Tuesday, 11 July 2017

"Lunchtime Concert κι ο έρωτας είναι ...θρησκεία"





Λονδίνο, 11 Ιουλίου 2014, ώρα 11:00 π.μ.
Ήμουν περίπου  μια βδομάδα στην αιώνια νεφοσκέπαστη βρετανική πρωτεύουσα...Όμως εκείνη την Παρασκευή είχε βγάλει ήλιο κι έτσι λαχτάρησα  να περπατήσω σε αγαπημένα, γνώριμα μέρη.
Πήρα  το μετρό και κατέβηκα στην Τραφάλγκαρ προκειμένου να περάσω το μεσημέρι απολαμβάνοντας μια έκθεση ζωγραφικής στην Εθνική Πινακοθήκη.

Καθώς ανέβαινα από τον υπόγειο, το βλέμμα έπεσε δεξιά ...Έξω από την εκκλησία του Αγίου Μαρτίνου των αγρών υπήρχε αρκετός κόσμος...

"Ήταν ώρα φαγητού και μάλλον περίμεναν στην ουρά για να μπουν στο εστιατόριο,που λειτουργεί στο υπόγειο του ναού,τη γνωστή κρύπτη"... ,σκέφτηκα...

Πλησίασα και κοντοστάθηκα,όταν είδα την αφίσα.
 Στη 1:00 ακριβώς είχε  "Lunchtime Concert"  συνοδεία εκλεκτής μουσικής!!!
-Κατάλαβα καλά;
-Μεσημεριανό μετά χορωδιακής μουσικής;
Άφησα την Πινακοθήκη για κάποια άλλη μέρα και πήγα να βγάλω εισιτήριο...
..και κει ήρθε δεύτερο ξάφνιασμα...Η είσοδος ήταν δωρεάν και μόνο αν ήθελες, πλήρωνες  3,5 λίρες για το φιλανθρωπικό έργο του αγίου Μαρτίνου...
Πλήρωσα φυσικά το "υπερβολικό" ποσό και πέρασα μέσα.
Σε κάθε θέση υπήρχε το πρόγραμμα .Το πήρα στο χέρι και κάθισα.
Διάβασα κάποια ενημερωτικά στοιχεία για τη χορωδία.
Ήταν λονδρέζικη χορωδία της εκκλησίας Saint Gields του Holborn,κάπως νεοσύστατη,ιδρύθηκε το 2005 από 13 φιλόμουσους,απ'όπου πήρε και το όνομά της:
"Tredici choir - δεκατρία"
Η ώρα ήταν 1 ακριβώς όταν εμφανίστηκαν οι τριάντα δύο χορωδοί.
Ήταν  διαφόρων ηλικιών.Τέλος εμφανίστηκε ο μαέστρος. Ο γνωστός στον κύκλο της εκκλησιαστικής μουσικής, Richard Thomas.

Ξεκίνησαν με Peter Philips και William Byrd .Συνέχισαν με Χένρυ Πέρσελ.
Η ατμόσφαιρα κατανυκτική, ιδιαίτερα στους ύμνους του.
Από τα αγαπημένα μου χορωδιακά κομμάτια του συνθέτη,το "Hear my Prayer".
Όταν η ανάγκη βγάζει κραυγή ...θέλει να ταξιδέψει, να περιπλανηθεί ελεύθερη,γίνεται επίκληση, μετουσιώνεται σε προσευχή...

Το πρόγραμμα κυλούσε ήρεμα,αβίαστα...με ερμηνείες  πειθαρχημένες,άριστη άρθρωση και  ομοιογένεια φωνών!

Η ώρα κόντευε 2 όταν ένας γνώριμος ,καλοκαιρινός ήχος ήχησε στ'αυτιά μου.
Κλείνεις τα μάτια...φέρνεις στο νου τον Άρμστρονγκ, τη Μπίλι Χαλιντέι ή τη Φιντζέραλντ...
Φωνές ανάκατες από τους αμέτρητους καλλιτέχνες που 'χουν ερμηνεύσει το πιο πολυτραγουδισμένο κομμάτι της μουσικής ιστορίας.

"Summertime" σημαίνει καλοκαίρι:
Νωθρό, νωχελικό, ιδρωμένο, αισιόδοξο, ερωτικό...
Ναι, ερωτικό!!!...με έναν έρωτα πρωτόγνωρο ,που αποδίδεται θαυμάσια από μια χορωδία,που αν και  εκτελεί κυρίως έργα θρησκευτικής μουσικής, αποδεικνύει με την ερμηνεία της πως: "Ο έρωτας είναι θρησκεία!!!"
Αποτέλεσμα εικόνας για george gershwin




Παίρνοντας έμπνευση από την αφροαμερικανική λαϊκή μουσική, ο Γκέρσουιν δημιουργεί την όπερα "Ρorgy and Bess" .

H ιστορία ενός φτωχού, ανάπηρου και έγχρωμου ζητιάνου γίνεται νουβέλα, στη συνέχεια νότες, μουσικές φράσεις κι έτσι ξεπηδά από κεί η υπέροχη μελωδία του "Summertime".

Η απόλυτη αξιοποίηση της μαύρης κουλτούρας και η ομογενοποίησή της στη συμφωνική αισθητική!!!

Σα νανούρισμα, με τζαζ-φολκ στοιχεία ρέει απαλά...
Ιδανικός καμβάς να κεντήσει κανείς με τη μουσική του φαντασία, όπως κάνει πολύ όμορφα και πετυχημένα ο βρετανός Roderick Williams στη διασκευή του!


Η χορωδία Τredici διάλεξε να κλείσει τη συναυλία με το Summertime!!!
Όπως ανέφερε ο μαέστρος λίγο πριν το ξεκίνημα του τραγουδιού, μικρός φόρος τιμής στο δημιουργό του, που έφυγε "σαν σήμερα 11 Ιουλίου του 1937 στο Λος Άντζελες..."


Το κείμενο έχει δημοσιευτεί παλιότερα στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Thursday, 29 June 2017

"Tο τραγούδι του τζίτζικα"


Ποίηση και Μουσική, ας μάς δροσίσει λίγο, μιας και "σκάει ο ...τζίτζικας"!!!

Αποτέλεσμα εικόνας για ΤΖΙΤΖΊΚΙ

"Μέσα μου χιλιάδες τραγούδια στοιβάζονται καλοκαιρινά. 
Ανοίγω το στόμα μου και μες στο πάθος μου 
προσπαθώ να τους βάλω μια σειρά. 
Τραγουδώ... Άσχημα... 
Αλλά χάρη στο τραγούδι μου ξεχωρίζω 
από τις φλούδες των κλάδων και 
από τ' άλλα άφωνα ηχεία της φύσης..."
("Ο τζίτζικας", Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ από την ποιητική συλλογή "Ενάντιος άνεμος")

[Απομόνωσα ένα μικρό απόσπασμα της Αγγελάκη-Ρουκ χωρίς την ανατρεπτική συνέχεια και τους συμβολισμούς της ποιήτριας, απλά για να συνδέσω τη μεσημεριανή λάβρα που βιώνω, με το τραγούδι των ιθαγενών της Πολυνησίας, που μόλις άκουσα...]

Το "Tarakihi" είναι ένα παραδοσιακό τραγούδι των Μαορί της Νέας Ζηλανδίας, που μιλά για το τζιτζίκι, το παράξενο, φτερωτό πλάσμα του καλοκαιριού, που σφυρίζει ξέφρενα και κραυγάζει ασταμάτητα...

Το ακούμε από τη Μαορί κορυφαία σοπράνο Kίρι τε Κανάουα με τη μαγική φωνή! Η διάσημη λυρική υψίφωνος, γεννήθηκε και ανατράφηκε από μια οικογένεια της φυλής Μανιαπότο.
Έτσι, θέλοντας να τιμήσει την καταγωγή της, το 1999 κατέγραψε γνωστά και άγνωστα τραγούδια της φυλής σε έναν δίσκο που κυκλοφόρησε από την ΕΜΙ.
Όπως αναφέρεται από τους μουσικολόγους στην ηχογράφηση παρενέβησαν ελαφρώς, αλλάζοντας το ρυθμό των 9/8 σε 3/4.

Το τραγούδι είναι πολύ δημοφιλές και οι Μαορί υποστηρίζουν πως κάποιος πρόγονός τους το σκαρφίστηκε περιπλανώμενος ένα καλοκαιρινό μεσημέρι σε αναζήτηση έμπνευσης.
Κοντοστάθηκε να ξεκουραστεί στο δάσος, όταν άκουσε τα τζιτζίκια να τραγουδούν το μονότονο ρυθμικά σκοπό τους...

Kiri Te Kanawa - Tarakihi(Maori's traditional song)


Friday, 23 June 2017

...και φούντωναν οι νυχτερινές φωτιές, τ' Αγιαννιού του Ριγανά...


"Night on the Eve of Ivan Kupala", Henryk Siemiradzki

<<Ιούνιος μήνας, του Αϊ-Γιαννιού του Ριζικάρη και φούντωναν οι νυχτερινές φωτιές, με τραγούδια και χάχανα, μέσα στο μεθυστικό λαχάνιασμα και στη μυρουδιά του καμένου ξύλου ελευθερώνονταν τα όνειρα κι ανέβαιναν ψηλά, πάνω απ' τις στέγες των σπιτιών, εκεί που καρτερούσαν το ταξίδι κι η φυγή των κρυφών πόθων και των φυλακισμένων επιθυμιών, να δροσιστούν στο αεράκι της μαγεμένης νύχτας, της μοίρας και του θαύματος.
Και η Άννα, πρώτη και καλύτερη, εκεί, να μαζέψει ξύλα για τις φωτιές του ξεφαντώματος. 
[...]
Είκοσι τρεις Ιουνίου λοιπόν, παραμονή του Αϊ-Γιαννιού και τότε. Ανάψαμε κι εμείς στο δρόμο μας τρεις φωτιές που οι φλόγες τους πήγαν ν' αγκαλιάσουν τη γειτονιά, ανάμεσα σε γέλια, ξεφωνητά και καβγάδες, φυσικά και τις πηδήξαμε πολλές και πολλές φορές, ίσια και σταυρωτά, και λαχανιάσαμε και ιδρώσαμε, καπνιστήκαμε και τσουρουφλιστήκαμε στο άτσαλο τρεχαλητό μας...>>
("Η Άννα του Κλήδονα", Δ. Αξιώτης)


Καλό απόγευμα, φίλοι μου με αναπολήσεις όμορφων εθίμων, που κρατούσαν τους ανθρώπους στις γειτονιές δεμένους...

Του Αϊ-Γιαννιού του Ριζικάρη ή του Ριγανά απόψε...ή του Λαμπαδιάρη ή του Φανιστή ...
Όταν ήμουν μικρή, κάθε χρόνο τέτοιο βράδυ στη γειτονιά  μου ανάβαμε φωτιές στα  σταυροδρόμια , ρίχναμε τα  στεφάνια της Πρωτομαγιάς, ξερόκλαδα κι αγριόχορτα  και φούντωναν οι φλόγες!
"Για το καλό" πηδάγαμε πάνω τους, τα πόδια βγάζανε φτερά για τα μεγάλα σάλτα, ξόρκι κάθε κακού, ευχή για τύχη και υγεία!

"Πηδώ τον χρόνο τον παλιό και πάω στον χρόνο τον  καλό"
Για χάρη του Αγίου στηνόταν όλο αυτό το πανηγύρι σ'ένα έθιμο που σήμερα, μοναχά στις μνήμες μας υπάρχει...
Κι αναπολώ...

"Ανάβουνε φωτιές στις γειτονιές 
του Αη-Γιάννη, 
αχ πόσα τέτοια ξέρεις και μου λες 
που 'χουν πεθάνει ..."
(Μάνος Ελευθερίου-Δήμος Μούτσης)




Παρόμοια έθιμα υπάρχουν και στους Βόρειους λαούς, που ανάγονται στην έλευση του καλοκαιριού με το Θερινό Ηλιοστάσιο.
Ο Μουσόργκσκι εμπνεύστηκε από τους θρύλους και τις παραδόσεις αυτής της ημέρας,  κι έγραψε το συμφωνικό ποίημα  "Νύχτα στο Φαλακρό Βουνό" ή "Νύχτα του Αγίου Ιωάννη" βασισμένο σε διήγημα του  Γκόγκολ, που έχει για ήρωα ένα χωρικό, αυτόπτη μάρτυρα ενός χορού δαιμόνων την παραμονή της γιορτής του Άη Γιάννη.

Μια αριστουργηματική σύνθεση γεμάτη μυστήριο, δύναμη αλλά και λυρισμό, εσωτερική νοσταλγία και τρυφερότητα.

"... έγραψα τη Νύχτα του Αγίου Ιωάννη γρήγορα, περίπου σε δώδεκα ημέρες ... Όσο το δούλευα, δεν κοιμόμουνα τα βράδια, μ'έτρωγε σαν σαράκι,  και ουσιαστικά τελείωσα το έργο, την παραμονή της Ημέρας του Αγίου Ιωάννη...",

θα πει ο Μουσόργκσκυ, που πραγματικά ολοκλήρωσε το έργο του στις 23 Ιουνίου του 1867.

To όνομα του Αη Γιάννη του Βαπτιστή στη Ρωσία είναι Ivan Kupala.
Ο πολωνός ζωγράφος Χένρυκ Σιεμιράντζκι  έχει απεικονίσει τη "Νύχτα του Ivan Kupala" στο θαυμάσιο ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ του.

St. John's Night on Bald Mountain - Mussorgsky



Tuesday, 20 June 2017

"Καλπασμός στην Κόλαση με τον Όφενμπαχ!"

J.G. Domergue: "Can can"

Παριζιάνικα καμπαρέ, θόρυβος, φασαρία...χορός...
Χορός σε ρυθμό ξεσηκωτικό, που σου δίνει σιγουριά για ό,τι βάλει ο νους!!
Εφόρμηση πάνω σ' ένα ανέμελο όνειρο, μια ατμόσφαιρα ξέγνοιαστη, που απολαμβάνεις, ευθυμείς, βροντογελάς με την ψυχή σου!!
Τα κορίτσια εμφανίζονται στη σκηνή...
Ξεκινούν... κι απ'το πρώτο λεπτό νοιώθεις το σκέρτσο , τη σπιρτάδα τους να σε παρασύρει, να σε εκτινάσσει !

Ανέμελο και ξέγνοιαστης ατμόσφαιρας, μέσα απ' τους χορευτικούς ρυθμούς της μπελ επόκ θα'ναι το μεσημέρι μας, φίλοι μου!

Αφορμή γι'αυτό δίνει ο Ζακ Όφενμπαχ, γάλλος συνθέτης και βιoλovτσελίστας ο οποίος γεννήθηκε στην Κολωνία της Γερμανίας σαν σήμερα 20 Ιούνη το 1819.
Ως συνθέτης, επηρέασε με τη μουσική του την εξέλιξη της ελαφράς μουσικής στην Ευρώπη το 19ο αιώνα και ειδικότερα της οπερέτας και της κωμικής όπερας...

Παριζιάνικα καμπαρέ, λοιπόν έχει το μεσημεριανό μενού..., θόρυβο, φασαρία και φυσικά...χορό!!!


Πρόκειται για το καν-καν,  θεατρικό χορό του 19ου αι. με χαρακτήρα  θορυβώδη και άσεμνο, για τα μέτρα της εποχής του, που χορευόταν μόνο από γυναίκες.
Υπάρχει η αντίληψη ότι προέρχεται από την Αλγερία, όμως η ονομασία του πιθανότατα είναι από έκφραση της αργκό της εποχής, που σήμαινε τη θορυβώδη και μπερδεμένη συζήτηση...

"Διαφημιστική αφίσα του Τουλούζ-Λοτρέκ για ένα θέαμα καν-καν στο Παρίσι"

Φλύαρος και σκανδαλώδης χορός το καν-καν,  σε γρήγορο ρυθμό 2/4, απέκτησε μεγάλη δημοτικότητα με την εισαγωγή του  το 1858 με μορφή θεατρικού χορού στην οπερέτα του Όφενμπαχ:  "Ορφέαςστον Άδη",  μία από τις πιο λαμπρές δημιουργίες του συνθέτη, με θέμα εμπνευσμένο από την ελληνική μυθολογία, καθώς παρουσιάζει τους Ολύμπιους θεούς σαν ασύδοτους γλεντζέδες του Παρισιού του 19ου αι. με στόχο να σχολιάσει τα ήθη και την ανηθικότητα της αριστοκρατίας.




Ενθουσιώδης, χαρούμενος ρυθμός, που σε ξεσηκώνει να χορέψεις και να ξεφαντώσεις, ακόμα κι όταν σε καίει η λάβρα του θερινού μεσημεριού!

Picasso : "Can can"

Ο Όφενμπαχ μύησε το γαλλικό κοινό (και όχι μόνο) στην οπερέττα και ως μουσουργός έχει ταυτιστεί με το ανάλαφρο πνεύμα της, το ξεφάντωμα και τον ευδαιμονισμό  της!...και με το Καν-καν του μάς κατευθύνει σε καλντερίμια χαράς και φαιδρότητας!

 Jacques Offenbach: "Orpheus in the Underworld"-Can Can 



Το μοτίβο από τον  "καλπασμό στην κόλαση", όπως αλλιώς λέγεται το καν-καν, χρησιμοποιήθηκε και από τον Σαιν Σανς στο "Καρναβάλι των ζώων", ως μουσικό αστείο.
Ο "Χορός των χελώνων" δεν είναι άλλος από το καν-καν του Όφενμπαχ σε πολύ αργό ρυθμό και με σοβαρό ύφος!!!
Οι χελώνες αργά, πειθαρχημένα και με σοβαρότητα αρχίζουν το χορό...
Ας ακολουθήσουμε τις φιγούρες και το βηματισμό τους...

 Saint-Saens: Carnival of the Animals-Tortoises


Thursday, 15 June 2017

Έντβαρντ Γκριγκ: "Έρωτα εσύ, καθοδηγητή της έμπνευσης!"

File:Edvard Grieg accompanying his Wife.jpg
"Ο Grieg στο πιάνο συνοδεύει τη σύζυγό του", P.S. Krøyer-1898

Γεννήθηκε στις 15 Ιουνίου 1843 στο Μπέργκεν της Νορβηγίας, κι έχει καθιερωθεί στην καρδιά μας ως ο πιο λαϊκός, ρομαντικός συνθέτης, με την έμπνευσή του να αντλείται απ' την μουσική παράδοση της πατρίδας του, τους θρύλους και τα παραμύθια της.
Πρόκειται φυσικά για τον Νορβηγό Edvard Grieg, που το 1867 ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε την πρώτη του εξαδέλφη Νίνα Χάγκερουπ, λυρική σοπράνο, η οποία υπήρξε όχι μόνον η ερμηνεύτρια των τραγουδιών του αλλά και το βασικό στήριγμά του σε όποια μουσική του ιδέα και δημιουργία.
Ο βαθύς έρωτάς του γι'αυτήν γέννησε μερικά από τα πιο τρυφερά και ευαίσθητα κομμάτια.

Ο Edvard και η Nina Grieg στο Troldhaugen
Με αφορμή λοιπόν, τη σημερινή γενέθλια επέτειο του, έρχομαι με μουσική πρόταση ποτισμένη λυρική διάθεση, ρομαντισμό, κι ευαισθησία.


Σημείο αναφοράς ο έρωτας του συνθέτη για τη Νίνα, αποδεικνύοντας πως η αγάπη τελικά είναι πάντα μοχλός δημιουργίας...

Στο Τρολτχάουγκεν, ένα ειδυλλιακό προάστιο κοντά στη γενέτειρά του, το Μπέργκεν, το ζευγάρι είχε ένα σπίτι, όπου τα καλοκαίρια πραγματοποιούσαν συναυλίες νέων καλλιτεχνών.


Το καλοκαίρι του 1892, που το ζεύγος Γκριγκ θα έκλεινε τα 25 χρόνια έγγαμου βίου, ο Εντβαρντ παρουσίασε ως δώρο στη γυναίκα του το πιανιστικό κομμάτι:
"Bryllupsdag på Troldhaugen-Γάμος στο Τρολτχάουγκεν",
που σήμερα αποτελεί μέρος των "Λυρικών κομματιών" του:



Το 1944 ο George Forrest παρουσιάζει την οπερέτα "Song of Norway", στην οποία αφηγείται τα
πρώτα χρόνια του Γκριγκ και τις προσπάθειές του να αναπτύξει μια αυθεντική νορβηγική εθνική μουσική. 
Ο συνθέτης μοιράζεται αυτά τα όνειρα με το φίλο του Nordraak και την αγαπημένη του ξαδέρφη, Νίνα.
Για να πραγματοποιήσει το όνειρό του φεύγει στην Ιταλία και κινείται δίπλα σε φημισμένους λυρικούς τραγουδιστές...
Η έμπνευση όμως δεν έρχεται...
Ο ενθουσιασμός κι η λάμψη απουσιάζουν από κάθε τι που συνθέτει..

Έτσι, επιστρέφει στη Νορβηγία και την αγαπημένη του Νίνα και μόνο τότε πλημμυρίζεται από μουσικές ιδέες ...
Ο έρωτας είναι εκείνος που θα σμιλεύσει τη φαντασία του και θα καθοδηγήσει την έμπνευσή του!

Στην οπερέτα ακούγονται πολλές γνωστές μελωδίες (από έργα του Γκριγκ προσαρμοσμένες από τον Φόστερ), ανάμεσά τους ο Νορβηγικός Εθνικός Ύμνος, το περίφημο πιάνο κονσέρτο σε λα ελ., το Σκέρτσο σε Μι, ο 2ος Νορβηγικός χορός, μα και κείνο το κομμάτι που είχε χαρίσει ο συνθέτης στην Νίνα για την αργυρή τους επέτειο.

Το "Wedding in Troldhaugen" ακούγεται με τίτλο «Strange Music» και έχει τραγουδηθεί από τους James Melton, Bing Crosby, Nelson Eddy, Frank Sinatra...
Όμως για μένα αποτελεί μια από τις συγκινητικότερες σκηνές της ομώνυμης ταινίας του 1970 «Song of Norway» του Andrew Stone με τους T. Maurstad και F. Henderson στους ρόλους του Γκριγκ και της Νίνας, αντίστοιχα:




Wednesday, 14 June 2017

Happy Birthday, Lang Lang!!




Το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι ήταν η αρχή του θριάμβου...
Κι όχι τόσο η εικόνα του γνωστού διδύμου κινουμένων σχεδίων "Τομ και Τζέρυ", όσο η μουσική τους περιπέτεια σε κείνο το θρυλικό "Cat Concert", όπου η 2η Ουγγρική Ραψωδία του Λιστ μάγεψε τον δίχρονο Λανγκ.
Τα κινούμενα σχέδια κι η μεγαλόπρεπη, επιβλητική μελωδία του Λιστ ήταν σύμφωνα με τον Λανγκ η πρώτη επαφή του με τη δυτική μουσική, κάτι που τον οδήγησε στα τρία του χρόνια να ξεκινήσει μαθήματα πιάνου.
Κοντά στα πέντε κάνει την πρώτη δημόσια εμφάνισή του και εντυπωσιάζει τους πάντες, που μιλούν για ένα μικρό βιρτουόζο του οργάνου, ένα παιδί-θαύμα!

Κερδίζει απανωτά σε μουσικούς διαγωνισμούς, όμως εννιάχρονος σε κάποιον απο αυτούς απορρίπτεται λόγω "έλλειψης ταλέντου"..., κάτι που θλίβει το μικρό Λανγκ σε άφθαστο βαθμό και απομακρύνεται από τη μουσική, κλείνεται στον εαυτό του και γίνεται απόμακρος.
Την αλλαγή στη συμπεριφορά του παρατηρεί ο δάσκαλος μουσικής του σχολείου του.

Κάποια μέρα, αποφασισμένος να τον παρηγορήσει τον οδηγεί στην αίθουσα Μουσικής.
Τον βάζει σε μια καρέκλα της πρώτης σειράς και κείνος κάθεται στο πιάνο...
Αρχίζει να παίζει...
Ηχεί μια γλυκιά, γνώριμη μελωδία..
Είναι το "Allegro moderato" από την Σονάτα σε Ντο του Μότσαρτ.
Τα μάτια του εννιάχρονου Λανγκ φωτίζουν ξαφνικά...
Όμως δεν κουνιέται από τη θέση του...
Δειλιάζει ή εκστασιασμένος από τους μαγικούς ήχους αδυνατεί να κινηθεί;
Ο δάσκαλος σηκώνεται αργά...
Τον πλησιάζει και λέει:
"Θα ήθελες να παίξουμε μαζί το δεύτερο μέρος;...Ήταν κάποτε το αγαπημένο σου..."

Ο μικρός Λανγκ κάθεται στο σκαμπό του πιάνου με το δάσκαλο της μουσικής...
Υψώνει τα μικροσκοπικά χεράκια του και τα τοποθετεί στη σωστή θέση του κλαβιέ.
Αρχίζει  να εκτελεί το Andante cantabile από τη δημοφιλή Μοτσάρτια Σονάτα!
Eρμηνεύει με εξαιρετική τεχνική, αλλά κι απαράμιλλη εκφραστικότητα, κάτι που δεν συναντάς εύκολα σε έναν εκτελεστή της ηλικίας του.
To αντάτζιο κομψό, απαιτεί λεπτότητα, έντονους χρωματισμούς και συναισθηματικές διακυμάνσεις, χωρίς όμως υπερβολές εντυπωσιασμού.
Και κείνος καταφέρνει να αγγίξει τις πιο σπάνιες αποχρώσεις συναισθημάτων.
Οι μουσικές φράσεις της σονάτας απαιτούν απόλυτη σαφήνεια, ισορροπία και καθαρότητα.
Η γοητευτική μελωδία ρέει αβίαστα...

Είχε υπενθυμίσει στο μικρό  κινέζο πιανίστα πόσο πολύ λάτρευε την Μουσική Τέχνη και το πιάνο!
Οι ήχοι της είχαν λειτουργήσει σαν το μαγικό ραβδάκι μιας νεράιδας που μετατρέπει σε πραγματικότητα ό,τι τρελό έχει πλάσει η φαντασία...

Η πορεία του είναι γνωστή..., όπως γνωστός είναι ο ενθουσιασμός και το πάθος με το οποίο αιχμαλωτίζει το κοινό του! Μοιάζει σε αυτό στο είδωλό του, όπως έχει ο ίδιος κορυφαίος πιανίστας ομολογήσει, τον Φραντς Λιστ.Θυμόμαστε οι λάτρεις του το cd του με  τίτλο "Lizst: My Piano Hero".

Μπορεί ο ήρωας του Λανγκ να είναι ο βιρτουόζος Λιστ, όμως σήμερα τον ακούμε σε κείνο το Αντάντε του Μότσαρτ, αιτία να επανέλθει στον "ίσιο" δρόμο, το δρόμο που ανοίχτηκε διάπλατα μπροστά του, γεμάτος επιτυχίες, δόξα, λαμπρότητα, φήμη και την αγάπη εκατομμυρίων ακροατών της κλασικής μουσικής στον κόσμο!
Εξάλλου ο Μότσαρτ, όπως ο Λανγκ έχει πει, είναι ο μεγαλύτερος συνθέτης όλων, κι αν είχε τη δυνατότητα να συναντήσει κάποιον ανάμεσά τους, σίγουρα αυτός που θα διάλεγε θα ήταν ο σταρ Βόλφγκαγκ...

Happy Birthday, Lang Lang!!
(Γεννήθηκε σαν σήμερα 14 Ιουνίου του 1982)


Wolfgang Amadeus Mozart: "Piano Sonata No. 10 in C major, K. 330"


Sunday, 11 June 2017

"Ο χρόνος, ο κλέφτης..."


Ένα, δύο, τρία, τέσσερα...κάπως έτσι αρχίζει το μέτρημα της ζωής...
Με ανάσες...σε μέρες, σε μήνες, σε χρόνια...
Μισός αιώνας...Ναι, συνειδητοποιείς ξαφνικά πως έχεις διανύσει μισό αιώνα ζωσών στιγμών και πως σου υπολείπονται πολύ λιγότερες απ'όσες έχεις ζήσει μέχρι τώρα...

Και τι κάνεις;
Τότε είναι που αρχίζει η μάχη....
Τρεχεις να προλάβεις όσα ανέβαλλες μέχρι τώρα...

Κι ο χρόνος βγαίνει ο θριαμβευτής σε όλα...
Γιατί τον σπατάλησες σε παράλογες σκέψεις, σε ανούσιες συζητήσεις, σε ρηχούς ανθρώπους και κυρίως σε άτομα, που δεν άγγιζες την καρδιά τους...

Ο χρόνος φεύγει, κυλά ασταμάτητα σε μια ροή αδιάκοπη, αδιαφορώντας για τις αδυναμίες και τις αγωνίες των ανθρώπων, σαν το ποτάμι που ρέει ατέρμονα.
Ένας  σκοτεινός ωκεανός, που  μέσα του ταξιδεύει το Σύμπαν, η πιο σκοτεινή, ασαφής και αινιγματική  ανθρώπινη σκέψη.

Ρέουσα πραγματικότητα, ο χρόνος!κι αυτό το γνώριζαν από την αρχαιότητα οι άνθρωποι!
Κι έτσι μετρούσαν το κύλισμά του,...με κλεψύδρες ...

Ερμής,‘Ηρων ή Κτησίβιος ;
Όποιος και να  τελειοποίησε την κλεψύδρα,το κύλισμα των ωρών γίνεται ισόχρονα ανάμεσα στα δυο δοχεία.

"Κλέφτης του νερού ", σύμφωνα με την ετυμολογία της λέξης, η κλεψύδρα ήταν γνωστή εκτός της Αρχαίας Ελλάδος και στην Κίνα, στην Βαβυλώνα και την Αίγυπτο.
Η πρώτη κλεψύδρα κατασκευάζεται  γύρω στο 1800 π.Χ. από τον Αιγύπτιο Φαραώ Αμενεμχέτ .
Στη συνέχεια το νερό αντικαθίσταται από άμμο.
Πάντα όμως ,με την κλεψύδρα εκεί να μετρά τον κλέφτη το χρόνο...και να θυμίζει πως ο χρόνος κινείται σε μια ακίνητη αιωνιότητα.

Η αμμοκλεψύδρα επινοήθηκε από τον Γάλλο μοναχό Λουιπράν τον 8ο μ.Χ. αιώνα.

Για πρώτη φορά χρησιμοποιείται σαν ρολόι, κλεψύδρα σε αγώνες σκακιού στο Λονδίνο.
Είκοσι κινήσεις σε δύο ώρες.
Το ημερολόγιο έγραφε: 11 Ιουνίου 1862.

Δε μας φοβίζει, που γυρίζει της κλεψύδρας η άμμος, φίλοι μου εκλεκτοί!...
Αρκεί  το ΤΩΡΑ να γεμίζει με ουσία και όνειρα...με δίψα για ζωή κι αγώνα για έναν ομορφότερο κόσμο...
Να γεμίζει με πράξεις και σκέψεις, που γλυκαίνουν την πικρή διαπίστωση της φθοράς...
Μην επιτρέπουμε στο χρόνο να  κλέβει πολύτιμες στιγμές μας...
Ο χρόνος της ύλης απαιτεί φαντασία, που ίσως μόνο τα παιδιά διαθέτουν...
Σκέφτομαι, νοιώθω σαν παιδί κι ευθύς με τυλίγει η δροσιά της γλυκιάς ηλικίας...Με φωτίζει ο ήλιος της αθώας εκείνης περιόδου..
Κι είναι θέμα δικού μου φωτοτροπισμού μη χάσω τα σημάδια του ήλιου αυτού απ'την ψυχή μου...
Έτσι νικώ εγώ, το χρόνο, τον κλέφτη!

Και αν ακόμα δεν σας έπεισα, θα σας πείσει η μουσική, ο καλύτερος τρόπος να χωνέψουμε το χρόνο.


"Μα πώς να χωρέσει ο χρόνος σε μια ευχή
παράξενο παιχνίδι είναι η ζωή
την κλεψύδρα να γυρνούσα κι ότι βγει
αρκεί να ξαναρχίζαν όλα απ’την αρχή...

"Ονιράμα:"ΚΛΕΨΥΔΡΑ"




Το κείμενo έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Friday, 2 June 2017

Εν τάξει σήμερον... Μ+Ο=Μ......(Μαθηματικά+Οδοντογλυφίδα=Μουσική)



Δεν είναι να τους μαθαίνεις και πολλά...

Μερικά παιδιά, πόσο τα χαίρομαι!
Βρισκόμαστε σε περίοδο εξετάσεων...Κάποιοι μαθητές προσέρχονται με μια θαυμαστή άνεση, χωρίς ίχνος άγχους, ακόμα κι όταν το μάθημα έχει την ταμπελίτσα του ΔΡΑΚΟΥΛΑ!
Για τα γυμνασιόπαιδα ο "Δράκουλας" είναι τα Μαθηματικά!

Η Β΄λοιπόν σήμερα, έγραφε Μαθηματικά...Πυθαγόρειο, τριγωνομετρικοί αριθμοί, εξισώσεις...
Κλασικά θέματα, και σχετικά εύκολα, όμως το μεγάλο ποσοστό της μαθητιώσας νεολαίας του τμήματος που εγώ επιτηρούσα, ξεφυσούσε συνεχώς, το χρώμα του προσώπου των περισσοτέρων είχε αλλάξει σε μη φυσιολογικό ροδαλό, και το ένα από τα δυο πόδια "χόρευε" ασυναίσθητα σε presto ρυθμό, δημιουργώντας μάλλον συντονισμό με τον καρδιακό παλμό.

Ο Νίκος για αρκετά λεπτά κοιτούσε μια στο ταβάνι, μια στη λευκή κόλλα του, με τα ανοιχτόχρωμα μάτια του να θυμίζουν αλάρμ ασθενοφόρου που περιστρέφεται τάχιστα βγάζοντας φωτεινές σπίθες.
Οι φωτεινές, βέβαια, σπίθες στην περίπτωση του Νίκου δεν ήταν λόγω Μαθηματικοφοβίας, αλλά γιατί αντιμετωπίζει τα πάντα  με τρομακτική άνεση και γενικά η στάση του έναντι των πραγμάτων είναι ιδιόμορφη και ανατρεπτική.

Τα βλέμματά μας συναντήθηκαν...
Μού έσκασε ένα κλοουν-ίστικο χαμόγελο, τίναξε τη φράντζα του, κι έκανε εκείνη την χαριτωμένη κίνηση με τα χέρια, που κάνει κάθε έφηβος σε μια ανέλπιστη επιτυχία του.
Μάλλον είχε βρει τη λύση στο δύσκολο θέμα Γεωμετρίας.
Άνοιξε την κασετίνα...
Ανάμεσα σε χάρακες, μοιρογνωμόνια και γομολάστιχες ξεσκαρτάρισε μια..."οδοντογλυφίδα"...
Με αργές, τελετουργικές κινήσεις έσκισε το διάφανο κάλυμμά της, το τσαλάκωσε και το άφησε στην άκρη του θρανίου...
Έβαλε την οδοντογλυφίδα στο στόμα στερεώνοντάς τη ανάμεσα στα δόντια κι άρχισε να γράφει...

...........

Θα είχε περάσει παραπάνω από μιάμιση ώρα, όταν μού παρέδωσε το γραπτό του, έχοντας ακόμα την οδοντογλυφίδα στην ίδια θέση.

Σκέφτηκα να αστειευτώ μαζί του και ρώτησα:

-"Νόστιμη, η οδοντογλυφίδα;"

Περίμενα να γελάσει, αλλά είπαμε! Όταν αναφέρεσαι στο Νίκο δεν έχεις κατά νου την πεπατημένη. Οι αντιδράσεις του είναι το λιγότερο, διαφορετικές του συνόλου.

-"Κι όμως, κυρία", είπε.
"Το δάγκωμά της, με βοηθάει να συγκεντρώνομαι!...Όλοι, έχουμε τις ιδιαιτερότητές μας!...
Μικρή και θαυματουργή η οδοντογλυφίδα!...
Εδώ, καταφέρνει να "οδηγεί" ολόκληρη ορχήστρα, "ντά"!!!"...
και μου'κλεισε πονηρά το μάτι...

Προς στιγμήν τα'χασα.
Όμως γρήγορα κατάλαβα το υπονοούμενο, που στόχευε στο ρώσο Βαλέρι Γκέργκιεφ, που έχει συχνά τη συνήθεια να χρησιμοποιεί στη διεύθυνση, αντί μπαγκέτας, οδοντογλυφίδα.

Ο Νίκος, με είχε αποστομώσει...και φυσικά δεν άρθρωσα λέξη.
Περιορίστηκα σε ένα απλό μεν, αλλά τεράστιας ικανοποίησης χαμόγελο.

Δεν ξέρω αν βρήκε τα Μαθηματικά ζητούμενα (εμβαδό του κυκλικού δίσκου και ύψος του τραπεζίου ΑΒΓΔ) σωστά, σίγουρα όμως κράτησε σε ποθητά ύψη την εικόνα του ρώσου μαέστρου, που σε κείνο το βίντεο που είχαμε προβάλλει στην αίθουσα καταμεσίς της χειμωνιάς, τόν είχε εντυπωσιάσει φαίνεται, με τη "μουσική ευγλωττία" του, ως χρήστης της οδοντογλυφίδας.

Χρήση, για πολλούς παράξενη ή παλαβή, όμως αποτελεσματική αφού ο Γκέργκιεφ συσωρρεύει όλη τη δύναμη της ψυχής του σε αυτό το αταίριαστο για τη μουσική, αντικείμενο. 
Ένα μικρό ξυλάκι, που καθηλώνει τα βλέμματα όλων των εκτελεστών της ορχήστρας, που ακολουθούν εκστασιασμένοι το μονοπάτι που έχει ο συνθέτης χαράξει κι έχει αναλάβει να ηγηθεί της περπατησιάς, ο "παράξενος μαέστρος με την οδοντογλυφίδα"...




Thursday, 1 June 2017

"Καλοκαιράκι, καλωσήρθες!"


«Βάρκα με πανί», N. Λύτρας

Αχ και να'μουνα ψαροκάικο!...με ήλιο, αλμύρα και κύματα μοσχαναθρεμένο!
Ψαροκάικο σε πίνακα λαϊκού ζωγράφου με την  ελπίδα  ν' αρμενίζει λουσμένη στο φως!
Αχ και νά’μουνα μελτεμάκι θαλασσινό...με αιγαιοπελαγίτικα χρώματα...
Γλάρος, που ζευγαρώνει στον αέρα....

Κόρες μ'άσπρες κορδέλες τα νησιά μας!
Αχ και νά’μουνα χρυσή αμμουδιά, δαντελωτό ακρογιάλι,
μυρωδιά αλμύρας σ’ένα νησί λουσμένο φως!
Το ημίγυμνο κορμί να παραδώσω στην υδάτινη αγκαλιά της!
...μες στις φωνές και τα χρώματα να κολυμπήσω!

Αχ και να’μουνα γίγαντας, τη "βαριά" ζωή να κατεβάσω στο γιαλό,
καΐκι να την κάμω, που κουβαλά μαλάματα τις αύρες!
Αχ και νά’μουνα πορφυρό ηλιοβασίλεμα να ταξιδεύω στ’όνειρο!
και σ'ελαφρύ μουσικό κυματισμό η γάργαρη φωνή της "Αφροδίτης", να ταλαντεύει τις
ιδρωμένες αισθήσεις...να σκαλίζει το ανάγλυφο του πόθου!

Μιας Αφροδίτης, όπως η φαντασία καθενός ορίζει...  
Ως αναδυομένη, του έρωτα θεά από του Μποτιτσέλλι τις εμπνεύσεις...
ή της Αφροδιτούλας, που απ'το τρανζιστοράκι μου αναδύεται η θεϊκή φωνή της ...
και σαν άσπρο πανί, της βάρκας των ονείρων μου, όπου φυσάει ο μπάτης αρμενίζει...

Αχ,πόσο όμορφο το τραγούδι, όταν  έχεις μάθει ν'απολαμβάνεις όλες τις νότες στο
μουσικό ταξίδι!

Ακούστε, οσφρηστείτε, απολαύστε ήλιο, κύμα, φως της νέας εποχής που στο κατώφλι της μόλις πατήσαμε!...
Ήλιο και φως, αντίδοτο σε ό,τι δύστροπο κι όσες σκόνες άφησε ο χειμώνας, φίλοι μου! …

"Καλοκαιράκι έχει η καρδιά μου
φυσάει ο μπάτης στα όνειρά μου…"

[Το τραγούδι πρωτοερμήνευσε η Γιοβάννα, με το οποίο το 1960 κέρδισε το Β' Βραβείο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού του Ε.Ι.Ρ.
Εγώ όμως με την Αφροδίτη Μάνου το αγάπησα, και μ’ αυτήν υποδέχομαι το καλοκαίρι!]






Tuesday, 30 May 2017

Η Ιωάννα στην πυρά...

«Ιωάννα στην πυρά», Anton Hermann Stilke


Όλοι τη θεωρούσαν ονειροπαρμένη.
Από μικρή έβλεπε οράματα και άκουγε φωνές Αγίων, που την καλούσαν να σώσει τη χώρα της από του Βρετανούς.
Η Ιωάννα της Λωραίνης, νεαρό κορίτσι ακόμα, ηγήθηκε ενός στρατιωτικού σχήματος και με οδηγό το θάρρος, την πίστη, την ευσέβεια και την ευλάβειά της καταλαμβάνει την Ορλεάνη.
Οι νίκες έρχονται η μια μετά την άλλη για τη Γαλλία κι ο βασιλιάς την ανακηρύσσει ευγενή.

Ωστόσο, το Μάη του 1431 αιχμαλωτίζεται από τους Άγγλους που τη σέρνουν σε δίκη ως αιρετική και μάγισσα.
Στις 30 Μαΐου η Ζαν ντ’Αρκ κρίνεται ένοχη και οδηγείται στην πυρά...
Φοβάται…
Είναι νέα, δεν θέλει να πεθάνει, όμως υπομένει το τέλος της με αξιοπρέπεια.
Το κορμί της γίνεται στάχτη…
Ο θρύλος θέλει την καρδιά της να μην επηρεάζεται από τις φλόγες.




«Αν λάβουμε υπόψη μας την καταγωγή της, τη νιότη της, το φύλο της, την αγραμματοσύνη της, 
το περιβάλλον των παιδικών της χρόνων και τις αντίξοες συνθήκες μέσα στις οποίες 
κατάφερε να αξιοποιήσει τα μεγάλα ταλέντα της και να σημειώσει τέτοιες επιτυχίες 
στο πεδίο της μάχης και στα δικαστήρια όπου κρινόταν η ζωή της,
είναι μακράν η πιο εκπληκτική προσωπικότητα που έβγαλε ποτέ το ανθρώπινο γένος».
(Μαρκ Τουέιν, Από το βιβλίο του: «Ιωάννα της Λωρραίνης», εκδ. Νεφέλη)

H δεσποσύνη που η πίστη, το όραμα και η γενναιότητα θα τής χαρίσουν και την αγιοσύνη, αφού πρώτα μαρτυρήσει καιόμενη ζωντανή εμπνέει στον Άρθουρ Χόννεγκερ το μεγαλειώδες σκηνοθετημένο ορατόριο του: «Ιωάννα στην πυρά-Jeanne d'Arc au bucher».

Ενα δραματικό ορατόριο με ομιλούντες ηθοποιούς, έργο που συνδυάζει τον παραδοσιακό ήχο με τον ήχο από σύγχρονα ηλεκτρονικά όργανα(όπως τα κύματα Μαρτενό) και τού ανατέθηκε από την Ίντα Ρουμπινστάιν, που υποδύθηκε την «Παρθένα της Ορλεάνης» στην πρεμιέρα του το 1938.
Ο Χόννεγκερ εξαιρετικά εκλεκτικός, ξεκινά τη σύνθεση με ένα αινιγματικό, σκοτεινό χορωδιακό σκιαγραφώντας την μυστηριώδη φύση της παρθένας Ιωάννας και συνεχίζει βασιζόμενος σε απλά δομικά στοιχεία, μοτίβα από λαϊκές μελωδίες ανάμικτες με διαφωνίες, που εκφραστικά εντείνονται, χωρίς υπερβολές, από τα αφηγηματικά μέρη. Το ορατόριο ολοκληρώνεται με ένα χορωδιακό φινάλε εμπνευσμένου μεγαλείου και δέους...

Προτείνω να παρακολουθήσουμε ένα απόσπασμα με τη συγκλονιστική Μαριόν Κοτιγιάρ σε ένα ρεσιτάλ υποκριτικής και εκφραστικότητας...Σπαραξικάρδια η ερμηνεία της, όπως και οι τελευταίες στιγμές της γαλλίδας ηρωίδας..., που ισορροπεί ανάμεσα στο μεταφυσικό και το πραγματικό και υπερθεματίζει τον θρίαμβο της ψυχής έναντι της ίδιας της ζωής.


«Je ne veux pas mourir-Δεν θέλω να πεθάνω!»


Στο παρακάτω βίντεο παρακολουθήστε το ορατόριο ολόκληρο. To συγκλονιστικό χορωδιακό στο 1:11:00



Friday, 19 May 2017

Είναι "Γλυκιά η Ζωή", ας γευτούμε το νέκταρ της αλήθειας της!




"Χρόνια μετά, τόσο ο τίτλος όσο και η ίδια η ταινία παραμένουν ταυτισμένα με την Ανίτα"

Τα λόγια ανήκουν στον Φεντερίκο Φελίνι και αναφέρονται φυσικά στην Ανίτα Έκμπεργκ, πρωταγωνίστρια της ταινίας του, "Dolce Vita", που σαν σήμερα το 1960 απέσπασε το χρυσό Φοίνικα στις Κάννες!

Μια ταινία γεμάτη συμβολισμούς, καυστική απέναντι στην κοινωνία της εποχής, που παρακμάζει και δημιουργεί ουτοπίες, που οδηγεί σε κόσμους έκφυλους και απατηλούς.
Μια ταινία ψυχογράφημα μιας εποχής...
Ένα αριστούργημα, που σε οδηγεί σε ένα πολύπλοκο λαβύρινθο, που βρίσκεις τη διέξοδό του, μόνο όταν συνειδητοποιήσεις το αμείλικτο, υπαρξιακό κενό, που δημιουργεί η άφεσή μας στη δίνη του λαμπερού "φαίνεσθαι"!


Συγκινήσεις, υπαρξιακές αναζητήσεις και περιπλανήσεις, σάτιρα και απόλυτος μηδενισμός απέναντι στην "αριστοκρατία" είναι τα ατού της σκηνοθετικής ματιάς του Φελίνι, που αποδεικνύεται προφητικός.


Περίφημη και χαραγμένη στη μνήμη όλων των σινεφίλ η σκηνή με την προκλητική Ανίτα να πέφτει στα νερά της Φοντάνα ντι Τρέβι και το γοητευτικό Μαστρογιάννι να την ακολουθεί!





Είναι "Γλυκιά η Ζωή", φίλες και φίλοι!

Ας αναζητήσουμε τις χαρές της ουσίας της, ας γευτούμε το νέκταρ της αλήθειας της στα μικρά καθημερινά, απλά και ταπεινά, που μας έχουν χαριστεί τόσο απλόχερα ...
Κι αν προνοήσουμε να  υπάρχει και μουσική υπόκρουση από  Νίνο Ρότα, η ρότα της  "χαράζεται προσεκτικά, να μη ματώνει ποτέ η ευλάβεια..."


Thursday, 18 May 2017

"ΦΑΓΙΟΥΜ: βαφτισμένα στην όαση παλιών αισθήσεων"





"Το βλέμμα τους, σού φανερώνει πιο ζωντανούς τους πεθαμένους, που διψούν τη ζωή, 
περισσότερο από τους ζωντανούς που δεν την υποψιάζονται!!!"

Με αφορμή την σημερινή Διεθνή ημέρα των Μουσείων, καλησπερίζω με άρωμα Αιγύπτου αναδυόμενο στις αίθουσες του Μητροπολιτικού της Ν.Υόρκης...

Περίεργα πρόσωπα με σφιχτά σφραγισμένα χείλη και φλογερά μάτια.
Πρόκειται για τα πορτρέτα φαγιούμ, έργα περίτεχνα, πραγματικά αριστουργήματα!
Νεκρικά πορτρέτα, προορισμένα για ταφική χρήση, που ανακάλυψε αρχικά ένας ιταλός περιηγητής κάπου στο 1600, όμως ήρθαν στο φως όταν ο αρχαιολόγος Sir Petrie το 1900 αναζητώντας την είσοδο μιας πυραμίδας εντόπισε μια νεκρόπολη.

Οι μούμιες που ανακαλύφθηκαν στους τάφους έφεραν στη θέση του προσώπου του νεκρού, την προσωπογραφία του ζωγραφισμένη πάνω σε ξύλο ή πανί. Τα νεκρικά πορτρέτα πήραν το όνομά τους από την Όαση Φαγιούμ κοντά στο Κάιρο. όπου πρωτοβρέθηκαν.

Πορτρέτα, ζωγραφισμένα σε ξύλο ή λινό σάβανο, πολλά από τα οποία φιλοτεχνούνταν όσο ο άνθρωπος ήταν ακόμη ζωντανός και διακοσμούσαν το σπίτι του.

Νεκρικά πορτρέτα με αινιγματικό και γριφώδες βλέμμα, τυλιγμένα μ'ένα πέπλο μυστηρίου.
Για πολλά χρόνια ο προορισμός τους ήταν η μελλοντική ζωή, αφού έγιναν για να συνοδεύσουν τον νεκρό στον άγνωστο "άλλον κόσμο".
Μπρος στα μάτια του έκθαμβου επισκέπτη ξετυλίγεται ολάκερη η ιερότητα των αντιλήψεων ενός αρχαίου λαού!

Στην ημισκότεινη αίθουσα του Μουσείου στοιχισμένα το ένα δίπλα στο άλλο, σε ένα πάνελ με γυάλινες προθήκες, τρία από αυτά τα Φαγιούμ...

Δεξιά, το φαγιούμ ενός νεαρού άνδρα με χαλαρό το δεξί του μάγουλο και το μάτι της ίδιας πλευράς του προσώπου χωρίς βλεφαρίδες, μαρτυρά οφθαλμολογική ανωμαλία...

Στη μέση ένας άντρας με καρβουνιασμένο πρόσωπο, μεγάλα στρογγυλά μάτια, πλούσια, σγουρά μαλλιά και γένεια, που τονίζουν τα λεπτά μάγουλα και τις γωνίες του προσώπου.

Στο τελευταίο αριστερά, ένας άνδρας με ζεστό, ροδαλό χρώμα στη σάρκα του.
Τα χαρακτηριστικά του διαγράφονται έντονα...
Τεράστια μάτια, σαρκώδη χείλη, μακριά μύτη και φρύδια που σμίγουν...
Φως και σκιά σ'ένα παιχνίδισμα που κερδίζει το βλέμμα, το μαγνητικό και λάγνο...
Όλη η δύναμη της ζωής που έφυγε είναι συγκεντρωμένη σε αυτό το βλέμμα!

Η τέχνη των πορτρέτων αυτών, απαράμιλλη!Οι ματιές τους τρυπούν, κι η σαγήνη τους ισορροπεί ανάμεσα σε ζωή και θάνατο...
Σφιχτά σφραγισμένα τα χείλη και καθηλωτική η μελαγχολική τους έκφραση.
Ζωγραφισμένα με την εγκαυστική τεχνική του λιωμένου κεριού  επιτυγχάνοντας ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα με ζωντανά και λαμπερά χρώματα.
Το έργο γίνεται ακόμη εντυπωσιακότερο, όταν σε κάποια προστίθενται και φύλλα χρυσού.

Τα "θλιμμένα" αυτά πορτρέτα τοποθετούνταν στις μούμιες με ένα και μοναδικό στόχο, απόλυτα συνυφασμένο με τις Αιγυπτιακές ταφικές δοξασίες... η ψυχή του νεκρού  έπρεπε με κάποιο τρόπο να αναγνωρίσει το σώμα στο οποίο άνηκε ώστε να μπορέσει να αναγεννηθεί εύκολα και να μην καταδικαστεί να ταξιδεύει αιώνια.
Δημιουργημένα λοιπόν, τα Φαγιούμ για να συνοδέψουν τους νεκρούς στην αιώνια ζωή απέκτησαν κι αυτά αιώνια ζωή και φήμη χάρις στη ζωντάνια και την εκφραστικότητά τους.

"Τα Φαγιούμ πέθαναν κι όμως βλέπουν...Στα Φαγιούμ το βλέμμα είναι σώμα..."

Βλέμμα που μαγνητίζει και έρχεται μέσα από τα βάθη των χιλιετιών...Είναι το βλέμμα του αρχαίου κόσμου που βρήκε τρόπο να νικήσει τη φθορά...

Αν αφήσουμε τη φαντασία ελεύθερη και παρατηρήσουμε την έκφρασή τους, η αφήγηση ξεκινά κι έχει πολύ ενδιαφέρον!
Ατρόμητοι απέναντι στο Χάρο, μουσικά με ρυθμό και στιχουργήματα βαφτισμένα στην όαση παλιών αισθήσεων και εικόνων...
Οδηγός, η φωνή του Μανώλη Μητσιά...που αυστοσχεδιάζει πάνω σε μουσικές, δίνοντας μαυλιστικό παλμό εμπνευσμένο απ'τα βαθιά, αινιγματικά βλέμματα...

"Οι ίσκιοι μοιάζουν μακριά όπως τ' αρχαία σκιάχτρα 
όταν γυρνούν τα σώματα βαριά σαν την καρδιά τους 
και του τσιγάρου η μικρή στα χείλη τους η καύτρα 
φωτίζει σαν παλιά Φαγιούμ βαθιά τα πρόσωπά τους".







Tuesday, 16 May 2017

"Εν Παρισίοις 16 Μαΐου 1770…"


ΓΚΡΑΒΟΥΡΑ: «The Royal Wedding, May 16, 1770»

Την Τετάρτη, στις 9 ακριβώς, η Mαρία Αντουανέτα έφυγε για τις Βερσαλλίες…
Ο βασιλιάς και ο δελφίνος την υποδέχτηκαν…
Σε μια ώρα ξεκινούσαν για το παρεκκλήσι.

Μπροστά ο μονάρχης και πίσω το ζευγάρι...Έφτασαν στο ιερό και γονάτισαν στο μαξιλάρι που ήταν τοποθετημένο στα σκαλοπάτια του. Ο Αρχιεπίσκοπος τους πρόσφερε αγίασμα κι ευλόγησε το δαχτυλίδι…
Η βασιλική χορωδία άρχισε να ψάλλει το μοτέτο… κάποιο του Ραμώ, νομίζω...
Στο Παρίσι επικρατούσε ερημία...τα καταστήματα είχαν κλείσει γιατί το πλήθος είχε μαζευτεί στις Βερσαλλίες για να βοηθήσει στους γαμήλιους εορτασμούς. 

Κατά τις τρεις, ο ουρανός συννέφιασε βαριά. Μια βίαιη καταιγίδα ξέσπασε.  Τα πυροτεχνήματα, μάλλον δεν θα μπορούσαν να εκτιναχθούν. Τα νερά της βροχής είχαν σχηματίσει ορμητικούς χειμάρρους.

Στο κάστρο, ωστόσο, η μέρα τελείωσε εξαιρετικά. Το δείπνο σερβιρίστηκε κανονικά. Ακολούθησε χορός στη μεγάλη σάλα που φωτιζόταν από αμέτρητο αριθμό κεριών… 

Όμως, παρά τη λαμπρότητα των εορτασμών και το πολλά υποσχόμενο μέλλον των νεονύμφων, κάποιοι οιωνοσκόποι θεώρησαν τη θύελλα ως απειλή.
Κάποιος δεισιδαίμων υπενθύμισε ότι κατά την υπογραφή του γαμήλιου συμβολαίου από τη νύφη, είχε πέσει μια κηλίδα μελάνης που είχε σβήσει το μισό της όνομα...
(Απόσπασμα από ένα ημερολόγιο φαντασίας...)

Κι οι κακοί οιωνοί επιβεβαιώθηκαν…
Όπως όλοι γνωρίζουμε, όταν ξέσπασε η Γαλλική Επανάσταση ο λαός του Παρισιού αιχμαλώτισε την βασιλική οικογένεια και λίγο αργότερα  η Αντουανέτα καρατομήθηκε μαζί με το σύζυγό της, Λουδοβίκο.



Ας προσέχουμε, λοιπόν τις επιλογές μας...
Αν τελικά είχε αποφασίσει να νυμφευθεί τον Μότσαρτ, ίσως η τύχη της ήταν διαφορετική…


[Ο Μότσαρτ στα έξι του και σε ευρωπαϊκή περιοδεία ως παιδί θαύμα προσκαλεσμένος στη Βιέννη και στο παλάτι από τη Μαρία Θηρεσία (μητέρα της Αντουανέτας) έδωσε συναυλία στο Σεμπρούν, όπου κάποιοι αναφέρουν ότι παίζοντας με την, κατά λίγους μήνες μεγαλύτερή του, Αντουανέτα γλίστρησε στους μαρμαρένιους διαδρόμους του ανακτόρου...


Η ευγενής δεσποσύνη βοήθησε τον εξάχρονο να ανασηκωθεί, κίνηση που εντυπωσίασε τον μικρό Βόλφγκαγκ που της έκανε πρόταση …γάμου!!!]





Η ζωή της άνασσας της Γαλλίας έγινε ταινία το 2006, μια παραγωγή, που σκηνοθέτησε η κόρη του Κόπολα χωρίς ιδιαίτερα καλές κριτικές.
Το σάουντρακ περιλαμβάνει και κάποια κομμάτια κλασικής, ανάμεσά τους και το 1ο Μινουέτο από τις περίφημες «Les Indes Galantes» του Ζακ Φιλίπ Ραμώ που επενδύει τη σκηνή του χορού και μπορείτε να τη δείτε  εδώ ...

Απολαύστε όλη την όπερα-μπαλέτο «Οι Ιπποτικές Ινδίες» από την Ορχήστρα των Εθνών με τον Jordi Savall.

Ο πρόλογος της σουίτας έχει μυθολογικό θέμα  με την Ήβη και τη θεά του πολέμου Μπελόνα να εγκωμιάζουν τον έρωτα...
Ακολουθούν  τέσσερεις entrees, με άρωμα εξωτισμού, αφού κάθε μια ξετυλίγει και μια ερωτική ιστορία σε μια εξωτική χώρα: την Τουρκία, το Περού, την Περσία και την Αμερική.

Πρόλογος
«Le Turc généreux» (Ο γενναιόδωρος Τούρκος)
«Les Incas du Pérou» (Οι Ίνκας του Περού)
«Les Fleurs - fête persane» (Περσική γιορτή λουλουδιών)
«Les Sauvages» (Ιθαγενείς της Αμερικής)

Ένα εξωευρωπαϊκό μουσικό σκηνικό που αναδεικνύει την δημιουργικότητα του συνθέτη, την τρομερά απελευθερωμένη φαντασία του, καθώς συγχωνεύει την εξιδανικευμένη «αγριότητα» με τη φινέτσα της Γαλλικής μουσικής του 18ου αιώνα.








Wednesday, 10 May 2017

"ΝΤΑΛΙ: Λιωμένα τα ρολόγια, μα η μνήμη επιμένει..."


Salvador Dali: "Η εμμονή της Μνήμης", ΜΟΜΑ-Ν.Υork

(Με αφορμή τα γενέθλια του Σαλβαντόρ Νταλί 11 Μαΐου 1904) 

Αποτελεί έναν από τους πιο γνωστούς σουρρεαλιστές ζωγράφους του 20ου αιώνα και μια από τις πλέον ιδιόρρυθμες φυσιογνωμίες της σύγχρονης τέχνης. 
Ο Σαλβαντόρ Νταλί γεννήθηκε σαν σήμερα 11 Μαΐου 1904 και είναι ένας καλλιτέχνης ιδιότυπα εκφραστικός, εκκεντρικός, συχνά σε επίπεδα παραλογισμού.

Ένας από τους πιο διάσημους πίνακές του που εκτίθεται στο ΜΟΜΑ της Νέας Υόρκης είναι εκείνο με τα ρολόγια που λιώνουν, την απέραντη άνυδρη έρημο και μυρμήγκια να περπατούν... 


Πρόκειται για ελαιογραφία με τίτλο: «Η εμμονή της μνήμης»...
Τα ρευστά ρολόγια θεωρήθηκαν συμβολισμός της έννοιας του χρόνου που χάνεται στο υποσυνείδητο, που παραπέμπει πολλούς στην αλληγορία του κενού χρόνου.
Την εποχή που ο ζωγράφος φιλοτέχνησε το έργο ζούσε στην Καταλονία, γι' αυτό απεικονίζει την έρημό της, ενώ τα μυρμήγκια που περπατούν πάνω στο ρολόι αντιπροσωπεύουν τη φθορά του χρόνου. 
Ο τίτλος του έργου αφορά την ικανότητα της μνήμης να συγκρατείται στον χρόνο, καθώς αυτός φθείρεται γύρω της. 
Ασυνήθιστες, αλληγορικές και φανταστικές οι εικόνες του... 

Ο Κουβανός συνθέτης Άλντο Ραφαέλ Φόρτε, εμπνεύστηκε από γλυπτά και ζωγραφικά έργα του Νταλί και το 2003 συνθέτει το ομώνυμο έργο για μπάντα, αποτελούμενο από 5 μέρη, ένα για κάθε έργο. 
Πρόκειται για:

«Μονόκερως»
«Δον Κιχώτης»
«Ελέφαντες»
«Απεικονίσεις της Θείας Κωμωδίας του Δάντη» και
«Εμμονή της μνήμης» 

Εμείς σήμερα θα ακούσουμε την «Εμμονή της μνήμης», όπου το αινιγματικό, αλληγορικό και ιδιότυπο της έκφρασης του Νταλί μεταλλάσσεται σε ήχο από τον Φόρτε, ο οποίος μεταφράζει το "ρευστό ρολόι", την εφήμερη φύση του ανθρώπου, και την αναπόφευκτη αποσύνθεσή μας με διάφωνες αρμονίες ενώ οι επίμονοι ρυθμοί, υποδηλώνουν το συνεπές του χρόνου, που περνά και χάνεται, αντίθετα με την επιθυμία του ανθρώπου.

Επαναλαμβανόμενα επίμονα μοτίβα εκτελούνται μεταφερόμενα από τις τρομπέτες στα φλάουτα κι από κει στα πίκολλι, υπονοώτας την εμμονή της μνήμης. 
Μια μονότονη, αργόσυρτη και γλυκά πληκτική μελωδία, που ακούγεται από το άλτο σαξόφωνο ενισχύει  ηχητικά το άνυδρο, άγονο τοπίο της Καταλονικής ερήμου του πίνακα.

Aldo Rafael Forte: "Dali-The Persistence of Memory"


Εντυπωσιακά πρωτότυπο έργο, ικανοποιεί την επιθυμία του συνθέτη να "αναπαραστήσει" την εικόνα, εμπνεόμενος από αυτή. 
Θαυμαστή η συνένωση των δυο τεχνών!Το έργο αυτό του Aldo Forte(που σημειωτέον, όπως φαίνεται από το πλήθος του έργου του, αρέσκεται στο να βρίσκει ερεθίσματα στις ζωγραφικές πινελιές) αποτελεί τρανταχτό παράδειγμα της σύγχρονης εποχής, όπου αποδεικνύεται η δύναμη της τέχνης με την αισθητική της μιας να είναι ίδια με αυτήν της άλλης με το υλικό μόνο να διαφέρει.
Δύο τέχνες που συνυπάρχουν αρμονικά και συμπληρωματικά...
Εμπνευστικοί, μουσικοεικαστικοί δεσμοί, με το χρώμα και τον ήχο να μαγνητίζουν αυτιά, μάτια, διαθέσεις!

Ένα παλαιότερο κείμενό μου για το ζωγράφο μπορείτε να διαβάσετε εδώ:

"Αποκάλυψη ΣΟΚ από Μπομπ και Έρικ!"


Χαιρετίζω με μια ομολογία...
Ομολογία ενός εγκλήματος...
"Πυροβόλησα το σερίφη", δηλώνει την ενοχή του ο Μπομπ Μάρλεϋ δημιουργώτας ένα μουσικό αίνιγμα...

Σε ρέγγε ρυθμό η τραγουδιστική ομολογία του Τζαμαϊκανού καλλιτέχνη, που μέσα από αυτή προσπαθεί να διαδηλώσει κατά της διαφθοράς και να περάσει ένα αντιεξουσιαστικό μήνυμα...
Αλληγορικοί οι στίχοι, ερμηνεύουν μια στάση κατά της Αρχής.

Στην μυστηριώδη υπόθεση εμπλέκεται αργότερα και ο πολύς Έρικ Κλάπτον, όταν ηχογραφεί μια μέρα σαν τη σημερινή, 10 του Μάη του '74 τη δική του εκδοχή πάνω στην "ομολογία για τον πυροβολισμό εν αμύνει" του Μάρλευ σε ήπιο ροκ και εκτινάσσει τη δημοτικότητα του τραγουδιού σε δυσθεώρητα ύψη των μουσικών  charts!...

Μια από τις λίγες περιπτώσεις που διασκευή αποδεικνύεται καλύτερη του πρωτοτύπου.

Enjoy, my friends!

"I Shot The Sheriff"



Saturday, 6 May 2017

"Evita Peron: η Αγία της Αργεντινής"



Ήταν 7 Μαΐου 1919, όταν στο χωριό Los Toldos της Αργεντινής γεννιότανε το εξώγαμο ενός γαιοκτήμονα και μιας παρακατιανής καλλονής.

Το όνομά της Μαρία-Εύα.

Όμορφο κορίτσι η Εβίτα, όπως τη φώναζαν χαιδευτικά, 15 χρονών αρχίζει να εργάζεται ως μοντέλο και ηθοποιός.

Σ'ένα φιλανθρωπικό γκαλά για τους σεισμοπαθείς του Σαν Χουάν γνωρίζει τον Χουάν Περόν, τότε υπουργό εργασίας της Αργεντινής.

Η φιλολαϊκή πολιτική και οι ιδέες του για κοινωνική δικαιοσύνη συνεπήραν την Εβίτα,που τον ερωτεύτηκε κεραυνοβόλα!
Σύζυγος πια του προέδρου γίνεται για το λαό η "Αγία Εβίτα"!

Μεταξύ αυτής και του λαού "υπογράφεται" ένα ειλικρινές συμβόλαιο.
Η Εβίτα ήταν δική τους!
Επιβλέπει προσωπικά τα προβλήματά τους, φροντίζει τους ανέργους, τις μοναχικές γυναίκες, δίνει υποτροφίες, χτίζει σχολεία, νοσοκομεία..., δίνει ψήφο στις Αργεντίνες, σύνταξη στους ηλικιωμένους...
Φροντίζει για μια "Αργεντινή ανθρώπινη και αξιοπρεπή!"
Μέχρι σήμερα παραμένει το εθνικιστικό σύμβολο της υπεράσπισης των φτωχών και της εργατικής τάξης.
Η αγία της φτωχολογιάς!...Αγαπήθηκε πολύ, όπως πολύ μισήθηκε κιόλας από ορισμένους...
Η Εβίτα, αντικείμενο λατρείας για τους φτωχούς αργεντίνους!
Έτσι είναι!Οι δυναμικές προσωπικότητες ή λατρεύονται ή μισιούνται!
Πάντως από τη μεριά αυτών που αγαπήθηκε, έζησε την απόλυτη αποθέωση!

Ο sir Andrew Loyd Weber υπογράφει ένα μιούζικαλ για τη ζωή της, γεμάτο συγκίνηση!
Ο ρόλος της Εβίτα ιδιαίτερος και απαιτητικός!
 Μια φράση, που συνδέεται με την απώλεια της γυναίκας-σύμβολο, μια φράση που δεν την ξεχνάς δίνει ένα από τα ωραιότερα και συγκινητικότερα τραγούδια στην ιστορία των μιούζικαλς!

"Don't cry for me, Argentina!"

Το τραγούδι πρωτοτραγούδησε η Julie Covington στο αγαπημένο μιούζικαλ του Webber.
Μια ερμηνεία με πολλά βιμπράτι, γεμάτη πάθος και σεβασμό στο πρόσωπο της Εβίτας!...
Ακούς και χάνεσαι στη θάλασσα του ήχου της!
Μοιάζει να'χει ρουφήξει κάθε σταλιά ευαισθησίας από κάθε νότα της μελωδίας του βρετανού συνθέτη!


Η Εβίτα έχει περάσει πια στη σφαίρα του μύθου!
Η ζωή της έγινε και ταινία κινηματογραφική με πρωταγωνίστρια τη Μαντόνα...Δεν με ενθουσίασε...Δεν διέκρινα το πάθος της μεγάλης κυρίας της Αργεντινής...
Μια καλογυαλισμένη παραγωγή, που όμως μετέφερε χλιαρά την ένταση και το πάθος που υπήρξε στη ζωή της πρωταγωνίστριας...Ίσως, γιατί η Μαντόνα και το μουσικό είδος που εκπροσωπεί, δεν είναι αντίστοιχου διαμετρήματος...

Μέρος του κειμένου έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό iporta.gr