωρίς να κάνει ποτέ κακό στους αντιπάλους του, υποστήριζε ασταμάτητα τις θέσεις του που αντιπροσώπευαν τους φτωχούς και εξαθλιωμένους.

Ο τίτλος είναι σανσκριτική λέξη που σημαίνει «δύναμη αλήθειας» και  επικεντρώνεται στη θεωρία του Γκάντι για την παθητική αντίσταση ενάντια στην αδικία.
Η όπερα έχει ημι-αφηγηματική μορφή και κυριαρχούν τρεις ιστορικές προσωπικότητες, τα πνεύματα των οποίων ενσαρκώνονται στη σκηνή: 
ο ινδός ποιητής Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ, που υπήρξε στενός φίλος του Μαχάτμα Γκάντι, ο Ρώσος συγγραφέας Λέων Τολστόι, με τον οποίο όπως γνωρίζουμε συχνά αντάλλασσε πνευματική και ηθική σοφία μέσω των επιστολών τους, κι ο Αμερικανός ηγέτης πολιτικών δικαιωμάτων Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο οποίος εμπνεύστηκε από τη μη βίαιη πολιτική του δράση.

Εχω επιλέξει να ακούσουμε το «Άσμα του σούρουπου», από την τρίτη πράξη, όπου ο Γκάντι προσεύχεται ενώ το πνεύμα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ  βρίσκεται πάνω στο βάθρο με γυρισμένη την πλάτη στο κοινό…
Είναι η εποχή που οι ΗΠΑ συγκλονίζονται, από βίαιες, αιματηρές φυλετικές συγκρούσεις …
Συνεχείς οι εκδηλώσεις του αντιρατσιστικού κινήματος με αποκορύφωμα τη μνημειώδη διαδήλωση του '63 με κεντρικό ομιλητή τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ…
Ο Γκάντι προσεύχεται κι ο μαύρος ηγέτης με παντομιμικές κινήσεις εκφωνεί την ιστορική  ομιλία του: «Έχω ένα όνειρο…»…

Ο Γκάντι ξεκινά τη σανσκριτική προσευχή:
«Κάθε φορά που  η δικαιοσύνη μαραίνεται και το κακό κυβερνά τη γη, τότε εγώ δημιουργώ τον εαυτό μου στη γη... για την προστασία του αγαθού και του ωραίου και για να στηθεί στο κάθισμά της πάλι η αρετή…Κάθε φορά που οι αξίες και τα ιδανικά απαξιώνονται, που το ήθος αλλοτριώνεται, τότε δίνω τον εαυτό μου!Ενσαρκώνομαι, παίρνω την υλική μου φύση, για την προστασία του καλού και τον εξοστρακισμό των δαιμόνων...Για χάρη της δικαιοσύνης, για χάρη της αρετής…» 

Aπλή, ανεπιτήδευτη η μελωδική γραμμή, αντικατοπτρίζει τη λαχτάρα για ελευθερία, αρμονία και ειρήνη της ψυχής… Οι ήχοι απ'τους αυλούς του οργάνου διεισδύουν και φορτίζουν με ηλεκτρισμό την ατμόσφαιρα μ'ένα συνεχές και παρατεταμένο επαναλαμβανόμενο μοτίβο ... Έπεται η αιθέρια φωνή να σε μεταφέρει σε αγαλλιαστική νιρβάνα...όχι από εξάντληση ή μελαγχολία,  αλλά από αναλλοίωτη, διαυγή, απόλυτη ευδαιμονία της ψυχής. Moυσική, κείμενο, δραματουργία, ιδανικά συναπαντήματα τέχνης και πνευματικότητας, αποπλανούν, συγκλονίζουν, οδηγούν σε στοχασμό... 

Η μακροσκελής, τριών ωρών όπερα «Satyagraha» εκφράζει την ανθρωπότητα στο σύνολό της μέσα από τα εσωτερικά χαρακτηριστικά της. Τόσο η μουσική όσο και η δραματουργία προσδίδουν το συλλογικό ανθρώπινο στοιχείο που είναι απαραίτητο για την πραγματοποίηση της μη βίαιης πολιτικής ανυπακοής του Γκάντι.
Ο Γκλας καταφέρνει με την πλοκή, το λιμπρέτο, (που βασίζεται στα ιερά κείμενα του ινδουισμού, το Μπαγκαβάτ Γκίτα και το ινδικό έπος «Μαχαμπχαράτα», και ερμηνεύεται στα σανσκριτικά) και τη μινιμαλιστική μουσική του να φέρει έναν οικουμενισμό στην όπερα, αντάξια  του μεγάλου ινδού άνδρα, που γεννήθηκε σαν σήμερα 2 Οκτώβρη 1869 στην Καλκούτα.

Philip Glass: «Satyagraha» . Στο ρόλο του Γκάντι ο τενόρος Ρίτσαρντ Κρόφτ:


Thursday, 21 September 2017

Μουσική έμπνευση για...δυο τροχούς!



Αν κουραζόμαστε με τα πόδια, ΜΗΝ καβαλήσουμε κάποιο καλάμι...
Ας καβαλήσουμε  ένα ποδήλατο, ένα πατίνι, ένα ηλιακό τρίκυκλο που τείνει να γίνει και της μόδας ή ας πάρουμε το αστικό λεωφορείο, βρε αδερφέ!!!

"Παγκόσμια Ημέρα ΧΩΡΙΣ αυτοκίνητο", σήμερα, φίλοι μου!
Κλειστό το κέντρο των πόλεων για κάθε τι μηχανοκίνητο, πλην της δημόσιας συγκοινωνίας, απόφαση,που μάς ενθαρρύνει ως πολίτες να ανακαλύψουμε εναλλακτικούς τρόπους μετακίνησης...

Ο Έλγκαρ με τον δίτροχο "Φοίβο" του

Αν μάλιστα είχατε γεννηθεί γύρω στο 1900 και ζούσατε στη Βρετανική εξοχή, πιθανότατα θα είχατε συναντήσει τον "Φοίβο" μετά του αναβάτη του, κ. Έλγκαρ!
Ναι, ναι!
Ο αγαπημένος μας συνθέτης Έντβαρντ Έλγκαρ, γνωστός για τις ορθοπεταλιές του, έχει μείνει στην ιστορία για την αγάπη του για το ποδήλατο...
Ο βρετανός καλλιτέχνης είχε βαφτίσει ένα περίφημο  Royal Sunbeam, που είχε στην κατοχή του, "Φοίβο"!




Λίγο νωρίτερα ο Γιόζεφ της Δυναστείας Στράους, φημισμένος μηχανικός και μουσικός της εποχής του, επηρεασμένος από την ποδηλατομανία που έχει ξεσπάσει στη Βιέννη με την εφεύρεση του "velocipede", (χαρακτηριστικό ποδήλατο με το μεγάλο μπροστινό τροχό), γράφει μια polca schnell,μια ταχύτατη δηλαδή πόλκα, ο ρυθμός της οποίας  αποτυπώνει την "ασταμάτητη" πορεία του νέου μεταφορικού μέσου, που αντικατέστησε το άλογο.

Ολιγόλεπτη, φρενήρης, κεφάτη και σκερτσόζα η "πόλκα των δύο τροχών", ενθουσίασε τους κοσμικούς κύκλους της Βιέννης!!

Σήμερα λοιπόν, και αν μπορούμε ΚΑΘΕ μέρα, πάμε για ορθοπεταλιές!
Διεκδικούμε μιαν άλλη ποιότητα ζωής!
Κατεβαίνουμε στο κέντρο της πόλης με το...όνειρό μας, το ποδήλατό μας, κι όλη τη ζωή μπροστά...!!! :)


Josef Strauss : "Velocipede Polka"



Φθινοπωρινός Ραμώ...


Φθινοπωρινά ντυμένη η μέρα σήμερα με τη θολή της θωριά απ'τους αέρηδες και τις βροχές, που μάλλον μάς αιφνιδίασαν με την απότομη εισβολή τους!
Με Μουσική Δωματίου θα σας καληνυχτίσω και το "Pieces de clavecin en concerts"!

Συγκεκριμένα, το πέμπτο "κονσέρτο" , που ο Ραμώ εμπνέεται από συναδέλφους μουσικούς, κάτι που φαίνεται και από τους ευφάνταστους τίτλους:

"La Marais"(Marins Marais)
"La Forqueray(το γάλλο βιρτουόζο της βιόλας ντα γκάμπα) και 
"La Cupis" (το βιολιστή Jean-Baptiste Cupis)

Ο Ραμώ βρίσκεται στον πυρήνα του αιώνα του με την εκφραστική του ένταση!
Μπορεί να κατηγορήθηκε για υπερβολές, στοιχεία όμως, που oι σύγχρονοι μουσικολόγοι θεωρούν μέγα προσόν και προτέρημα με τον τρόπο που τα χειρίστηκε…

Επιλέγω το "La Cupis"..., σε μια εξαιρετική, κατά τη γνώμη μου, εκτέλεση από το πολυαγαπημένο ensemble πρώιμης μουσικής, Voices of Music.

Νομίζω πως ο μινόρε τρόπος και η αρμονική γλώσσα του κομματιού ταιριάζει στο συναίσθημα που βγάζει η μέρα!
...με μια μελαγχολία στο στόμα,μια γεύση παράξενη...
Τη γεύση μιας θλίψης, ανάκατης με τη ζάχαρη των αναμνήσεων του θέρους ...
Ας έχουμε τη γαλήνη του φθινοπώρου, που σήμερα κάνει και επίσημα την εμφάνισή του, στις καρδιές μας, φίλοι μου εκλεκτοί!




Tuesday, 19 September 2017

Σήμερα, ο Σκαλκώτας σέρνει το χορό...



«Άλλο χορό δε χαίρομαι, μόνο το πεντοζάλι…
Μες στου Μαγιού τις μυρωδιές, στα κόκκινα κεράσια
Για δέστε πώς χορεύουνε της Κρήτης τα κοράσια…»

Βήματα μπρος και πίσω, δέκα… 
Αχ, αυτό το πεντοζάλι, που στα πατήματά του ορθώνεται και περπατά η Κρήτη και τα παλικάρια της!
Χορός, καθρέφτισμα της λεβεντιάς και της Κρητικής ευψυχίας!!


«Κοίταξε χάρη κι ευμορφιά, τιμή, λεβεντοσύνη
Οπό’χει τούτος ο χορός και τι χαρά αφήνει!...»

Θεογέννητο εμφύσημα στους Κουρήτες με προαιώνια σύμβολα και ερμηνείες… 
Η ελπίδα των Κρητικών για απελευθέρωση από τους Τούρκους, κρύβει και το μυστικό στην ετυμολογία του ονόματος αυτού του λεβέντικου χορού!
Η πέμπτη κατά σειρά προγραμματισμένη επανάσταση, ο «πέμπτος ζάλος» δηλαδή, θέλει τους καπεταναίους έτοιμους για ξεσηκωμό πιασμένους απ’τους ώμους να σέρνουν το χορό, που έχει δέκα βήματα, όπως η ημέρα του Οκτώβρη, που θα ξεκινούσε η επανάσταση…

Ένα κάπως διαφορετικό Πεντοζάλι, σας καλώ να χορέψουμε σήμερα!
Ένα πεντοζάλι που θα οδηγεί και θα χτυπά το ρυθμό του, ένας πρωτοπόρος και ιδιοφυής έλληνας!
Ένας συνθέτης, που στα έργα του συνδυάζει το ελληνικό πνεύμα με τη δυτική τεχνοτροπία.
Ένας δημιουργός που στις συνθέσεις του είναι εμφανής η αγάπη του για την Ελλάδα και τη μουσική της παράδοση!
Γι’αυτο εξάλλου και εμπνεέται από τους λαϊκούς της ρυθμούς και μελωδίες…
Τα έργα του, είτε τονικής, είτε ατονικής μουσικής μαρτυρούν τη δημιουργική φαντασία του, την μαεστρία στην ενορχηστρωση και το μεγαλείο του μουσικού πνεύματός του!


Νίκος Σκαλκώτας!!!

Προσωπικά με αφήνει άφωνη ο σεβασμός, με τον οποίο προσεγγίζει το παραδοσιακό στοιχείο και μπολιάζει μ'αυτό την κλασική μουσική του παλέτα!!!

Μάς λυπεί, βέβαια η καχυποψία με την οποία αντιμετωπίστηκε από τους Έλληνες (και διακεκριμμένους) ομοτέχνους του με την επιστροφή του στη χώρα, παρόλη την αξία του!
Οι καινοτόμες και πρωτοποριακές ιδέες του, συνέπεια της μαθητείας του με τον δωδεκαφθογγιστή Σαίνμπεργκ στη Βιέννη δεν ήταν, βλέπετε, εύπεπτες για την εποχή...

Η μουσική Ιστορία, τουλάχιστον τον δικαίωσε... 

Μια μορφή ασκητική, μια ψυχή τραυματισμένη λόγω του παραγκωνισμού του από τους συναδέλφους του, με μόνο δίαυλο εκτόνωσης τη σύνθεση…


«Κοίταξε χάρη κι ευμορφιά, τιμή, λεβεντοσύνη
Οπό’χει τούτος ο χορός και τι χαρά αφήνει!...»

Η λεβεντογέννα μεγαλόνησος, κι οι ψυχωτικοί σκοποί της μουσικής της παράδοσης κινούνται σήμερα πάνω στον πέμπτο ζάλο και σε δέκα μελωδικά βήματα, πλούσια εναρμονισμένα, με χαρακτηριστικές διαφωνίες και θαυμαστή αντιστικτική πλοκή ενός μεγάλου έλληνα καλλιτέχνη, που έφυγε πρόωρα σαν σήμερα 19 Σεπτέμβρη του 1949 μόλις στα 45 του ενώ την επομένη γεννήθηκε ο γιος του…




Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr