Tuesday, 28 February 2017

"Σα μαγεμένο το μυαλό μου...αλλιώς"


Άρχισε με ένα φτηνό μαντολίνο.
Ήταν δεν ήταν έξι χρονών, όταν γρατζούναγε τις χορδές του...Έτσι, χωρίς δάσκαλο...
Συνέχισε με κιθάρα κι αργότερα βιολί...
Είχε ανάγκη να πειραματίζεται μουσικά, να σβήνει με αυτόν τον τρόπο ό,τι τού φλόγιζε τα σωθικά...πόνο, έρωτα, απορία, μόχθο, αδικία, χαρά και λύπη...
Μαντολίνο, κιθάρα, βιολί...
Ακόμα αμούστακος, έπιασε το μπαγλαμά και το μπουζούκι, όργανο "απαγορευμένο" στην εποχή του...
Με το τελευταίο έκανε και μια μεταγραφή της οπερέτας του Κάλμαν "Bayadere"(ινδή χορεύτρια), γεγονός που του έδωσε το ψευδώνυμό του: ΜΠΑΓΙΑΝΤΕΡΑΣ...

Ο Δημήτρης Γκόγκος, λαϊκός συνθέτης και τραγουδιστής, γνωστός ως Μπαγιαντέρας, γεννήθηκε σαν σήμερα 28 Φλεβάρη του 1903 στον Πειραιά.

Από τις πολύ μεγάλες επιτυχίες του το: "Σα μαγεμένο το μυαλό μου", ένα αρχοντορεμπέτικο πολλάκις διασκευασμένο.

Γι'αυτό το απόγευμα έχω επιλέξει να ακούσουμε την εκδοχή του πολυτάλαντου Νίκου Πλατύραχου, για πιάνο και τσέλο.
Ο Πλατύραχος, που μας έχει συνηθίσει σε τέτοιες ευρηματικές μουσικές προκλήσεις, χωρίς να αλλοιώνει την αυθεντικότητα της λαϊκής μελωδίας μεταλλάσσει μαγικά την αύρα της που ευωδιάζει ιδιαίτερες οσμές από τσέλο και πιάνο.
Μια ζεστή αντήχηση η συνύπαρξη των δυο οργάνων, με την αρμονία να προσαρμόζεται ευφυώς κρατώντας  έντονο τον παλμό και διαρκή τη  συγκίνηση, που πάντα προσφέρει η αρχική μελωδία.
Ηχοχρώματα που σπινθηροβολούν...
Το τσέλο ζωγραφίζει με σκούρες, μελαγχολικές μπογιές τον  πόθο της αγάπης και το πιάνο με μια θεσπέσια λεπτότητα απαλύνει, γλυκαίνει, μα ταυτόχρονα υποβάλλει καθώς διατηρεί τη φλόγα, τον αισθησιασμό και την ευγένεια του συναισθήματος.
Τόλμημα, που δίνει ένα ενδιαφέρον αποτέλεσμα κι ελπίζω να βρει στέγη στην καρδιά σας ως μεταλλαγμένο της -έτσι κι αλλιώς- αγαπημένης μελωδίας του Μπαγιαντέρα.


Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Saturday, 18 February 2017

"Νίκος Καζαντζάκης: Έμπνευση στην όπερα με ένα έργο αμείλικτου ρεαλισμού"

Nikos Kazantzakis.jpg

«…Αυτό θα πει άνθρωπος: να πονάς, ν’ αδικιέσαι, να παλεύεις και να μην το βάνεις κάτω!
Αν ήταν να με ρωτούσαν ποιος δρόμος πάει στον ουρανό, θ’ απαντούσα: ο πιο δύσκολος. 
Μεγάλη κολυμπήθρα τα δάκρυα, παιδί μου… 
Θα βρούμε, εκεί που πάμε, το Θεό. Και θα τον βρούμε, όχι όπως τον παριστάνουν όσοι δεν τον είδαν ποτέ τους, ένα ροδομάγουλο γέρο, που κάθεται μακάρια σε πουπουλένια σύννεφα και προστάζει. 
Μα σα μικρή φωνή που τινάζεται από τα σωθικά μας και σηκώνει πόλεμο.
[...]
Όταν πολυσυχάσει το νερό, βουρκιάζει, όταν πολυσυχάσει η ψυχή, βουρκιάζει.
Και στο πιο μικρό πετραδάκι, και στο πιο ταπεινό λουλούδι, και στην πιο σκοτεινή ψυχή, 
βρίσκεται ολάκερος ο Θεός»

[Απόσπασμα από το : «Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΞΑΝΑΣΤΑΥΡΩΝΕΤΑΙ»]

Αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες διανοούμενους, με πλούσιο λογοτεχνικό, ποιητικό και μεταφραστικό έργο.
Ο Νίκος Καζαντζάκης, αυτός ο μεγάλος στοχαστής, γεννήθηκε σαν σήμερα 18 Φλεβάρη του 1833 στο Ηράκλειο.

"Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται" είναι αναμφίβολα έργο υψηλής καλλιτεχνικής τάξεως, 
δημιουργημένο από ένα τρυφερό και σταθερό χέρι, και χτισμένο με έντονη δυναμική ισχύ. 
Θαύμασα την ποιητική διακριτικότητα στη διατύπωση των, λεπτών αλλά αλάθευτων, νύξεων στην ιστορία του Χριστιανικού Πάθους", 
θα πει ο Τόμας Μανν.

*****

Τη δεκαετία του ’20 ο έλληνας λογοτέχνης έζησε στο Bozi Dar της Τσεχοσλαβακίας. Από την Τσεχοσλοβακία και ο  συνθέτης Bohuslav Martinu, τον οποίο ο Καζαντζάκης γνωρίζει πολύ αργότερα, το 1954.
Είναι η εποχή που ο Μartinu έχει διαβάσει το «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» του συγγραφέα και ενθουσιασμένος θέλει να του ζητήσει την άδεια να το μεταγράψει για μουσικό θέατρο.
Η συνάντηση γίνεται στην Αντίμπ, όπου ζούσε τότε ο Καζαντζάκης, ο οποίος του προτείνει να μελοποιήσει το «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» και όχι το «Ζορμπά».

Ο Μαρτίνου διαβάζοντας το μυθιστόρημα αντιλήφθηκε την οικουμενικότητα του θέματος και συμφώνησε με την πρόταση του συγγραφέα.
Η δημιουργία του λιμπρέτου απασχολεί το συνθέτη δύο χρόνια γιατί προσπαθεί να ακολουθήσει όσο πιο πιστά γίνεται τη δράση του έργου, κάτι αρκετά δύσκολο.
Σχετικά με τη σύνθεση, για να έρθει πιο κοντά στην ελληνική μουσική παράδοση ζητά από τον Καζαντζάκη να του δώσει ελληνικά λαϊκά κομμάτια, ύμνους και ψαλμούς.
Το 1957 η μουσική έχει ολοκληρωθεί εκτός από την τελική σκηνή.
Το κλείσιμο του έργου απασχολεί ακόμα τον Μartinu και θέλει να συναντηθεί με τον Καζαντζάκη, για να το συζητήσουν.
Αυτή η συνάντηση δε θα γίνει ποτέ, καθώς ο τελευταίος πεθαίνει στις 26 Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου. Το φινάλε ολοκληρώνεται το ’59 επιλέγοντας να δώσει ως τέλος της όπερας τον θρήνο της Κατερίνας για τον αδικοχαμένο Μανωλιό που συνοδεύεται από διπλή χορωδία.

«Αυτού του νέου τ’όνομα στο χιόνι είναι γραμμένο.
Το πήρε ο ήλιος κι έλιωσε και το νερό και χάθη…»

Αυτά είναι τα λόγια της Κατερίνας, ένα δίστιχο με το οποίο κλείνει το μουσικό δράμα.
Στοιχείο διαφορετικό από το μυθιστόρημα. Ενώ στην όπερα η Κατερίνα παραμένει ζωντανή, στο μυθιστόρημα με τo παραπάνω δίστιχο θρηνεί τον νεκρό Μανωλιό μια γριούλα κατά τη διάρκεια της ταφής του.



Η όπερα «The Greek Passion-Ελληνικό πάθος», είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα του σύγχρονου λυρικού ρεπερτορίου και υπάρχει σε δύο εκδοχές:
Την πρώτη εκδοχή, τη λεγόμενη και ως «εκδοχή του Λονδίνου», που προοριζόταν να παιχτεί στη Βασιλική Όπερα του Covenr Garden του Λονδίνου τη συνέθεσε ο Μartinu από το 1954 ως το 1957.
Τη δεύτερη, αυτή «της Ζυρίχης», που είναι και η πιο γνωστή, τη συνέθεσε από το 1957 ως το θάνατό του, το 1959.
Λεγεται πως ο λόγος για τον οποίο ο Μartinu έκανε δύο εκδοχές είναι ότι η καινοτομία της πρώτης σόκαρε το διοικητικό συμβούλιο της όπερας του Covent Garden το οποίο και την απέρριψε.


Φωτισμένοι καλλιτέχνες και οι δυο, που με τη σύμπραξή τους  δίνουν ένα σπουδαίο αποτέλεσμα!
Ο Καζαντζάκης, δάσκαλος!
Σε κάθε βήμα της ζωής έχει και μια σοφία να σε συντροφεύσει σα συμβουλή, σα διδαχή, σα βάλσαμο...
Ο Μαρτινού, καταθέτοντας αίμα καρδιάς, κατανοεί τα νοήματα του έργου του κορυφαίου λογοτέχνη, και αποδίδει πιστότατα το πνεύμα του,  όπου εκτυλίσσεται μουσικά μια ιστορία αγάπης και μίσους, ζήλιας και κακίας, θάρρους και εγκαρτέρησης.
Ένα έργο "αμείλικτου ρεαλισμού", όμως διαποτισμένου από ένα βαθύ ποιητικό αίσθημα, όπως και στην αριστοτεχνική γραφή του Καζαντζάκη.

Saturday, 11 February 2017

Ταϊλάνδη: Κρίκοι στο λαιμό, που πνίγουν με αναμνήσεις...(φωτογραφικό άλμπουμ)



To πράσινο της φύσης, καταιγιστικό. Μια τροπική ζούγκλα, όπου συχνά-πυκνά ξεπετάγονταν ανάμεσα στα πανύψηλα δέντρα της βουδιστικοί ναοί και χρυσά αγάλματα…
Ταξίδι στο βορρά της Ταϊλάνδης…
Περιπλανώμενοι σε τόπους με πυκνή βλάστηση στα σύνορα με τη Βιρμανία,  για μια γνωριμία με τις ορεσίβιες φυλές της περιοχής…

Απομονωμένοι, αόρατοι σχεδόν οι οικισμοί τους, τα σπίτια και τα διάφορα οικήματά τους φτιαγμένα από μπαμπού και χόρτο, οργανωμένα πάνω σε χοντρούς πασσάλους…

Tα πρόσωπα πάντα χαμογελαστά...
Οι περισσότεροι την ώρα που έφτασα εγώ στο χωριό τους, γυναίκες και παιδιά.

Άλλες ύφαιναν στον αργαλειό, άλλες πό
τιζαν τα χωράφια με καλλιέργειες βοτάνων, τσαγιού και ρυζιού, άλλες κεντούσαν ή σκάλιζαν πάνω στο ξύλο διάφορα χειροποιήματα…κι άλλες διασκέδαζαν τη σχόλη τους  παίζοντας παράξενα πολυκάλαμα αερόφωνα...

Τα παιδιά έτρεχαν τριγύρω χαρούμενα, που ξένοι είχαν έρθει να τους επισκεφτούν.
Το τόπι που κλωτσούσαν, οι κούκλες που νανούριζαν, το μικρό πατίνι που τσούλαγε στους χωματένιους δρόμους, όλα πρωτόγονης κατασκευής κι από υλικά ακατέργαστα.


Όλες τους, φιγούρες χαρακτηριστικές. 
Όμως εκείνες που ξεχώρισαν με την εντυπωσιακή αμφίεσή τους ήταν οι γυναίκες με τους μακριούς λαιμούς!
Η παράδοση θέλει τη γυναίκα της φυλής Κάρεν από μικρή να φορά γύρω από το λαιμό χάλκινους κρίκους που με το πέρασμα των χρόνων επιμηκύνει το μέρος αυτό του σώματος.
Μια μακρόχρονη παράδοση που ο μεγάλος αριθμός των κρίκων στον λαιμό αποτελεί σύμβολο αξιοπρέπειας.

Λένε, πως αρχικός σκοπός της παράξενης αυτής συνήθειας ήταν να προφυλάσσονται οι γυναίκες της φυλής από επιθέσεις τίγρεων ή επειδή θεωρούσαν πως οι μακρύλαιμες, σαν κύκνος ή καμηλοπαρδάλεις γυναίκες, έμοιαζαν ομορφότερες…

Όταν μέσω του τοπικού ξεναγού ρώτησα μια ηλικιωμένη Κάρεν πώς νοιώθει που τόσα χρόνια φορά στο λαιμό της αυτά τα επίχρυσα δαχτυλίδια μού απάντησε πως γι’αυτήν αποτελεί σεβασμό στους προγόνους της,  σκοπός της διατήρησης της πολιτιστικής ταυτότητας της φυλής της, που δεν σχετίζεται με την ομορφιά και το να κάνει την εμφάνισή της ελκυστικότερη.
Οι συμβολισμοί του εθίμου χάνονται στα βάθη του χρόνου. Άλλοι μιλούν για προστασία από δαγκώματα άγριων ζώων...άλλοι για προστασία των γυναικών από τη δουλεία, καθώς δεν θα ήταν εύκολα εμπορεύσιμες φορώντας τους κρίκους…κι άλλοι πως αυτός είναι ο τρόπος να τιμηθεί ο «δράκος», μια σημαντική, μακρυσώματη φιγούρα στη λαογραφία των Kayan, όπως ονομάζεται η αρχηγός-φυλή, της οποίας οι Κάρεν αποτελούν υποομάδα.


Χαμογέλασα και μάλλον κατάλαβε πως ενστερνιζόμουν την άποψή της, γι’αυτό ίσως προθυμοποιήθηκε να «μεταμορφώσει»  και μένα σε μια Κάρεν, έστω για λίγο…

Με ευγένεια (που πραγματικά με ξένισε για φυλή που οι ταξιδιωτικοί οδηγοί χαρακτηρίζουν απολίτιστη), με ρώτησε αν επέτρεπα τα μπρούτζινα δαχτυλίδια της να «αγκαλιάσουν» και το δικό μου λαιμό.
Μια πατέντα τους, ευχαριστήριο σε όσους είναι πρόθυμοι να αναζητήσουν τη φυλή, τα ήθη της και να μεταδώσουν την ύπαρξή της.
Ανασήκωσα τα μαλλιά μου.
Με απαλές κινήσεις κάλυψε με κρίκους το λαιμό μου, ενώ ψέλιζε μια μονότονη μελωδία…


Σούφρωσα τη μύτη κι έσμιξα τα φρύδια ασυναίσθητα.
Αντιλήφθηκε πώς και γιατί απορούσα και στην ακαταλαβίστικη γλώσσα της έδωσε την εξήγηση:
Ήταν τραγούδι, κάτι σαν επίκληση στο πνεύμα του καλού να με ευλογήσει με αφθονία και τύχη. 
Τα πνεύματα για τους Κάρεν, μού είπε, είναι οι ταχυδρόμοι τους…αυτοί που τους μεταφέρουν τις επιθυμίες και τους πόθους τους.
Ο θεός έπειτα τούς στέλνει απάντηση με κάποιο σημάδι…με τη βροχή, τις αστραπές, τα πουλιά, το κακάρισμα του κόκορα…

-Πόσο μακρινοί, σκέφτηκα, και πόσο συνάμα κοντινοί οι τόποι, οι λαοί, οι πίστεις και οι δοξασίες μας…

Ρώτησα το όνομά της…
Ήταν η σεβαστή Πι…
«Pi», στη γλώσσα τους είναι η γιαγιά, που χαίρει εκτίμησης όλης της οικογένειας.Το όνομά της ήταν Μποέιπόο, δηλαδή "δροσιά λουλουδιού".
Tο πρόσωπό της χαρακωμένο βαθιά απ’τις ρυτίδες του χρόνου, όμως φωτισμένο σαν μια αντανάκλαση απροσμέτρητης ομορφιάς σε λείο καθρέφτη.

Αυθόρμητα ήρθε η σκέψη να την αγκαλιάσω, όμως σα να θέλησε να με προλάβει, καθώς η κουλτούρα τους δεν επιτρέπει εναγκαλισμό, ούτε καν χειραψία στο χαιρετισμό τους και σηκώθηκε… 
Στάθηκε όρθια, έσμιξε τις παλάμες σα να προσεύχεται και υποκλίθηκε μπρος μου.
Με ευχαριστούσε για τη συνομιλία μας με τον τρόπο, που η παράδοσή της επιτάσσει…
Τη μιμήθηκα και γω χαμογελώντας αληθινά!

Έπειτα διάλεξα για ενθύμιο δυο από τις ξύλινες κούκλες-ομοιώματα γυναικών Κάρεν από την πραμάτεια της...
Μια με κόκκινη και μια με πράσινη φορεσιά. 


Τις κοιτάζω τώρα στο ράφι μου κι αναπολώ αυτή την ιδιαίτερη γνωριμία πριν μερικούς μήνες στα Ταϊλανδέζικα δάση στα σύνορα με τη Βιρμανία.
Δυο ξύλινες κούκλες με μπρούτζινα δαχτυλίδια στο λαιμό, σουβενίρ από το συναπάντημα της Ελπίδας με μια ρυτιδιασμένη, μα όλο γλυκύτητα Δροσιά Λουλουδιού…



Tuesday, 7 February 2017

"Μπομπ Μάρλεϊ...αποδεσμεύει το νου..."




Λαϊκό είδωλο στην πατρίδα του, που η ημερομηνία γέννησής του "6 Φλεβάρη" τιμάται ως Εθνική γιορτή.
Από τους διασημότερους καλλιτέχνες της ρέγγε.
Μπομπ Μάρλεϊ...
Τζαμαϊκανός... Από πατέρα λευκό και μητέρα μαύρη...
Ως μιγάς, βίωσε το ρατσισμό λόγω της ανάμικτης καταγωγής του.
Ο ίδιος κάποτε είχε δηλώσει σχετικά:

"Δεν είμαι σε καμία πλευρά. 
Ούτε στην μαύρη, ούτε στην λευκή. 
Είμαι στου Θεού την πλευρά. 
Αυτού που με έπλασε και με έκανε να προέρχομαι από την μαύρη και την λευκή".

Αν και πέθανε νέος, μόλις 36 ετών, απέκτησε μεγάλη φήμη και καταξιώθηκε σαν καλλιτέχνης.
Στα τραγούδια του ύμνησε τον έρωτα, την ανεξαρτησία, την ελευθερία...

Ξεχωρίζω και αγαπώ πολύ το "Redemption Song".
Μια δημιουργία από το τελευταίο του άλμπουμ, που τους στίχους του εμπνεύστηκε από μια ομιλία του πολιτικού ηγέτη και ρήτορα Marcus Garvey:

"…Απελευθερώστε τον εαυτό σας από την σκλαβιά του νου. 
Μόνο εμείς μπορούμε να αποδεσμεύσουμε το μυαλό μας..."

Σε αντίθεση με τα περισσότερα κομμάτια του Μάρλεϊ, στο συγκεκριμένο ο καλλιτέχνης τραγουδά και παίζει ακουστική κιθάρα, χωρίς συνοδεία.
Την εποχή που έγραψε το τραγούδι, γύρω στο 1979, ο Μπομπ είχε διαγνωστεί με καρκίνο.
Πολλοί λένε πως μέσα από την αρμονική απλότητα και τη μοναχικότητα αυτού του τραγουδιού εκφράζεται ο κρυφός του πόνος...

Ό,τι λέει, ό,τι προτρέπει ο στίχος του, μού ακούγεται κλάμα...
Κλάμα που σκεπάζει τη φωνή του ανέμου, τρυφερό μουρμουρητό, αδιάφορο σε όποια πληγή σιγοτρώει την ύπαρξή του.
Μόνη έγνοια να θυμήσει πως έχει φτερά ο νους να πετάξει...
Κλάμα πεισμωμένο, προκαλεί σμιχτά μελανά χείλια να δαγκωθούν, να φωνάξουν...
Ελευθερία του νου, λύτρωση!
Πέταγμα γλάρων εκεί που ευδοκιμούν όνειρα...


Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Saturday, 4 February 2017

"Παουλίνε ντε Άννα, η εκκεντρική Μούσα του Ρ.Στράους"



Είχε ταλαιπωρήσει το συνθέτη αφάνταστα από την αρχή του γάμου τους.
Δεσποτική, δύστροπη, κυκλοθυμική, με τις διαθέσεις της να μεταβάλλονται διαρκώς...'
Όμως η γερμανίδα υψίφωνος Παουλίνε ντε Άννα βρισκόταν πίσω από πολλές εμπνεύσεις του Στράους, καθώς εκείνη αποτελούσε τη Μούσα του...και κείνος, αθεράπευτα ερωτευμένος μαζί της υπέμενε κάθε ιδιορρυθμία της...

"Είναι πολύπλοκος χαρακτήρας, μπορείς να την πεις και διεστραμμένη, 
είναι όμως απόλυτα θηλυκή, άκρως αισθησιακή...
με τις διαθέσεις της να εναλλάσσονται διαρκώς και ποτέ να μην είναι η στιγμή ίδια 
με την προηγούμενη, μαζί της...", 
είχε εκμηστυρρευτεί ο Ρίχαρντ Στράους  στον Ρομαίν Ρολάν...

Ισως  αυτό το στοιχείο της ήταν που έλκυε περισσότερο το συνθέτη...
Η ποικιλία των στιγμών, που άλλαζαν αποχρώσεις ακαριαία, σβήνοντας οποιαδήποτε υπόνοια ανίας και μονοτονίας...

Η Παουλίνε ντε Άννα γεννήθηκε σαν σήμερα 4 Φλεβάρη 1863 στο γερμανικό Ίνγκολστατ κι ευτύχησε να βρίσκεται στο πλάι ενός κορυφαίου συνθέτη για την οποία μάλιστα είχε γράψει πολλούς οπερατικούς ρόλους...
Παρόλες τις ιδιοτροπίες, την αλαζονεία και τις εκκεντρικότητες της Παουλίνε, με τη μακριά γλώσσα και τα απότομα ξεσπάσματα, ο γάμος τους κατά τον Στράους, ήταν μάλλον ευτυχής, με την προσωπικότητα και το ταμπεραμέντο της να γίνεται συχνά πηγή έμπνευσης για τον άντρα της.

Ένα μουσικό πορτραίτο της χτίζει ο Στράους στο συμφωνικό ποίημά του: "Η Ζωή ενός ήρωα, op.40", ένα έργο αυτοβιογραφικό στο οποίο πίσω από την ανωνυμία του πρωταγωνιστή του, ο Στράους  αντιμάχεται τους κριτικούς της εποχής του, που τον βομβάρδιζαν με τις κακίες τους, μη μπορώντας να κατανοήσουν τη νεωτεριστική, μουσική του γλώσσα.
Συνοδοιπόρο και στυλοβάτη σε αυτή τη μάχη είχε τη σύντροφό του, που παρότι περίπλοκη, δύστροπη και κυκλοθυμική, τόνωνε το ηθικό του, έδινε δύναμη και εμψύχωνε την καλλιτεχνική υπόστασή του να μην τα παρατήσει.
Η Παουλίνε παρέμενε πιστή κι αφοσιωμένη στην τέχνη του Ρίχαρντ!

Το τρίτο μέρος του παραπάνω συμφωνικού ποιήματος έχει τίτλο: "Η σύντροφος του ήρωα" στηρίζεται σε μια μελωδία που εκτελείται από σόλο βιολί, ακολουθώντας μια γραμμή άλλοτε τρυφερή κι άλλοτε άγρια και βάναυση, με τοξοτά και ξύλινα πνευστά να εναλλάσσονται με σύντομες παρεμβολές δηλώνοντας την παρουσία της Παουλίνε με ευφυέστατο τρόπο.
Μια μακροσκελής καντέντσα, περισσότερο μελωδική, οδηγεί στο νέο θεματικό υλικό, που καταλήγει σε φανφαρόζικες εκρήξεις των χάλκινων προς στιγμήν, ενώ σταδιακά γαληνεύει και αποσύρεται σκιαγραφώντας  μια εκστασιακή, ερωτική σκηνή.
Η έκθεση και ανάπτυξη των θεμάτων περίτεχνη μέσα στην πολυπλοκότητά τους,  καθορίζουν με την αντίθεσή τους στο ρυθμό και το ύφος, το ποτραίτο της Παουλίνε...
Η coda ολοκληρώνει το σκίτσο της εκκεντρικής γυναίκας, που αποτέλεσε μια μεγάλη πηγή έμπνευσης για τον ίδιο το δημιουργό, που φαίνεται να πίστεψε στον έρωτα καθώς είναι αυτός  που σε βοηθά να ζεις και να δημιουργείς.

Διαφανής και ατμοσφαιρική η γραφή του Στράους, αναδεικνύει με ευφυέστατο τρόπο την ιδιορρυθμία μιας προσωπικότητας σε ένα έργο που το χαρακτηρίζει  έντονη θεατρικότητα,  ευφάνταστο ύφος και ευρηματική ενορχήστρωση.
Λαμπρή, σφριγηλή, δυναμική η εκτέλεση μάς βαφτίζει θεατές σκηνών απείρου κάλλους ανάμεσα στο ζευγάρι, που εδώ τον πρώτο λόγο τον έχει η εκρηκτική Παουλίνε!

<<Richard Strauss : Ein Heldenleben, Op. 40: III(7:45) >>


Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Friday, 3 February 2017

"Μέντελσον: μελωδίες γεννήματα των Σκωτικών ερειπίων..."


Έπιανε να σουρουπώνει…
Το  ημίφως της δύσης εκτός από μαγεία πρόσθετε κι ένα μυστήριο στην πόλη εκείνη του Βορρά με τα μεσαιωνικά κτίρια, το επιβλητικό κάστρο που δεσπόζει πάνω της, να αιωρείται σχεδόν, περήφανα τοποθετημένο στο ύψωμα, και να αιχμαλωτίζει τις καρδιές των επισκεπτών.
Κι έπειτα, το "Βασιλικό Μίλι", ένας περίφημος πλακόστρωτος δρόμος, που ενώνει το κάστρο με το παλάτι Χολυρόουντ, να οδηγεί τα βήματα κάθε μουσικόφιλου εκεί που κάποιο δειλινό του 1829 είχαν φέρει τα δικά του βήματα τον  Μέντελσον…

"Στο βαθύ λυκόφως πήγαμε σήμερα στο παλάτι …
Εκεί που η Βασίλισσα Μαίρη έζησε κάποτε…έζησε κι ερωτεύθηκε…
Περπατάγαμε αργά...το Βασιλικό παρεκκλήσι άσκεπο, πλήρως ερειπωμένο…"

Κισσοί και γρασίδι σ’ένα ιερό, μουχλιασμένο φιλί με την Άγια τράπεζα, τη ρημαγμένη, τη θρυμματισμένη απ’την αγριότητα του χρόνου και της παραμέλησης…
Ο τόπος που η Μαίρη στέφθηκε βασίλισσα της Σκωτίας, κάποτε, μέσα στη μοναξιά και την ερήμωση…


Tο Βασιλικό παρεκκλήσι, όπως και τότε, άσκεπο, πλήρως ερειπωμένο...
Μονάχα οι φεγγαραχτίδες έμπαιναν ανενόχλητες από την ανύπαρκτη στέγη να κρατήσουν συντροφιά στις πέτρες που αντιστέκονται στο χρόνο με το φως τους να προσπαθεί να ισορροπήσει το σκοτάδι της Ιστορίας, τη ζωή με το θάνατο, τη γέννηση με τη φθορά.

Πρώτη φορά ένοιωθα "γαλήνη να κυριεύει!"...να περιγράφει το αλάφιασμα της ψυχής από θαυμασμό και δέος...Αν αφηνόμουν θα ράγιζα...
Της μούχλας τα χρώματα, βαθυπράσινα, γραπωμένα σε μια στοίβα πεθαμένες πέτρες, που περιμένουν να τις ξυπνήσει, χωρίς αποτέλεσμα, όποτε βγαίνει ο άσπρος ήλιος...

Μια μελωδία τρυπούσε τη φαντασία του…μια υπόμνηση ότι η τέχνη ταλαντεύεται ανάμεσα στο αιώνιο και στο εφήμερο. Ακροβατεί ανάμεσα στο αναλλοίωτο και στο μεταβαλλόμενο.
Οι φεγγαραχτίδες, επισκέπτες εξ ουρανού σε ώρα μυροφόρα, είχαν φέρει τη μουσική ιδέα…

Ο γεννημένος σαν σήμερα 3 Φεβρουαρίου του 1809, Φέλιξ Μέντελσον ταξίδεψε στο Εδιμβούργο το 1829…Όταν βρέθηκε στα ερείπια του παρεκκλησιού στο Παλάτι Χολυρόουντ, κατά δήλωση του ίδιου εμπνεύστηκε τα πρώτα μέτρα της Σκωτικής Συμφωνίας του…

"Everything around is broken and moldering and the bright sky shines in. 
I believe I have found today in that old chapel the beginning of my Scottish symphony"
γράφει ο ίδιος σε επιστολή στην αδερφή του…

 H ερήμωση κι η εγκατάλειψη αντικατοπτρίζονται στην αργή εισαγωγή του πρώτου μέρους...

Βαρύ κείνο το δειλινό στο Εδιμβούργο, που μόνη έφτασα στις σκοτεινές κάμαρες ενός παλατιού με ανύπαρκτη στέγη, με τη μελωδία της Σκωτικής Συμφωνίας, που ηχούσε στ'αυτιά μου, παράθυρο στον ουρανό ως μόνη παρηγορία…


Mendelssohn:"Symphony No. 3, Scottish"- Mov. Ι 

Andante con moto- Allegro un poco agitato, διευθύνει ο Franz Konwitschny
Mια υπέροχα διάφανη προσέγγιση του γερμανού μάστορα του πόντιουμ, που δυστυχώς σπάνια ακούμε σήμερα, μιας και ξεχάστηκε γρήγορα, κυριευμένος από το πάθος του αλκοολισμού...