Tuesday, 31 January 2017

Σούμπερτ: η κυρά της λίμνης και το «άβε» της...

File:Franz Schubert.jpg

Kαλό απόγευμα, φίλοι μου, με διάθεση κατάνυξης, αιθέρια, βελούδινη, κομψή…

Νοερό οδοιπορικό σε Σκωτσέζικα υψίπεδα κάνουμε αυτό το απόγευμα, το τελευταίο του Γενάρη, εξ αφορμής Φραντς Σούμπερτ(γεννήθηκε σαν σήμερα 31 Ιανουαρίου 1797) παρέα με αιθέρια δεσποσύνη, τη λαίδη Έλεν, την «Κυρά της λίμνης».
Ένα αγαπημένο μυθιστόρημα του σερ Ουόλτερ Σκοτ, κεντρικός χαρακτήρας του οποίου είναι η Έλεν μαζί με τον λόρδο πατέρα της, που καταδιωκόμενοι από τον άγγλο βασιλιά βρίσκουν καταφύγιο σε μια σπηλιά των Χάιλαντς, στη λοχ Κάτριν.

Το έργο ενέπνευσε τον Φραντς Σούμπερτ να συνθέσει ένα κύκλο τραγουδιών, ανάμεσά τους και το «Ellens dritter Gesang», έναν ύμνο που ψάλλει η Έλεν επικαλούμενη τη βοήθεια της Θεοτόκου, παρακαλώντας τη να δώσει τέλος στην ταλαιπωρία τους.

«Χαίρε Μαρία, Κεχαριτωμένη παρθένε!
Από τα άγρια, γυμνά βράχια στέλνω τις ικεσίες μου 
Με την ελπίδα να εισακούσεις…»

Κάποια στιγμή πάνω στη μουσική του τραγουδιού, αντί για τους πρωτότυπους στίχους, προσαρμόστηκαν οι στίχοι του Λατινικού ψαλμού «Άβε Μαρία», κάτι που έκανε πολλούς να οδηγηθούν στη λανθασμένη εντύπωση πως το έργο του Σούμπερτ αποτελεί διασκευή του θρησκευτικού ύμνου γι’αυτό και το βρίσκουμε συχνά με τον τίτλο: «Ave Maria».

Το ακούμε από την κορυφαία σοπράνο Τζέσυ Νόρμαν σε μια ερμηνεία απαράμιλλης εκφραστικότητας, μαλακές φωτοσκιάσεις δυναμικής, πυκνού κι αιθέριου πιανιστικού ήχου.
Ένας θρίαμβος λυρισμού!


Το ληντ διασκευάστηκε για πιάνο από τον Φραντς Λιστ.
Αφεθείτε στα χέρια της Valentina Lisitsa σε μια βαθύτατη ερμηνεία, ένα χάδι πάνω στα ασπρόμαυρα πλήκτρα, με στοχαστική διάθεση, αυτοκυριαρχία κι αφοσίωση που δίνει στον ακροατή την αίσθηση μιας σπάνιας μουσικής εμπειρίας!



Saturday, 28 January 2017

Άρτεμις και Έρωτας: μια επώδυνη πάλη ανάμεσα στο "επιθυμώ" και το "πρέπει"


Diana and Cupid, Pompeo Batoni, Metropolitan Museum, N.Y

Η Άρτεμη είναι η θεά του κυνηγιού, η προστάτιδα των άγριων ζώων, των βουνών και των δασών. Κόρη του Δία και της Λητώς και δίδυμος αδελφός της ο θεός Απόλλωνας.
Υπήρξε μία από τις ομορφότερες θεές της αρχαιότητας, όμως ήταν ορκισμένη παρθένα και τιμωρούσε όποιον δεν την σέβονταν.
Από τις ιέρειες και ακόλουθές της, η θεά απαιτούσε να δείχνουν αφοσίωση στις αρχές της και ιδιαίτερα στην παρθενία, που αυτή πρώτη φύλαγε παραδειγματικά.
Αρκετές είναι οι περιπτώσεις που κάποια ακόλουθός της παρασυρόταν από κάποιον θεό ή θνητό και στην συνέχεια γνώριζε την οργή της Άρτεμης και θανατώνονταν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα διαφύλαξης της αγνότητάς της ήταν ο μύθος για τον κυνηγό Ακταίονα.
Όταν η θεά αντιλήφθηκε πως την είδε γυμνή, όταν λουζόταν, τον μεταμόρφωσε σε ελάφι και έβαλε τα σκυλιά του να τον κατασπαράξουν.
Έτσι ο Ακταίων δεν μίλησε ποτέ σε κανέναν για όσα αντίκρυσαν τα μάτια του!
Ακόμα, είναι εκείνη που ευθύνεται για το θάνατο των Αλωαδών, των γιγάντων Ώτου και Εφιάλτη.
Η θεά για να τους εκδικηθεί για την αναίδειά τους να επιβουλεύονται την τιμή της, σ'ένα κυνήγι τους μεταμορφώθηκε σε ελάφι, πέρασε ανάμεσά τους και κείνοι προσπαθώντας να τη σκοτώσουν εξοντώθηκαν μεταξύ τους...


Παρότι ορκισμένη παρθένα, σήμερα αναλύουμε ένα εικαστικό έργο που την απεικονίζει με το φτερωτό Έρωτα.

<<Pompeo Batoni: Άρτεμις και Έρωτας>>

To έργο θεωρείται ένα από τα καλύτερα του καλλιτέχνη, με τη μορφή της θεάς να βασίζεται στο διάσημο αρχαίο γλυπτό της "Κοιμισμένης Αριάδνης" στο Βατικανό.

Πρόκειται για μια κομψή σύνθεση που τα στοιχεία της παρουσιάζονται σε πυραμίδα:
Στη βάση του ο φτερωτός Έρως ακουμπισμένος στα πόδια της...στο κέντρο η Άρτεμις...και στην κορυφή το τόξο στα χέρια της θεάς.

Το τοπίο στο βάθος "εκτείνεται" ως ύμνος στην απέραντη ομορφιά της φύσης, της οποίας κυρίαρχη είναι η Άρτεμις, σαν η ''Πότνια θηρών''.
Όλο το ενδιαφέρον όμως, τραβάει η κίνηση της θεάς, που αφαιρεί το τόξο από τα χέρια του Έρωτα και ...μάλλον ετοιμάζεται να το σπάσει...
Βέβαια, η έκφραση στα λεπτά της χαρακτηριστικά είναι ήρεμη μ'ένα χαμόγελο διακριτικό, σχεδόν αδιόρατο...
Για προσέξτε, όμως τον   μικρό ερωτιδέα...δείχνει αληθινά ανήσυχος ότι θα το κάνει.
Τη σκηνή παρακολουθεί με ενδιαφέρον ένα από τα δύο όμορφα κυνηγόσκυλα της Άρτεμηςς, ενώ το άλλο έχει αφεθεί σε γλυκό ύπνο.

Η σκηνή είναι ειδυλλιακή...Η 'Αρτεμις τυλιγμένη στο λευκό χιτώνα της, που εικονοποιεί την παρθενικότητά της, χτενισμένη σεμνά με μόνο διάκοσμο στο κεφάλι της το σύμβολό της, το μηνίσκο της Σελήνης.
Το κόκκινο όμως ύφασμα του μανδύα, που έχει κυλήσει στα πόδια της και τυλίγει με τις πλούσιες πτυχώσεις του το κάτω μέρος του σώματός της παραπέμπει και στον πόθο, τη λαγνεία, το κρυφό πάθος,  τη σαρκική πλευρά του έρωτα...υπονοώντας πως η θεά δεν είναι ελεύθερη από τις επιθυμίες της σάρκας, ίσως γι' αυτό ''απειλεί'' να σπάσει το τόξο.
Ισως πάλι, αναλογίζεται τον Ενδυμίωνα, το βοσκό που η θεά κάποτε αγάπησε...

Όλη η σύνθεση είναι ένα παιχνίδι, ανάμεσα σε δύο αντίθετα , το ερωτικό πάθος και τη σωματική αγνότητα, την ανάγκη που δημιουργεί το ερωτικό ένστικτο και την επιθυμία ελέγχου αυτού του ενστίκτου.
Ποιός κερδίζει  σε αυτό το παιχνίδι;..Το  ''επιθυμώ'' ή το ''πρέπει'', φίλοι μου εκλεκτοί;

Πριν απαντήσουμε, ας αναλογιστούμε πόσες φορές δεν ζήσαμε στιγμές που επιθυμούσαμε διακαώς γιατί φοβήθηκαμε τη δύναμη και τη μαγεία τους.
Στιγμές που αρνηθήκαμε, γιατί διστάσαμε να δούμε παραπέρα από το σύνορο, που νόμοι και κανόνες μάς κράτησαν φυλακισμένους...

Aκόμα και την ορκισμένη να αντιστέκεται θεά, μεταμορφώνει η Τέχνη!
Στην αλληγορική ουβερτούρα της όπερας του Ραμώ "Ιππόλυτος και Αρικία", Άρτεμις και Έρως ενώνουν τις προσπάθειές τους για να εξασφαλίσουν αίσια έκβαση στη σχέση του ζευγαριού...
Μουσική που ξεδιαλύνει όποια τυχόν σκαιά, τυραννική σκέψη μας...

Aκούμε την ουβερτούρα από το σύνολο Le Concert d'Astree, που διευθύνει η Emmanuelle Haim.
Μια εκφραστική προσέγγιση της κορυφαίας παγκοσμίως καλλιτέχνιδας, ιδιαίτερα σε έργα μπαρόκ ρεπερτορίου.





Tuesday, 24 January 2017

Δεν είναι ένα από τα «Παραμύθια του Χόφμαν», αλλά o...«συνθέτης» Χόφμαν!

Αποτέλεσμα εικόνας για eta hoffmann

Γεννημένος σαν σήμερα 24 Γενάρη 1776, ο γερμανός συγγραφέας Ε.Τ.Α Χόφμαν, είναι δημοφιλής στους βιβλιοφάγους καθώς η ιδιότητά του ως μυθιστοριογράφου και δη της φανταστικής λογοτεχνίας είναι περισσότερο γνωστή.


Στους μουσικόφιλους είναι διάσημος για τα «Παραμύθια του Χόφμαν», που αγαπήθηκαν, όταν οι φανταστικές αυτές ιστορίες του αποτέλεσαν τη βάση του λιμπρέτου για την ομώνυμη όπερα του Ζακ Όφενμπαχ, όπου ο Χόφμαν κρατά και έναν από τους ρόλους, ανάμεσα στη Μούσα της Τέχνης που τον διεκδικεί και μια παθιασμένη από έρωτα, τραγουδίστρια…

Οι ιστορίες του ευφάνταστες, εξαιρετικά υποβλητικές, με το μακάβριο και το υπερφυσικό να αποτελέσουν αρκετές φορές έμπνευση δημιουργιών πολλών συνθετών.
Ο Βάγκνερ στήριξε το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν στις ιστορίες του, ο Τσαϊκόφσκυ εμπνεύστηκε τον «Καρυοθραύστη» του απ'αυτόν, ο Χίντεμιτ την «Cardillac», o Λεό Ντελίμπ την «Κοπέλλια» του...

Και μπορεί ο Χόφμαν, με τις δεξιοτεχνικά άγριες πτήσεις της φαντασίας του να έγινε γνωστός γράφοντας για υπερφυσικούς, μυστηριώδεις και τρομακτικούς χαρακτήρες, όμως το ενδιαφέρον του για την Τέχνη επεκτάθηκε και σε άλλα είδη της, όπως η ζωγραφική και η μουσική.
Την τελευταία δε, την υπηρέτησε ως μαέστρος, μουσικοκριτικός (θαυμάσιο το δοκίμιό του πάνω στην 5η του Μπετόβεν), αλλά και ως συνθέτης.

Όπως έλεγε ο ίδιος: 
«Τις καθημερινές είμαι ένας δικηγόρος και στις καλές περιπτώσεις, λιγάκι μουσικός.
Τις Κυριακές, εξαρτάται…
Με τη δύση του ήλιου γίνομαι πλακατζής συγγραφέας μέχρι αργά τη νύχτα!»

Λάτρευε τη μουσική από μικρός, ιδιαίτερα τους κλασικούς και τον Μότσαρτ, για τη μουσική του οποίου συχνά δήλωνε πως:

«Mozart's music is the mysterious language of a distant spiritual kingdom, whose marvelous accents echo in our inner being and arouse a higher, intensive life».

Λάτρευε το Μότσαρτ τόσο, που άλλαξε ένα από τα μεσαία ονόματά του σε «ΑΜΑΝΤΕΟΥΣ», δηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο τον θαυμασμό του απέναντι στον αγαπημένο του συνθέτη. Ολοκληρωμένο το όνομά του ήταν: Ερνστ-Τέοντορ-Αμαντέους Χόφμαν.

Από τις πιο δημοφιλείς συνθέσεις του η όπερα «Ούντινε» και το μπαλέτο «Αρλεκίνος».
Για σήμερα όμως προτείνω το «Κουιντέτο του για Άρπα και κουαρτέτο εγχόρδων».

Ένα έργο όπου η άρπα με το ηχόχρωμά της, ως βασικό όργανο, παραπέμπει στο αινιγματικό, μυστηριώδες  και παράξενο τοπίο που πλάθει ο καλλιτέχνης.
Γράφτηκε το 1808, όταν ο Χόφμαν είχε ταξιδέψει στην Πολωνία και όπως μαρτυρά μια επιστολή του δημιουργού, ο εκδοτικός οίκος αρνήθηκε αρχικά να το δημοσιεύσει επειδή η άρπα δεν ανήκε στα «πιασάρικα» ηχητικά, όργανα εκείνη την εποχή.
Θα δέχονταν μόνο αν στη σύνθεση, η άρπα αντικαθίσταντο με πληκτροφόρο…κάτι, που δεν άρεσε στον Χόφμαν γιατί, όπως είπε το πιάνο δεν μπορούσε να αποδώσει την ατμόσφαιρα και το ύφος που ήθελε με τη μελωδική του γραμμή, να εκφράσει.
Απ’ό,τι φαίνεται οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν στη διαζευκτική λύση.
Γι’αυτό στη χειρόγραφη παρτιτούρα αναφέρεται «Quintet for harp or fortepiano».

Το έργο είναι γραμμένο στη ντο ελάσσονα με δυο αντικρουόμενα υφολογικά θέματα να παρουσιάζονται σε παραλλαγές στο πρώτο, μέρος του, Allegro-Moderato.
Στη μεσαία, Αdagio κίνηση πρωταγωνιστεί η άρπα με τη δυναμική της να ενισχύει την ονειρική διάσταση του ύφους, κι αν θέλετε την αλλόκοτη, γκροτέσκο πλευρά της ανθρώπινης φύσης του δημιουργού, ενώ στην τελευταία κίνηση, ένα Allegro σε 6/8 δίνει στον αρπιστή την ευκαιρία να δείξει τη δεξιοτεχνική του δεινότητα μέσα από υπέροχα glissandi οδηγώντας τη φαντασία σε μουσικά μονοπάτια, που ακούγονται «γλυκά-απειλητικά» καθώς αναδύονται από τα ζοφερά βάθη του υπερφυσικού κόσμου του Ε.Τ.Α Χόφμαν!

Ernst Theodor Amadeus Hoffmann: Quintet for harp & string quartet in C minor


Monday, 23 January 2017

Περίπατος στους Κήπους του Κεραμεικού με Μανέ και Όφενμπαχ...

MANET - Música en las Tullerías (National Gallery, Londres, 1862).jpg

Ταξίδι στο σαγηνευτικό Παρίσι κάνουμε αυτό το απόγευμα και στους υπέροχους Κήπους του Κεραμεικού, ένα απέραντο πάρκο δημιουργημένο από την Αικατερίνη των Μεδίκων, στον οποίο οι Παριζιάνοι έκαναν τον περίπατό τους χαλαρά και ήρεμα.
Στεγασμένοι διάδρομοι κατά μήκος του Σηκουάνα, καλυμμένοι με αναρριχητικά φυτά και φιδίσια μονοπάτια που στις άκρες τους υψώνονται λογής καλλωπιστικά κι εξωτικά δέντρα, ενώ οι βάσεις των παρτεριών κρύβονται κάτω από  την πολυχρωμία των εποχιακών ανθέων, που μεθούν με το άρωμά τους όχι μόνο τους επισκέπτες, μα και τα πέτρινα, άψυχα καλλίγραμμα αγάλματα που διακοσμούν γωνιές των Κήπων!

Το 19ο αι. ήταν το μέρος, που συνήθως τις Κυριακές συγκεντρώνονταν οι Παριζιάνοι να ψυχαγωγηθούν και να διασκεδάσουν κάτω από τους ήχους της μπάντας που παιάνιζε καθόλη τη διάρκεια της μέρας.

Αιτία γι'αυτό τον περίπατο στο χώρο και το χρόνο δίνει η σημερινή γενέθλια επέτειος του ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Εντουάρ Μανέ (23 Ιανουαρίου 1832), όπου η όμορφη συνήθεια της παρακολούθησης της Κυριακάτικης, μουσικής φιέστας απεικονίζεται στον πίνακά του
"Music in the Tuileries Gardens-Μουσική στους Κήπους του  Κεραμεικού", 
που κοσμεί τις αίθουσες της Πινακοθήκης του Λονδίνου.

Πλήθος κομψά ενδεδυμένων ανδρών και γυναικών έχουν συρρεύσει στο πάρκο...
Kάποιοι όρθιοι ...κι άλλοι καθισμένοι στα καμωμένα με επιδεξιότητα, μεταλλικά καθίσματα ...
Αστοί της Παρισινής κοινωνίας, ανάμεσά τους κι επώνυμοι της Τέχνης, φίλοι του Μανέ, που εύκολα μπορεί να διακρίνει κάποιος αν παρατηρήσει προσεκτικά τις φιγούρες.

Ο κύριος με το ημίψηλο καπέλο και το λευκό παντελόνι είναι ο αδερφός του ζωγράφου, Ευγένιος, πίσω του και προς τα αριστερά ο Θεόφιλος Γκωτιέ, ενώ δίπλα του και προφίλ βλέπουμε και τον ποιητή Μπωντλαίρ, που εκτιμούσε δεόντως την τέχνη του Μανέ.

Ο ζωγράφος αυτοπροσωπογραφείται αφαιρετικά στην άκρη της αριστερής μεριάς του έργου...

Στη δεύτερη σειρά, κάτω από το θεόρατο δέντρο δίπλα στην κυρία με το καλαίσθητο καπελίνο, ένας κύριος με γυαλιά και κοντό μουστάκι.
Πρόκειται για τον Ζακ  Όφενμπαχ, δημοφιλή για τις οπερέτες του εκείνη την εποχή στη Γαλλία.

Σε πρώτο πλάνο  δυο κυρίες της καλής κοινωνίας (η μια, η σύζυγος του συνθέτη) συνομιλούν, βαστώντας με περισσή χάρη τις βεντάλιες τους και δυο μικρά παιδιά παιχνιδίζουν ανέμελα χωρίς έννοια μη τυχόν λεκιάσουν τη  γιορτινή, Κυριακάτικη φορεσιά τους.

Χαιρετούρες, φιλοφρονήσεις, υποκλίσεις...
Όλα, με διάθεση ευθυμίας και ιλαρότητας! Μια αστείρευτη τέρψη, ένα μεθύσι της καρδιάς!

Ο ταλαντούχος δημιουργός πειραματίζεται, διερευνά, καινοτομεί και τέλος καταφέρνει να αποδώσει τη φαιδρή ατμόσφαιρα  του στιγμιοτύπου με άμεσο και  ποιητικό τρόπο αξιοποιώντας τα πλούσια χρώματα και τις δυνατότητες που του προσφέρονται από μια πολυπρόσωπη σύνθεση.

Και μπορεί η καθημερινότητα να είναι από δύσκολη κι απεχθής ως σκληρή και αδιάφορη, όμως ο Μανέ κατορθώνει να  τής δώσει μια διάσταση ονειρική με τη μουσική να βροντοφωνάζει διαρκώς την παρουσία της παρότι κανένας από τους εκτελεστές δεν εμφανίζεται στον πίνακα.
Η χαρά και η ευδαιμονία, που προσφέρει η ακρόασή της αντικατοπτρίζεται διάχυτα στα πρόσωπα των παρευρισκομένων κι είναι ο Μανέ εκείνος που αποτυπώνει αυτό το συναίσθημα με άφθαστη μαεστρία καθώς οι γρήγορες, ελεύθερες πινελιές του κι οι χρωματικές κηλίδες μεταφέρουν στ'αυτιά μας τους εύθυμους, ρυθμικούς ήχους της ορχήστρας,  τις  χαρούμενες φωνές του κόσμου, την κίνηση των σωμάτων που αν και συνωστισμένα υπονοούν ένα διακριτικό λίκνισμα κάτω από τα καλοραμμένα, κομψά ενδύματά τους...

Μια υπαίθρια σκηνή, που τον παλμό της μεταφέρει με την άψογη τεχνική του ο Εντουάρ Μανέ σε αυτό το  εικαστικό του 1862!

Λάτρεις της καλοπέρασης οι Γάλλοι, η ευζωία τους αποτυπώνεται μουσικά λίγα χρόνια αργότερα από έναν καλλιτέχνη της παρέας του ζωγράφου και μέρος του πίνακα, τον Ζακ Όφενμπαχ.

"La vie parisienne-Παριζιάνικη ζωή" είναι ο τίτλος μιας οπερέτας του 1866, την πρώτη του Όφενμπαχ που απεικονίζει τη σύγχρονη ζωή, (μιας και όλες οι προηγούμενες αντλούσαν τα θέματά τους από τη μυθολογία), από την οποία θα απολαύσουμε την υπέροχη ουβερτούρα της...

Με ζωηρό και εύθυμο χαρακτήρα, η Ουβερτούρα δομείται δεξιοτεχνικά, απαιτώντας από τους εκτελεστές να ξεδιπλώσουν τις ικανότητες και τα προσόντα τους.
Εντυπωσιακοί οι μελωδικοί ακροβατισμοί χρωματίζουν με ενθουσιασμό τον γρήγορο και αισιόδοξο ρυθμό της!

Jacques Offenbach: "La vie Parisienne- Ouverture"
Tην Ορχήστρα της Όπερας της Βιέννης  διευθύνει ο Hermann Scherchen:



Saturday, 21 January 2017

Ταϋλάνδη-Αγιούταγια: "Wat Mahathat, ο Βούδας των ριζών"



Ο ήλιος είχε ανέβει ψηλά, όμως δεν έκαιγε γιατί του αντιστεκόταν με την δροσερή αύρα του ένα ανεμάκι που σε χάιδευε τρυφερά…
Το βάδισμα αργό ανάμεσα σε πρασάτ και βιχάρες...
Τα φωτογραφικά κλικ ηχούσαν σε μια μονότονη διάρκεια.
Όλα ερειπωμένα κι από τα περισσότερα κτίσματα το μόνο που είχε απομείνει ήταν λιγοστά, ραγισμένα κοκκινότουβλα στη βάση τους.
Οι Βούδες μέσα στις παλιές γαλαρίες, αποκεφαλισμένοι...

Ήμουν στην Αγιούταγια.Τη δεύτερη μετά το Σουκοτάι, αρχαία πρωτεύουσα της Ταϋλάνδης.
Διάχυτη η μεγαλοπρέπεια στο χώρο και η περιήγηση ανάμεσα στα απομεινάρια της παλιάς αυτής πόλης, είναι σα να κάνεις ταξίδι σε παρελθόντα χρόνο.
Ανάμεσα στα ερείπια, ναοί και αποκεφαλισμένα αγάλματα του Βούδα.
Μακριά από τον κεντρικό ναό και κάπως απομονωμένα υπήρχε κόσμος πολύς...


Στριμώχτηκα ανάμεσα στα κορμιά των τουριστών, ανασήκωσα τις μύτες των ποδιών μου για να δω καλύτερα...και...ναι!..

Ένα κεφάλι Βούδα βρισκόταν σφηνωμένο ανάμεσα σε ρίζες!!!

Όταν οι Βιρμανοί κυρίευσαν την πόλη, με μανία κατέστρεφαν ό,τι εύρισκαν…

Έτσι αποκεφαλίστηκαν όλα τα αγάλματα του θεού.
Ένα, παράπεσε στο χώμα και ξεχάστηκε εκεί, όπου μ' ευλάβεια και σεβασμό άνοιξαν την αγκαλιά τους οι ρίζες ενός δέντρου και το τύλιξαν σφιχτά!

Στο κύλισμα του χρόνου ρίζες και πέτρινο θραύσμα έγιναν ένα και βλέποντάς το κανείς από κοντά τού προκαλείται άφθαστος  θαυμασμός και δέος!
Αναλογίζεσαι πως το θείο σκύβει χαμηλά κι ανακαλύπτει εκεί την αγάπη…Κι η αγάπη αντέχει απ’όποιον βανδαλισμό και καταστροφή…

Θρύλοι, που μαρτυρούν τους σοφούς συμβολισμούς, όπου οι ρίζες ενός δέντρου είναι οι εμπειρίες του παρελθόντος, τα ακλόνητα θεμέλια που το κρατούν ζωντανό και όρθιο στη μάχη της επιβίωσης. Το δέντρο μετέχει στο μυστήριο της συνέχειας της ιερής ιδέας και με την αντοχή του συσχετίζεται με τη δύναμη και μακρά διάρκεια του θείου ως ιδέα αναγκαία.

Οι Βουδιστές θεώρησαν θαύμα το ότι στις ρίζες ενός δέντρου έχει σχηματισθεί η μορφή του Βούδα και κάνουν ουρές για να προσκυνήσουν!
Δικαίως, το μνημείο, αλλά και όλη η αρχαία πόλη έχει περιληφθεί στη λίστα Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Friday, 20 January 2017

"Φίγκαρο: η εφημερίδα και η πόλκα του Στράους"


"Χωρίς την ελευθερία της κριτικής, δεν υπάρχει έπαινος"

Η φράση αποδίδεται στον γνωστό μας Φίγκαρο, πρωταγωνιστή στο θεατρικό του κορυφαίου γάλλου δραματουργού Πιερ Μπωμαρσαί : "Οι Γάμοι του Φίγκαρο", που δίνει έμπνευση για το όνομα της 
"Le Figaro", μιας από τις σημαντικότερες  γαλλικές εφημερίδες και το πρώτο φύλλο της δημοσιεύεται σαν σήμερα 20 Γενάρη του 1826.

Αποτέλεσμα εικόνας για johann strauss jr
Αν και το θεατρικό εμπνέει την αγαπημένη ομώνυμη όπερα του Μότσαρτ, αλλά και κείνη του Ροσίνι στον Κουρέα του, η καλημέρα μου έρχεται με την εύθυμη και ζωηρή "Figaro-Polka" του Γιόχαν Στράους υιού, που γράφτηκε το 1867 και αφιερώθηκε από το συνθέτη στον τότε εκδότη της εφημερίδας, λάτρη της μουσικής του βιεννέζου συνθέτη.

Ο εκδότης της "Φιγκαρό" με άρθρα του εκθείαζε τον Στράους, προέβαλλε το συνθετικό του έργο, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο το όνομα, τη φήμη και την επιτυχία του στο Παρίσι.
Μια πόλκα που η χορευτική, ενεργητική της διάθεση φιλοδοξεί να κρατήσει το κέφι, την ευθυμία, τον ενθουσιασμό και τη θετικότητά σας σε υψηλά επίπεδα!
Ξεσηκωτική μελωδία, μανιοφόρος ρυθμός και σκέρτσο σε μια ευχαριστήρια ωδή προς τη φυλλάδα που υποστήριζε το συνθέτη!
Μια πόλκα ευφρόσυνη, στο ύφος της ψυχής, που πανηγυρίζει καθώς έρχεται και Σαββατοκύριακο...

"Figaro-Polka": Johann Strauss II


Monday, 16 January 2017

"Η θριαμβική Αΐντα του νεαρού Τοσκανίνι!"

Il giovane Toscanini Poster

Αρτούρο Τοσκανίνι(1867-1957)

Εκατόν πενήντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη γέννηση του μεγάλου μαέστρου, και εξήντα σήμερα από το θάνατό του στις 16 Γενάρη του 1957.
Ο Ιταλός μαέστρος θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους μουσικούς του τέλους του 19ου και του 20ου αιώνα, και παρότι ήταν αυστηρός κι απαιτητικός με τους συνεργάτες του, ήταν αγαπημένος γιατί όλοι αναγνώρισαν ως χαρακτηριστικά του την μουσική τελειομανία και λεπτολόγηση, το άριστο μουσικό αυτί και κυρίως την ηχηρότητα, και την απαράμιλλη  φωτογραφική μνήμη του!

Ξεκίνησε την καριέρα του ως τσελίστας και ως μέλος ορχήστρας περιόδευσε στα νιάτα του στη Λατινική Αμερική. 
Το 1886 βρίσκεται σε περιοδεία στη Βραζιλία με την «ΑΪΝΤΑ» του Βέρντι, όταν η κακή συμπεριφορά του μαέστρου οδηγεί τα μέλη της ορχήστρας να κατέβουν σε απεργία.
Ο διευθυντής του θεάτρου αναγκάζεται να ζητήσει αντικαταστάτη άρον-άρον, όταν οι συνάδελφοι του Τοσκανίνι προτείνουν εκείνον καθώς ήταν ο μόνος που γνώριζε το σύνολο της όπερας από μνήμης! 

Το κοινό άρχισε να διαμαρτύρεται όταν είδε έναν άγνωστο μαέστρο στο πόντιουμ!
Όμως σύντομα διέκρινε την απόλυτη αυτοκυριαρχία αυτού του άσημου δ/ντή ορχήστρας, την πειθαρχία, τη ζωντάνια και την ευαισθησία του!
Διέκρινε την έλξη που ασκούσε ο νεαρός γητευτής στο μουσικό ποίμνιό του που παρακολουθούσε εκστασιασμένο τα χέρια του κι έπραττε κατά γράμμα όσα οι ακριβείς κινήσεις του, υποδείκνυαν! 

Το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό με την  αναγνώριση να έρχεται αστραπιαία και ν’ ακολουθεί η περίλαμπρη φήμη του σ' όλο τον κόσμο!

Ενας μαέστρος που χαρακτηρίστηκε κατ'εξοχήν Βερντικός και διηύθυνε την ΑΪΝΤΑ αμέτρητες φορές!
Εκείνη όμως η πρώτη φορά, που ως δεκαεννιάχρονος και με τρεμάμενα πόδια, μα αποφασιστικά, ανέβηκε στη σκηνή να κατευθύνει με τις υποδείξεις του τη μεγάλη ορχήστρα και να την οδηγήσει σε ένα θριαμβικό φινάλε ενέπνευσε το μεγάλο σκηνοθέτη Φράνκο Τζεφιρέλλι στην ταινία με τίτλο: «Il giovane Toscanini», με τον Τόμας Χάουελ  να υποδύεται το ρόλο του μαέστρου και την Eλίζαμπεθ Τέηλορ στο ρόλο της ρωσίδας σοπράνο Nadina Bulicioff, που είχε εξοργιστεί με την επιλογή Τοσκανίνι λόγω του νεαρού της ηλικίας του, όμως μετά το θρίαμβο της βραδιάς και την προσωπική της επιτυχία, ο νεαρός Αρτούρο, γνωστός για τις δημοκρατικές του ιδέες και τις απόψεις του περί ισότητος και ελευθερίας,  ήταν εκείνος που την έπεισε με τη στάση και το λόγο του, να απελευθερώσει έξι από τους σκλάβους της, αφού η δουλεία βρισκόταν ακόμη σε ισχύ.


Ο ίδιος ο Τζεφιρέλλι κατενθουσιασμένος με την ταινία δήλωσε: 

«Ιs the story of a young man who achived success and glory at only eighteen. 
The story οf a Country like Brasil, with its incredible ealth of charm and fascinating facets.
A film I am delighted to make for young people everywhere as seen through a young viewpoint»

Αφιερώστε οκτώ λεπτά να δείτε το συγκινητικό απόσπασμα της ταινίας-σκηνές της πρεμιέρας της όπερας στη Βραζιλία, όπου ακούγονται:

η διάσημη εισαγωγή-Πρελούδιο του μελοδράματος(1:37)…
η εκπληκτική άρια του Ρανταμές: «Celeste Aida» με το αποθεωτικό υψηλό ΣΙ ύφεση στο φινάλε της(4:55)…το Θριαμβικό Εμβατήριο(7:10)…

σε μια ελάχιστη απότιση φόρου τιμής σε έναν μαέστρο, που το ντεμπούτο του δραματοποιεί αριστότεχνα ο μάστορας Τζεφιρέλλι!


Sunday, 15 January 2017

«To κλαρινέτο έχει γενέθλια!»



14 Γενάρη του 1690 επινοείται το πρώτο κλαρινέτο από τον Johann Christoph Denner, γερμανό οργανοποιό από τη Νυρεμβέργη, όταν σκέφτηκε να εξελίξει το γαλλικό σαλυμώ (chalumeau), όνομα που προέρχεται από το ελληνικό «κάλαμος», προσθέτοντας βασικά ένα κλειδί στην «ψυχή» του οργάνου, όπως λέγεται η πίσω οπή του…

Βρίσκω λοιπόν αφορμή να απευθύνω εσπερινό χαιρετισμό μετά ήχων «ευθυαύλου», κατά το ελληνικόν!

Το κλαρινέτο, που θεωρείται ο βασιλιάς των ξύλινων πνευστών πήρε το όνομά του από το λατινικό clarus= φωτεινός .
Έχει ένα γλυκύτατο, διαυγές ηχόχρωμα, κάπως βαρύ και μελαγχολικό.

Εκείνος που το ανέδειξε και το εισήγαγε στην ορχήστρα είναι ο Β.Α.Μότσαρτ.

Τιμητικά, λοιπόν , λέω να γεμίσουμε το Σαββατιάτικο βράδυ μας με το εξαιρετικό κονσέρτο για κλαρινέτο του Αμαντέους,που γράφτηκε για τον βιρτουόζο κλαρινετίστα Άντον Στάντλερ, φίλο του συνθέτη.

Ο Μότσαρτ έγραψε το κοντσέρτο αυτό, τον Οκτώβριο του 1791, έξι μόλις εβδομάδες πριν το θάνατό του και αυτή ήταν και η τελευταία οργανική του σύνθεση.
Ο Μότσαρτ χειρίζεται το ηχόχρωμα του κλαρινέτου σαν ανθρώπινη φωνή που μιλάει σε εξομολογητικό τόνο, χαρίζοντάς μας μια μουσική διάφανης ομορφιάς.
Το κοντσέρτο έχει τρία μέρη με τις διαθέσεις να εναλλάσσονται.
- Allegro
- Adagio
- Rondo

Επιλέγω να ακούσουμε το πρώτο μέρος, Allegro, όπου το θέμα προβάλλεται από τα βιολιά, ενώ σταδιακά περνά και στα υπόλοιπα όργανα της ορχήστρας προκαλώντας μια ευχάριστη αναταραχή, που στη συνέχεια αποδυναμώνεται αφήνοντας το κλαρινέτο και τα τοξοτά να συνεχίσουν το θέμα μέσα από τη διαλεκτική τους αντίθεση.
Η ορχήστρα παρεμβαίνει ακολουθώντας επιβλητική μελωδική γραμμή, πάντα όμως με κυρίαρχο το κλαρινέτο που κινείται είτε σε ευγενικούς, στοχαστικούς, καθησυχαστικούς τόνους είτε πιο απότομους, κοφτούς και άγριους.

Το προτείνω σε εκτέλεση από τη γερμανίδα Sabine Meyer, μια από τις δημοφιλέστερες κλαρινετίστες σήμερα, που έγινε γνωστή στο κοινό όταν ο Χέρμπερτ φον Κάραγιαν την κάλεσε στη Φιλαρμονική του Βερολίνου κάνοντάς την την πρώτη γυναίκα στην ορχήστρα, στο τμήμα του κλαρινέτου.

ΦΩΤΟ: «Clarinet», Graffity σε ξενοδοχείο μεγάλης αλυσίδας στη Νέα Ορλεάνη.

W. A. Mozart: "Klarinettenkonzert-Αllegro", Sabine Meyer


Tο κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Friday, 13 January 2017

"Α.Σαίνμπεργκ: εμμονικά προληπτικός με τη γρουσουζιά του 13"




Ένας αριθμός που συνδέεται άμεσα με τις προλήψεις είναι αδιαμφισβήτητα ο 13.
Όταν μάλιστα, συνδυάζεται και με την Παρασκευή, τότε τα πράγματα χειροτερεύουν σε επίπεδα ολέθρου…

Παρασκευή και 13 σήμερα, οπότε η καλησπέρα έρχεται με τρισκαιδεκαφοβία, την πιο γνωστή μορφή αριθμοφοβίας.

Ο φόβος του 13 στη Μουσική έχει συνδεθεί με τον αυστριακό Άρνολντ Σαίνμπεργκ.
Υπερβολικά, σχεδόν εμμονικά προληπτικός ο διάσημος θεμελιωτής της δωδεκαφθογγικής τεχνικής, τόσο που στην όπερά του «Moses und Aaron», επειδή ο τίτλος είχε 13 γράμματα, αφαίρεσε το ένα "α" από το όνομα του Ααρών και την ονόμασε "Moses und Aron"...

Πριν ακούσουμε ένα απόσπασμα από την όπερα αυτή με τον «ελλιπή» σε άλφα Ααρών, θα ήθελα να πω πως το πεπρωμένο συντάχθηκε με τη φοβία του και τελικά πέθανε Παρασκευή και 13 του 1951, όπως 13 ήταν και η ημερομηνία που γεννήθηκε(13 Σεπτεμβρίου 1874).

Ήταν 76 χρονών, αριθμός που το άθροισμα των στοιχείων του δίνει το φοβικό 13(7+6=13), κάτι που είχε παρατηρήσει εκείνη τη χρονιά ο συνθέτης και γι’αυτό ήταν πολύ προσεκτικός.
Ο τρόμος πολλαπλασιάστηκε στο ξημέρωμα της Παρασκευής και 13, τον Ιούλη εκείνης της χρονιάς κι όλη τη μέρα αγωνιούσε μαρτυρικά!
Πέθανε από ανακοπή καρδιάς λίγο πριν την εκπνοή της μέρας, καθώς η καρδιά του τον πρόδωσε μη αντέχοντας τόση πίεση και ένταση…

Τελικά, η δεισιδαιμονία αποδεικνύεται λαθεμένη προσέγγιση του νου στον αριθμό 13, φίλοι μου!

H όπερα και το λιμπρέτο της δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις.
Από τον τίτλο καταλαβαίνουμε πως βασίζεται στο Βιβλίο της Εξόδου της Παλαιάς Διαθήκης.
Πρόκειται για ένα μουσικοθεολογικό έργο, παρά την ημιτελή  μορφή του, ένα από τα οπερατικά αριστουργήματα του 20ου αιώνα, αλλά εμφανώς δύσκολο τόσο για το κοινό όσο και για τους ερμηνευτές.

Μην ξεχνάμε πως ο Σαίνμπεργκ με την άνοδο του Ναζισμού αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γερμανία και ταυτόχρονα να επιστρέψει στη θρησκεία των προγόνων του, που το 1898 είχε εγκαταλείψει για τον λουθηρανισμό.
Η αμφίθυμη σχέση του με τη θρησκεία ήταν εύλογη: από τη μία υπήρχε η ανάγκη της πίστης και από την άλλη η εξίσου έντονη ανάγκη για εκλογίκευση και αιτιολόγηση…

Το θεματικό υλικό μοιάζει με κείνο του oρατορίου του Χάυντν «Israel in Egypt».
Κι ενώ στον Χάυντν η αφήγηση γίνεται με άμεσο τρόπο, ο Σαίνμπεργκ εστιάζει στην αντίθεση ανάμεσα σε δύο πιθανούς τρόπους για να δείς το Θεό, που ενσωματώνονται στις απόψεις του Μωυσή και του Ααρών.
Ο Μωυσής πιστεύει στο Θεό ως μια καθαρή ιδέα, ενώ ο Ααρών ενδιαφέρεται περισσότερο για κάτι ορατό και απτό.

Το έργο του Σαίνμπεργκ ανήκει στην κατηγορία του σειραϊσμού και ο συνθέτης για να πετύχει την αντίθεση μεταξύ των απόψεων Μωυσή και Ααρών χρησιμοποιεί διαφορετικά στυλ στις άριές τους.
Για παράδειγμα, ο Μωυσής χρησιμοποιεί συχνά το ομιλούν άσμα(Sprechstimme), ενώ ο μελίρρυτος Ααρών τραγουδά περισσότερο εκφραστικά.

Πρόκειται για ένα έργο που εκτός από μουσικό, αποτελεί και πνευματικό αποκορύφωμα.
Ένα ξεδίπλωμα της σκέψης του συνθέτη, μια δήλωση των πεποιθήσεών του για τη δωδεκάφθογγη μουσική και τη θρησκεία, έννοιες απόλυτα συνδεδεμένες στο μυαλό του, μέσα από την ανατρεπτικότητά τους.

Θα ακούσουμε από την εναρκτήρια σκηνή, το "Moses Berufung-Κάλεσμα του Μωυσή".
Είναι η σκηνή της φλεγόμενης βάτου, όπου τού παρουσιάζεται ο Θεός, η φωνή του οποίου αντιπροσωπεύεται από το συνθέτη από μια χορωδία και έξι σολίστες, άνδρες και γυναίκες διαφορετικών φωνητικών τύπων, αποδεικνύοντας έτσι μουσικά την πολλαπλή φύση του Θείου.
Σε αντίθεση με τον μελίρρυτο τενόρο Ααρών, ο Μωυσής δεν τραγουδά, όπως είπαμε, αλλά εκφράζεται στη μορφή του Sprechstimme, υπονοώντας επίσης με αυτόν τον τρόπο την βραδυγλωσσία του μεγάλου ηγέτη του ισραηλιτικού έθνους.


Μπορεί για κάποιους να είναι κουραστικά τα κείμενα που αναρτώ καθημερινά, όμως πιστέψτε με, όλο αυτό για μένα είναι μια χαριτωμένη καταγραφή της γνώσης που προσπαθώ να μεταφέρω στους έφηβους μαθητές μου στα πλαίσια του μαθήματός μου.
Κάποιες φορές δεν είναι και τόσο εύκολο, γιατί, κακά τα ψέματα, ακούσματα τέτοιου είδους είναι από ελάχιστα έως μηδαμινά στη νεολαία.
Έτσι, "εκμεταλλεύομαι" ό,τι μπορείτε να φανταστείτε προκειμένου να κεντρίσω το ενδιαφέρον  τους, κάτι σαν αλατοπιπέρωμα που θα νοστιμίσει και θα πείσει να δοκιμαστεί ένα πιάτο, που εκ πρώτης όψεως προκαλεί αποστροφή.

Το μενού σήμερα είχε απρόσιτο, άρα "άνοστο" δωδεκαφθογγισμό και Σαίνμπεργκ.
Πιστεύω να νοστίμισε κάπως με την αναφορά και σύνδεση με πίστεις και δεισιδαιμονίες για το γρουσούζικο 13.

Καλό σας απόγευμα!




Thursday, 12 January 2017

Ο Χιονάνθρωπος του David Bowie...

80s celebrities david bowie other the snowman

Έτρεξα στην τάξη μόλις χτύπησε το κουδούνι, όμως οι μαθητές δεν φαίνονταν να βιάζονται...
Προχωρούσαν βαρετά με τα χέρια στις τσέπες, τυλιγμένα στα μάλλινα κασκόλ τους, να προφυλαχτούν από το κρύο που και σήμερα ήταν τσουχτερό.
Πώς να τα πείσεις πως το μάθημα της μέρας θα τούς ζέσταινε την καρδιά, μιάς και θα γινόταν αναφορά σ'ένα  μεγάλο ροκ είδωλο;

Αφορμή έδινε η επέτειος του θανάτου του...Ένας χρόνος χωρίς τον Ντέηβιντ Μπόουι...

Φανταχτερός και κραυγαλέος, προκειμένου  να υποδυθεί το χαρακτήρα, που είχε ανάγκη κάθε φορά η ψυχή να ενσαρκώσει...
Μαύρο μολύβι γύρω απ'τα μάτια, γυαλιστερά, ιδιόρρυθμα ρούχα... '
Ένας χαμαιλέων, που δεν συμβιβάστηκε  με τα κλισέ της εποχής, αλλά "επικοινώνησε" μέσα από την ανατροπή όλων των στερεοτύπων!
Και πώς τα συνδύαζε όλα αυτά πατώντας σε ακούσματα της κλασικής μουσικής, που τόσο λάτρευε!

Οι μαθητές παρακολουθούσαν αμίλητοι και μάλλον παραξενεύτηκαν(ευχάριστα θέλω να πιστεύω) όταν διέκριναν ένα "μελωδικό συννεφάκι" από το δικό του  "Subterraneans" στην 1η Συμφωνία του Φίλιπ Γκλας!

Σε μια πιο διεισδυτική ματιά στη μελωδική γραμμή του θέματος και με τη δική μου καθοδήγηση εντόπισαν πατήματα πάνω στο μοτίβο από τις "Παραλλαγές Αίνιγμα" του Έλγκαρ.

Κάποιες μαθήτριες χαρακτήρισαν την εισαγωγή ρομαντική, ατμοσφαιρική...
Τα "ψαγμένα" αγόρια μου, διέκριναν μια στάση μουσικής ειρωνίας από τον καλλιτέχνη...
Μια σκληρότητα λειασμένη από διάθεση νοσταλγίας...

Το κρύο ήταν αρκετά αισθητό ακόμα και μέσα στην αίθουσα...Ο ουρανός ειχε μολυβιάσει και τα σύννεφα ήταν έτοιμα να κλαψουρίσουν...
Όλα, έφτιαχναν με μαεστρία ένα παραμυθικό σκηνικό!
Ένα παραμύθι, σκέφτηκα, θα ήταν η αμοιβή των μαθητών μου για την υποδειγματική στάση και συμμετοχή τους στο σημερινό μάθημα!

"Ένα χιονισμένο, χειμωνιάτικο πρωινό, ένα μικρό αγόρι φτιάχνει ένα χιονάνθρωπο στην αυλή του σπιτιού του. 
Του φορά κασκόλ κι ένα αστείο καπέλο. 
Ένα μήλο θα γίνει η μύτη του και δυο κάρβουνα, τα μικρά, σπινθηροβόλα μάτια του.
Το σκοτάδι πέφτει πυκνό...Έρχονται τα  μεσάνυχτα . 
Είναι η ώρα που κάθε τι μαγικό μπορεί να συμβεί...
Ο χιονάνθρωπος αποκτά ζωή...
Το μικρό αγόρι  βλέπει τον καμωμένο από πάγο, φίλο του να  λαμπυρίζει με πολύχρωμα φώτα!
Μαζί, θα πετάξουν μακριά ζώντας  μια μαγική, συγκινητική περιπέτεια στη γη και στον ουρανό".

Αποτέλεσμα εικόνας για David Bowie snowman
"Ο χιονάνθρωπος -The snowman", είναι ένα παιδικό βιβλίο του Raymond Briggs, που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1978.


Το 1982, το βιβλίο έγινε ταινία κινουμένων σχεδίων για τη βρετανική τηλεόραση με τον Χάουαρντ Μπλέικ να υπογράφει το σάουντρακ,  από το οποίο ξεχωρίζει το τραγούδι "Walking in the Air".

Πρόκειται για το όνειρο ενός παιδιού...

Ενός παιδιού που μεγάλωσε κι  ενήλικος πλέον αντικατοπτρίζεται στο ξεκίνημα του φιλμ στο πρόσωπο του David Bowie, ο οποίος στη σοφίτα του σπιτιού του αναμοχλεύοντας  τις αναμνήσεις του, δείχνει πώς κάποιο βαρύ χειμώνα, όταν παιδί κι αυτός που πίστευε στα παραμύθια, απέκτησε το ζεστό, μάλλινο κασκόλ του...

This attic is full of memories of me!...[...]
You see, he was a real snowman! 
He got this scarf for me!



Πειραματισμοί και μεταμορφώσεις ενός  ροκά διασκεδαστή, που έβαλε φωτιά στην παγωμένη μέρα μας...


Το φημισμένο "Walking in the Air" σε εκτέλεση από τον τενόρο Placido Domingo, τον ιταλό τραγουδιστή Riccardo Cocciante και παιδική χορωδία:

We're walking in the air
We're floating in the moonlit sky
The people far below are sleeping as we fly

I'm holding very tight
I'm riding in the midnight blue
I'm finding I can fly so high above with you

Far across the world
The villages go by like dreams
The rivers and the hills
The forests and the streams

Children gaze open mouth
Taken by surprise
Nobody down below believes their eyes

We're suffering in the air
We're swimming in the frozen sky
We're drifting over icy mountains floating by





Wednesday, 11 January 2017

Δε μ’ ακούς; Είμαι ο Χειμώνας...


File:Playing in the Snow (1).jpg
Δε μ’ακούς;
Έρχομαι μέσα από τους έρημους ασφαλτόδρομους.
Έλα, έλα, κοριτσάκι
μυρίζω φασουλάδα, πορτοκάλι και τραγανιστό τσουρέκι.
Έλα, έλα, αγοράκι
φόρεσε το σκούφο σου
βάλε τα μάλλινα γάντια σου
άνοιξε το στόμα σου, να ξεδιψάσεις με το χιόνι
γέμισε τις τσέπες σου σταφίδες, καρύδια
και ξεραμένα σύκα
τάισε με ψίχουλα τα πεινασμένα σπουργίτια.
Έρχομαι μέσα από τις παγωμένες λίμνες και τα ποτάμια
τα γυμνά κλαδιά και το μολυβένιο ουρανό
άσ’ το μόνο του στη γωνιά του το πατίνι
κάνε το φίλο σου να δακρύσει με μια φέτα μανταρίνι.
Τι κάνει η γιαγιά σου; Πλέκει ακόμη πλάι στο περβάζι;
Για κοίτα πώς μελάνιασε η μύτη σου….την πάγωσε τ’ αγιάζι…
Έλα, έλα, αγοράκι
έλα, έλα κοριτσάκι.
Δε μ’ ακούς;
Είμαι ο Χειμώνας.
[«Ο χειμώνας», Μάρω Λοϊζου]

*****

Πόσο όμορφες οι εικόνες, που πλάθει με το λόγο της στο τρυφερό κείμενό της η Μάρω Λοΐζου!
Μια ειδυλλιακή περιγραφή του παγερού χειμώνα, που μεταμορφώνεται σε ρομαντικό κι ωραιόπαθο, αν τις τυχόν δυσκολίες που μας δημιουργούν τα ακραία φαινόμενά του τις δεχόμαστε αγόγγυστα και τις διαχειριζόμαστε με σκέψη όμορφη!
Ας προσπαθήσουμε να κρατάμε την ισορροπία μέσα μας, την καλή διάθεση ακοίμητη, την αρμονία αδιατάρακτη …
Δεν είναι πολλές φορές μπορετό να ξεφύγεις από τα στοιχεία της φύσης...
Είναι όμως μπορετό να βρεις διόδους, να εφεύρεις τρόπους να καλυφθείς…
Με αισιοδοξία, με σκέψη, διάθεση και ματιά θετική…
Μόνο τότε η ψυχή εισβάλλει σ’ονειροχώρες και ταξιδεύει…

«Έλα, έλα, αγοράκι
έλα, έλα κοριτσάκι.
Δε μ’ ακούς;
Είμαι ο Χειμώνας»

Oι «Εποχές» του  Α.Glazunov, ένα μπαλέτο, που πρωτοπαρουσιάστηκε στην Αγία Πετρούπολη το χειμώνα του 1900 ανοίγει με ένα παρόμοιο χειμωνιάτικο τοπίο:

To «Πνεύμα του Χειμώνα» εμφανίζεται με τους πιστούς συντρόφους του…την «Πάχνη», τον «Πάγο», το «Χαλάζι» και το «Χιόνι» και διασκεδάζουν με το χορό των Χιονονιφάδων μέχρι τη στιγμή, που δυο ξωτικά κι η φωτιά που θα ανάψουν, τους εξαφανίζουν.

Ας ξεχάσουμε τυχόν προβλήματα που παρουσιάζονται από την κακοκαιρία, φίλοι μου!
Ας χαλαρώσουμε στη θαλπωρή του σπιτιού μας, κρατώντας γλυκιά ανάμνηση την ομορφιά της χιονισμένης πλάσης, αντάμα με τις υπέροχες εικόνες που καταγράφουν οι αισθήσεις με τη βοήθεια της τέχνης!
Της μάγισσας τέχνης, που πάντα οδηγεί σε ρεμβώδη ηρεμία και έκσταση, που γνωρίζει τα μυστικά μύησης στη μέθη των αισθήσεων!!
Tης τέχνης, που καταφέρνει άψογα ν' αναδείξει τις ομορφιές ακόμα κι αυτής της παρεξηγημένης εποχής...που πείθει πως ο χειμερινός άνεμος είναι όμορφος τελικά μέσα στην αγριότητά του...αρκεί να υπάρχει μια φλόγα να καίει και να ζεσταίνει τα σωθικά...

Alexander Glazunov: «The Seasons»

Scene 1st: «Winter landscape»

I. Introduction 
II. Frost
III. Ice 
IV. Hail
V. Snow
VI. Coda


Tuesday, 10 January 2017

Μουσικά ίχνη στο...χιόνι

Αποτέλεσμα εικόνας για winter snow gif
https://www.lovethispic.com/

Προσδοκούσαμε από μέρες να λαμποκοπήσει ολόλευκο…
Nα μάς εξαγνίσει με την απαλή, πάλλευκη μεγαλοπρέπειά του καλύπτοντας στέγες, κλώνους, αυλές, κεραμίδια και κήπους…
Άκουσα τη μουσική της σιωπής του υπέροχου, χιονισμένου τοπίου!!
Πόσο ευφραίνεται η καρδιά στο πάναγνο, λευκό του χιονιού, όταν αυτό δεν σου δημιουργεί προβλήματα...
Όταν όμως αυτό συμβαίνει, νοιώθεις πόσο αιχμηρή είν’ η ψυχρότητα του πάγου...κι η απεραντοσύνη της λευκότητας, πόσο οδυνηρά αφόρητη…

Τέλος καλό όμως, όλα καλά, όπως συνηθίζουμε να λέμε, κι η ταλαιπωρία που μου δημιούργησε το, υπό άλλες συνθήκες παιχνιδιάρικο χιόνι γίνεται μια φαιδρή ανάμνηση στο πέρασμα του χρόνου…

Καλό απόγευμα και καλή χρονιά, αγαπημένοι φίλοι!
Εύχομαι σε όλους σας το 2017 να φέρει υγεία, ευφορία, ευτυχισμένες μέρες, έμπνευση, δημιουργικότητα, ελπίδα, αγάπη, ομορφιά και ποιότητα!

«Ίχνη στο χιόνι», δεν άφησα μόνο εγώ σήμερα περπατώντας στα ορεινά της Αιγιάλειας, καθώς όλες αυτές τις μέρες ήμουν αποκλεισμένη από το βαρύ χιονιά, που έπληξε τη χώρα μας, άφησε και ο μέγας ιμπρεσιονιστής Κλωντ Ντεμπισί, όταν η φαντασία και η μουσική του λειτούργησαν ως στοχαστικοί ιχνηλάτες…

Το έκτο κομμάτι από το 1ο Βιβλίο των Πρελουδίων του έχει τίτλο «Ίχνη στο Χιόνι» και αποτελεί σύνθεση της πρώτης δεκαετίας του 1900.
Το πρελούδιο είναι σε δυαδική μορφή, με τα δυο τμήματα Α και Β να μοιράζονται εξίσου την έκταση της σύνθεσης, που κινείται ανάμεσα σε Μιξολύδιο και Δώριο τρόπο με μοτίβα που δίνουν την αίσθηση της θλίψης και της ερήμωσης, ενώ τα χτυπήματα στην ψηλή περιοχή του πιάνου, που επιτυγχάνονται με το σταύρωμα του αριστερού χεριού πάνω από το δεξί, παραπέμπουν στα αποτυπώματα, που αφήνουν οι πατημασιές πάνω στο λευκό χιόνι.
Παράφωνες συγχορδίες παραδίνονται σ’ένα συνδυασμό δυναμικής ανάμεσα στο morendo(πεθαμένο) και το pianissimo(σιγανά, μαλακά) ως ψυχρή έκφραση μοναξιάς, απομόνωσης και ερήμωσης.
Μια σύντομη coda ολοκληρώνει την εικόνα της παγωνιάς, του ψύχους...της εγκατάλειψης...

Neve a Louveciennes
Alfred Sisley: «Χιόνι στη Louveciennes»

Υπάρχουν μελετητές που υποστηρίζουν πως το συγκεκριμένο πρελούδιο αποτελεί έμπνευση από πίνακα ζωγραφικής που απεικονίζει ένα χιονισμένο τοπίο και συγκεκριμένα την ελαιογραφία του βρετανού ζωγράφου Alfred Sisley με τίτλο «Χιόνι στη Louveciennes», που εκτίθεται στο Musée d'Orsay στο Παρίσι.

[Η Louveciennes είναι προάστιο του Παρισιού, όπου διέμεναν πολλοί ιμπρεσιονιστές ζωγράφοι (Μονέ, Πισαρό, Ρενουάρ, Σίσλευ,) οι οποίοι έχουν απεικονίσει γωνιές και τοπία της σε έργα τους]


Χιονοδαρμένα, σιωπηλά κομμάτια γης και ψυχής σ'αυτό το Πρελούδιο που το ακούμε από τα μαγικά χέρια του Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ, μέρος ενός εκπληκτικού ντοκυμαντέρ του 1999 της Γαλλικής τηλεόρασης, φόρος τιμής στο γάλλο Ντεμπισί, όπου ο ταλαντούχος πιανίστας ερμηνεύει με κομψότητα και φινέτσα τα ευπαθή, λεπτεπίλεπτα κομμάτια σε ένα περιβάλλον που αντανακλά εκείνο του συνθέτη.

Αρχιτεκτονική, παλιές φωτογραφίες, στιγμιότυπα αρτ ντεκό και εικόνες της φύσης πλέκονται με τον ονειρικό ήχο του πιάνου, ενώ παρεμβολές από σχόλια, ποιητικά αποσπάσματα και σκέψεις του συνθέτη καταχωρημένες στο ημερολόγιό του συνθέτουν μια ταινία-αποκλειστικό άγγιγμα και προσέγγιση στην καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία του Ντεμπισί, που όμως δεν φυλακίζει στενά τη φαντασία του ακροατή-θεατή, μα αφήνει χώρο στο μυαλό του να περιπλανηθεί σε αυτό το πολύ ιδιαίτερο μουσικό βασίλειο των Πρελουδίων.

Claude Debussy: «Des pas sur la neige»-Daniel Barenboim


Kάπως έτσι, φίλοι εκλεκτοί,
της Μουσικής η θαλπωρή, 
όλα τα χιόνια λιώνει...